phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Chƣơng 2: Một số vấn đề lý luận, thực tiển về chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp và phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Quảng Bình. Chƣơng 4: Định hƣớng và một số giải pháp để chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Quảng Bình.binh 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.binh CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP VÀ CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP 1.
Các công trình nghiên cứu Trong những năm qua, vấn đề chuyển đổi cơ cấu kinh tế cũng nhƣ cơ cấu kinh tế nông nghiệp ngày càng đƣợc quan tâm, đặc biệt là sau thời kỳ đổi mới, đã có rất nhiều sách, đề tài, công trình và bài báo đề cập, nghiên cứu về các vấn đề này nhƣ: - Tác động của Nhà nƣớc nhằm chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở nƣớc ta hiện nay, chủ biên PGS. TS Nguyễn Sinh Cúc, NXB Chính trị quốc gia (1986). Tác giả kế thừa những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tác động kinh tế của Nhà nƣớc nhằm chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hƣớng CNH – HĐH. Nghiên cứu trong thời kỳ nƣớc ta bắt đầu thực hiện công cuộc đổi mới, nên trong tác phẩm vẫn còn đề cao vai trò nhà nƣớc trong nền kinh tế.
- Chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hƣớng CNH – HĐH nền kinh tế quốc dân (tập1, 2) của Ngô Đình Giao do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản năm 2002 Tác phẩm đã phân tích các căn cứ lý luận và thực tiễn trong quá trình chuyển đổi CCKT và phân tích các quan điểm, phƣơng hƣớng xây dựng cơ cấu kinh tế có hiệu quả ở Việt Nam. Tác giả đã kế thừa một số quan điểm và phƣơng hƣớng chung của chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hƣớng CNH – HĐH. - Sự chuyển đổi cơ cấu ngành kinh tế trong quá trình công nghiệp hóa ở Đông Á và Việt Nam của Bùi Tất Thắng – NXB Khoa học xã hội (1994) và (2006). Tác giả kế thừa kinh nghiệm chuyển đổi CCKT ngành trong quá trình (LUAN.binh 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.binh CNH của các nền kinh tế mới để Việt Nam là một nƣớc đi sau phải tận dụng để phát triển kinh tế nhanh, vững chắc.
- Chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn - những vấn đề lý luận và thực tiễn của PGS.TS Lê Đình Thắng, NXB nông nghiệp (1998). Tác giả nêu lên sự cần thiết chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn trong thời kỳ nƣớc ta đang đổi mới và các giải pháp vĩ mô nhằm thúc đẩy chuyển đổi CCKT nông thôn. Để thúc đẩy chuyển đổi kinh tế nông thôn nhanh thì bên cạnh các chính sách vĩ mô, vấn đề quan trọng là phải có các chính vi mô để tạo điều kiện, kích thích, thúc đẩy các hộ dân các cơ sở sản xuất các địa phƣơng thực sự nhận thấy sự cần thiết phải chuyển đổi và chính họ đầu tƣ để chuyển đổi cơ cấu kinh tế. - Chuyển đổi cơ cấu và xu hƣớng phát triển của kinh tế nông nghiệp Việt Nam theo hƣớng CNH – HĐH từ thế kỷ XX đến thế kỷ XXI trong thời đại kinh tế tri thức của tác giả Lê Quốc Sử - NXB Thống kê (2001).
Tác giả xác định vai trò quan trọng của nông nghiệp trong nền kinh tế và khẳng định chuyển đổi cơ cấu kinh tế là tất yếu khách quan; Chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là cần thiết và phải xuất phát từ yêu cầu của thị trƣờng. Sản phẩm nông nghiệp mà thị trƣờng yêu cầu hiện nay không phải nhƣ trƣớc đây là “ăn no mặc ấm” mà phải là “ăn ngon, mặc đẹp”. Đánh giá những kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ các vấn đề tồn tại yếu kém của kinh tế nông nghiệp trong thế kỷ XX, từ đó tác giả đề xuất những định hƣớng cho phát triển nông nghiệp Việt nam trong thế kỷ XXI, trong nền kinh tế thị trƣờng, nền kinh tế trí thức. - Chƣơng trình “Chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp theo hƣớng nông nghiệp đô thị trên địa bàn thành phố giai đoạn 2011 – 2015” (Ban hành kèm theo Quyết định số 13/2011/QĐ-UBND ngày 09 tháng 3 năm 2011 của Ủy ban nhân dân thành phố HCM) (LUAN.binh 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.binh Chƣơng trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế của thành phố nói chung và chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn nói riêng đã đƣợc Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố lần VIII xác định là 1 trong 5 chƣơng trình đòn bẩy của thành phố với mục tiêu: Phát triển nông nghiệp thành phố theo hƣớng nông nghiệp đô thị hiện đại, nâng cao năng suất, chất lƣợng, hiệu quả, ổn định, bền vững; chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh.
