CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE ĐÁNH GIA TINH HÌNH VÀ KET QUA THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUÓC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN CAO PHONG, TỈNH HÒA BÌNH 1. Cơ sở lý luận về đánh giá tình hình và kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới. Khái quát về Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới 1. Khái niệm về nông thôn Theo Tổ chức Nông lương Liên hợp Quốc (FAO), có hai phương pháp chính để định nghĩa nông thôn.
Phương pháp thứ nhất là sử dụng định nghĩa chính trị. Trước hết thành thị được xác định bởi luật là tất cả cả những trung tâm của tỉnh, huyện và các vùng còn lại được định nghĩa là nông thôn. Phương pháp phô biến thứ hai là sử dụng mức độ tập trung dân sống thành cụm quan sát được để xác định vùng thành thị với một con số cụ thể tùy điều kiện từng nước. Bên cạnh đó, một sỐ quốc gia sử dụng mức độ sẵn có của các loại hình dịch vụ dé xác định thành thị, phần còn lại là nông thôn.
Việt Nam ta theo phương pháp thứ nhất dé phân định nông thôn và thành thị. Nông thôn, theo quy định về hành chính và thống kê của nước ta là những địa bàn thuộc xã. Đến nay, khái niệm nông thôn được thống nhất với quy định tại Theo Thông tư số 54/2009/TT-Bộ NN&PTNT ngày 21-8-2009 của Bộ Nông nghiệp va Phát triển nông thôn, cụ thể: "Nông thôn được hiểu là phần lãnh thé không thuộc nội thành, nội thị các thành phó, thị xã, thi tran và được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã". Khái niệm về nông thôn mới Nông thôn mới là nông thôn mà trong đời sống vat chất, văn hoá, tinh than của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị.
Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiễn bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy. hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn 6n định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ.
Sức mạnh của hệ thống chính tri được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính tri và trật tự xã hội. Khái niệm về xây dựng nông thôn mới Căn cứ trên tinh thần của Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành TW Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (5/8/2008), chính phủ đã xây dựng và triển khai “Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới”. Đây là chương trình tổng thê về phát triển kinh tế — xã hội, chính trị, an ninh quốc phòng. Ngày 4/6/2010, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 — 2020.
Theo đó, chương trình đặt ra tham vọng đến năm 2015 có 20% số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới và đến năm 2020 thì con số này được nâng lên thành 50%. Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chat, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp.
Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh. Sự cần thiết phải xây dựng mô hình nông thôn mới Cũng như các nước thực hiện hiện quá trình công nghiệp hóa, ở nước ta, quá trình này thường đi kèm với những thay đổi không nhỏ về các mặt kinh tế - xã hội, và nông nghiệp, nông dân, nông thôn thường bị thiệt thòi, chịu nhiều hi sinh. Nông nghiệp, nông thôn, nông dân vẫn là khu vực chậm phát triển nhất trong nền kinh tế. Sản xuất nông nghiệp vẫn mang nặng tính chất của một nền sản xuất nhỏ, manh mún, sử dụng không hiệu quả dẫn đến lãng phí các nguồn lực quý giá cho phát triển nông nghiệp.
Thu nhập của người dân tuy đã được cải thiện nhưng vẫn có khoảng cách khá xa so với khu vực thành thị, đặc biệt ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Nhiều hộ gia đình ở nông thôn tuy đã thoát khỏi điện nghèo đói, nhưng thực tế thu nhập cũng chỉ cao hon mức chuẩn nghèo đói không đáng kể. Người dân nông thôn không nhiều cơ hội tiếp thu với các thành tựu của phát triển, các dịch vụ cơ bản như vệ sinh, môi trường, y tế, giáo dục. cũng chưa được cung cấp đầy đủ.
Hệ thống hạ tầng nông thôn còn lạc hậu, chất lượng xuống cấp nghiêm trọng. Sự cần thiết phải thực hiện chương trình nông thôn mới không chỉ bởi vì những nguyên nhân khách quan từ thực tế nông thôn Việt Nam mà bên cạnh đó, chương trình nông thôn mới còn có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. + Về kinh tế: - Nông thôn có nền sản xuất hàng hoá mở, hướng đến thị trường và giao lưu, hội nhập. Đề đạt được điều đó, kết cấu ha tầng của nông thôn phải hiện đại, tạo điều kiện cho mở rộng sản xuất giao lưu buôn bán.
