HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ THỊ HẢI ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CHUYỂN ĐỔI TỪ MÔ HÌNH CẤY LÚA SANG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN TẠI HUYỆN PHÚ XUYÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60 62 03 01 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Diễn 2. Trần Thị Nắng Thu NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan mọi kết quả của đề tài “Đánh giá hiện trạng chuyển đổi từ mô hình cấy lúa sang nuôi trồng thủy sản tại huyện Phú Xuyên, Tp Hà Nội”là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi và các kết quả nghiên cứu này chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác cho đến thời điểm này. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Hải ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn thạc sỹ này tôi xin chân thành cảm ơn cô giáo TS.
Nguyễn Thị Diễn - Phó Trưởng khoa, Khoa Lý luận chính trị và Xã hội đồng cảm ơn PGS. Trần Thị Nắng Thu - Phó Trưởng khoa, Khoa Thủy sản - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, động viên khích lệ, tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin cảm ơn các thầy, cô giáo cùng các anh chị cán bộ Khoa Thủy sản, Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Namđã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu tại trường trong hai năm qua. Xin chân thành cảm ơn các đồng chí là cán bộ, nhân viên thuộc Chi cục Thủy sản Hà Nội, phòng Kinh tế huyện Phú Xuyên, các đồng chí trong ban giám đốc HTX các hộ nuôi trồng thủy sản trên địa bàn các xã Tri Trung, Hoàng Long, Chuyên Mỹ - huyện Phú Xuyên cùng toàn thể đồng nghiệp trong cơ quan đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn người thân, bạn bè đã động viên và giúp đỡ trong suốt thời gian quá trình học tập và thực hiện tại học viện. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong nhận được sự đóng góp, chỉ bảo của hội đồng khoa học, các thầy cô và các bạn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Lê Thị Hải iii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Lời cảm ơn. iii Mục lục. iv Danh mục chữ viết tắt.vii Danh mục bảng .viii Danh mục hình. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiến. Tổng quan tài liệu.
Khái quát hiện trạng ntts và chuyển dịch kinh tế nông nghiệp của Việt Nam. Khái quát hiện trạng NTTS. Kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp của Việt Nam. Tiềm năng và hiện trạng NTTS của Thành phố Hà Nội giai đoạn 2012 – 2016.
Tiềm năng mặt nước NTTS. Tình hình phát triển nuôi trồng thuỷ sản. Tình hình nuôi trồng thủy sản của Huyện Phú Xuyên giai đoạn 2000 - 2016. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.
Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Hiện trạng nuôi tại các mô hình chuyển đổi. Đánh giá hiện trạng NTTS tại các mô hình chuyển đổi. Đề xuất giải pháp hợp lý cho phát triển. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra hộ gia đình. Phương pháp phỏng vấn sâu:. Chọn mẫu điều tra.
Phương pháp xử lý số liệu và phân tích số liệu. Kết quả và thảo luận. Hiện trạng nuôi tại mô hình chuyển đổitại các mô hình chuyển đổi trên địa bàn huyên Phú Xuyên. Thông tin chung về các hộ được khảo sát.
Tuổi chủ hộ:. Trình độ học vấn. Nghề chính. Lao động và kinh nghiệm NTTS của hộ được khảo sát.
Lý do chuyển đổi sang NTTS. Thông tin về kỹ thuật. Mùa vụ thả giống và số vụ nuôi trong năm của các hộ NTTS trong vùng nghiên cứu. Thiết kế ao nuôi.
Đối tượng nuôi, mật độ thả. Nguồn nước cấp, cải tạo ao, xử lý nước cấp, thoát, sử dụng thuốc. Tiếp cận kỹ thuật nuôi qua tài liệu, tập huấn. Thuận lợi và khó khăn trong quá trình NTTS.
Đánh giá hiệu quả kinh tế. Các giải pháp cơ bản về nâng cao hiệu quả kinh tế. Giải pháp về khoa học công nghệ và khuyến ngư. Giải pháp về cơ sở hạ tầng - vốn đầu tư:.
Giải pháp về thị trường tiêu thụ:. Giải pháp về cơ chế chính sách:. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực và tổ chức sản xuất:. Khả năng nhân rộng mô hình chuyển đổi.
Kết luận và kiến nghị. Đối với cấp Thành phố:. Đối với cấp huyện, xã:. Đối với các hộ nuôi NTTS.
37 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 38 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt HTX: Hợp tác xã NTTS: Nuôi trồng thủy sản PTNT: Phát triển nông thôn UBND: Ủy ban nhân dân QĐ: Quyết định NQ: Nghị quyết CP: Chính phủ THPT: Trung học phổ thông THCS: Trung học cơ sở TH: Tiểu học ATTP: An toàn thực phẩm ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long vii DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Số hộ tại các xã trong khu vực điều tra. Thông tin NTTS trên địa bàn các xã điều tra.
Thông tin chung của các chủ hộ ở địa bàn nghiên cứu. Số lao động và kinh nghiệm nuôi của các hộ NTTS. Một số thông số kỹ thuật trong NTTS. 28 viii DANH MỤC HÌNH Hình 4.
Lý do chuyển đổi sang NTTS. Thời gian thả cá giống của các hộ trong vùng nghiên cứu. Số vụ NTTS trong năm. Máy móc, thiết bị phục vụ NTTS.
Hình thức nuôi của các hộ NTTS. Nguồn gốc giống thủy sản. Cải tạo ao nuôi. Hiện trạng xử lý nước.
