NGUYÊN TIẾN ĐÀO NGUYEN TIẾN DŨNG CONG NGHE CO KHÍ VA UNG DUNG ta ă 7 rua! s PTS. NGUYỄN TIẾN ĐÀO KS. NGUYÊN TIẾN DŨNG CÔNG NGHỆ CƠ KHÍ VÀ ỨNG DỤNG CAD - CAM -CNC Tài liệu dùng cho sinh viên, học viên, giảng viên các ngành Kỹ thuật, Quản trị kinh doanh, Sư phạm kỹ thuật. trong các trường Đại học, Cao đẳng và Dạy nghề thuộc các hệ đào tạo NHÀ XUẤT BẢN KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT Hà Nội 1999 CÔNG NGHỆ CƠ KHÍ VÀ ỨNG DỰNG CAD - CAM - CNC Tác giá : PTS.
NGUYÊN TIẾN ĐÀO KS. NGUYEN TIỀN DŨNG Chịu trách nhiệm xuất bản : PGS. TO DANG HAI Biên tập và sửa chế bản : NGUYEN THI DIEU THUY Trình bày và làm chế bản —: NGUYÊN TIỀN ĐÀO Vé bia Dy HUGNG LAN NHA XUAT BAN KHOA HOC VA KY THUAT Hà Nội 1998 In 1000 cuốn khổ 16 x 24 tại Xí nghiệp in Bưu điện. 6173 Giấy phép s6 ————— 544 - 43 do Cục Xuất bản cấp ngày 7/10/1998.
KHKT-98 In xong và nộp lưu chiểu tháng 1/1999. LỜI GIỚI THIỆU Công nghệ cơ khí và ứng dụng CAD - CAM - CNC là môn học cơ sở bạo gồm những kiến thức chung có liên quan đến các ngành K¥ thudt, Quan trị kính doanh, Sư phạm. trong hệ thống đào tạo đại học. cao đẳng và dạy nghề.
Cuốn xách có bốn phần - Phân thứ nhất : Phân xuổn ø cơ khí Phần thứ hai : Chế tạo phôi Phân thứ ba : Gia công cắt gọt Phần thứ tr : Khái niệm về tự động hóa và điều khiển theo chương trình. Nội dung của bao gồm những kiến thức cơ bản như : - Trang bị phản Xưởng - Những khái niệm cơ bản về trang bị bảo hộ và an toàn lao động - Những kiến thức cơ bản về thiết kế nhị bản vẽ cơ khí và tit dong héa thiét ké khi sit dung AutoCAD. - Những khái niệm co’ bin vé vat liéu ( kim loai, hop kim, vdt liéu phi kim ) vd những phượng pháp xứ lý nhiệt kim loại và hop kửm. - Các phương pháp công nghệ gia công và xử lý kim loại và hợp kim bằng những biện pháp công nghệ khác nhaa gồm các phương pháp chế tạo phôi ( đúc, rèn, dập, hàn, cắt kửn loại.
), nguyên lý mà phương pháp gia công cắt gọt kim loại ( gia công thô, gia công tink, gia công nguội, tiện, phay, bào, khoan. ), những khái niệm về chuẩn, dinh vi, ldp rdp, bdo qudn, bdo vé wv. - Nhiing khdi niém vé tu dong hóa và điều khiển theo chương trình với céng nghé CAD - CAM - CNC. Công nghệ cơ khí và ứng dụng CAD - CAM - CNC là tài liệu giúp cho sinh viên, học viên dễ dàng tiếp thu các môn khoa học tiến theo ( khoa học kỹ thuật, quản trị kính doanh, tài chính công nghiệp, thụ ngân sách.
kiến thức chuyên môn , chuyên ngành. ) và tạo điều kiện để nhanh chóng tiếp cận với khoa học hiện đại. Công nghệ cơ khí và ứng dụng CAD - CAM - CNC cũng có thể là những tài liệu tham khảo bổ ích cho các giảng viên và bạn đọc. Nhân địp vuất bản cuốn sách, chúng tôi xin chân thành cảm ơn trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Phòng Đào tạo Đại học, Khoa Cơ khí, Bộ môn Hàn - Công nghệ kim loại và các bạn đồng nghiệp đã tạo điều kiện, giúp đỡ.
