Luận Văn Thạc Sĩ: Chuyển Đổi Báo Cáo Tài Chính Tập Đoàn Tân Tạo Từ VAS Sang IFRS

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh lần đầu chuyển đổi báo cáo tài chính tập đoàn tân tạo từ chuẩn mực kế toán việt nam vas sang, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Đinh Minh Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Cúc
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Lần Đầu Chuyển Đổi Báo Cáo Tài Chính Tập Đoàn Tân Tạo Từ Chuẩn Mực Kế Toán Việt Nam (Vas) Sang Chuẩn Mực Báo Cáo Tài Chính Quốc Tế (Ifrs)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHUẨN MỰC BCTC QUỐC TẾ VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA IFRS
• 1.1. LẦN ĐẦU ÁP DỤNG CHUẨN MỰC TRÌNH BÀY BCTC QUỐC TẾ
• 1.1.1. Chuẩn mực BCTC quốc tế
• 1.1.2. Quá trình hình thành và phát triển của chuẩn mực kế toán quốc tế
• 1.1.2.1. Giai đoạn hình thành
• 1.1.2.2. Giai đoạn điều chỉnh
• 1.1.2.3. Giai đoạn phát triển
• 1.1.3. Thực trạng áp dụng chuẩn mực BCTC quốc tế
• 1.1.4. Đặc điểm cơ bản của Chuẩn mực BCTC quốc tế IFRS
• 1.2. Nội dung cơ bản của IFRS
• 1.2.1. Mục đích, phạm vi và nguyên tắc chung
• 1.2.2. Trường hợp ngoại lệ và miễn trừ từ nguyên tắc chung
• 1.2.2.1. Trường hợp ngoại lệ bắt buộc áp dụng hồi tố
• 1.2.2.2. Trường hợp miễn trừ (tùy chọn)
• 1.2.3. Trình bày và yêu cầu công bố thông tin
• 1.2.3.1. Tuân thủ các yêu cầu trình bày và công bố khác
• 1.2.3.2. Giải thích việc chuyển đổi sang IFRS
• 1.2.4. Báo cáo tài chính giữa niên độ
• 1.2.5. Thông tin so sánh
• 1.3. Kinh nghiệm áp dụng IFRS để chuyển đổi báo cáo tài chính sang IFRS ở Việt Nam
• 1.3.1. Kinh nghiệm lần đầu áp dụng chuẩn mực trình bày BCTC quốc tế ở một số doanh nghiệp ở Việt Nam
• 1.3.1.1. Tập đoàn Bảo Việt
• 1.3.1.2. Tập đoàn Vincom (“Vincom”)
• 1.3.2. Những bài học rút ra cho những doanh nghiệp lần đầu chuyển đổi BCTC theo IFRS
• 1.3.2.1. Nâng cao năng lực đội ngũ kế toán viên
• 1.3.2.2. Sự trợ giúp của kiểm toán viên
• 1.3.2.3. Thông tin và công cụ phục vụ tính toán
• 1.3.3. Trình bày các thông tin trên BCTC
• 1.4. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC LẬP BCTC CỦA TẬP ĐOÀN TÂN TẠO VÀ ĐỊNH HƯỚNG CHUYỂN ĐỔI BCTC THEO IFRS
• 2.1. Giới thiệu về Công ty Cổ phần Ðầu tư và Công nghiệp Tân Tạo - Tập đoàn Tân Tạo
• 2.2. Tổ chức lập và trình bày BCTC riêng và hợp nhất ở tập đoàn Tân Tạo
• 2.2.1. Những điểm khác biệt giữa việc trình bày BCTC của tập đoàn Tân Tạo theo chuẩn mực VAS so với chuẩn mực quốc tế
• 2.2.1.1. So sánh giữa VAS và IAS trong các khoản mục của bảng cân đối kế toán của Tập đoàn Tân Tạo
• 2.2.1.2. So sánh giữa VAS và IAS trong các khoản mục của báo cáo kết quả kinh doanh của Tập đoàn Tân Tạo
• 2.2.1.3. So sánh giữa VAS và IAS trong các thuyết trình BCTC của Tập đoàn Tân Tạo
• 2.3. Những thuận lợi và khó khăn khi chuyển đổi BCTC từ VAS theo IFRS tại Tập đoàn Tân Tạo
• 2.4. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG LẦN ĐẦU CHUYỂN ĐỔI BCTC THEO IFRS CỦA TẬP ĐOÀN TÂN TẠO VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. Một số công việc chuẩn bị cho tiến trình chuyển đổi sang IFRS và niêm yết trên thị trường chứng khoán nước ngoài
• 3.1.1. Giai đoạn chuẩn bị
• 3.1.2. Giai đoạn thực hiện
• 3.2. Nội dung chuyển đổi sang BCTC theo IFRS
• 3.3. Một số kiến nghị đối với Tập đoàn Tân Tạo
• 3.3.1. Nâng cấp và cải thiện quản trị công ty
• 3.3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin vào việc lập BCTC
• 3.3.3. Nâng cao năng lực của đội ngũ nhân viên kế toán
• 3.3.4. Một số kiến nghị đối với Bộ Tài chính
• 3.4. Tóm tắt chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chuyển Đổi Báo Cáo Tài Chính Sang IFRS

