Nghiên cứu đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ tại các cơ quan doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội

Luận văn thạc sĩ xã hội học phân tích đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ tại doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội, tập trung vào Thanh Xuân và Ba Đình.

• Tác giả: Bùi Thị Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Tuấn Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ tại doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Hướng nghiên cứu về vốn xã hội trên phương diện mạng lưới xã hội
• 1.3. Hướng nghiên cứu về vốn xã hội trên phương diện lòng tin
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM VỐN XÃ HỘI TRÊN PHƯƠNG DIỆN MẠNG LƯỚI XÃ HỘI CỦA NHÂN LỰC TRẺ LÀM VIỆC Ở CÁC CƠ QUAN, DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM VỐN XÃ HỘI TRÊN PHƯƠNG DIỆN LÒNG TIN CỦA NHÂN LỰC TRẺ LÀM VIỆC Ở CÁC CƠ QUAN, DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ tại doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội

Đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ tại các doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu xã hội học. Vốn xã hội không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển cá nhân mà còn tác động đến sự phát triển của tổ chức và xã hội. Nghiên cứu này nhằm làm rõ các khía cạnh của vốn xã hội, bao gồm mạng lưới xã hội và lòng tin, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc về vai trò của nó trong việc phát triển nguồn nhân lực trẻ.

1.1. Khái niệm vốn xã hội và nhân lực trẻ

Vốn xã hội được định nghĩa là các mối quan hệ xã hội, lòng tin và sự hợp tác giữa các cá nhân trong một cộng đồng. Nhân lực trẻ, thường được hiểu là những người trong độ tuổi từ 18 đến 34, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế và xã hội. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp xác định được vai trò của vốn xã hội trong việc phát triển nhân lực trẻ.

1.2. Tầm quan trọng của vốn xã hội trong doanh nghiệp nhà nước

Vốn xã hội có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng mối quan hệ giữa các nhân viên trong doanh nghiệp nhà nước. Nó không chỉ giúp tăng cường sự hợp tác mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nghề nghiệp của nhân lực trẻ. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những nhân viên có vốn xã hội cao thường có khả năng thăng tiến tốt hơn trong sự nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xây dựng vốn xã hội của nhân lực trẻ

Mặc dù vốn xã hội có vai trò quan trọng, nhưng việc xây dựng và duy trì nó trong môi trường doanh nghiệp nhà nước vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như sự thiếu hụt lòng tin, sự phân chia trong mạng lưới xã hội và sự cạnh tranh giữa các nhân viên có thể cản trở quá trình này. Nghiên cứu này sẽ phân tích các thách thức chính mà nhân lực trẻ phải đối mặt.

2.1. Thiếu hụt lòng tin trong môi trường làm việc

Lòng tin là yếu tố cốt lõi trong việc xây dựng vốn xã hội. Tuy nhiên, trong nhiều doanh nghiệp nhà nước, sự thiếu hụt lòng tin giữa các nhân viên và giữa nhân viên với cấp trên có thể dẫn đến sự giảm sút trong hiệu quả làm việc. Nghiên cứu cho thấy rằng, lòng tin thấp có thể làm giảm khả năng hợp tác và chia sẻ thông tin giữa các nhân viên.

2.2. Sự phân chia trong mạng lưới xã hội

Mạng lưới xã hội của nhân lực trẻ thường bị phân chia theo nhiều yếu tố như giới tính, độ tuổi và trình độ học vấn. Sự phân chia này có thể dẫn đến việc một số nhóm không thể tiếp cận được các cơ hội phát triển nghề nghiệp. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng trong việc xây dựng vốn xã hội và ảnh hưởng đến sự phát triển của nhân lực trẻ.

III. Phương pháp xây dựng vốn xã hội cho nhân lực trẻ tại doanh nghiệp nhà nước

Để xây dựng vốn xã hội cho nhân lực trẻ, các doanh nghiệp nhà nước cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Việc tạo ra môi trường làm việc thân thiện, khuyến khích sự hợp tác và giao tiếp giữa các nhân viên là rất quan trọng. Nghiên cứu này sẽ đề xuất một số phương pháp cụ thể để cải thiện vốn xã hội trong doanh nghiệp.