Phấn đấu tốc độ tăng trƣởng giá trị sản xuất nông, lâm, ngƣ nghiệp bình quân giai đoạn 2011 - 2015 đạt trên 6%/năm, giá trị gia tăng trên 5%/năm. Giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đạt 220 triệu đồng/năm. Chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp; kinh tế nông thôn và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo quy hoạch; hình thành và phát triển những vùng sản xuất giống chất lƣợng cao, sản xuất nông sản hàng hóa tập trung và chuyên canh; đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, nhất là công nghệ sinh học để lai tạo giống, nâng cao năng suất, chất lƣợng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và khả năng cạnh tranh của nông sản. Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm kinh tế lớn của nƣớc ta nên có điều kiện lớn để phát triển nông nghiệp.
Đây là thị trƣờng tiêu thụ nông sản lớn nhất cả nƣớc không chỉ tiêu thụ trong nƣớc mà cả xuất khẩu, đồng thời là nơi cung ứng các yếu tố đầu vào chất lƣợng cho sản xuất nông nghiệp kể cả yếu tố về vốn, khoa học công nghệ. Thành phố cũng đã có kinh nghiệm từ việc thực hiện có hiệu quả chƣơng trình và chính sách khuyến khích chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2006 – 2010. - Đề án “Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hƣớng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng đã đƣợc Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 899/QĐ-TTg ngày 10/6/2013. Đánh giá kết quả ngành nông nghiệp.
Sau 25 năm đổi mới, (LUAN.binh 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.binh nông nghiệp Việt Nam đã đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lƣơng thực, tạo việc làm và thu nhập cho 70% dân cƣ, là nhân tố quyết định xóa đói giảm nghèo, góp phần phát triển kinh tế quốc dân và ổn định chính trị - xã hội. Nông nghiệp Việt Nam đã có những bƣớc phát triển vƣợt bậc: giá trị sản xuất và giá trị gia tăng đã tăng liên tục trong một thời gian dài, sản lƣợng hàng hóa ngày càng tăng, xuất khẩu tăng trƣởng với tốc độ cao, thu nhập và đời sống của dân cƣ nông thôn ngày càng đƣợc cải thiện. Tuy nhiên, tăng trƣởng nông nghiệp trong thời gian qua chủ yếu theo chiều rộng thông qua tăng diện tích, tăng vụ và dựa trên mức độ thâm dụng các yếu tố vật chất đầu vào cho sản xuất (lao động, vốn, vật tƣ) và nguồn lực tự nhiên cao. Mô hình tăng trƣởng nông nghiệp nhƣ hiện nay mới chỉ tạo ra đƣợc khối lƣợng nhiều và rẻ nhƣng giá trị thấp, hiệu quả sử dụng đất đai, tài nguyên chƣa cao.
Xuất phát từ thực tế đó, để thực hiện nhiêm vụ “đổi mới mô hình tăng trƣởng và tái cơ cấu lại nền kinh tế theo hƣớng từ chủ yếu phát triển theo chiều rộng sang phát triển hợp lý giữa chiều rộng và chiều sâu” đề ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI, tất yếu phải tái cơ cấu ngành theo hƣớng nâng cao chất lƣợng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Mục tiêu là phát triển nông nghiệp nông thôn bền vững cả về tự nhiên và xã hội, đảm bảo môi trƣờng sản xuất nông nghiệp và nông thôn trong sạch, góp phần xóa đói giảm nghèo, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất nông nghiệp; phấn đấu xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả, chất lƣợng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngƣời tiêu dùng trong nƣớc và đủ sức cạnh tranh trên thị trƣờng thế giới, hƣớng tới trở thành một cƣờng quốc xuất khẩu nông sản. Để thực hiện đƣợc nhiệm vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đề án đã đề ra 3 nhóm giải pháp đó là: Chuyển đổi cơ cấu đầu tƣ; đổi mới doang nghiệp (LUAN.binh 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.binh Nhà nƣớc và phát triển các thành phần kinh tế và tiếp tục đổi mới thể chế, chính sách. - Quy hoạch tổng thể phát triển nông nghiệp cả nƣớc đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đƣợc đƣợc Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 124/QĐ-TTg ngày 02/02/2012.
Trên cơ sở đánh giá thực trạng nông nghiệp nông thôn trong 10 năm qua để đƣa ra các định hƣớng và giải pháp để tại cơ cấu cũng nhƣ quy hoạch của ngành nông nghiệp. Đây là 2 tài liệu quan trọng là cơ sở để các địa phƣơng xây dựng định hƣớng, giải pháp để chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp đúng hƣớng và phù hợp với thực tế địa phƣơng. - Bài viết của Thạc sỷ Lê Thế Quảng Trƣờng Chính trị Lê Duẩn Quảng Trị trên website http://truongleduan. “Thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp Quảng Trị” Quảng Trị là tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, điều kiện tự nhiên xã hội tƣơng tự Quảng Bình, còn nhiều khó khăn, kinh tế phụ thuộc vào nông nghiệp là chủ yếu.
Trong thời gian qua, với các cơ chế, chính sách mới đƣợc tỉnh ban hành đã góp phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hƣớng tích cực. Cơ cấu sản xuất nông nghiệp bƣớc đầu chuyển đổi theo hƣớng sản xuất hàng hóa và đã xóa dần tình trạng độc canh cây lƣơng thực. Cơ cấu diện tích các loại cây trồng có những thay đổi tích cực theo hƣớng nâng cao hiệu quả kinh tế, nhất là các cây phục vụ xuất khẩu (hồ tiêu, cao su, cà phê, sắn, lạc…).