Chuyển đổi báo cáo tài chính từ chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) sang chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) là một bước đi quan trọng cho các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là Tập đoàn Tân Tạo. Việc này không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc niêm yết trên các thị trường chứng khoán quốc tế. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về quá trình chuyển đổi, các thách thức và lợi ích mà doanh nghiệp có thể đạt được.

1.1. Lý Do Cần Thiết Chuyển Đổi Sang IFRS

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu, việc áp dụng IFRS giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh. Các nhà đầu tư quốc tế yêu cầu báo cáo tài chính minh bạch và nhất quán, điều này thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam chuyển đổi sang IFRS.

1.2. Các Khó Khăn Trong Quá Trình Chuyển Đổi

Việc chuyển đổi sang IFRS gặp nhiều thách thức như sự khác biệt trong quy định giữa VAS và IFRS, thiếu hụt kiến thức về IFRS trong đội ngũ kế toán, và chi phí đầu tư cho công nghệ thông tin. Những khó khăn này cần được giải quyết để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ.

II. Phương Pháp Chuyển Đổi Báo Cáo Tài Chính Sang IFRS

Quá trình chuyển đổi báo cáo tài chính sang IFRS bao gồm nhiều bước quan trọng. Tập đoàn Tân Tạo cần thực hiện các bước chuẩn bị kỹ lưỡng để đảm bảo việc chuyển đổi diễn ra hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm việc đánh giá lại tài sản, điều chỉnh các khoản mục và cập nhật quy trình lập báo cáo.

2.1. Đánh Giá Tài Sản và Nợ Phải Trả

Đánh giá lại tài sản và nợ phải trả là bước đầu tiên trong quá trình chuyển đổi. Điều này bao gồm việc xác định giá trị hợp lý của tài sản và nợ, từ đó điều chỉnh các khoản mục trong báo cáo tài chính để phù hợp với IFRS.

2.2. Điều Chỉnh Các Khoản Mục Trong Báo Cáo

Các khoản mục trong báo cáo tài chính cần được điều chỉnh để phù hợp với các yêu cầu của IFRS. Điều này bao gồm việc thay đổi cách ghi nhận doanh thu, chi phí và các khoản đầu tư. Việc điều chỉnh này giúp báo cáo tài chính phản ánh chính xác hơn tình hình tài chính của doanh nghiệp.

III. Ứng Dụng Thực Tiễn Kết Quả Nghiên Cứu Chuyển Đổi

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc chuyển đổi sang IFRS không chỉ mang lại lợi ích về mặt tài chính mà còn nâng cao uy tín của Tập đoàn Tân Tạo trên thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp áp dụng IFRS có thể thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn và dễ dàng hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn.

3.1. Lợi Ích Từ Việc Áp Dụng IFRS

Việc áp dụng IFRS giúp doanh nghiệp cải thiện khả năng tiếp cận vốn, tăng cường sự tin tưởng từ các nhà đầu tư và nâng cao giá trị thương hiệu. Các báo cáo tài chính minh bạch hơn cũng giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thu hút đầu tư nước ngoài.

3.2. Kinh Nghiệm Từ Các Doanh Nghiệp Khác

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp khác đã thành công trong việc chuyển đổi sang IFRS. Họ đã áp dụng các phương pháp tốt nhất và học hỏi từ những sai lầm của nhau, từ đó rút ra bài học quý giá cho Tập đoàn Tân Tạo.

IV. Kết Luận Về Chuyển Đổi Sang IFRS Tại Tập Đoàn Tân Tạo

Chuyển đổi báo cáo tài chính sang IFRS là một bước đi cần thiết cho Tập đoàn Tân Tạo trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc này không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc niêm yết trên các thị trường chứng khoán quốc tế. Tương lai của Tập đoàn Tân Tạo sẽ sáng sủa hơn khi áp dụng IFRS.

4.1. Tương Lai Của Tập Đoàn Tân Tạo Sau Khi Chuyển Đổi

Tập đoàn Tân Tạo có thể mở rộng hoạt động kinh doanh ra thị trường quốc tế, thu hút nhiều nhà đầu tư và nâng cao giá trị doanh nghiệp. Việc áp dụng IFRS sẽ giúp Tập đoàn có được lợi thế cạnh tranh trong môi trường kinh doanh toàn cầu.