3.1. Tạo môi trường làm việc thân thiện

Môi trường làm việc thân thiện giúp nhân viên cảm thấy thoải mái và dễ dàng giao tiếp với nhau. Các hoạt động nhóm, sự kiện giao lưu và các chương trình đào tạo có thể giúp tăng cường mối quan hệ giữa các nhân viên, từ đó xây dựng vốn xã hội hiệu quả.

3.2. Khuyến khích sự hợp tác và giao tiếp

Khuyến khích sự hợp tác giữa các nhân viên thông qua các dự án nhóm và các hoạt động tập thể có thể giúp xây dựng lòng tin và sự gắn kết. Việc tạo ra các kênh giao tiếp mở cũng rất quan trọng để nhân viên có thể chia sẻ ý tưởng và thông tin một cách dễ dàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vốn xã hội

Nghiên cứu về vốn xã hội của nhân lực trẻ tại doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội đã chỉ ra rằng, việc xây dựng vốn xã hội không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân mà còn cho tổ chức. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, những nhân viên có vốn xã hội cao thường có hiệu suất làm việc tốt hơn và khả năng thăng tiến cao hơn.

4.1. Kết quả khảo sát về vốn xã hội

Kết quả khảo sát cho thấy rằng, hơn 70% nhân lực trẻ cảm thấy rằng vốn xã hội của họ đã được cải thiện nhờ vào các hoạt động nhóm và sự kiện giao lưu trong doanh nghiệp. Điều này chứng tỏ rằng, việc xây dựng vốn xã hội là cần thiết và có thể thực hiện được.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các doanh nghiệp nhà nước có thể áp dụng những kết quả nghiên cứu này để cải thiện chính sách phát triển nhân lực. Việc đầu tư vào các hoạt động xây dựng vốn xã hội sẽ giúp nâng cao hiệu quả làm việc và sự hài lòng của nhân viên.

V. Kết luận và tương lai của vốn xã hội trong phát triển nhân lực trẻ

Vốn xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nhân lực trẻ tại các doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, việc xây dựng và duy trì vốn xã hội không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân mà còn cho tổ chức. Tương lai của vốn xã hội trong phát triển nhân lực trẻ sẽ phụ thuộc vào các chính sách và phương pháp được áp dụng.

5.1. Tầm quan trọng của vốn xã hội trong tương lai

Vốn xã hội sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực trẻ. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ về tầm quan trọng này để có những chính sách phù hợp nhằm phát triển vốn xã hội cho nhân lực trẻ.

5.2. Đề xuất chính sách phát triển vốn xã hội

Các chính sách phát triển vốn xã hội cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của nhân lực trẻ. Việc tạo ra các chương trình đào tạo và hoạt động giao lưu sẽ giúp nâng cao vốn xã hội và cải thiện hiệu suất làm việc của nhân viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, nhân lực trẻ đóng vai trò then chốt trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tại Hà Nội, đội ngũ nhân lực trẻ làm việc trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước chiếm tỷ lệ đáng kể và có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của các tổ chức này. Theo khảo sát thực tế với 498 nhân lực trẻ trong độ tuổi 18-34, trong đó 58,6% là nữ và 41,4% là nam, nghiên cứu tập trung làm rõ đặc điểm vốn xã hội của nhóm đối tượng này trên hai phương diện chính: mạng lưới xã hội và lòng tin. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn tại hai phường Thanh Xuân Bắc (quận Thanh Xuân) và Thành Công (quận Ba Đình), Hà Nội, trong giai đoạn từ 2014 đến 2017.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích sâu sắc cách thức tạo dựng, duy trì và sử dụng vốn xã hội của nhân lực trẻ, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển nguồn nhân lực trẻ hiệu quả hơn. Nghiên cứu không chỉ cung cấp số liệu định lượng mà còn kết hợp phỏng vấn sâu nhằm làm rõ vai trò của các mạng lưới xã hội gia đình, đồng nghiệp, bạn bè và các nhóm xã hội tự nguyện trong việc hỗ trợ sự nghiệp và thăng tiến nghề nghiệp của nhân lực trẻ. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực trẻ tại Hà Nội, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hai lý thuyết trọng tâm về vốn xã hội: lý thuyết mạng lưới xã hội và lý thuyết lòng tin. Theo Bourdieu (1986), vốn xã hội được hình thành từ mạng lưới xã hội bền vững, là kết quả của các chiến lược đầu tư nhằm tìm kiếm lợi ích ngắn hạn và dài hạn. Coleman (1988) và Putnam (2000) cũng nhấn mạnh mạng lưới xã hội là thành tố cốt lõi của vốn xã hội, trong khi Portes (1998) xem mạng lưới xã hội như nguồn gốc và ứng dụng của vốn xã hội trong xã hội học hiện đại. Về lòng tin, Coleman (1988) và Fukuyama (2001, 2002) cho rằng lòng tin là hình thức quan trọng của vốn xã hội, tạo điều kiện cho sự hợp tác và phát triển cộng đồng.

