Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đối với mỗi quốc gia, là điều kiện tồn tại và phát triển của nền sản xuất xã hội, của bản thân con người và là điều kiện sinh tồn của thế giới động, thực vật trên trái đất. Đất đai tham gia vào tất cả các ngành sản xuất vật chất của xã hội và nó là một tư kiệu sản xuất đặc biệt. Tuy nhiên đất đai lại là một nguồn tài nguyên hữu hạn và không thể sinh ra thêm mà nhu cầu sử dụng đất của con người thì lại ngày càng tăng do sự phát triển của xã hội loài nguời trong thế giới hiện đại nên việc sử dụng đất hợp lí và có hiệu quả là vô cùng quan trọng. Việt Nam là một nước nông nghiệp là chủ yếu vì vậy trong giai đoạn trước đây đất đai chủ yếu phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và nhà ở.
Tuy nhiên trong quá trình CNH-HĐH đất nước cùng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế quốc dân thì các nghành nghề khác nhau như công nghiệp, du lịch dịch vụ đã và đang phát triển mạnh mẽ kéo theo nhu cầu về đất đai ngày càng tăng lên theo nhiều hướng khác nhau như đất để xây dựng các khu công nghiệp, khu chế xuất, đất để xây dựng các công trình công cộng vui chơi giải trí… Quá trình công nghiệp hóa diễn ra càng mẽ thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng phức tạp cộng thêm vấn đề dân số ngày càng tăng chính những điều này làm cho việc phân bổ đất đai cho các mục đích sử dụng khác nhau ngày càng phức tạp và các quan hệ đất đai cũng thay đổi nhanh chóng dẫn đến nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất ngày càng lớn. Các quan hệ đất đai diễn ra càng phức tạp thì càng cần phải có sự quản lí chặt chẽ hơn nữa của cơ quan nhà nước. Ý thức được điều này nhà nước ta đã ban hành luật để quản lí và sử dụng đất cho hợp lí. Chuyển mục đích sử n 2 dụng đất là hoạt động diễn ra đã lâu trong quá trình sử dụng đất của người dân và cũng là một trong những nội dung quản lí nhà nước về đất đai trong luật đất đai.
Đây không phải là nội dung mới trong luật đất đai tuy nhiên đến luật đất đai 2003 thì nội dung này mới được hoàn thiện và quy định rõ ràng. Đến luật đất đai 2013 nội dung này vẫn được giữ nguyên và được quy định tại Khoản 5 điều 22 luật đất đai 2013: “Quản lí việc giao đất cho thuê đất thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất”[2]. Khu vực miền núi phía bắc của nước ta là khu vực vẫn còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế xã hội và đang được nhà nước đầu tư để phát triển. Đây cũng là khu vực có nhiều thành phần dân tộc sinh sống và làm việc chính vì vậy việc thi hành luật đất đai vẫn còn nhiều hạn chế ở một số khu vực vùng sâu vùng xa ví dụ như tình trạng người dân tự ý chuyển mục đích sử dụng đất mà không xin phép hoặc không có sự cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, chuyển mục đích sử dụng đất không theo quy hoạch của nhà nước….
gây ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng đất, gây khó khăn cho việc quản lí đất đai của các cơ quan nhà nước. Huyện Nguyên Bình là một huyện phía tây của tỉnh Cao Bằng và cũng đang trong quá trình phát triển theo các nghành nghề khác nhau vì vậy trong những năm gần đây hoạt động chuyển mục đích sử dụng đất đã và đang diễn ra một cách sôi động, phức tạp. Và để thấy được thực trạng của công tác chuyển mục đích sử dụng đất của huyện Nguyên Bình, dưới sự đồng ý của khoa Quản lý Tài Nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cùng sự hướng dẫn của thầy PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn em tiến hành thực hiện đề tài “ Đánh giá công tác chuyển mục đích sử dụng đất của huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2014 - 2016” n 3 1. Mục tiêu nghiên cứu 1.
Mục tiêu tổng quát Đánh giá được công tác chuyển mục đích sử dụng đất tại huyện Nguyên Bình giai đoạn 2014-2016 nhằm xác định những kết quả đạt được và những tồn tại yếu kém trong công tác chuyển mục đích sử dụng đất của địa phương. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được thực trạng công tác chuyển mục đích sử dụng đất của huyện Nguyên Bình tỉnh Cao Bằng. - Điều tra đánh giá được ý kiến của người dân và cán bộ quản lí tại huyện Nguyên Bình về chuyển mục đích sử dụng đất. - Đánh giá được những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp hoàn thiện trong công tác chuyển mục đích sử dụng đất tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.
n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lí luận Từ xưa đến nay đất đai luôn có một vai trò tối quan trọng trong hệ thống tư liệu sản xuất của con người, là khởi nguồn của mọi của cải vật chất mà con người tạo ra. Không một quốc gia nào, một nền kinh tế nào dù lạc hậu hay phát triển mà không cần đến đất đai.