4.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Chuyển Đổi

Cần có chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan chức năng để giúp các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang IFRS. Điều này bao gồm việc đào tạo nhân lực, cung cấp thông tin và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) đã trở thành ngôn ngữ kinh doanh toàn cầu với hơn 123 trên tổng số 173 quốc gia và vùng lãnh thổ bắt buộc áp dụng. Toàn bộ các quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu (EU) đã áp dụng IFRS từ năm 2006 và Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) đã chính thức chấp thuận BCTC theo IFRS từ tháng 7 năm 2007. Tại Việt Nam, hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) hiện hành bộc lộ nhiều khoảng cách so với IFRS, đặc biệt là việc chưa áp dụng nguyên tắc giá trị hợp lý và thiếu hụt các quy định hướng dẫn đo lường công cụ tài chính phức tạp, tạo ra rào cản thông tin đáng kể đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là phương pháp và kỹ thuật chuyển đổi BCTC từ VAS sang IFRS lần đầu cho các doanh nghiệp quy mô lớn tại Việt Nam nhằm đáp ứng các điều kiện khắt khe khi niêm yết trên thị trường tài chính quốc tế. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa khung lý thuyết về IFRS 1, phân tích thực trạng hạch toán BCTC riêng và hợp nhất tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Công nghiệp Tân Tạo (Tập đoàn Tân Tạo - ITA), từ đó xây dựng quy trình chuyển đổi số liệu tài chính cụ thể cho giai đoạn 2011 - 2012.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi hoạt động của Tập đoàn Tân Tạo trong giai đoạn chuẩn bị phát hành 4.000 tỷ đồng chứng khoán để niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX). Tại thời điểm tháng 6 năm 2013, tỷ lệ sở hữu của khối ngoại tại ITA mới đạt 19%, tạo dư địa lớn so với mức trần 49%. Đồng thời, tổng lợi nhuận trước thuế 3 năm liên tiếp (2010 - 2012) của tập đoàn đạt 891,82 tỷ đồng (tương đương 42 triệu USD), hoàn toàn thỏa mãn các tiêu chuẩn tài chính định lượng để niêm yết trên các sàn chứng khoán quốc tế hàng đầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết kế toán định hướng nguyên tắc (Principles-based Approach) của Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) đối trọng với phương pháp tiếp cận dựa trên quy tắc định lượng cụ thể. Khung lý thuyết trọng tâm xoay quanh Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế số 1 (IFRS 1 - Lần đầu áp dụng IFRS) cùng hệ thống các chuẩn mực liên quan gồm IAS 16 (Bất động sản, nhà xưởng và thiết bị), IAS 40 (Bất động sản đầu tư), IAS 39 (Công cụ tài chính) và IAS 28 (Đầu tư vào công ty liên kết).

Các khái niệm then chốt được phân tích chuyên sâu gồm: Mô hình giá trị hợp lý (Fair Value Model), Mô hình giá gốc (Historical Cost Model), Ngày chuyển đổi sang IFRS (Transition Date), và Nguyên tắc áp dụng hồi tố (Retrospective Application). IFRS 1 thiết lập nguyên tắc chung buộc đơn vị phải áp dụng tất cả các chuẩn mực có hiệu lực tại ngày lập báo cáo đầu tiên cho số dư đầu kỳ của Bảng cân đối kế toán. Đồng thời, IFRS 1 quy định rõ cấu trúc điều chỉnh bao gồm 4 trường hợp ngoại lệ bắt buộc không được áp dụng hồi tố (gồm ước tính kế toán, dừng ghi nhận tài sản/nợ tài chính, kế toán phòng ngừa rủi ro và lợi ích cổ đông thiểu số) cùng 16 trường hợp miễn trừ tùy chọn nhằm giảm thiểu chi phí chuyển đổi cho doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế nghiên cứu trường hợp điển hình sâu (Single-case Study) kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính, tổng hợp tài liệu, so sánh đối chiếu và phương pháp tham vấn chuyên gia từ đơn vị kiểm toán Ernst & Young. Việc lựa chọn phương pháp nghiên cứu tình huống tại Tập đoàn Tân Tạo xuất phát từ tính chất đại diện tiêu biểu của một doanh nghiệp phát triển hạ tầng khu công nghiệp và bất động sản có quy mô vốn trên 4.000 tỷ đồng đang thực hiện lộ trình niêm yết tại sàn giao dịch nước ngoài.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hệ thống BCTC riêng và hợp nhất đã kiểm toán của Tập đoàn Tân Tạo trong giai đoạn 5 năm từ 2008 đến 2012, đối chiếu với 26 chuẩn mực VAS ban hành qua 5 đợt (từ Quyết định 149/2001/QĐ-BTC đến Quyết định 100/2005/QĐ-BTC) và hệ thống 41 chuẩn mực IAS cùng 12 chuẩn mực IFRS cập nhật đến tháng 6 năm 2012. Bên cạnh đó, tác giả phân tích dữ liệu so sánh từ 2 ca điển hình tiên phong tại Việt Nam là Tập đoàn Bảo Việt (áp dụng IFRS từ năm 2009) và Tập đoàn Vincom (phát hành thành công 100 triệu USD trái phiếu chuyển đổi trên SGX năm 2009 và 185 triệu USD năm 2012 với lãi suất 5%).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra mức độ hòa hợp giữa VAS và IFRS còn ở mức khiêm tốn. Khảo sát học thuật thực nghiệm trên 10 chuẩn mực kế toán cơ bản cho thấy mức độ hòa hợp bình quân chỉ đạt 68%, trong đó khía cạnh đo lường đạt 81,2% nhưng khía cạnh khai báo thông tin chỉ đạt 57%, phản ánh sự thiếu hụt nghiêm trọng về tính minh bạch thuyết minh theo thông lệ quốc tế.