Thuận lợi và khó khăn về cơ sở hạ tầng. Thuận lợi và khó khăn trong dịch vụ NTTS .27 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Từ tháng 7 năm 2016 đến tháng 01 năm 2017, tôi đã thực hiện đề tài: “Đánh giá hiện trạng chuyển đổi từ mô hình cấy lúa sang nuôi trồng thủy sản tại huyện Phú Xuyên, Tp Hà Nội”. Đề tài tiến hành điều tra trên 107 hộ nuôi trồng thủy sản có diện tích chuyển đổi từ cấy lúa kém hiệu quả sang Nuôi trông thủy sản trên địa bàn 3 xã Tri Trung, Hoàng Long, Chuyên Mỹ thuộc huyện Phú Xuyên, Tp Hà Nội. Kết quả nghiên cứu thể giúp người nuôi, cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành xây dựng và triển khai các giải pháp quản lý, định hướng quy hoạch, hỗ trợ chính sách nhằm phát triển bền vững hơn.
Nội dung cụ thể của đề tài gồm: Hiện trạng nuôi tại các mô hình chuyển đổi; Đánh giá hiện trạng NTTS tại các mô hình chuyển đổi gồm có: Đánh giá về kỹ thuật: Đánh giá về một số chỉ tiêu như: diện tích nuôi, đối tượng, mùa vụ nuôi, mật độ nuôi.và dánh giá hiệu quả kinh tế; Đề xuất giải pháp hợp lý cho phát triển nuôi trồng thủy sản trên địa bàn huyện Phú Xuyên nói riêng và địa bàn thành phố Hà Nội nói chung. Kết quả cho thấy, Huyện Phú Xuyên là một trong những huyện có diện tích tiềm năng NTTS lớn với tổng diện tích khả năng NTTS và thủy sản kết hợp khoảng 3.600 ha trong đó: Ao hồ nhỏ: 510ha; Hồ chứa mặt nước lớn: 185ha; Ruộng trũng có khả năng chuyển đổi sang NTTS: 2. Diện tích ruộng trũng trồng lúa kém hiệu quả là điều kiện thuận lợi để chuyển đổi sang NTTS để tăng năng suất, kinh tế cho nông hộ. Tổng diện tích chuyển đổi tại 3 xã Tri Trung, Hoàng Long, Chuyên Mỹ, huyện Phú Xuyên là 382,89 ha với tổng số hộ nuôi là 403 hộ.
Các hộ nuôi chuyển đổi sang NTTS theo quy hoạch của huyện Phú Xuyên. Đối tượng nuôi chủ yếu là cá truyền thống như cá Chép, cá Trắm, cá Mè, cá Trôi…Đây cũng là các đối tượng nuôi phổ biến trên địa bàn Tp Hà Nội. Diện tích trung bình của các hộ NTTS trên địa bàn 3 xã là 8504,62m2, độ sâu ao từ 1,5-2,5 m. Các hộ đã có công tác cải tạo ao nuôi trước khi đưa vào nuôi (công tác bón vôi, phơi đáy ao.
Hệ thống cấp, thoát nước chung với kênh mương nông nghiệp. Con giống đưa vào nuôi được các hộ nuôi mua từ các thương lái khá cao hầu hết không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, cá giống chưa được kiểm dịch. Mật độ thả: Đối với các hộ nuôi với hình thức thâm canh thả với mật độ trung bình từ 0,8-1 con/m2, nuôi bán thâm canh thả với mật độ 0,5-0,8 con/m2, nuôi quảng canh cải tiến mật độ dưới 0,5 con/m2. Hệ số thức ăn trung bình của các hộ đạt 1,55.
Đây là mức hệ số phù hợp với hệ số thức ăn của các loài cá truyền thống hiện nay. x Chưa có công tác xử lý nguồn nước trước khi xả ra môi trường. Đây là nguyên nhân làm lây lan dịch bệnh thủy sản, khó khăn trong công tác phòng bệnh. Khó khăn chính của các hộ chuyển đổi: Nguốn giống, đường giao thông, tiêu thụ sản phẩm, vốn đầu tư.
Hiệu quả kinh tế: trung bình lãi suất thu được trên 1 ha đạt 56,8 triệu đồng, cao nhất đạt 115,9 triệu và thấp nhất là 4,2 triệu đồng. Trong khi đó trung bình đầu tư cho 1 ha trồng lúa mất 27,5 triệu đồng, lãi suất thu được 8,91 triệu đồng/ 1 ha. Như vậy việc chuyển đổi từ trồng lúa kém hiệu quả sang mô hình nuôi cá truyền thống cho thu nhập cao hơn gấp 7 lần cho các hộ dân. Để NTTS Hà Nội phát triển, cần tạo điều kiện mở rộng diện tích, hỗ trợ đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật.
Nhà nước cấn tiếp hỗ cho các cơ sở nghiên cứu, sản xuất giống sạch bệnh; tăng cường công tác quản lý sản xuất con giống, kiểm soát nguồn cung cấp cá giống an toàn cho nuôi thương phẩm, tránh tình trạng mua giống không rõ nguồn gốc, không qua kiểm dịch về nuôi. Cần áp dụng và thực hiệc tổng hợp các giải pháp đã đề xuất vào phát triển NTTS trên địa bàn Thành phố. Thành phố cần quan tâm đến công tác đào tạo, tập huấn kỹ thuật cho các cơ sở sản xuất giống; xây dựng mô hình NTTS tốt (VietGAP) để bảo vệ môi trường sinh thái, hạn chế dịch bệnh, đảm bảo an toàn thực phẩm, nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới phát triển bền vững.