Chương I: Lý luận chung về nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu thuỷ. Chương II: Thực trạng triển khai nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu biển tại PJICO. Chương III: Kiến nghị và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu biển của PJICO. Do thời gian có hạn và kiến thức thực tế về nghiệp vụ chƣa nhiều nên rất mong có đƣợc những ý kiến đóng góp của cô giáo hƣớng dẫn thực tập 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và các anh chị trong Phòng bảo hiểm Hàng Hải để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn.
Hà nội, ngày 20 tháng 5 năm 2005 Đỗ Thị Thu Hà 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM THÂN TÀU THỦY I - SỰ CẦN THIẾT CỦA BẢO HIỂM THÂN TÀU Tàu thủy là phƣơng tiện vận tải thủy tiện lợi, giá thành vận chuyển rẻ,v. nhƣng tốc độ chậm, hành trình dài ngày trên biển nên thƣờng chịu nhiều rủi ro, gây tổn thất lớn cho các chủ tàu. Theo thống kê của các hãng sản xuất và sửa chữa tàu, hàng năm trên thế giới có khoảng 7000 vụ tai nạn tàu biển làm thiệt hại hàng tỷ đô la. Nhƣ chúng ta đã biết, có nhiều phƣơng tiện vận tải bằng đƣờng thuỷ, đƣờng sắt ,đƣờng bộ, đƣờng hàng khôngv.
Trong đó, tàu thuỷ là phƣơng tiện vận tải biển có nhiều tiện lợi: - Có thể chuyên chở đƣợc nhiều chủng loại hàng hoá với khối lƣợng lớn, năng lực chuyên chở lớn hơn các phƣơng tiện khác. - Việc đầu tƣ xây dựng và bảo quản các tuyến đƣờng biển dựa trên cơ sở lợi dụng điều kiện tự nhiên của biển. Do đó, không phải đầu tƣ nhiều vốn, nguyên vật liệu, sức lao động. Đây là một trong những nguyên nhân làm cho giá thành vận chuyển bằng đƣờng biển thấp hơn các phƣơng tiện khác.
Đồng thời nó còn góp phần phát triển tốt mối quan hệ kinh tế với các nƣớc, góp phần tăng thu ngoại tệ. Song vận chuyển bằng đƣờng biển lại gặp phải nhiều rủi ro: - Vận chuyển bằng đƣờng biển phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên, thời tiết, khí hậu trên biển đều ảnh hƣởng trực tiếp đến quá trình vận chuyển. Những rủi ro thiên tai bất ngờ nhƣ: bão, sóng thần, lốc v.có thể xẩy ra bất cứ lúc nào. - Bên cạnh đó còn có rủi ro kỹ thuật: trục trặc về chính con tàu, kỹ thuật dự báo thời tiết, các tín hiệu điều khiển từ đất liền.
Theo thống kê của các 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hãng sản xuất và sửa chữa tàu, hàng năm trên thế giới có khoảng trên 7000 vụ tai nạn tàu biển làm thiệt hại hàng tỷ đô la. Để giúp các tàu ổn định kinh tế khi không may gặp rủi ro. Để tạo cho các chủ tàu khôi phục và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển và mở rộng quan hệ kinh tế với các nƣớc, góp phần tăng thu nhập cho ngân sách, tăng vốn đầu tƣ cho nền kinh tế v. hoạt động bảo hiểm thân tàu đã ra đời khá sớm.
Tuy nhiên, mãi đến năm 1888, luật bảo hiểm thân tàu biển mới chính thức đi vào cuộc sống. Đây là bộ luật bảo hiểm đầu tiên trên thế giới tại London, viết tắt là ITC (Institute Time Clause). Để hạn chế bớt những nguy cơ có thể xảy ra chính các nhà bảo hiểm lại bắt tay vào công cuộc tìm kiếm những phƣơng án tối ƣu nhất cho việc đề phòng và hạn chế tổn thất. Các hƣớng dẫn chỉ đƣờng, các tuyến đƣờng biển đƣợc nâng cấp, các công trình vì sự an toàn đƣờng biển chính là biện pháp hữu hiệu nhất trong đề phòng và hạn chế tổn thất.