Thứ hai, nghiên cứu xác định 6 điểm khác biệt trọng yếu giữa VAS và IFRS ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc tài chính của Tập đoàn Tân Tạo:

• Quyền sử dụng đất: VAS phân loại là tài sản cố định vô hình, trong khi IFRS bản chất hóa đây là tài sản cố định hữu hình hoặc bất động sản đầu tư theo IAS 16 và IAS 40.
• Đánh giá bất động sản đầu tư: VAS chỉ cho phép ghi nhận theo giá gốc trừ khấu hao lũy kế; IFRS cho phép áp dụng mô hình giá trị hợp lý và ghi nhận chênh lệch trực tiếp vào Báo cáo Kết quả kinh doanh.
• Chi phí sản xuất chung trong giá vốn: VAS hạch toán theo chi phí thực tế phát sinh; IFRS yêu cầu áp dụng phương pháp định phí thông thường (Normal Costing) dựa trên công suất hoạt động bình thường.
• Cổ tức bằng cổ phiếu: VAS hạch toán tăng doanh thu hoạt động tài chính; IFRS coi đây là hoạt động phân tách cổ phiếu, không ghi nhận doanh thu mà chỉ điều chỉnh số lượng cổ phiếu và giá vốn tương ứng.
• Lãi cơ bản trên cổ phiếu (EPS): VAS không loại trừ quỹ khen thưởng phúc lợi khi tính EPS; IFRS yêu cầu trừ toàn bộ các quỹ không thuộc về cổ đông phổ thông khỏi lợi nhuận phân bổ.
• Trình bày BCTC: IFRS 5 và IAS 35 bắt buộc tách biệt hoạt động liên tục và hoạt động ngừng hoạt động, điều mà hệ thống báo cáo của ITA theo VAS chưa thực hiện.

Thứ ba, dữ liệu tài chính cho thấy tổng lợi nhuận trước thuế giai đoạn 2010 - 2012 của ITA đạt 891,82 tỷ đồng (khoảng 42 triệu USD), cùng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài ở mức 19% (dưới trần quy định 49%), chứng minh doanh nghiệp có nền tảng định lượng vững chắc nhưng gặp điểm nghẽn về kỹ thuật lập báo cáo tài chính quốc tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự sai lệch giữa hai hệ thống bắt nguồn từ triết lý kế toán: VAS chú trọng tính thận trọng và giám sát quản lý tập trung dựa trên giá gốc, trong khi IFRS hướng tới việc cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch cho nhà đầu tư thị trường vốn dựa trên giá trị hợp lý. Khi so sánh với thực tiễn, việc Vincom phát hành thành công 100 triệu USD trái phiếu năm 2009 (với 99,99% chuyển đổi thành cổ phiếu năm 2011) và Bảo Việt công bố báo cáo IFRS định kỳ cho thấy sự chuẩn bị sớm về hệ thống công nghệ thông tin SAP và tái cấu trúc tài chính đóng vai trò quyết định.