Xã hội càng phát triển, nền kinh tế càng đa dạng với nhiều nghành nghề khác nhau thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng lớn. Tuy nhiên tổng diện tích đất lại cố định không thể sản sinh. Điều này dẫn đến việc phải lấy đất của nghành này chuyển mục đích sử dụng sang ngành khác quan trọng hơn. Toàn bộ đất đai ở nước ta thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý là một định hướng chính trị cơ bản đã được ghi trong hiến pháp năm 1992 để xác lập mối quan hệ quản lý, sở hữu và sử dụng đất đai ở nước ta.Luật đất đai 2013 còn xác định rõ, cụ thể nội hàm của sở hữu toàn dân về đất đai, đó là:” đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu”( Điều 4 luật đất đai 2013) [2].
Từ nhận thức trên, Đảng và Nhà nước ta đã thường xuyên quan tâm đến vấn đề đất đai,trong mỗi giai đoạn cách mạng đã ban hành những chủ trương chính sách pháp luật đất đai cho phù hợp ghóp phần thực hiện thắng lợi nhưng nhiệm vụ cách mạng đã đề ra. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020 của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định:” Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, gắn nhiệm vụ mục tiêu bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế xã hội. Đổi mới cơ chế quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đưa nội dung bảo vệ môi n 5 trường vào chiến lược quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành lĩnh vực, vùng và các chương trình dự án.
Các dự án đầu tư xây dụng mới phải đảm bảo yêu cầu về môi trường. Thực hiện nghiêm ngặt lộ trình xử lý các cơ sở gây ô nhiễm môi trường. Hoàn thiện hệ thống luật pháp về bảo vệ môi trường, xây dựng chế tài đủ mạnh để ngăn ngừa, xử lý các hành vi vi phạm. Khắc phục suy thoái, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái, nâng cao chất lượng môi trường.
Thực hiện tốt chương trình trồng rừng, ngăn chặn có hiệu quả nạn phá rừng, cháy rừng, tăng diện tích khu bảo tồn thiên nhiên. Quản lý, khai thác sử dụng có hiệu quả tài nguyên đất nước, khoáng sản và các nguồn tài nguyên thiên khác…” [1]. Thực hiện đồng bộ quy hoạch đất đai khoáng sản, môi trường và tài nguyên nước. Tăng cường giám sát các tổ chức, các tổ chức cá nhân về quản lý, sử dụng tài nguyên bảo đảm đúng mục đích, tiết kiện hiệu quả và bảo vệ môi trường.
Và cũng tại Điều 12 Luật Đất đai 2013 quy định: “Nhà nước nghiêm cấm hành vi lấn chiếm đất đai, không sử dụng, sử dụng đất không đúng mục đích, vi phạm quy hoạch kế hoạch sử dụng đất đã được công bố, hủy hoại đất, không thục hiện đúng quy định của pháp luật khi thục hiện các quyền của người sử dụng đất, không thực hiện hoặc thực hiện không đủ nghĩa vụ trách nhiệm của người sử dụng đất. Trong tiến trình phát triển của các quốc gia, đặc biệt là một quốc gia đang phát triển như Việt Nam cơ cấu kinh tế luôn có sự chuyển dịch rất lớn. Do đó nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất cũng rất lớn. Việc chuyển mục đích sử dụng đất liên quan đến nhiều đối tượng, nhiều ngành kinh tế trong đó nông dân là người chịu ảnh hưởng nhiều nhất.
Người thực hiện điều tiết phân bổ quỹ đất, quyết định việc giao đất cho thuê đất chuyển mục đích sử dụng đất chính là nhà nước. Thông qua việc ban hành hệ thống văn bản pháp quy, n 6 và xây dựng chiến lược phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch kế, hoạch sử dụng đất để quản lý và định hướng việc chuyển mục đích sử dụng đất theo đúng đường lối, định hướng phát triển. Nếu nhà nước thực hiện tốt công tác này sẽ có tác động tích cực và thúc đấy xã hội phát triển, còn nếu thực hiện không tốt thì sẽ có tác động tiêu cực theo chiều hướng ngược lại. Cơ sở thực tiễn Qua quá trình đổi mới đất nước nhằm đưa nước ta với nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu thành một nước có nền kinh tế CNH - HĐH đã đạt được những thành tựu vượt bậc.
Cùng với sự phát triển của toàn cầu, Việt Nam cũng đang dần đổi mới với xu thế hiện đại hóa đất nước. Xã hội ngày càng phát triển, thị trường đất đai ngày càng sôi động, vì vậy nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất của người sử dụng ngày cao cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này đạt tới một sự phát triển cao hơn, phù hợp hơn nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người sử dụng cũng như toàn xã hội. Huyện Nguyên Bình nằm ở phía tây của tỉnh Cao bằng, là nơi dân cư đông đúc, nền kinh tế tương đối phát triển. Vì vậy mà đất đai của huyện cũng trở nên có giá trị hơn, nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích phát triển các ngành cũng tăng lên nhanh chóng.
Từ thực tiễn này mà chuyển mục đích sử dụng đất đã trở thành mối quan tâm lớn của người dân trong huyện và các ngành các cấp trong huyện nhất là cơ quan quản lý đất đai ở địa phương.