Lợi ích của các cá nhân, từng đơn vị riêng lẻ giờ đây đã mang lợi ích cả xã hội, cộng đồng. Hao phí xã hội vì thế đƣợc tối thiểu hoá. Không chỉ ngăn chặn hay bảo hiểm cho những tổn thất do thiên tai gây ra, bảo hiểm hàng hải nói chung và bảo hiểm thân tàu biển nói riêng còn bảo vệ an toàn cho hành trình của các con tàu trƣớc những nguy cơ đe doạ từ chính con ngƣời (cƣớp biển, manh nha của thuỷ thủ đoàn v. Đội tàu biển Việt Nam tuy không lớn nhƣng lại nhỏ bé, cũ kỹ, độ tuổi của các tàu quá lớn v.
nên khả năng gặp tai nạn, rủi ro là rất lớn, và những vụ tổn thất đó cũng gây ra không ít khó khăn cho các chủ tàu. Chính vì vậy nên việc bảo hiểm thân tàu càng trở nên cần thiết không thể thiếu. II- RỦI RO VÀ TỔN THẤT TRONG HOẠT ĐỘNG HÀNG HẢI. Rủi ro hàng hải 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo lịch sử phát triển của bảo hiểm hàng hải, ban đầu ngƣời bảo hiểm chỉ nhận bảo hiểm cho bốn rủi ro hiểm hoạ chính: chìm đắm, mắc cạn, đâm va.
Cùng với sự phát triển của thƣơng mại quốc tế và các đội tàu nhiều rủi ro phát sinh. Để thu hút khách hàng, ngƣời bảo hiểm ngày càng nhận bảo hiểm thêm cho nhiều rủi ro. Theo nguyên nhân, ngày nay rủi ro hàng hải đƣợc phân thành: rủi ro do thiên tai, rủi ro do tai nạn bất ngờ trên biển và rủi ro do hành động của con ngƣời. Rủi ro do thiên tai: Đây là những rủi ro do thiên nhiên gây ra nhƣ: biển động, bão, lốc, sét đánh, núi lửa phun, động đất, thời tiết quá xấu v.
mà con ngƣời không chống lại đƣợc. Tai nạn bất ngờ trên biển: Đây là các rủi ro xẩy ra bất ngờ không lƣờng trƣớc đƣợc nhƣ: - Mắc cạn, chìm đắm, cháy nổ, hoả hoạn, mất tích, đâm va với tàu hoặc một vật thể cố định hay di động khác không phải là nƣớc ( nhƣ: va chạm với máy bay, máy bay trực thăng hoặc vật tƣơng tự hoặc vật rơi từ đó xuống). - Bất cẩn của thuyền trƣởng, sỹ quan, thuỷ thủ, hoa tiêu. - Manh động của thuyền trƣởng, sỹ quan, thuỷ thủ.
- Bất cẩn của ngƣời sửa chữa hay thuê tàu ấy không phải là ngƣời đƣợc bảo hiểm. Rủi ro do hành động của con ngƣời: đây là rủi ro do hành động cố ý của con ngƣời gây ra: - Chiến tranh, nội chiến, cách mạng phiến loạn, khởi nghĩa hoặc đấu tranh quần chúng nhân dân đó phát sinh, hoặc hành động thù địch bởi thế lực tham chiến hay chống chế thế lực tham chiến. - Chiếm, bắt giữ, cầm chế hay giam hãm, và những hậu quả của những việc này hay một mƣu toan thực hiện những việc ấy. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Mìn, ngƣ lôi, bom không ngƣời thừa nhận hoặc vũ khí chiến tranh không ngƣời thừa nhận.
- Những ngƣời đình công, công nhân bế xƣởng hay những ngƣời tham gia trong các cuộc gây rối lao động, bạo động hay phong trào quần chúng. - Ngƣời khủng bố hay bất cứ ngƣời nào hành động trong mục đích chính trị. - Việc tịch thu hay truất hữu. Đó là các rủi ro chính, ngoài ra còn có các rủi ro phụ: rủi ro ô nhiễm: Đây là rủi ro phát sinh từ một quyết định của một chức trách nhà nƣớc hành động theo thẩm quyền đƣợc giao phó để phòng ngừa hoặc hạn chế rủi ro ô nhiễm hay tổn hại đến môi trƣờng hay nguy cơ ô nhiễm và tổn hại môi trƣờng, trực tiếp gây ra bởi tổn hại của tàu mà ngƣời bảo hiểm phải chịu trách nhiệm theo bảo hiểm này.