Về mặt kỹ thuật trình bày, toàn bộ các bút toán điều chỉnh số dư đầu kỳ của ITA tại ngày 1 tháng 1 năm 2011 được cấu trúc qua Bảng điều giải lợi nhuận chưa phân phối và Bảng cân đối kế toán điều chỉnh. Kết quả này phản ánh rằng việc định giá lại tài sản theo giá trị hợp lý làm thay đổi căn bản quy mô Vốn chủ sở hữu và chỉ số EPS của tập đoàn, giúp phản ánh đúng giá trị nội tại của doanh nghiệp bất động sản sở hữu quỹ đất lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và tích hợp hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp (ERP). Ban điều hành Tập đoàn Tân Tạo cần đầu tư triển khai phân hệ tài chính kế toán trên nền tảng SAP hoặc Oracle trong thời gian từ 12 đến 18 tháng, thiết lập cơ chế đa sổ kế toán (Dual Ledger) để ghi nhận song song các giao dịch theo VAS phục vụ cơ quan thuế và theo IFRS phục vụ thị trường vốn.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình thẩm định giá trị hợp lý cho danh mục bất động sản đầu tư. Doanh nghiệp cần thành lập hội đồng định giá nội bộ và ký kết hợp đồng dịch vụ định kỳ 6 tháng một lần với các đơn vị thẩm định độc lập đạt chuẩn quốc tế, loại bỏ việc ước tính giá trị tài sản thiếu cơ sở, đảm bảo đáp ứng đầy đủ yêu cầu kiểm toán theo chuẩn mực IAS 40.

Thứ ba, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ nhân sự kế toán tài chính. Tập đoàn cần tài trợ ngân sách đào tạo để đạt mục tiêu tối thiểu 50% nhân viên phòng kế toán hoàn thành các chứng chỉ kế toán quốc tế như ACCA hoặc CPA Australia trong lộ trình 2 năm, kết hợp duy trì hợp đồng tư vấn kỹ thuật chuyển đổi chuyên sâu với công ty kiểm toán Ernst & Young.

Thứ tư, hoàn thiện khung pháp lý từ phía Bộ Tài chính. Cơ quan quản lý cần nhanh chóng rà soát và sửa đổi 26 chuẩn mực VAS hiện hành theo hướng cập nhật các nguyên tắc của IASB, đồng thời ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết quy trình áp dụng hồi tố theo IFRS 1 cho các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Giám đốc, Hội đồng Quản trị và Giám đốc Tài chính (CFO) các tập đoàn bất động sản: Cung cấp khung chiến lược tái cấu trúc báo cáo tài chính và nhận diện các rủi ro kỹ thuật khi chuẩn bị hồ sơ phát hành trái phiếu quốc tế hoặc niêm yết trên các sở giao dịch nước ngoài như SGX, HKEX, LSE.
• Kế toán trưởng và chuyên viên kế toán tổng hợp tại các doanh nghiệp niêm yết: Tài liệu hướng dẫn thực hành từng bước xử lý 4 ngoại lệ bắt buộc và 16 quyền miễn trừ tùy chọn theo IFRS 1, hỗ trợ thiết lập bảng điều giải vốn chủ sở hữu khi chuyển đổi từ VAS sang IFRS.
• Chuyên viên phân tích tài chính và chuyên viên định giá tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư: Giúp hiểu rõ bản chất chênh lệch số liệu giữa VAS và IFRS của doanh nghiệp bất động sản quy mô vốn trên 4.000 tỷ đồng, từ đó điều chỉnh mô hình định giá cổ phiếu chính xác hơn.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Cung cấp nguồn tài liệu học thuật thực nghiệm có giá trị về quá trình hòa hợp chuẩn mực kế toán quốc tế tại các nền kinh tế mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

IFRS 1 quy định nguyên tắc cốt lõi nào khi lập báo cáo tài chính lần đầu?

Doanh nghiệp phải áp dụng toàn bộ các chuẩn mực IFRS có hiệu lực tại ngày lập báo cáo đầu tiên cho số dư đầu kỳ của Bảng cân đối kế toán và toàn bộ các kỳ so sánh (tối thiểu 1 năm dữ liệu so sánh), đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt 4 trường hợp ngoại lệ cấm áp dụng hồi tố và 16 trường hợp miễn trừ tùy chọn.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa VAS và IFRS đối với doanh nghiệp bất động sản là gì?

Sự khác biệt lớn nhất nằm ở mô hình đánh giá bất động sản đầu tư theo IAS 40 và phân loại quyền sử dụng đất. Trong khi VAS chỉ ghi nhận giá gốc trừ khấu hao, IFRS cho phép đánh giá lại theo giá trị hợp lý và ghi nhận chênh lệch vào lãi lỗ, đồng thời coi quyền sử dụng đất là tài sản hữu hình.

Vì sao các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động lập BCTC theo IFRS khi chưa bị bắt buộc?

Việc lập BCTC theo IFRS giúp chuẩn hóa dữ liệu tài chính theo thông lệ toàn cầu, gia tăng tính minh bạch và mở rộng cơ hội tiếp cận dòng vốn ngoại với chi phí thấp, tương tự thành công của Vincom khi huy động được 285 triệu USD trái phiếu chuyển đổi quốc tế tại Singapore.

