BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI NGUYỄN HOÀNG VÂN HOÀN THIỆN CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY TẠI TỔNG CÔNG TY ĐẦU TƯ VÀ KINH DOANH VỐN NHÀ NƯỚC Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60.02 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Quang Huấn Hà nội, năm 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình. Tác giả Nguyễn Hoàng Vân MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG, BIỂU MỞ ĐẦU.1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY TRONG DOANH NGHIỆP. Một số khái niệm có liên quan. Cơ cấu tổ chức. Cơ cấu tổ chức bộ máy. Mô hình cơ cấu tổ chức bộ máy. Mô hình cơ cấu theo trực tuyến. Mô hình cơ cấu theo chức năng. Mô hình cơ cấu theo trực tuyến – chức năng. Mô hình cơ cấu theo trực tuyến – tham mưu. Mô hình cơ cấu theo chương trình – mục tiêu. Mô hình cơ cấu ma trận. Nội dung tổ chức cơ cấu bộ máy trong doanh nghiệp. Xác định phân cấp thẩm quyền giữa các cấp quản trị. Lựa chọn mô hình cơ cấu tổ chức bộ máy. Xác định chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận. Xác định mối quan hệ giữa các bộ phận. Phối hợp giữa các bộ phận. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức bộ máy trong doanh nghiệp. Các nhân tố bên ngoài. Các nhân tố bên trong. Quá trình hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy. Nghiên cứu và dự báo. Xây dựng các bộ phận và phân hệ của cơ cấu. Thể chế hóa cơ cấu.28 Tiểu kết chương 1.28 Chương 2: THỰC TRẠNG CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY TẠI TỔNG CÔNG TY ĐÀU TƯ VÀ KINH DOANH VỐN NHÀ NƯỚC. Khái quát về Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước. Quá trình hình thành và phát triển. Đặc điểm kinh doanh. Đặc điểm nguồn nhân lực. Kết quả hoạt động kinh doanh. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức bộ máy tại Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước. Môi trường pháp lý. Môi trường kinh tế. Chiến lược và quy mô của SCIC. Phân tích thực trạng cơ cấu tổ chức bộ máy tại Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước. Mô hình tổ chức bộ máy. Chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận. Mối quan hệ giữa các bộ phận. Phối hợp các bộ phận. Đánh giá thực trạng cơ cấu tổ chức bộ máy hiện nay của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước. Hạn chế và nguyên nhân.65 Tiểu kết chương 2.68 Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY TẠI TỔNG CÔNG TY ĐẦU TƯ VÀ KINH DOANH VỐN NHÀ NƯỚC. Định hướng phát triển, mục tiêu hoạt động và chiến lược kinh doanh của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước. Định hướng phát triển. Mục tiêu hoạt động và chiến lược kinh doanh. Yêu cầu, mục tiêu hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy tại Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước. Một số yêu cầu hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy. Mục tiêu hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy. Một số giải pháp hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy tại Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước. Hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy. Đẩy mạnh phân công, phân cấp và chuyên môn hóa hoạt động. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Tăng cường vai trò của các công cụ gắn kết tổ chức. Giải pháp khác.85 Tiểu kết chương 3.89 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.93 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp Nhà nước HĐTV Hội đồng thành viên KSV Kiểm soát viên Nxb Nhà xuất bản SCIC Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước TNHH Trách nhiệm hữu hạn TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Mô hình cơ cấu theo trực tuyến. Mô hình cơ cấu theo chức năng. Mô hình cơ cấu theo trực tuyến – chức năng. Mô hình cơ cấu theo trực tuyến – tham mưu. Mô hình cơ cấu theo chương trình – mục tiêu. Mô hình cơ cấu ma trận. Mối quan hệ Cấu trúc – Chiến lược của A. Quá trình hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy.1: Thống kê nguồn nhân lực SCIC giai đoạn 2014 - 2016. Kết quả hoạt động kinh doanh của SCIC giai đoạn 2013-2016. Đánh giá thực trạng mô hình tổ chức bộ máy của SCIC. Hệ thống văn bản quy định chức năng nhiệm vụ của SCIC đã được xây dựng phù hợp. Chức năng, nhiệm vụ của đơn vị anh /chị không chồng chéo với chức năng, nhiệm vụ của đơn vị khác trong SCIC. Đánh giá mối quan hệ giữa các bộ phận trong SCIC. DANH MỤC CÁC BIỂU Biểu đồ 2. Kết quả hoạt động kinh doanh của SCIC giai đoạn 2012-2016.2: Người lao động hiểu về văn hóa của SCIC. Lý do chọn đề tài Năm 2008, Việt Nam chính thức gia nhập WTO, nền kinh tế đã có nhiều sự biến chuyển rõ rệt. Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) ra đời nằm trong tiến trình cải cách kinh tế nói chung và cải cách doanh nghiệp nhà nước nói riêng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn của nhà nước tại doanh nghiệp. Với tư cách là tổ chức chuyên quản lý, đầu tư và kinh doanh vốn của Chính phủ Việt Nam, SCIC thực hiện chức năng đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại các doanh nghiệp, thực hiện đầu tư tài chính, kinh doanh vốn theo những nguyên tắc, quy luật thị trường. Chính thức đi vào hoạt động từ tháng 8 năm 2006, SCIC quản lý danh mục đầu tư gồm các doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế như: dịch vụ tài chính, năng lượng, công nghiệp, viễn thông, xây dựng, vận tải, hàng tiêu dùng, y tế, công nghệ thông tin… Đến nay, SCIC đã và đang thể hiện là một “người quản lý vốn Nhà nước hiệu quả”. Tuy nhiên những khó khăn mới cũng đặt ra, đó là doanh nghiệp phải cải tiến để đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Thứ nhất, để có thể đáp ứng được những đòi hỏi mang tính khách quan từ thực tế, bộ máy tổ chức của SCIC phải được hoàn thiện theo hướng chuyên nghiệp hóa, gọn nhẹ và hiệu quả hơn để đảm bảo tận dụng ở mức cao nhất và tránh phân tán những nguồn lực phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là nguồn nhân lực. Tuy nhiên trong thời gian vừa qua, SCIC đã và đang trải qua giai đoạn thoái vốn, những tồn dư của cơ cấu tổ chức bộ máy cũ phần nào tạo nên sự cồng kềnh và kém linh hoạt trong hoạt động của SCIC. Việc phải thay đổi cơ cấu tổ chức bộ máy vì lý do này trở thành một hoạt động mang tính tất yếu và chiến lược lâu dài. Thứ hai là để SCIC có thể phát triển bền vững lâu dài thì một bộ máy cơ cấu tổ chức hợp lý là yêu cầu tất yếu để có thể giúp SCIC vận hành tốt, đạt được mục tiêu chiến lược dài hạn. Xuất phát từ những yêu cầu đó tôi chọn đề tài Hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy tại Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước làm luận văn tốt nghiệp của mình. Với mong muốn luận văn sẽ là một tài liệu hữu ích với công tác 1 hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy tại SCIC, góp phần giúp SCIC phát triển trong tương lai. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Vấn đề cơ cấu tổ chức nói chung và cơ cấu tổ chức bộ máy nói riêng đã thu hút nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu quan tâm nghiên cứu. Tài liệu tiêu biểu có: Gregory Kesler, Amy Kates (2013), Thiết kế cơ cấu tổ chức sử dụng mô hình sao để giải quyết năm trở ngại điển hình của quá trình thiết kế. Cuốn sách dựa trên những nghiên cứu mới về cơ cấu tổ chức bộ máy; để giới thiệu về phương pháp để hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy trong bối cảnh các doanh nghiệp hoạt động trong môi trường dần chịu nhiều tác động ảnh hưởng từ toàn cầu hóa. Nguyễn Thanh Hà (2012), Quản trị nguồn nhân lực, Nxb. Lao động – xã hội, Hà Nội. Cuốn sách giới thiệu về các mô hình tổ chức bộ máy trong DN phổ biến hiện nay trên thế giới, đồng thời chỉ ra xu hướng phát triển của một số loại mô hình tổ chức. Đoàn Thị Thu Hà, Đỗ Thị Hải Hà (2013), Quản trị học, Nxb. Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội. Cuốn sách trình bày những nghiên cứu về quy trình và các yếu tố ảnh hưởng tới việc xây dựng và hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy của DN. Nguyễn Phước Thọ (2004), “Đổi mới cơ cấu tổ chức bộ máy chính phủ để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phối hợp trong quản lý, điều hành”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 7, tr. Hà Quang Ngọc (2005), “Cải cách cơ cấu tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương”, Tạp chí Cộng sản, Số 2, tr. Chu Thị Hoa (2005), “Bàn về cơ cấu tổ chức cơ quan thi hành án”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, Số 12 (165), tr. Võ Kim Sơn (2007), “Cải cách đồng bộ các cơ quan quản lý nhà nước và cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính nhà nước”, Tạp chí Lý luận chính trị, Số 12, tr. 2 Ngô Thị Việt Nga (2013), “Vận dụng mô hình sao trong tái cấu trúc cơ cấu tổ chức doanh nghiệp (áp dụng nghiên cứu với doanh nghiệp may)”, Tạp chí Kinh tế và phát triển, số 193. Bên cạnh đó, vấn đề cơ cấu tổ chức bộ máy và hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy được đề cập trong một số báo cáo, luận án, luận văn. Tiêu biểu có thể kể đến: Ngô Thị Việt Nga (2013), Tái cơ cấu tổ chức các doanh nghiệp may của tập đoàn dệt may Việt Nam, Luận án tiến sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Vũ Thị Minh Hiền (2012), Đổi mới tổ chức quản trị các doanh nghiệp có ứng dụng thương mại điện tử ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
