Luận án tiến sĩ đảng bộ tỉnh nam định lãnh đạo chuyển giao cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa từ năm 1997 đến năm 2005

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đảng bộ tỉnh nam định lãnh đạo chuyển giao cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Trần Thị Thái
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Thị Tiến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ năm 1997 đến năm 2005
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1. Nhóm công trình nghiên cứu về vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong thời kỳ đổi mới
• 2. Nhóm công trình nghiên cứu về vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình đổi mới kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 3. Nhóm công trình nghiên cứu về kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở Nam Định
• 4. Nhóm công trình nghiên cứu về vai trò của Đảng bộ Nam Định đối với quá trình đổi mới kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 5. Lĩnh vực nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tiếp tục làm rõ
• 1. Chương 1: ĐẢNG BỘ TỈNH NAM ĐỊNH LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA (1997 - 2000)
• 1.1. Chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong những năm đầu tái lập tỉnh
• 1.1.1. Những căn cứ để xác định
• 1.1.2. Đảng bộ xác định chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.2. Chỉ đạo thực hiện và kết quả đạt được
• 1.2.1. Chuyển dịch cơ cấu thành phần
• 1.2.2. Chuyển dịch cơ cấu ngành
• 1.2.3. Chuyển dịch cơ cấu vùng
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. Chương 2: ĐẢNG BỘ TỈNH NAM ĐỊNH LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA (2001-2005)
• 2.1. Chủ trương đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh
• 2.1.1. Những yêu cầu mới đặt ra
• 2.1.2. Đảng bộ tỉnh xác định chủ trương đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2.2. Tăng cường chỉ đạo thực hiện và kết quả đạt được
• 2.2.1. Chuyển dịch cơ cấu ngành - tập trung nâng cao tỷ trọng công nghiệp
• 2.2.2. Chuyển dịch cơ cấu vùng - chú trọng phát triển vùng kinh tế biển
• 2.2.3. Củng cố kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, phát triển kinh tế tư nhân
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. Chương 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM CHỦ YẾU
• 3.1. Nhận xét về sự lãnh đạo của Đảng bộ
• 3.1.1. Đảng bộ tỉnh Nam Định đã đề ra chủ trương, biện pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế sát với thực tiễn địa phương
• 3.1.2. Đảng bộ tỉnh Nam Định chỉ đạo thực hiện có kết quả CDCCKT theo hướng CNH, HĐH
• 3.1.3. Trong quá trình lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế, Đảng bộ Nam Định còn một số hạn chế, yếu kém chưa được khắc phục
• 3.2. Một số kinh nghiệm
• 3.2.1. Quán triệt đường lối chung của Đảng đồng thời vận dụng sát hợp với thực tiễn địa phương, phát huy lợi thế so sánh nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiệu quả và bền vững
• 3.2.2. Phát huy dân chủ cơ sở, tạo sự đồng thuận trong xây dựng chủ trương và tổ chức chỉ đạo thực hiện
• 3.2.3. Cụ thể hóa chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế bằng các văn bản chỉ đạo và các chương trình, kế hoạch cụ thể, xây dựng các mô hình điểm, đặc biệt chú trọng công tác tổng kết thực tiễn
• 3.2.4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải gắn với những vấn đề an sinh xã hội
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nam Định 1997 2005

Giai đoạn 1997-2005 là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử phát triển kinh tế Nam Định. Đây là thời kỳ tái lập tỉnh và Đảng bộ đã tập trung lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nam Định theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Mục tiêu chính là tạo ra một cơ cấu kinh tế hợp lý hơn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Nam Định và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, do xuất phát điểm thấp và nhiều khó khăn, quá trình này diễn ra không hề dễ dàng. Cần đánh giá khách quan thực tiễn chuyển dịch kinh tế Nam Định trong giai đoạn này để rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu, từ đó đưa ra những giải pháp, định hướng phát triển cho tương lai. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các chủ trương, chính sách và kết quả đạt được trong giai đoạn này, đồng thời chỉ ra những tồn tại và hạn chế cần khắc phục.