Khái niệm vốn xã hội trong nghiên cứu được định nghĩa là mạng lưới xã hội, lòng tin và quan hệ có đi có lại giữa các cá nhân, qua đó các chủ thể có thể tạo dựng, duy trì và sử dụng vốn xã hội để tìm kiếm lợi ích trong các lĩnh vực xã hội khác nhau. Nhân lực trẻ được hiểu là nhóm xã hội từ 15 đến dưới 35 tuổi, có năng lực chuyên môn và sức khỏe tham gia vào các hoạt động kinh tế - xã hội. Các quan điểm lý thuyết này định hướng phân tích đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ qua hai chiều cạnh chính: mạng lưới xã hội và lòng tin.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích dữ liệu định lượng và phỏng vấn sâu định tính. Dữ liệu định lượng được trích xuất từ đề tài cấp nhà nước khảo sát tại Hà Nội với mẫu 498 nhân lực trẻ làm việc trong các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước. Cỡ mẫu được chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cho nhóm đối tượng trong độ tuổi 18-34, với tỷ lệ nam 41,4% và nữ 58,6%. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng theo giới tính, độ tuổi và trình độ học vấn để đảm bảo tính đa dạng và khách quan.

Phân tích dữ liệu định lượng sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ phần trăm nhằm làm rõ đặc điểm mạng lưới xã hội và lòng tin của nhân lực trẻ. Bên cạnh đó, 12 cuộc phỏng vấn sâu với cán bộ, nhân viên trong độ tuổi nghiên cứu được thực hiện nhằm thu thập các ý kiến, đánh giá chi tiết về cách thức tạo dựng và duy trì vốn xã hội. Thời lượng mỗi cuộc phỏng vấn kéo dài từ 50 đến 60 phút, đối tượng đa dạng về nghề nghiệp và thâm niên công tác. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2014 đến tháng 12/2017, đảm bảo thu thập dữ liệu đầy đủ và cập nhật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm mạng lưới gia đình, họ hàng:

   • 89,9% nhân lực trẻ duy trì liên lạc với gia đình bằng cách gặp trực tiếp, 72,9% sử dụng điện thoại, 36% dùng mạng xã hội.
   • Với họ hàng, 71,1% sử dụng điện thoại, 47% gặp trực tiếp, mạng xã hội và email chiếm tỷ lệ thấp hơn do khoảng cách địa lý.
   • Khoảng 78% nhân lực trẻ đánh giá quan hệ gia đình, họ hàng quan trọng trong việc tạo dựng việc làm và thăng tiến nghề nghiệp.

2. Mạng lưới xã hội bên ngoài cơ quan, doanh nghiệp:

   • 75,9% nhân lực trẻ tích cực tham gia nhóm bạn học cũ, trong khi nhóm đồng hương và nhóm cùng sở thích chỉ chiếm khoảng 25-30%.
   • Nữ giới tham gia nhóm bạn học cũ nhiều hơn nam giới (77,1% so với 74,3%), trong khi nam giới tham gia nhóm đồng hương và sở thích cao hơn.
   • 65% nhân lực trẻ cho rằng quan hệ bạn bè và đồng hương có vai trò quan trọng trong việc tuyển dụng và phát triển nghề nghiệp.