đóng góp nhiều ý kiến qHÍ báu cho các tác gid bién soạn cuốn sách này. Chủng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc xa gần va cdc bạn đồng nghiệp. Các ý kiến đóng góp xin giả về Nhà Xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, 70 Trần Hing Duo, Ha Ndi: Hà Nội tháng 10 năm 1998 Các tác giả Phần thứ nhất PHÁN XƯỞNG CƠ KHÍ Chương một AN TOÀN LAO ĐỘNG - TRANG BỊ BẢO HỘ LAO ĐỘNG 1.1, KHÁI NIỆM VÀ ĐỊNH NGHĨA 1. Môi trường lao động Trong quá trình lao động để tạo ra của cải vật chất và giá trị tinh than cho xã hội, con người phải làm việc trong những diều kiện nhất định.
Đó là môi trường lao động. Môi trường lao động là một tập hợp tổng thể các yếu tế tự nhiên, kỹ thuật, kinh tế xã hội .: được thể hiện thông qua các công cụ và phương điện lao động, đối tượng lao động, quá Hình công nghệ, chỗ làm việc. và sự sắp xếp. bố trí, tác động qua lại của chúng trong mối quan hệ với con người - nhân tố cơ bản quyết định sự phát triển và tiến hoá của nhân loại.
Đánh giá các yếu tố biểu hiện của môi trường lao động có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người - là điểu kiện cơ bắn để tiếp tục phát triển, nâng cao năng suất, đảm bảo chất lượng sân phẩm. Vì vậy công cụ, điều kiện, phương tiện lao động, chỗ làm việc. có ảnh hưởng trực tiếp dén an toàn lao động cho con người ( đồng điện, hoá chất, vật liệu nổ, chất phóng xạ, các loại tia. Quá trình công nghệ hiện đại có những tiện nghỉ, thuận lợi nhưng khác nghiệt và độc hại.
có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và có tác dộng rất lớn đến người lao động, thậm chí còn thay đổi cả vai trò, vị trí của người lao động trong sản xuất. Phân tích dé đánh giá môi trường lao động của bất kì một cơ sở sản xuất nào dều phải tiến hành đồng thời với tất cả các nhân tố trên, 1. Các yếu tổ ngy hiểm và có hại Trong môi trường lao động cụ thể, baø giờ cũng xuất hiện những yếu 16 vật chất có ảnh hưởng xấu, nguy hiểm, có nguy cơ gây tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp cho người lao động. Các yếu tố nguy hiểm và có hại phát sinh trong quá trình sản xuất thường là các yếu tố về : a.
Vae ly: vi khi hau, nhiét độ, độ ẩm, tiếng ồn, rung động, bụi, bức xạ nhiệt, gió. Hóa học : chất dọc, khí, hơi độc, bụi, phóng xạ, axit, bazơ, muối, chì, thủy ngan, magié. vi tinh : ví khuẩn, sâu bọ, ký sinh trùng, côn trùng, ruồi, muỗi, kiến. Vi tet va tet thé lam việc > khong gian hep’, chỗ làm việc chat hẹp , nhà xưởng không thông thoáng, thiếu ánh sáng.
Yếu tố tảm lệ con người. : bực bội, không bình thường khi làm việc. TIỀU CHUẨN CHO PHÉP Các Liêu chuẩn cho phép bao gồm : ứ. Nhiệt độ khu vực làm việc không quá 30°C, nhiệt độ khu vực sản xuất không quá 40°C.
Sự chênh lệch nhiệt độ nơi sản xuất và ngoài trời khoảng 5°C. Độ ẩm tương đối khoảng 75% + 85%. Vận tốc gió cho phép không quá 3m / s. Đức xq nhiệt.
Tiêu chuẩn cho phép của bức xạ nhiệt khoảng 1 cail / cm°/ phút. Bức ke iôh hóa. Búc xạ ion hóa là các loại bức xạ điện từ và hạt trong môi trường vật chất tạo nên các ion gồm : bức xạ tỉa x„ ÿ, B, y, neutron. Bức xạ gây ảnh hưởng trực tiếp đến cơ thể người.
