Chương I. Cách mạng công nghiệp a, Khái niệm Cách mạng công nghiệp là những bước phát triển nhảy vọt về chất trình độ của tư liệu lao động trên cơ sở những phát minh độ phá về kỹ thuật và trình độ công nghệ trong quá trình phát triển của nhân loại kéo theo sự thay đổi căn bản về sự phan công lao động xã hội cũng như tạo bước phát triển năng suất lao động cao hơn hẳn nhờ áp dụng một cách phổ biến những tinh năng mới trong kĩ thuật- công nghệ đó vào đời sống xã hội. b, Các cuộc cách mạng công nghiệp từng diễn ra cách mạng Cách Cách mạng Cách Cách mạng công mạng công nghiệp mạng nghiệp lần thứ tư (4.0) công lần thứ hai công Nội dung nghiệp (2.0) nghiệp lần thứ lần thứ 3 nhất (1.0) Thời gian Khởi phát Diễn ra vào Bắt đầu từ Được đề cập đến lần từ nước nửa cuối thế khoảng đầu tiên tại Hội chợ Anh, bắt kỉ XIX đến những triển lãm công nghệ đầu từ đầu thế kỉ năm đầu Hannover giữa thế XX thập niên ( CHLB Đức) năm 2011 kỷ XVIII 60 thế kỉ và được Chính phủ Đức đến giữa XX đến đưa vào” Kế hoạch thế kỉ cuối thế kỉ hanh động chiến lược XIX. công nghệ cao” năm 2012.
Đặc trưng Việc sử Sử dụng Sử dụng Liên kết thế giới thực cơ bản dụng năng năng lượng công nghệ và ảo, để thực hiện công lượng điện và động thông tin việc thông minh và hiệu nước và cơ điện, để và máy quả. tạo ra dây tinh, để tự truyền sản động hóa xuất hàng sản xuất. Đáng lưu ý trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0): Gần đây tại Việt Nam cũng như trên nhiều diễn đàn kinh tế thế giới, việc sử dụng thuật ngữ cách mạng công nghiệp lần thứ tư với hàm ý có một sự thay đổi về chất trong lực lượng sản xuất tròn nền kinh tế thế giới. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư được hình thành trên cơ sở cuộc cách mạng số, gắn với sự phát triển và phổ biến của Internet kết nối vạn vật với nhau ( Internet of Thing- IoT).
Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có biểu hiện đặc trưng là sự xuất hiện của các công nghệ mới có tinh đột phá về chất như trí tuệ nhân tạo, big data, in 3D… c, Vai trò của cách mạng công nghiệp đối với phát triển Thúc đẩy sự phát triển lực lượng sản xuất. Thúc đẩy hoàn thiện quan hệ sản xuất. Thúc đẩy đổi mới phương thức quản trị phát triển. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa a, Khái niệm Công nghiệp hóa là quá trình chuyển đổi nền sản xuất từ dựa trên lao động thủ công là chính sang nền sản xuất xã hội dựa chủ yếu trên lao động bằng máy móc nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao.
Các mô hình công nghiệp hóa tiêu biểu trên thế giới: Mô hình công nghiệp hóa cổ điển Mô hình công nghiệp hóa kiểu Liên Xô Mô hình công nghiệp hóa của Nhật Bản và các nước công nghiệp mới (NICs) Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lí kinh tế- xã hội, từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ , phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại; dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao. b, Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam mang 4 đặc điểm chủ yếu: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu “ dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế gắn với phát triển kinh tế tri thức. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế và Việt Nam đang tích cực, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Lý do khách quan Việt Nam phải thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa bao gồm: Một là, lý luận và thực tiễn cho thấy, công nghiệp hóa là quy luật phổ biến của sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội mà mọi quốc gia đều trải qua dù ở các quốc gia phát triển sớm hay các quốc gia đi sau. Hai là, đối với các nước có nền kinh tế kém phát triển quá độ lên chủ nghĩa xã hội như nước ta, xây dựng cơ sở vật chất- kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội phải thực hiện từ đầu thông qua công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Mỗi bước tiến của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một bước tăng cường cơ sở vật chất- kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất và góp phần hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, trên cơ sở đó từng bước nâng dần trình độ văn minh của xã hội.
c, Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam Một là, tạo lập những điều kiện để có thể thực hiện chuyển đổi từ nên sản xuất- xã hội lạc hậu sang nền sản xuất- xã hội tiến bộ. Hai là, thực hiện các nhiệm vụ để chuyển đổi nền sản xuất – xã hội lạc hậu sang nền sản xuất- xã hội hiện đại. Cụ thể là: Đẩy mạnh ứng dụng những thành tựu khoa học, công nghệ mới, hiện đại. Chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, hợp lý và hiệu quả.