3. Mạng lưới xã hội bên trong cơ quan, doanh nghiệp:

   • 70,1% nhân lực trẻ tích cực tham gia nhóm đồng nghiệp, 42,4% tham gia đoàn thanh niên.
   • Liên lạc với đồng nghiệp chủ yếu qua điện thoại (trên 70%), gặp trực tiếp (khoảng 60%), mạng xã hội và email chiếm gần 50%.
   • 87,6% nhân lực trẻ cho biết quan hệ đồng nghiệp rất quan trọng nếu muốn được cân nhắc vào vị trí công việc tốt hơn.
   • Nữ giới chú trọng hơn nam giới vào quan hệ đồng nghiệp khi mong muốn thăng tiến (khoảng 5% chênh lệch).

4. Lòng tin trong các mạng lưới xã hội:

   • Lòng tin được duy trì qua các hoạt động giao tiếp thường xuyên, chia sẻ thông tin, hỗ trợ tài chính và tinh thần.
   • Các hoạt động họp họ, giỗ chạp, cưới xin trong gia đình, họ hàng là dịp củng cố lòng tin và sự gắn kết.
   • Lòng tin giữa đồng nghiệp và cấp trên được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp phát huy năng lực làm việc cá nhân.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mạng lưới xã hội gia đình, họ hàng vẫn là nguồn vốn xã hội sẵn có và bền vững nhất đối với nhân lực trẻ, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tìm kiếm việc làm và thăng tiến nghề nghiệp. Việc duy trì mạng lưới này chủ yếu qua gặp trực tiếp và điện thoại, phù hợp với đặc điểm địa lý và văn hóa Việt Nam. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này tương đồng với quan điểm của Bourdieu (1986) và Nguyễn Tuấn Anh (2010) về vai trò của mạng lưới xã hội trong tạo dựng vốn xã hội.

Mạng lưới xã hội bên ngoài như nhóm bạn học cũ và đồng hương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thông tin và tạo cơ hội nghề nghiệp, đặc biệt nhóm bạn học cũ được đánh giá cao hơn do sự đồng điệu về giá trị và kinh nghiệm sống. Sự khác biệt về giới tính trong việc tham gia các nhóm xã hội này phản ánh xu hướng xã hội và vai trò truyền thống của nam và nữ trong các mối quan hệ xã hội.

Mạng lưới đồng nghiệp và đoàn thanh niên trong cơ quan là môi trường quan trọng để nhân lực trẻ phát triển kỹ năng, trao đổi kinh nghiệm và xây dựng lòng tin. Việc sử dụng đa dạng các phương tiện liên lạc, từ gặp trực tiếp đến mạng xã hội và email, cho thấy sự thích nghi với công nghệ hiện đại và nhu cầu giao tiếp linh hoạt. Mức độ chú trọng vào quan hệ đồng nghiệp khi mong muốn thăng tiến nghề nghiệp cũng phản ánh tầm quan trọng của vốn xã hội trong môi trường làm việc hiện đại.

Lòng tin được củng cố qua các hoạt động giao tiếp thường xuyên và sự hỗ trợ lẫn nhau, tạo nên nền tảng vững chắc cho sự phát triển nguồn nhân lực trẻ. Các biểu đồ và bảng số liệu minh họa rõ ràng sự phân bố tỷ lệ sử dụng các phương tiện liên lạc và mức độ tham gia vào các mạng lưới xã hội, giúp hình dung sinh động đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ tại Hà Nội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường các hoạt động kết nối mạng lưới gia đình, họ hàng:

   • Tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội truyền thống nhằm duy trì và phát triển mối quan hệ họ hàng.
   • Chủ thể thực hiện: UBND các phường, quận; thời gian: hàng năm.

2. Phát triển các nhóm xã hội tự nguyện ngoài cơ quan:

   • Khuyến khích nhân lực trẻ tham gia các câu lạc bộ bạn học cũ, đồng hương, sở thích để mở rộng mạng lưới xã hội.
   • Chủ thể thực hiện: Các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp; thời gian: liên tục.

3. Xây dựng môi trường làm việc thân thiện, hỗ trợ phát triển mạng lưới đồng nghiệp:

   • Tổ chức các hoạt động giao lưu, đào tạo kỹ năng mềm, tăng cường giao tiếp giữa các nhân viên.
   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo cơ quan, doanh nghiệp; thời gian: hàng quý.

