MỞ ĐẦU 1.Lý do lựa chọn ca lâm sàng Theo báo cáo của Cơ quan quản lý Dịch vụ Sức khỏe Tâm thần và Lạm dụng Chất gây nghiện (SAMHSA) (2011), phần lớn mọi người đều phải đối mặt hoặc chứng kiến một sự kiện gây sang chấn trong thời thơ ấu. Có đến 61% người lớn cho biết họ đã từng trải nghiệm ít nhất một sự kiện sang chấn tâm lý thời thơ ấu. Tại Việt Nam, trong một khảo sát của tac giả Nguyễn Phương Hồng Ngọc và cộng sự (2022) về Thực trạng trải nghiệm sang chan tâm lý thời thơ ấu của học sinh Trung học cơ sở với 419 học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 ở 3 trường trung học cơ sở tại tỉnh Bắc Giang, Thái Bình và thành phố Huế. Kết quả nghiên cứu cho thấy có 30.1% học sinh từng bi ngược đãi về mặt cảm xúc, 5.7% học sinh từng bị ngược đãi về mặt thể chất, và có 2.4% học sinh từng bị lạm dụng tình dục bởi ít nhất một hình thức ở mức độ thường xuyên trở lên.0% học sinh là nạn nhân của nhiều loại sang chan tam ly thoi tho ấu, mỗi loại hoc sinh có trai nghiệm với ít nhất một hình thức ở mức thường xuyên trở lên Không chỉ có những con số đáng lo ngại về độ phổ biến của những sự kiện gây sang chan ở thời thơ ấu mà sang chấn tâm lý thời thơ ấu còn liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe thê chất và tâm thần ở trẻ em lẫn người trưởng thành, tạo nên nhiều van dé trong đời sống của họ.
Sang chan tâm lý thời thơ ấu là một yếu tố căn nguyên quan trọng trong sự hình thành và khởi phát một số rối loạn tâm lý nghiêm trọng cả ở thời thơ ấu và tuổi trưởng thành (Terr, L. Bên cạnh những anh hưởng của sang chấn tâm lý thời thơ ấu sự phát triển não bộ, các van dé thé chat, tâm lý cảm xúc mà còn có thê có các hành vi nguy cơ. Có nhiều tài liệu chứng minh những hậu quả nghiêm trong của sang chấn tâm lý thời thơ âu đối với sức khỏe thé chất và tinh than. Ở mỗi độ tuổi có thé có những biểu hiện khác nhau từ hay khóc, la hét, không tập trung, khó khăn trong học tập, rỗi loạn cảm xúc hay có các hành vi nguy cơ cao.
Ảnh hưởng của sang chấn tâm lý thời thơ ấu có thể kéo dài lâu hơn thời thơ âu, đên tuôi trưởng thành, gây ra các vân đê trong môi quan hệ liên cá nhân và quan lý cảm xúc. (Jianjian Cai và cộng sự, 2023) Nhận thức được sự ảnh hưởng của những sang chấn đối với cuộc sống của các cá nhân, tôi nghĩ rằng sự hỗ trợ tâm lý có thể giúp ích cho vấn đề của họ. Tôi mong muốn được trau đồi để trở thành một nhà tâm lý thực hành chân chính, ca lâm sàng về trải nghiệm sang chấn tâm lý thời thơ ấu là cơ hội giúp bản thân tôi và các bạn đang và sẽ là những học viên cao học có thé thực hành đạo đức nghề, nâng cao kiến thức, học hỏi những kỹ năng cần thiết. Tôi tin rằng qua quá trình tiến hành luận văn một cách nghiêm túc của mình dưới sự giám sát và hướng dẫn của các thầy cô sẽ là trải nghiệm quý báu trong quá trình hành nghề cho những người chưa có nhiều kinh nghiệm như tôi trên con đường hỗ trợ những người có vấn đề tâm lý.