Nếu cơ thể người nhiễm khoảng 200 rơnghen ( kí hiệu là R ; HR = 2.'°! culông / kg ) trong thời giun ngắn sẽ bị các bệnh cấp tính như suy tìm, xuất huyết, rối loạn tiêu hoá, loạn thần kinh, gây tử vong. Nến nhiễm khoảng 100R có thể dẫn đến các bệnh mãn tính như suy tủy, xương, thiếu mầu, máu trắng, ung thư, vô sinh, quầi thai. Với lượng nhiễm xạ khoảng 50R bắt đầu gây nguy hiểm cho con người. Vì vậy lượng nhiễm xạ tối đa đảm bảo an toàn cho con người làm việc là 0,3R trom một tuầu lễ.
Các biện pháp phòng chống bức xạ cơ bản là các phương tiện, trang thiết bị bao che nguồn phát xạ, giảm thời gian tiếp xúc với các nguồn bức xạ, đùng các phương tiện bảo vệ cá nhân khi làm việc ( mặt nạ, quần áo bảo hộ, giầy ủng, kính chống nhiễm xạ, kính coban. Tiếng ôn là tập hợp các âm thanh khác nhau về cường độ và tần số, gây ra cho con người cảm giác khó chịu, mệt mỏi về thính lực dẫn đến loét dạ dày, tang huyết áp, nghễnh ngấng, diếc nghề nghiệp ( với tần số cao khoảng 4000Hz bệnh điếc nghề nghiệp không phục hồi được ). Tiếng ồn và âm thanh có thé phan ra: ha dai có tân số < 20Hz tại người không nghe thấy được; đn thanh có tân số binh thường{ tai người nghe thây được ) thường từ 20 đến 16000 Hz. (I6kHZ }; siêu âm có tân số > 20kH2¿, tai người cũng không ngh thấy được.
Ví dụ về áp suất âm thanh tính theo đêxiben ( đB ) : nói chuyện bình thường - S0dB, tiếng máy dệt kim - 80đB, máy dệt thoi gỗ - 100đB, máy khoan đá - I05dB, máy cưa dĩa - LI0dB. Ví dụ về các biện pháp phòng tránh bụi Biện pháp để phòng là cần làm giảm tiếng ổn nơi phát sinh, giảm lan truyền tiếng ồn, có trang bị cách âm ( tấm phản xạ, chòm hút âm, cách âm ) và dùng các phương tiện bảo vệ cá nhân như nút bịt tai, chụp che tại.1 giới thiệu tiếng ồn cho phép.1 Tiêu chuẩn tiếng ôn cho phép Vị trí lao Mức Cường độ cho phép ở các giải tần ( dB ) âm động (dB ) 63 125 | 250 | 500 | 1000 | 2000 |} 4000 | 8000 ‘Tai noi lamviéc 90 103 96 9Ị 88 85 83 g] 80 Bong 1. Rung ctta bộ phận Bảng 7. Thời gian làm việc cho diéu khiển trong 8 giờ rung cục bộ và toàn thân Tan sé Vận tốc rung Tổng thời gian rung cho ( Hz.) (cm/s) Vượt quá phép trong ca làm việc ( ph} Rung Rung tiêu chuẩn Dung cu | Vị trí làm việc.
dimg ngang cầm tay Ctoan than ) 16.0 40 Trên 1,0 lần 320 480 31,5 28 2,8 Trên 1,3 lần 160 180 63 2,0 2,0 Trên 2,0 lần 80 60 125 1,4 1,4 Trên 2,8 lan 40 30 250 1,0 1,0 Trén 4,0 lan , 20 16 ge Ring động. Rung động là hiện tượng cơ học của vật thể sinh ra khi trọng tâm trục dối xứng của chúng xê dịch trong không gian có tính chất chu kỳ. Với tần số thấp ( < 2Hz ) gây nên say, 2 đến 20 Hz thường gây tổn thương cột sống. Với tần số 20 đến 2000 Hz gây rối loạn thần kinh, tiền đình, Cần để phòng bằng cách giấm rung động từ nguồn'phát sinh và lan truyền; bàng các trang bị, phương tiện chống rung, phương tiện bảo vệ cá nhân (xem các bảng 1.
l, Màu sắc, ánh sáng. Chiếu sáng thích hợp chỗ làm việc và vùng làm việc sẽ bảo vệ thị lực, chống mệt mỏi, tránh tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp về mất, tăng nang suất lao động .