4. Tăng cường vai trò của tổ chức Đoàn thanh niên trong phát triển vốn xã hội:

   • Đa dạng hóa các hoạt động đoàn phù hợp với nhu cầu và sở thích của nhân lực trẻ, tạo điều kiện giao lưu, học hỏi.
   • Chủ thể thực hiện: Ban chấp hành Đoàn các cơ quan, doanh nghiệp; thời gian: hàng năm.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin trong duy trì và phát triển mạng lưới xã hội:

   • Khuyến khích sử dụng mạng xã hội, email, các nền tảng giao tiếp trực tuyến để tăng cường kết nối, đặc biệt trong bối cảnh khoảng cách địa lý.
   • Chủ thể thực hiện: Các tổ chức, cá nhân; thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý nguồn nhân lực:

   • Có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển nhân lực trẻ, nâng cao hiệu quả tuyển dụng và đào tạo.

2. Các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước:

   • Áp dụng các giải pháp phát triển vốn xã hội nhằm tăng cường sự gắn kết và năng suất làm việc của nhân viên trẻ.

3. Nhân lực trẻ đang làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp:

   • Hiểu rõ vai trò của vốn xã hội trong sự nghiệp, từ đó chủ động xây dựng và duy trì các mạng lưới xã hội có lợi.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành xã hội học, quản trị nhân sự:

   • Tham khảo phương pháp nghiên cứu và kết quả để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến vốn xã hội và nguồn nhân lực.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn xã hội là gì và tại sao quan trọng đối với nhân lực trẻ?
   Vốn xã hội là mạng lưới xã hội, lòng tin và quan hệ có đi có lại giữa các cá nhân, giúp họ tạo dựng và sử dụng các mối quan hệ để tìm kiếm lợi ích. Đối với nhân lực trẻ, vốn xã hội hỗ trợ tìm việc, phát triển nghề nghiệp và nâng cao hiệu quả công việc.

2. Những mạng lưới xã hội nào quan trọng nhất đối với nhân lực trẻ tại Hà Nội?
   Mạng lưới gia đình, họ hàng, đồng nghiệp, bạn học cũ và các nhóm xã hội tự nguyện như đồng hương, sở thích đều đóng vai trò quan trọng, trong đó mạng lưới gia đình và bạn học cũ được đánh giá cao nhất.

3. Lòng tin ảnh hưởng thế nào đến sự phát triển nghề nghiệp của nhân lực trẻ?
   Lòng tin tạo điều kiện cho sự hợp tác, chia sẻ thông tin và hỗ trợ lẫn nhau, giúp nhân lực trẻ phát huy năng lực, tăng cường uy tín và cơ hội thăng tiến trong công việc.

4. Phương tiện liên lạc nào được nhân lực trẻ sử dụng phổ biến nhất?
   Gặp trực tiếp và điện thoại là hai phương tiện phổ biến nhất để duy trì các mạng lưới xã hội, bên cạnh đó mạng xã hội và email cũng được sử dụng ngày càng nhiều, đặc biệt trong môi trường công sở.

5. Làm thế nào để nhân lực trẻ có thể phát triển vốn xã hội hiệu quả?
   Nhân lực trẻ nên tích cực tham gia các hoạt động xã hội, duy trì liên lạc thường xuyên với các mạng lưới quan hệ, sử dụng linh hoạt các phương tiện giao tiếp và xây dựng lòng tin qua các hành động có đi có lại.

Kết luận

• Nghiên cứu làm rõ đặc điểm vốn xã hội của nhân lực trẻ làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn Hà Nội, tập trung vào mạng lưới xã hội và lòng tin.
• Mạng lưới gia đình, họ hàng và nhóm bạn học cũ là nguồn vốn xã hội quan trọng, hỗ trợ tìm kiếm việc làm và thăng tiến nghề nghiệp.
• Mạng lưới đồng nghiệp và đoàn thanh niên trong cơ quan đóng vai trò thiết yếu trong phát triển kỹ năng và tạo dựng lòng tin.
• Phương tiện liên lạc đa dạng, từ gặp trực tiếp đến mạng xã hội, giúp duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội.
• Các giải pháp đề xuất nhằm tăng cường vốn xã hội sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển nguồn nhân lực trẻ tại Hà Nội.