1.1. Bối cảnh Kinh tế Xã hội Nam Định giai đoạn 1997 2005

Nam Định tái lập tỉnh năm 1997 với nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp. Nông nghiệp Nam Định 1997-2005 đóng vai trò chủ đạo, nhưng năng suất và hiệu quả còn thấp. Công nghiệp Nam Định 1997-2005 còn nhỏ bé, chưa có nhiều đóng góp vào GDP Nam Định 1997-2005. Dịch vụ Nam Định 1997-2005 cũng chưa phát triển mạnh. Đời sống người dân còn nhiều khó khăn, hạ tầng kinh tế - xã hội còn yếu kém. Đây là những thách thức lớn đặt ra cho Đảng bộ và chính quyền tỉnh trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

1.2. Mục tiêu và Định hướng Chuyển Dịch Kinh Tế Nam Định

Đảng bộ tỉnh xác định rõ mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế là giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Ưu tiên phát triển công nghiệp Nam Định, đặc biệt là các ngành có lợi thế cạnh tranh. Phát triển dịch vụ Nam Định theo hướng đa dạng hóa và nâng cao chất lượng. Đẩy mạnh đổi mới kinh tế Nam Định, thu hút đầu tư và ứng dụng khoa học công nghệ. Chính sách kinh tế Nam Định cũng chú trọng phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống người dân.

II. Thách Thức Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Tại Nam Định

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Nam Định giai đoạn 1997-2005 đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Nguồn lực đầu tư còn hạn chế, công nghệ lạc hậu, năng lực cạnh tranh yếu. Thực trạng kinh tế Nam Định còn tồn tại nhiều bất cập, như hạ tầng yếu kém, nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu. Cơ chế, chính sách còn nhiều rào cản, chưa tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế Nam Định. Ngoài ra, thiên tai, dịch bệnh cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tăng trưởng kinh tế Nam Định. Việc giải quyết những thách thức này đòi hỏi sự nỗ lực lớn của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

2.1. Điểm Xuất Phát Thấp và Nguồn Lực Hạn Chế

Xuất phát điểm của kinh tế Nam Định 1997-2005 rất thấp so với các tỉnh thành khác trong cả nước. Nguồn vốn đầu tư cho phát triển kinh tế còn hạn chế, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước. Khả năng huy động vốn từ các thành phần kinh tế khác còn yếu. Điều này ảnh hưởng lớn đến khả năng đầu tư vào công nghiệp Nam Định và các ngành kinh tế mũi nhọn khác.

2.2. Cơ Sở Hạ Tầng Yếu Kém và Nguồn Nhân Lực Thiếu

Hệ thống giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc... còn lạc hậu, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, thiếu đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ thuật có trình độ cao. Đây là những rào cản lớn đối với việc thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế Nam Định.

2.3. Cơ Chế Chính Sách và Thiên Tai Dịch Bệnh

Cơ chế, chính sách còn nhiều bất cập, chưa tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế. Thủ tục hành chính còn rườm rà, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Thiên tai, dịch bệnh thường xuyên xảy ra, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp và ảnh hưởng đến đời sống người dân.

III. Cách Thức Lãnh Đạo Chuyển Dịch Kinh Tế Đảng Bộ Nam Định

Để vượt qua những khó khăn và thách thức, Đảng bộ tỉnh đã có những chủ trương, giải pháp sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Đảng bộ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp về chuyển dịch cơ cấu ngành, chuyển dịch cơ cấu thành phần và chuyển dịch cơ cấu vùng. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đôn đốc việc thực hiện các chủ trương, chính sách. Nhờ đó, kinh tế Nam Định đã có những chuyển biến tích cực, tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Cần phân tích rõ chính sách kinh tế Nam Định trong giai đoạn này để hiểu rõ hơn về quá trình phát triển kinh tế Nam Định.

3.1. Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành Ưu Tiên Công Nghiệp và Dịch Vụ

Tập trung phát triển công nghiệp Nam Định, đặc biệt là các ngành có lợi thế cạnh tranh như dệt may, da giày, chế biến nông sản, thực phẩm. Khuyến khích thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Phát triển dịch vụ Nam Định theo hướng đa dạng hóa và nâng cao chất lượng, chú trọng các ngành du lịch, thương mại, tài chính, ngân hàng.

3.2. Chuyển Dịch Cơ Cấu Thành Phần Đa Dạng Hóa và Phát Triển

Khuyến khích phát triển các thành phần kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng. Củng cố kinh tế nhà nước, phát huy vai trò chủ đạo trong các ngành, lĩnh vực then chốt. Phát triển kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.

3.3. Chuyển Dịch Cơ Cấu Vùng Phát Huy Lợi Thế Địa Phương

Phát triển kinh tế theo hướng khai thác lợi thế của từng vùng, miền. Chú trọng phát triển vùng kinh tế biển, gắn với bảo vệ môi trường. Xây dựng các khu kinh tế, khu công nghiệp tập trung, tạo động lực lan tỏa cho các vùng khác.