Từng bước hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Hội nhập kinh tế quốc tế a, Khái niệm Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thực hiện gắn kết nền kinh tế của minh với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung. b, Tính tất yếu khách quan của việc hội nhập kinh tế quốc tế Thứ nhất, do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế. Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của các nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay.
Chương II. Việt Nam trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, hội nhập kinh tế quốc tế 1.Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 a, Quan điểm về công nghiệp hóa , hiện đại hóa ở việt nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 Thứ nhất, chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết, giải phóng mọi nguồn lực. Theo đánh giá của Diễn đàn kinh tế thế giới (2018) về sự sẵn sàng cho công nghệ và đổi mới cho sản xuất trong tương lai, Việt Nam đạt 3,09 điểm, đứng thứ 90/100 nước. Điều này cũng nói lên rằng, Việt Nam còn nhiều việc cần phải làm cho việc xúc tiến công nghệ và đổi mới để chuẩn bị cho sản xuất trong tương lai.
Để chuẩn bị cho cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhiều chuyên gia nhấn mạnh, có ba yếu tố Việt Nam cần quan tâm, đó là: Khung hành lang pháp lý, nguồn nhân lực và tính đồng bộ của các công nghệ 4. Việt Nam cần có chính sách đào tạo và thu hút nguồn nhân lực trình độ cao trực tiếp thực hiện, tham gia cách mạng công nghiệp 4.0; có hệ thống đào tạo định hướng tiếp cận cách mạng công nghiệp 4.0; xây dựng các cơ chế, chính sách quản lý và đầu tư có tính đột phá để khai thác và huy động tối đa nguồn lực cho đào tạo nhân lực. Mặt khác, cần có các định hướng chính sách phát triển các lĩnh vực ưu tiên, như: Công nghệ số; an ninh mạng; trí tuệ nhân tạo… Về khung hành lang pháp lý, chính phủ đã và đang tập trung hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, pháp luật trong đó chú trọng các quy định nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhanh chóng hấp thụ và phát triển được công nghệ, mô hình kinh doanh mới; tiếp tục chủ động rà soát, bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp. Tuy nhiên chúng ta đã quá chậm trước đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực hoàn toàn mới của công nghiệp 4.
Trong điều kiện công nghiệp 4.0, rất nhiều ngành nghề cũ bị mất chỗ đứng, hoặc không tồn tại nữa. Đặc biệt, những nghề lao động cơ bắp, thủ công truyền thống trước đây sẽ biến mất. Ngay như làm nông nghiệp cũng trở thành ngành kinh doanh, nhà nông có trí tuệ để xây dựng các trang trại, gia trại hiện đại, bảo đảm đầu ra các sản phẩm nông nghiệp đạt chất lượng cao, phù hợp với cạnh tranh của thế giới. Có thể nói, lao động chất xám, lao động trí tuệ, lao động làm chủ công nghệ hiện đại đang là yêu cầu có tính phổ biến, thay thế cho lao động giản đơn, lao động cơ bắp, học vấn thấp, kỹ năng nghề nghiệp kém.
Đảng ta đã thừa nhận có 3 điểm nghẽn cản trở phát triển, đó là: Về thể chế kinh tế; về hạ tầng kỹ thuật công nghệ và về chất lượng thấp của nguồn nhân lực. Đảng có yêu cầu phải đột phá chất lượng nguồn nhân lực thông qua cải cách giáo dục đào tạo bậc đại học và dạy nghề. Với công nghiệp 4.0, nếu ta nhận thức đúng thì đây là một thách thức. Nếu ta biết cách xử lý thì từ thách thức trở thành thời cơ.
Nếu thời cơ bị bỏ lỡ thì thách thức sẽ gay gắt hơn.0 vừa đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực cao, vừa tạo ra những tiền đề rất thuận lợi để thế hệ trẻ tự mình thông qua đào tạo, giáo dục có thể trở thành một sản phẩm của đội ngũ lao động chất lượng cao. Làm được điều này, chúng ta sẽ biến tiềm năng thành tiềm lực, biến trữ năng thành thực lực, để có thể đứng vững trong cuộc đua của thế giới với sức đẩy của công nghiệp 4. Đồng thời, xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, nhất là công nghệ thông tin truyền thông, phát triển hạ tầng kết nối số, bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp là lực lượng chủ đạo, tiên phong quyết định mức độ thành công trong việc thực hiện cách mạng công nghiệp 4.0, cho nên cần chủ động có phương án ứng phó những tác động tiêu cực từ cuộc cách mạng này.