Next steps: Triển khai các hoạt động kết nối mạng lưới xã hội theo đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các địa bàn khác để có cái nhìn toàn diện hơn.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhân lực trẻ cần phối hợp chặt chẽ để phát huy tối đa vai trò của vốn xã hội trong phát triển nguồn nhân lực, góp phần thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VA DIA BAN NGHÊN CỨU 1.Tổng quan vấn đề nghiên cứu Cho đến nay, trên thé giới và ở Việt Nam, nhiều tác giả khác nhau đã công bố nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến chủ đề vốn xã hội. Trong khuôn khổ của luận văn này, tác giả sẽ điểm lại những luận điểm quan trọng liên quan đến đặc điểm vốn xã hội qua nghiên cứu của một số tác giả đáng lưu ý trong và ngoài nước. Cụ thê là, qua các nghiên cứu đi trước, tác giả sẽ nhìn lại đặc điểm của vốn xã hội qua hai thành tố quan trọng là mạng lưới xã hội và lòng tin. Dưới đây, hai mục cụ thé sẽ lần lượt dé cập đến hai nội dung này.

Hướng nghiên cứu về vốn xã hội trên phương diện mạng lưới xã hội Vốn xã hội là một chiều cạnh quan trọng được các tác giả bàn đến khi nghiên cứu vốn xã hội. Tác giả quan trọng đầu tiên nghiên cứu về vốn xã hội là Bourdieu (1986) qua nghiên cứu “The Forms of Capital” (Các hình thức của vốn) cho rằng rằng vốn xã hội đến từ mạng lưới xã hội tương đối bền vững [10]. Trong khi đó, nhà xã hội học Coleman (1988) với các ấn phẩm “Social Capital in the Creation of Human Capital” (Vốn xã hội trong việc tạo dung von con người) lại khẳng định vốn xã hội ở trong mạng lưới xã hội [11]. Một tác giả nỗi tiếng khác là Putnam (2000) với cuốn sách “Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community” (Choi bowling một mình: Sự sụp đồ va hồi sinh của cộng đồng Hoa Ky) lại khang định rằng mang lưới xã hội là một thành tố của vốn xã hội [16].

Trong khi đó Portes qua an phẩm "Social Capital: Its 12 Origins and Applications in Modern Sociology" (Vốn xã hội: Nguồn gốc và những ứng dung trong xã hội học hiện dai) lại quan sát vốn xã hội thông qua mạng lưới xã hội. Dưới một góc nhìn nhất định, các tác giả trên đã khăng định một trong những chiều cạnh quan trong cua vốn xã hội là mạng lưới xã hội [15]. Liên quan đến mạng lưới xã hội, Bourdieu (1986) qua nghiên cứu “The Forms of Capital” (Các hình thức của vốn) nhấn mạnh rằng mạng lưới xã hội là kết qua của các chiến lược đầu tư và người ta dùng mạng lưới này dé tìm kiếm lợi ích trong ngắn hạn hay dài hạn[10]. Nhà xã hội hoc Portes (1998) với ấn pham "Social Capital: Its Origins and Applications in Modern Sociology" (Vốn xã hoi: Nguồn sốc và những ứng dụng trong xã hội học hiện đại) lại nhấn mạnh khả năng tìm kiếm lợi ích qua việc trở thành thành viên của các mạng lưới xã hội [15].

Như vậy, các nhà nghiên cứu ở trên đã khẳng định việc tạo dựng, duy trì và sử dụng mạng lưới xã hội dé tìm kiếm lợi ích. Tác giả Hoàng Bá Thịnh (2009) qua bài viết “Vốn xã hội, mạng lưới xã hội và những phí tôn” đã cho rang việc người nông dân tham gia vào các hoạt động cộng đồng như tang ma, cưới xin, vv. là cách dé họ tạo dựng vốn xã hội theo nghĩa là mạng lưới xã hội [2]. Nhà nghiên cứu Nguyễn Tuấn Anh (2010) qua công trình “Kinship as Social Capital: Economic, Social and Cultural Dimensions of Changing Kinship Relations in a Northern Vietnamese Village” (Ho hàng như là vốn xã hội: Các khía cạnh kinh tế, xã hội văn hóa của quan hệ họ hàng đang chuyền đổi ở một làng miền Bắc Việt Nam) đã chứng minh răng các lễ nghi quan trọng trong đời sống cộng đồng 13 như giỗ chạp, cưới xin, tang ma là những chất keo xã hội (social glues) kết nối các cá nhân lại với nhau thành mạng lưới [7].