Chính vì lý do trên, mà tôi lựa chọn đề tài “Đánh giá và can thiệp tâm lý cho một phụ nữ có trải nghiệm sang chấn tâm lý thời thơ ấu”. Mặc dù đây là một đề tài rất mới mẻ, mong rằng nó sẽ giúp ích cho công việc và hoạt động trợ giúp tâm lý của tôi trong hành trình trở thành nhà tâm lý chuyên nghiệp. Nhiệm vụ nghiên cứu: - Nghiên cứu lý luận: Trình bày một số vấn đề lý luận liên quan đến các trải nghiệm sang chan tâm lý thời thơ ấu, điểm luận một số nghiên cứu lâm sàng về sang chân tâm lý thời thơ ấu; đánh giá và can thiệp cho một trường hợp có trải nghiệm sang chấn tâm lý thời thơ ấu. Trên cơ sở đó đề xuất các phương pháp đánh giá và can thiệp hiệu quả cho một trường hợp cụ thê.
- Nghiên cứu trường hợp: tiến hành đánh giá và can thiệp cho một trường hợp có trải nghiệm sang chấn tâm lý thời thơ ấu; bàn luận và đánh giá hiệu quả can thiệp, đưa ra kết luận và khuyến nghi. CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE SANG CHAN TÂM LÝ THỜI THƠ AU 1. Điểm luận nghiên cứu về sang chan tâm lý thời thơ ấu 1. Một số nghiên cứu về trải nghiệm sang chấn tâm lý thời thơ ấu ở người trưởng thành Các nghiên cứu và báo cáo về sức khỏe của một số quốc gia hoặc khu vực sau này cho thay mức độ phổ biến của trải nghiệm sang chan tâm lý thời thơ ấu trong dân số.
Cuộc khảo sát đại diện lớn nhất từ trước đến nay về sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên ở Bắc Ireland (NI) — Khảo sát về mức độ phổ biến sức khỏe của thanh niên NI năm 2020. Kết quả Hơn 35% người tham gia báo cáo đã tiếp xúc với ít nhất một sang chấn tâm lý thời thơ ấu, với hơn 50% thanh niên bị sang chấn cho biết đã tiếp xúc với nhiều sang chắn (Enya, R. Sang chan tâm lý thời thơ ấu có mối liên hệ chặt chẽ với các van đề về sức khỏe thé chất và tinh thần trong suốt cuộc đời. Sang chan tâm ly thời thơ ấu xảy ra sớm có thể tác động sâu sắc đến bộ não đang phát triển, gây ra những hậu quả nặng nề đối với sự phát triển và tăng trưởng của trẻ, hậu quả có thé kéo đài suốt cuộc đời.
Khi những trải nghiệm đầu đời không nhất quán, tiêu cực và lạm dụng, thì các cơ chế phòng vệ tự chủ sẽ hoạt động để giúp trẻ tồn tại (Cozolino, 2014; Porges & Furman, 2011). Phản ứng với môi trường này có tác động sâu sắc đến bộ não đang phát triển (Cozolino, 2014; Teicher & Samson, 2016). Sang chấn tâm lý thời thơ ấu tác động tiêu cực đến sự phát triển não bộ, phát triển nhận thức, học tập, phát triển tình cảm xã hội, khả năng phát triển sự gắn bó an toàn với người khác và sức khỏe thé chất; nó cũng liên quan đến tuổi thọ bi rút ngắn (De Bellis, M. Sang chấn tâm lý thời thơ ấu có nhiều kha năng dẫn đến rối loạn căng thang sau sang chan (PTSD) hơn là sang chan xảy ra ở tudi trưởng thành (Center for Substance Abuse Treatment, US, 2014).