Tập đoàn Tân Tạo gặp khó khăn lớn nhất nào trong quá trình chuyển đổi sang IFRS?

Khó khăn lớn nhất của ITA là hạ tầng công nghệ thông tin chưa có hệ thống ERP tự động hóa, quy trình kế toán còn thủ công và sự thiếu minh bạch của thị trường bất động sản thứ cấp tại Việt Nam, gây cản trở việc xác định giá trị hợp lý một cách đáng tin cậy.

Xử lý cổ tức bằng cổ phiếu theo VAS và IFRS khác nhau như thế nào?

Theo VAS, bên nhận cổ tức bằng cổ phiếu được hạch toán tăng doanh thu hoạt động tài chính. Ngược lại, theo IFRS, giao dịch này thuần túy là việc chia tách cổ phiếu, kế toán chỉ theo dõi tăng số lượng cổ phần và giảm giá vốn tương ứng mà không được ghi nhận bất kỳ khoản doanh thu nào.

Kết luận

• Chuyển đổi BCTC sang chuẩn mực quốc tế IFRS là xu thế tất yếu cho các doanh nghiệp Việt Nam muốn gia nhập sân chơi tài chính toàn cầu.
• Luận văn đã chứng minh tính khả thi của quy trình chuyển đổi số liệu tài chính cho Tập đoàn Tân Tạo với quy mô phát hành mục tiêu 4.000 tỷ đồng tại thị trường Singapore.
• Công trình đã hệ thống hóa và xử lý thành công 6 nhóm khác biệt trọng yếu giữa VAS và IFRS, tạo tiền đề xây dựng bảng cân đối kế toán chuyển đổi theo IFRS 1.
• Doanh nghiệp cần thiết lập lộ trình 3 giai đoạn kéo dài từ 12 đến 24 tháng bao gồm: chuẩn bị hạ tầng ERP, đào tạo nhân sự chuyên môn và phối hợp chặt chẽ với đơn vị kiểm toán quốc tế.
• Các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam cần chủ động triển khai hệ thống kế toán kép ngay từ hôm nay để tối ưu hóa năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CHUẨN MỰC BCTC QUỐC TẾ VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA IFRS 1 “LẦN ĐẦU ÁP DỤNG CHUẨN MỰC TRÌNH BÀY BCTC QUỐC TẾ” Trong chương này, tác giả sẽ tập trung hệ thống hóa quá trình hình thành phát triển hệ thống kế toán quốc tế từ giai đoạn hình thành đến giai đoạn phát triển, các đặc điểm cơ bản của chuẩn mực BCTC quốc tế. Bên cạnh đó một nội dung quan trọng cũng được đề cập đến trong chương này đó là các lý thuyết nền tảng liên quan đến chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế số 1 và các lưu ý khi lần đầu chuyển đổi sang BCTC quốc tế IFRS. Nghiên cứu này được thực hiện dựa trên nội dung chuẩn mực kế toán quốc tế số 1 “Lần đầu áp dụng chuẩn mực chuẩn mực trình bày BCTC quốc tế” và từ các nghiên cứu đã được thực hiện trước đây để định hướng cho việc nghiên cứu tổng quan về chuyển đổi BCTC theo IFRS.1 Chuẩn mực kế toán quốc tế 1.1 Quá trình hình hình thành và phát triển của chuẩn mực kế toán quốc tế Hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế là hệ thống chuẩn mực đề cập đến những vấn đề mang tính nền tảng, khuôn mẫu, những nguyên tắc, phương pháp có tính chất cơ bản được chấp nhận rộng rãi trên toàn thế giới. Theo nghiên cứu trước đây được thực hiện bởi nhóm tác giả (Vũ Hữu Đức, Trần Thị Giang Tân & Nguyễn Thế Lộc, 2010), chuẩn mực kế toán quốc tế hình thành và phát triển qua 3 giai đoạn khác nhau bao gồm: 1.1 Giai đoạn hình thành Chuẩn mực kế toán quốc tế của các quốc gia không chỉ đa dạng về hình thức hoặc tổ chức ban hành mà còn có những khác biệt đáng kể trong các thức xử lý các nghiệp vụ, giao dịch cũng như trình bày BCTC.

Năm 1972, dự án về việc thành lập một tổ chức soạn thảo và hành các chuẩn mực kế toán quốc tế đã được đưa ra thảo luận tại Diễn đàn Kế toán Quốc tế tại Sydney. Do đó, LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 đến ngày 29 tháng 6 năm 1973, Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (International Accounting Standard Committee – IASC) chính thức được thành lập, bao gồm 9 thành viên là tổ chức nghề nghiệp của các nước Australia, Canada, Pháp, Đức, Nhật, Mexico, Hà lan, Anh & Ireland và Hoa Kỳ. Trụ sở chính của IASC đặt tại Anh. Mục tiêu của IASC được xác định là: - Xây dựng và ban hành các chuẩn mực kế toán phục vụ cho việc trình bày BCTC và thúc đẩy sự thừa nhận trên thế giới.