Nghiên cứu cua Stephen. J Appold va Nguyen Quy Thanh (2004) với tên gọi “The Prevalence and Costs of Social Capital among Small Businesses in Vietnam” (Sự phô biến và cái gid của vốn xã hội trong các doanh nghiệp nhỏ ở Việt Nam) dựa trên kết qua khảo sát nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ ở đã khăng định rằng nhiều doanh nghiệp phải tìm kiếm nguồn nhân lực bên ngoài ngoài mạng lưới bạn bè và gia đình [9]. Một nghiên cứu khác là nghiên cứu của Lê Ngọc Hùng (2008) với tên gọi “Vốn xã hội, vốn con người và mạng lưới xã hội” đã cho rằng mạng lưới xã hội của người lao động, mạng thông tin của doanh nghiệp, mạng di cư, vai trò của các loại vốn trong xóa đói, giảm nghèo [3]. Trong nghiên cứu này, Lê Ngọc Hùng (2008) cũng khang định rang mạng lưới truyền thống bị phá vỡ bởi đô thị hóa và người ta phải dựa vào mạng lưới ngoài làng xã dé tìm việc, nâng cao trình độ chuyên môn.

Nguyễn Tuấn Anh (2013) qua bài viết “Vốn xã hội và kinh tế hộ gia đình qua hoạt động của các nhóm tín dụng phi chính thức ở nông thôn Bắc Trung Bộ” chứng minh tầm quan trọng của vốn xã hội trên phương diện mạng lưới xã hội trong phát triển kinh tế của các hộ gia đình [4]. Công trình nghiên cứu “Vốn xã hội trong phát triển nguồn nhân lực trẻ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” do Nguyễn Tuấn Anh, Nguyễn Hồi Loan, Nguyễn Thị Kim Hoa (2015) [5] va công trình “Vốn xã hội trong phát triển nguồn nhân lực trẻ từ những hướng tiếp cận khác nhau” do Nguyễn Thị Kim Hoa, Nguyễn Hồi Loan, Nguyễn Tuấn Anh (2015) đồng chủ biên [6] đã làm rõ nhiều chiều cạnh của việc tạo dựng, duy trì mạng lưới xã hội cũng như vai trò của mạng lưới xã hội trong tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, dé bạt, bổ nhiệm nhân lực trẻ. Luận văn thạc sy “Tao dựng và phát triển vốn xã hội của nhân lực trẻ thành phố Hà Nội hiện nay” (2014), Phạm Thị Huyền chỉ ra phương thức nhân lực trẻ tạo dựng 14 vốn xã hội bằng việc tích cực tham gia vào chính các hoạt động trong các mạng lưới xã hội của họ và và phát triển vốn xã hội thông qua việc tăng cường mở rộng các mối quan hệ từ chính các mạng lưới xã hội đó [8]. Hướng nghiên cứu về vốn xã hội trên phương diện lòng tin Long tin là chiều cạnh quan trọng thứ hai của vốn xã hội được các tác giả trong và ngoài nước đi sâu tìm hiểu.

Nhà nghiên cứu Coleman (1988) với các ấn pham “Social Capital in the Creation of Human Capital” (Vốn xã hội trong việc tao dựng vốn con người) lại khẳng định lòng tin là một hình thức của vốn xã hội [11]. Tác giả Fukuyama (2001) với nghiên cứu “Social Capital, Civil Society and Development” (vốn xã hội, xã hội công dân và phát triển) [12]; Fukuyama (2002) với công trình “Social Capital and Development: The Coming Agenda” (Vốn xã hội và phát triển: Chương trình nghị sự sắp đến) [13] lại quan niệm vốn xã hội biểu thị sự tin cậy. Trong khi đó nhà xã hội học Portes (1998) qua ấn pham "Social Capital: Its Origins and Applications in Modern Sociology" (Vốn xã hội: Nguồn gốc và những ứng dụng trong xã hội học hiện đại) khang định lòng tin là nguồn gốc của vốn xã hội [15]. Nha nghiên cứu Putnam (2000) qua cuốn sách “Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community” (Choi bowling một mình: Sự sụp đồ và hồi sinh của cộng đồng Hoa Ky) lại cho rằng sự tin cân là một thành tố của vốn xã hội [16].