Các nghiên cứu khác cũng chi ra, những người có trải nghiệm sang chan tâm lý thời tho ấu dễ gặp các rối loạn tâm thần: trầm cảm, lo âu và nguy cơ tự tử cao hơn (Schenkel & cộng sự, 2005; Tarrier & cộng sự, 2007) và nguy cơ lạm dụng chất kích thích (Neria & cộng sự, 2002). Ngoài những hậu quả ngắn hạn, một đứa trẻ từng trải qua một hoặc nhiều sự kiện đau buôn trong đời có thê phát triển các kiểu hành vi mà về lâu dài có thể làm suy giảm khả năng hình thành mối quan hệ tích cực với người khác. Những đứa trẻ không xử lý được cảm xúc của mình sau những sự kiện đau buồn - chăng hạn như lạm dụng trẻ em - có nguy cơ mang những trải nghiệm của mình vào gia đình, tiếp tục chu kỳ bạo lực và lạm dụng (Horton, 2003). Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với sang chấn sớm trong đời có liên quan đến các van dé về sức khỏe thể chất, cảm xúc và tinh thần ở tuổi trưởng thành.
Trong một khảo sát mối quan hệ giữa sang chấn tâm lý thời thơ ấu và các rối loạn cảm xúc tại một nhóm thanh niên ở Trung Quốc với 11 báo cáo lần lượt phân tích các bệnh nhân mắc Trầm cảm và rối loạn cảm xúc lưỡng cực. Tỷ lệ lần lượt là 33,0% và 30,0% đối với Lạm dụng cảm xúc thời thơ ấu, 17,0% và 18,0% đối với lạm dụng thể chất thời thơ ấu, 19,0% và 22,0% đối với lạm dụng tình dục thời thơ ấu, 37,0% và 31,0% đối với bỏ bê cảm xúc thời thơ ấu, và 31% và 30,0% đối với bỏ bê thé chat thời thơ được tìm thấy ở những bệnh nhân mắc trầm cảm và rối loạn lưỡng cực tương ứng. Sự khác biệt về khoảng tin cậy 95% về tỷ lệ lạm dụng tình dục thời thơ au giữa nam va nữ đã được tim thấy 0 những bệnh nhân mắc tram cảm ở phân nhóm giới tính va tỷ lệ một số loại sang chan tâm lý thời thơ ấu ở phân nhóm lục địa ở cả hai loại bệnh nhân. Một nghiên cứu khác đã phỏng vấn những người trưởng thành có triệu chứng ri loạn căng thang sau sang chan (PTSD) và phát hiện ra rằng những người trải qua sang chấn tâm lý sớm (trong trường hợp này là lạm dụng tình dục) khi còn nhỏ (trước 12 tuổi) có nhiều khả năng mắc các triệu chứng tram cảm nghiêm trọng sau sang chan ở tuôi trưởng thành (Schoedl & cộng sự, 2010).
10 Vì vậy, có thé thay sang chấn ở thời thơ ấu có khả năng dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng lâu dài. Mục tiêu quan trọng nhất của liệu pháp tâm lý là cải thiện hoạt động chức năng và chất lượng cuộc sống của thân chủ. Bởi sang chấn được duy trì bởi mô hình bệnh lý, nên kết quả chỉ dẫn đến sự thay đổi các triệu chứng. Vi vậy các nhà tâm lý nên chú ý đến hoạt động chức năng và chất lượng cuộc sống dé lập kế hoạch điều trị và theo dõi sự thay đổi đối với những thân chủ từng trải qua sang chan (Natasha Benfer & Brett Litz, 2023) 1.
Điểm luận các nghiên cứu về đánh giá và can thiệp cho người có trải nghiệm sang chấn tâm lý thời thơ ấu Các sự kiện sang chấn tâm lý thời thơ âu có thé dẫn đến những ảnh hưởng tâm lý lâu dai và góp phan làm phát trién các di chứng phức tạp sau sang chấn. Chính vì vậy, có thể coi sang chan tam ly thoi tho ấu là một dạng của rỗi loạn stress sau sang chan dạng phức hop (Complex — Post Traumatic Stress Disorder — C- PTSD). CPTSD bao gom một loạt các triệu chứng khác ngoài các triệu chứng của PTSD, cụ thể là những thay đổi trong mối quan hệ ảnh hưởng, bản thân và giữa các cá nhân.