IV. Kết Quả Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Tại Nam Định Đánh Giá

Giai đoạn 1997-2005 chứng kiến những thành tựu quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Nam Định. Tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ trong cơ cấu kinh tế tăng lên đáng kể, trong khi tỷ trọng nông nghiệp giảm xuống. GDP Nam Định 1997-2005 tăng trưởng khá, đời sống người dân được cải thiện. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch kinh tế Nam Định vẫn còn nhiều hạn chế, như tốc độ chuyển dịch còn chậm, chất lượng tăng trưởng chưa cao, năng lực cạnh tranh còn yếu. Cần đánh giá chuyển dịch cơ cấu kinh tế một cách khách quan để rút ra những bài học kinh nghiệm.

4.1. Tăng Trưởng Kinh Tế và Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành

Tăng trưởng kinh tế Nam Định đạt được những kết quả đáng khích lệ trong giai đoạn này. Tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ trong cơ cấu kinh tế ngành tăng lên, thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

4.2. Cải Thiện Đời Sống và Phát Triển Xã Hội

Đời sống người dân được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống. Các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế có bước phát triển. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững.

4.3. Hạn Chế và Thách Thức Tiếp Theo

Tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, chất lượng tăng trưởng chưa cao. Năng lực cạnh tranh của kinh tế Nam Định còn yếu so với các tỉnh thành khác. Vấn đề ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng xã hội còn tồn tại.

V. Bài Học Kinh Nghiệm và Định Hướng Phát Triển Nam Định

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Nam Định giai đoạn 1997-2005 để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Cần quán triệt sâu sắc đường lối đổi mới của Đảng, vận dụng sáng tạo vào điều kiện thực tế của địa phương. Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và sức mạnh của toàn dân. Đẩy mạnh đổi mới kinh tế Nam Định, nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tập trung phát triển các ngành, lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

5.1. Vận Dụng Sáng Tạo Đường Lối Đổi Mới của Đảng

Cần quán triệt sâu sắc đường lối đổi mới của Đảng, vận dụng sáng tạo vào điều kiện thực tế của địa phương. Phát huy tính chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành trong việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế.

5.2. Phát Huy Sức Mạnh Tổng Hợp Của Hệ Thống Chính Trị

Phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và sức mạnh của toàn dân. Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo sự đồng thuận trong xã hội.

5.3. Tập Trung Phát Triển Bền Vững và Toàn Diện

Tập trung phát triển các ngành, lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh, gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Chú trọng phát triển văn hóa, xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quy luật phát triển tất yếu và là nội dung trọng tâm trong đường lối đổi mới kinh tế của Đảng Cộng sản Việt Nam. Luận án tiến sĩ lịch sử của nghiên cứu sinh Trần Thị Thái với đề tài "Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ năm 1997 đến năm 2005" (chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014) tập trung làm rõ quá trình lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh Nam Định từ thời điểm tái lập tỉnh (1997) đến khi kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI (2005).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu: Sau khi tái lập tỉnh vào ngày 01/01/1997, Nam Định phải đối mặt với nhiều khó khăn của một nền kinh tế thuần nông, xuất phát điểm thấp, công nghiệp phát triển chậm và cơ sở hạ tầng thiếu thốn. Trong bối cảnh đó, Đảng bộ tỉnh đã lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên các mặt: cơ cấu ngành, cơ cấu vùng và cơ cấu thành phần. Dù đạt được những thành tựu ban đầu, tốc độ chuyển dịch trong giai đoạn này nhìn chung chưa mạnh và hiệu quả chưa cao. Khoảng trống nghiên cứu đặt ra là trước đó chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, hệ thống và chuyên sâu dưới góc độ Lịch sử Đảng về toàn bộ quá trình hoạch định chủ trương, chỉ đạo thực hiện và kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh trên cả ba phương diện (ngành, vùng, thành phần kinh tế) trong khung thời gian 1997-2005.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 1997 đến năm 2005 trên cơ sở quán triệt và vận dụng đường lối, chủ trương của Đảng vào điều kiện thực tiễn địa phương.
• Đánh giá những kết quả đạt được, ưu điểm, hạn chế của Đảng bộ tỉnh trong quá trình lãnh đạo và bước đầu rút ra các kinh nghiệm lịch sử.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Tập hợp, chọn lọc và hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến sự lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh Nam Định theo hai giai đoạn: giai đoạn bước đầu lãnh đạo sau ngày tái lập tỉnh (1997-2000) và giai đoạn tăng cường đẩy mạnh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (2001-2005).
2. Phân tích, đánh giá quá trình Đảng bộ tỉnh quán triệt, vận dụng chủ trương của Trung ương gắn với thực tiễn địa phương để đề ra chủ trương và tổ chức chỉ đạo thực hiện qua hai giai đoạn trên.
3. Đánh giá kết quả thực hiện về ưu điểm, hạn chế, tồn tại và nguyên nhân.
4. Rút ra nhận xét và đúc kết những kinh nghiệm lịch sử của Đảng bộ tỉnh Nam Định trong giai đoạn 1997-2005.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đảng bộ tỉnh Nam Định trong quá trình đề ra chủ trương và tổ chức, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ năm 1997 đến năm 2005.
• Phạm vi nội dung: Chủ trương và quá trình chỉ đạo thực hiện trên các lĩnh vực: cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần kinh tế và cơ cấu vùng kinh tế.
• Phạm vi thời gian: Từ năm 1997 (thời điểm tái lập tỉnh Nam Định và Đảng bộ tỉnh) đến năm 2005 (kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI và hoàn thành các chương trình kinh tế trọng tâm).
• Phạm vi không gian: Địa bàn hành chính tỉnh Nam Định (gồm thành phố Nam Định và 9 huyện: Vụ Bản, Mỹ Lộc, Ý Yên, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường, Giao Thủy, Nghĩa Hưng, Hải Hậu).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan 4 nhóm công trình nghiên cứu chính liên quan đến đề tài:

1. Nhóm công trình nghiên cứu về vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong thời kỳ đổi mới:

   • Vấn đề chung và định hướng: Ngô Đình Giao (1994), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH nền kinh tế quốc dân; Nguyễn Trần Quế (chủ biên, 2004), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Việt Nam những năm đầu thế kỷ XXI; Phạm Thị Khanh (chủ biên, 2010), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển bền vững của Việt Nam.
   • Cơ cấu thành phần: Đỗ Hoài Nam (chủ biên, 1993), Đổi mới và phát triển các thành phần kinh tế; Vũ Đình Bách (chủ biên, 2001), Đổi mới, tăng cường thành phần kinh tế nhà nước: Lý luận, chính sách và giải pháp; Lê Xuân Bá (chủ biên, 2013), Doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
   • Cơ cấu ngành: Bùi Tất Thắng (chủ biên, 1997; 2006 thuộc Đề tài KX 02-05), Chuyển dịch cơ cấu ngành ở Việt Nam; Đỗ Hoài Nam (chủ biên, 1996), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và phát triển các ngành trọng điểm, mũi nhọn ở Việt Nam.
   • Cơ cấu vùng: Nguyễn Xuân Thu và Nguyễn Văn Phú (đồng chủ biên, 2006), Phát triển kinh tế vùng trong quá trình CNH, HĐH; Lê Thu Hoa (chủ biên, 2007), Kinh tế vùng ở Việt Nam - từ lý luận đến thực tiễn; cùng các luận án của Lê Anh Vũ (2001 - vùng Tây Bắc), Nguyễn Đăng Bằng (2001 - vùng Bắc Trung Bộ), Phạm Hùng (2002 - vùng Đông Nam Bộ).

2. Nhóm công trình nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam:

   • Đổi mới tư duy và đường lối chung: Tô Huy Rứa, Hoàng Chí Bảo, Lê Ngọc Tòng (2005), Nhìn lại quá trình đổi mới tư duy lý luận của Đảng (1986-2005); Lê Quang Phi (chủ biên, 2007), Đổi mới tư duy của Đảng về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta; Nguyễn Duy Quý (2009), Đổi mới tư duy và công cuộc đổi mới ở Việt Nam; Nguyễn Trọng Phúc (1999, 2001).
   • Vấn đề cụ thể và địa phương: Phạm Đức Kiên (2011), Lê Nhị Hòa (2012), Lê Quang Phi (2012), Nguyễn Ngọc Hà (2012), Phạm Thị Lương Diệu (2012), Đặng Kim Oanh (2011), Nguyễn Văn Vinh (2010 - tỉnh Thanh Hóa), Đào Thị Bích Hồng (2012 - tỉnh Bạc Liêu).