- Thúc day nông nghiệp, nông thôn phát triển nhanh, khuyến khích mọi người tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, điều chỉnh, giảm bớt sự phân hoá giàu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị. - Hình thức sở hữu đa dạng, trong đó chú ý xây dựng mới các hợp tác xã theo mô hình kinh doanh đa ngành. Hỗ trợ các hợp tác xã ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ phù hợp với các phương án sản xuất kinh doanh, phát triển ngành nghề ở nông thôn. - Sản xuất hàng hoá có chất lượng cao, mang nét độc đáo, đặc sắc của từng vùng, địa phương.
Tập trung đầu tư vào những trang thiết bị, công nghệ sản xuất, chế biến bảo quản, chế biến nông sản sau thu hoạch. + Về chính trị: Phát huy dân chủ với tinh thần thượng tôn pháp luật, gan lệ làng, hương ước với pháp luật để điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý, tôn trọng kỷ cương phép nước, phát huy tính tự chủ của làng xã. Phát huy tối đa Quy chế Dân chủ ở cơ sở, tôn trọng hoạt động của các hội, đoàn thể, các tổ chức hiệp hội vì lợi ích cộng đồng, nhằm huy động tổng lực vào xây dựng nông thôn mới. + Về văn hóa - xã hội: Xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư, giúp nhau xoá đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng.
+ VỆ con người: Xây dựng hình mẫu người nông dân sản xuất hàng hoá khá giả, giàu có; kết tỉnh các tư cách: công dân, thê nhân, dân của làng, người con của các dòng họ, gia đình. + VỀ môi trường: Xây dựng, củng có, bảo vệ môi trường, du lịch sinh thái. Bảo vệ rừng đầu nguồn, chống 6 nhiễm nguồn nước, môi trường không khí và chất thải từ các khu công nghiệp để nông thôn phát triển bền vững. Chủ trương phát triển nông thôn mới của Đảng và Chính phủ phô biến đã mở ra một vận hội vô cùng quan trọng cho phát triển tam nông của Việt Nam.
Ở đó, người dân nông thôn sẽ làm chủ quá trình phát trién, khi họ đã vào cuộc thì nông nghiệp sẽ phát triển, nông thôn sẽ khởi sắc và chúng ta sẽ tìm thấy hình ảnh của một nông thôn mới Việt Nam phát triển toàn diện và bền vững. Chiến lược này sẽ giúp người dân nông thôn thoát nghèo, được sống trong một cộng đồng xã hội có văn hóa hơn, văn minh hơn, ở đó tình làng nghĩa xóm, sự tương trợ lẫn nhau được vun đắp ngày càng nhiều hơn. Đặc biệt là con người của nông thôn sẽ có trình độ hơn, năng động hơn, tha thiết hơn khi tham gia vào quá trình phát triển cuả cộng đồng địa phương, họ thấy được mục tiêu phát triển phía trước gần hơn, cụ thê hơn. Nội dung xây dựng nông thôn moi Theo Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16 tháng 8 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ.
“ Chương trình MTQG về xây dựng NTM là một chương trình tổng thê về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng, gồm 11 nội dung sau: 1. Quy hoạch xây dựng nông thôn mới - Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp va dich vụ - Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường, phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có trên địa bàn xã. Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội - Hoàn thiện đường giao thông đến trụ sở Ủy ban nhân dân xã và hệ thống giao thông trên địa bàn xã. - Hoàn thiện hệ thống các công trình đảm bảo cung cấp điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất, các công trình phục vụ văn hóa thé thao, các công trình phục vụ chuẩn hóa về y tế, giáo dục, trụ sở xã và các công trình phụ trợ, cải tạo, xây mới hệ thống thủy lợi trên địa bàn xã.
Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập - Chuyên dịch cơ câu kinh tê, cơ câu sản xuât nông nghiệp theo hướng phát triên sản xuât hàng hóa, có hiệu quả kinh tê cao. - Tăng cường công tác khuyến nông, day nhanh nghiên cứu ứng dụng tiễn bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp. - Cơ giới hóa nông nghiệp, giảm tổn thất sau thu hoạch trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp. - Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống theo phương châm “mỗi làng một sản phẩm”, phát triển ngành nghề theo thế mạnh của địa phương.
- Đây mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn, thúc đây đưa công nghiệp vào nông thôn, giải quyết việc làm và chuyền dịch nhanh cơ cấu lao động nông thôn. Giảm nghèo và an sinh xã hội.