Như vậy, qua các tác giả noi tiéng ở trên chúng ta thay một trong những chiều cạnh quan trọng của vốn xã hội là lòng tin hay sự tin can. Liên quan đến lòng tin, Fukuyama (2001) và Fukuyama (2002) qua các nghiên cứu “Social Capital, Civil Society and Development” (vốn xã hội, xã hội công dân và phát triển); và “Social Capital and Development: The Coming Agenda” (Vốn xã hội và phát triển: Chương trình nghị sự sắp đến) cho biết người ta tạo ra vốn xã hội, trong đó bao gồm lòng tin, để phục vụ mục đích của mình [12], [13]. Nguyễn Tuấn Anh (2010) qua công trình nghiên cứu “Kinship as Social Capital: Economic, Social and Cultural Dimensions of Changing Kinship Relations in a Northern Vietnamese Village” (Ho hang nhu là vốn xã hội: Các khía cạnh kinh tế, xã hội văn hóa của quan hệ họ hàng đang chuyên đôi ở một làng miền Bắc Việt Nam)” đã chi ra rằng các lễ nghi quan trọng trong đời sống cộng đồng như giỗ chạp, cưới xin, tang ma là những dip quan trọng dé tái khang định lại sự kết nối và lòng tin giữa những người trong mạng lưới họ hàng [7]. Nói cách khác Fukuyama (2002) nhắn mạnh đến ý nghĩa, tác dụng của lòng tin khi bàn đến vốn xã hội, nhất là lòng tin giữa những người thân thuộc.

Putnam trong công trình ”Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community” (Choi bowling một minh: Sự sụp đồ va hồi sinh của cộng đồng Hoa Kỳ) lại chứng minh tác dụng tích cực của lòng tin trong việc nâng cao học vấn, nâng cao phúc lợi trẻ em, nâng cao an toàn trong cộng đồng và hạnh phúc cá nhân [16]. Nguyễn Tuấn Anh (2013) qua bài viết “Vốn xã hội và kinh tế hộ gia đình qua hoạt động của các nhóm tín dụng phi chính thức ở nông thôn Bắc Trung Bộ” đã làm rõ vai trò của lòng tin trong quá trình vận hành của các nhóm tín dụng xoay vòng [4]. Công trình nghiên cứu “Vốn xã hội trong phát triển nguồn nhân lực trẻ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” do Nguyễn Tuấn Anh, Nguyễn Hồi Loan, Nguyễn Thị Kim 16 Hoa (2015) [6] và công trình “Vốn xã hội trong phát triển nguồn nhân lực trẻ từ những hướng tiếp cận khác nhau” do Nguyễn Thị Kim Hoa, Nguyễn Hồi Loan, Nguyễn Tuấn Anh (2015) đồng chủ biên [5] đã làm rõ nhiều chiều cạnh của việc tạo dựng, duy trì lòng tin cũng như vai trò của lòng tin trong tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, dé bạt, bổ nhiệm nhân lực trẻ. Tóm lại qua tổng quan tài liệu, chúng ta có thể thấy chủ đề vốn xã hội đã và đang được nhiều tác giả cả trong và ngoai nước quan tâm nghiên cứu.

Liên quan đến các nghiên cứu tập trung vào lòng tin và mạng lưới xã hội, các nghiên cứu đi trước cũng đã bàn sâu về hai yếu tố này trên nhiều phương diện khác nhau. Tuy nhiên, đặc điểm của vốn xã hội của đội ngũ nhân lực trẻ trong các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội trên hai phương diện lòng tin và mạng lưới xã hội thì chưa được các nghiên cứu đi trước đi sâu tìm hiểu. Vì vậy, đây sẽ là van đề mà luận văn này sẽ đi sâu tìm hiểu.Khái niệm làm việc 1.