- Phấn đấu vì sự cải tiến và hòa hợp các quy định, chuẩn mực và quy trình kế toán liên quan đến việc trình bày BCTC. Trong hơn 15 năm sau đó, IASC tập trung xây dựng và ban hành được 26 chuẩn mực kế toán quốc tế (International Accounting Standard – IAS). Tuy nhiên, do có những khác biệt lớn giữa các chuẩn mực kế toán quốc gia, trong giai đoạn này, để dung hòa, các chuẩn mực kế toán quốc tế do IASC ban hành đã cho phép nhiều sự lựa chọn khác nhau đối với cùng một vấn đề kế toán. Điều này giúp dẫn đến sự chấp nhận rộng rãi của nhiều quốc gia, công ty đối với các chuẩn mực kế toán quốc tế.2 Giai đoạn điều chỉnh Vào những năm cuối của thế kỷ 20, sự phát triển của các công ty đa quốc gia, quá trình toàn cầu hóa hoạt động thương mại và đặc biệt là hoạt động đầu tư vốn xuyên quốc gia đã làm bộc lộ những khó khăn lớn do giữa các quốc gia còn quá nhiều sự khác biệt về chuẩn mực kế toán.

Bởi lẽ khi mà các BCTC được lập và trình bày theo những phương pháp kế toán khác nhau sẽ không thể cung cấp thông tin có thể so sánh cho các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Sự khác biệt trên dẫn đến các thị trường chứng khoán đòi hỏi các công ty nước ngoài muốn được niêm yết phải chuyển đổi BCTC sang chuẩn mực kế toán của nước mình, gây tốn kém rất nhiều chi phí. Các nhà đầu tư quốc tế cũng gặp khó khăn khi muốn so sánh về tình hình tài chính và khả năng sinh lợi của các công ty niêm yết ở các thị trường chứng khoán khác nhau. Trong khi đó các chuẩn mực kế toán quốc tế do IASC ban hành lại chấp nhận nhiều cách lưa chọn khác nhau nên khó được chấp nhận bởi các thị trường chứng khoán.

Để có thể giải quyết vấn đề này, IASC đã phải có những điều chỉnh trong các chuẩn mực LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 kế toán quốc tế theo hướng thu hẹp các lựa chọn để đi đến một hệ thống chuẩn mực giúp bảo đảm khả năng so sánh được. Quá trình điều chỉnh được bắt đầu tiến hành từ năm 1987 với Dự Án cải cách và khả năng so sánh (Comparability and Improvements Project) với kết quả là đã điều chỉnh được 10 IAS trong tổng số 31 IAS theo hướng tăng cường khả năng so sánh của BCTC vào năm 1993. Với tất cả những nỗ lực trên, đến cuối thế kỷ 20, IASC đã ban hành được 40 IAS được đánh giá cao và chấp nhận bởi nhiều quốc gia và thị trường chứng khoán trên thế giới. Tuy nhiên, do vẫn còn những khoảng cách nhất định nên các chuẩn mực kế toán quốc tế vẫn chưa được thừa nhận ở một số thị trường chứng khoán quan trọng tại Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật… 1.3 Giai đoạn phát triển Với vị trí và vai trò ngày càng tăng lên, việc tái cấu trúc IASC trở thành một yêu cầu bức thiết nhằm phát triển các chuẩn mực kế toán quốc tế, Mặt khác, IASC cần phải tiếp tục nỗ lực của mình để được công nhận ở những thị trường chứng khoán lớn trên thế giới.

Nên vào năm 2001, IASC đã được tái cấu trúc để nâng cao tính độc lập cũng như hiệu quả hoạt động cho phù hợp với tình hình phát triển của bản than tổ chức và yêu cầu của nền kinh tế thế giới. Tổ chức quốc tế được thành lập để thay thế cho IASC (minh họa trong phụ lục 7) là Hội đồng chuẩn mực Kế toán Quốc tế (International Accounting Standard Board). Một trong những vấn đề thách thức lớn nhất của IASB là đưa các báo cáo tài chính lập theo IFRS vào thị trường tài chính Mỹ. Ủy ban chứng khoán Mỹ (SEC) và Hội đồng chuẩn mực kế toán Mỹ (FASB) là hai đối tác chủ yếu với IASB trên con đường đi tìm một bộ chuẩn mực kế toán chất lượng cao toàn cầu.