Tổn thất Tổn thất trong bảo hiểm thân tàu biển là những thiệt hại, hƣ hỏng của con tàu đƣợc bảo hiểm do rủi ro gây ra. Theo các điều kiện bảo hiểm, tổn thất tàu thuỷ bao gồm các loại sau đây: 2. Tổn thất toàn bộ thực tế Tổn thất toàn bộ thực tế là tổn thất toàn bộ con tàu khi bị đắm, bị nổ tung, bị phá huỷ, bị tƣớc quyền sở hữu do bị cƣớp, bị bắt vì buôn lậu, chở hàng trái phép v. Khi bị tổn thất toàn bộ, bảo hiểm bồi thƣờng toàn bộ theo số tiền bảo hiểm và không tính mức miễn đền.
Tổn thất toàn bộ ước tính Tổn thất toàn bộ ƣớc tính là dạng tổn thất tuy chƣa ở mức độ tổn thất toàn bộ nhƣng khó có thể tránh khỏi hoặc muốn tránh khỏi phải bỏ ra một chi phí lớn hơn số tiền bảo hiểm của con tàu đó. Các dạng tổn thất toàn bộ ƣớc tính: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -Tàu bị cháy, bị mắc cạn, bị đắm nếu chi phí để sửa chữa, đƣa tàu ra khỏi cạn v. sẽ lớn hơn số tiền bảo hiểm; -Tàu bị mất tích, bị cƣớp không xác định đƣợc giá trị thực tế, do đó sẽ bồi thƣờng theo tổn thất toàn bộ; -Tàu hƣ hỏng nghiêm trọng, chi phí để sửa chữa lớn hơn số tiền bảo hiểm. Việc xác định tổn thất toàn bộ ƣớc tính phải căn cứ vào đơn bảo hiểm hoặc luật bảo hiểm hàng hải quốc tế.
Nếu có tổn thất toàn bộ ƣớc tính xảy ra thì ngƣời đƣợc bảo hiểm từ bỏ con tàu một cách hợp lý và nhận bồi thƣờng toàn bộ. Tổn thất riêng Khi tàu bị tổn thất riêng, chủ tàu phải chi phí để sửa chữa, tái tạo các bộ phận bị hƣ hại v. gọi là chi phí sửa chữa. Có hai loại chi phí sửa chữa: - Sửa chữa tạm thời ở cảng xảy ra tổn thất (dù có hay không có xƣởng sửa chữa) nhằm tiết kiệm chi phí và đảm bảo cho tàu hành trình đƣợc.
Nếu tại cảng lánh nạn tranh thủ sửa chữa tạm thời thì chi phí sửa chữa đƣợc đƣa vào chi phí cứu nạn hoặc chi phí tổn thất chung. - Chi phí sửa chữa chính thức: Tàu sử dụng một thời gian nhất định phải sửa chữa, ngƣời đƣợc bảo hiểm sẽ chọn nơi chi phí sửa chữa thấp nhất. Nhƣ vậy, ngƣời đƣợc bảo hiểm là ngƣời quyết định nơi sửa chữa chính thức của con tàu theo phƣơng thức đầu thầu. Mọi phí tổn (kể cả đƣa tàu đến nơi sửa chữa) do bảo hiểm chi trả.
Trong qúa trình sửa chữa, nếu chịu những công việc liên quan đến chủ tàu, chủ tàu phải chịu trách nhiệm. Tổn thất chung Tổn thất chung là tổn thất liên quan đến lợi ích chung của cuộc hành trình. Đó là hành động hy sinh vì lợi ích chung của con tàu trong cuộc hành trình. Tổn thất chung đƣợc xác định theo 4 nguyên tắc: - Phải có nguy cơ đe doạ thực sự do cuộc hành trình; 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Phải do hành động hy sinh có dụng ý; - Các tài sản hy sinh và chi phí bỏ ra hợp lý; - Vì an toàn chung cho cả hành trình.
Giá trị tổn thất chung bao gồm giá trị tài sản bị hy sinnh và chi phí bất thƣờng xảy ra trên hành trình.