Theo đó vào năm 2002, IASB và FASB đã cùng ký thỏa thuận Norwalk và kết quả quan trọng là trong khoảng thời gian từ tháng 12 năm 2003 đến tháng 3 năm 2004 bên cạnh các IAS hiện hữu IASB đã sửa đổi đa số các chuẩn mực được lập ra bởi IASC trước đây và công bố thêm một số chuẩn mực mới. Tính đến ngày 25 tháng 6 năm 2012 đã có 41 IAS (trong đó có 12 IAS đã bị thay thế) và 12 IFRS được ban hành theo phụ lục 6. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Thực trạng áp dụng chuẩn mực BCTC quốc tế Chuẩn mực BCTC quốc tế đang dần được áp dụng chung trên hơn 173 quốc gia trên thế giới và tại các quốc gia chưa áp dụng chuẩn mực kế toán cũng đang trong quá trình hòa hợp giữa hệ thống chuẩn mực kế toán của quốc gia đó với chuẩn mực kế toán quốc tế. Các nghiên cứu gần đây trên thế giới đã khẳng định rằng chuẩn mực kế toán quốc tế là một chuẩn mực chuẩn của các quốc gia cần sử dụng để tham chiếu và thực hiện.

Nghiên cứu của Mary E.Barth của Stanford Graduate School of Business, Wayne R.Landsman của University of North Carolina at Chapel Hill (2009), đã tiến hành nghiên cứu trên 21 quốc gia trên thế giới và nhận thấy khi sử dụng chuẩn mực BCTC quốc tế, chất lượng kế toán đã cải thiện đáng kể và đưa ra khẳng định chuẩn mực BCTC quốc tế là một chuẩn mực kế toán gắn liền với chất lượng kế toán cao. Chính vì vậy IFRS đã ngày càng được chấp nhận rộng rãi trên thế giới (Vũ Hữu Đức, 2010) bao gồm: - Sự thừa nhận và ủng hộ của các tổ chức quốc tế như Tổ chức quốc tế các Ủy ban Chứng khoán (IOSCO), Ủy ban các ngân hàng trung ương Basel, Ngân hàng thế giới (World Bank). - Một số quốc gia sử dụng gần như toàn văn chuẩn mực BCTC quốc tế IFRS để làm chuẩn mực kế toán quốc gia, như Austrailia, New Zealand, Nam Phi, Singapore, HongKong, Philippines… Nhiều quốc gia nhỏ ngưng việc phát triển chuẩn mực riêng của mình và soạn thảo căn cứ vào các IAS như Bahrain, Croatia, Cộng hòa Síp… Một số quốc gia khác, như Trung Quốc, Nga… tuy phát triển chuẩn mực quốc gia độc lập nhưng có tham khảo IFRS có liên quan. - Đối với các công ty niêm yết, rất nhiều quốc gia đã bắt buộc sử dụng chuẩn mực kế toán quốc tế để lập và công bố BCTC.

Theo điều tra được thực hiện bởi công ty kiểm toán Deloitte (2010) với 173 quốc gia, kết quả cho thấy 123 quốc gia bắt buộc và yêu cầu áp dụng IFRS. Trong đó, tất cả các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu đều đã bắt đầu áp dụng quy định này từ năm 2006. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 - Gần đây, vào tháng 7/2007 Ủy ban Chứng Khoán Hoa Kỳ (SEC) đã cho phép BCTC của các công ty nước ngoài niêm yết tại thị trường chứng khoán của Hoa Kỳ lập theo chuẩn mực kế toán quốc tế sẽ được chấp nhận mà không cần điều chỉnh hay thuyết minh bổ sung.3 Đặc điểm cơ bản của Chuẩn mực BCTC quốc tế IFRS Chuẩn mực lập BCTC quốc tế là điều kiện để đảm bảo các doanh nghiệp và tổ chức trên toàn thế giới áp dụng các nguyên tắc kế toán một cách thống nhất trong công tác lập BCTC. Việc áp dụng IFRS nhằm cải thiện chất lượng thông tin kế toán và do Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế thuận tiện cho các nghiệp vụ tài chính trên thế giới.

Hầu hết các nguyên tắc kế toán được chấp nhận phổ biến (GAAP) của các quốc gia đã bị giảm tầm quan trọng hoặc đang dần dần được thay thế bởi IFRS. Cụ thể, Canada thông báo GAAP (mà tương tự như GAAP của Mỹ) sẽ thay thế bằng IFRS vào năm 2011. Ngoại trừ GAAP của Mỹ được coi như là sức ép cạnh tranh trong chuẩn mực kế toán và trong tương lai cần thiết có sự hợp nhất giữa GAAP của Mỹ và IFRS.