3. Nhóm công trình nghiên cứu về kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Nam Định:

   • Các công trình tổng hợp: Địa chí Nam Định (2001), Lịch sử phong trào nông dân và Hội Nông dân tỉnh Nam Định (1930-2000) (2003), Nam Định thế và lực mới trong thế kỷ XX (2005), Thực trạng nông thôn, nông nghiệp và thủy sản tỉnh Nam Định qua kết quả tổng điều tra năm 2006 (2008).
   • Luận văn và luận án liên quan: Nguyễn Trung Hiếu (2005), Lương Thị Hồng (2008), Nguyễn Thị Khuyên (2009), Nguyễn Thị Thanh Tâm (2011 - nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Nam Định dưới góc độ chuyên ngành kinh tế).

4. Nhóm công trình về vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định:

   • Những sự kiện Lịch sử Đảng bộ tỉnh Nam Định 1976-2000 (2005), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Nam Định (1975-2005) (2013).
   • Luận văn của Cao Thị Huệ (2011) về Đảng bộ tỉnh lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 1997-2010.

Khoảng trống luận án giải quyết: Các nghiên cứu trước đây chỉ giải quyết từng mặt đơn lẻ hoặc tiếp cận dưới góc độ ngành kinh tế, thuần túy nông nghiệp nông thôn. Luận án của Trần Thị Thái là công trình chuyên khảo đầu tiên thuộc chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam làm rõ một cách toàn diện quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định đối với chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên cả 3 trụ cột (ngành, vùng, thành phần) trong giai đoạn 1997-2005.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khái niệm sử dụng:

• Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối, nghị quyết, chỉ thị của Đảng Cộng sản Việt Nam về công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
• Khái niệm Cơ cấu kinh tế được sử dụng theo định nghĩa của Từ điển Bách khoa Việt Nam: "là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định hợp thành".
• Khái niệm Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH được xác định không chỉ là thay đổi tỷ trọng giữa công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ, mà là tạo sự thay đổi về chất: nông nghiệp chuyển từ độc canh lúa sang sản xuất hàng hóa đa dạng; công nghiệp chuyển từ sơ chế sang chế biến kỹ thuật cao; dịch vụ phát triển có hệ thống theo hướng hiện đại.

Phương pháp nghiên cứu:

• Luận án thuộc thể loại nghiên cứu lịch sử (định tính), sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic làm phương pháp chủ đạo nhằm tái hiện tiến trình lịch sử khách quan và rút ra các nhận xét, quy luật, bài học kinh nghiệm.
• Luận án kết hợp các phương pháp bổ trợ: phương pháp thống kê, so sánh, phân tích - tổng hợp và khảo sát thực tế.

Nguồn tư liệu và dữ liệu:

• Tài liệu thành văn: Văn kiện của Đảng và Nhà nước; các nghị quyết, chỉ thị, quyết định, chương trình, kế hoạch và báo cáo tổng kết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Nam Định; tài liệu lưu trữ tại Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Chi cục Thống kê tỉnh Nam Định; các ấn phẩm sách, tạp chí chuyên ngành.
• Tài liệu không thành văn: Nguồn tư liệu khảo sát thực tế và phỏng vấn trực tiếp cán bộ, đảng viên, nhân dân tham gia quá trình chuyển dịch kinh tế tại địa phương.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (1997 - 2000)

Chương 1 phân tích bối cảnh tự nhiên, xã hội và thực trạng kinh tế Nam Định sau ngày tái lập tỉnh (01/01/1997). Nam Định có diện tích đất tự nhiên đứng thứ 57/61 tỉnh thành, diện tích đất nông nghiệp năm 1997 là 105.437 ha (chiếm 63%), mật độ dân số 1.152 người/km² (đứng thứ 6 cả nước, nông thôn chiếm 86,5%). Giai đoạn 1991-1996, kinh tế chuyển dịch chậm, nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn:

Năm	Nông - lâm - thủy sản (%)	Công nghiệp - xây dựng (%)	Dịch vụ (%)
1991	52,40	15,65	33,11
1996	41,47	19,83	38,70

Nguồn: Chi cục Thống kê tỉnh Nam Định (dẫn theo luận án)

Trước thực trạng doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thua lỗ (năm 1996 nợ ngân sách trên 52 tỷ đồng), Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV (11/1997) xác định mục tiêu đến năm 2000: Nông - lâm - ngư nghiệp chiếm 38%, công nghiệp - xây dựng chiếm 23%, dịch vụ chiếm 39%; phấn đấu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 8-9%/năm.

Quá trình chỉ đạo thực hiện và kết quả giai đoạn 1997-2000:

• Chuyển dịch cơ cấu thành phần:
  • Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 06-CT/TU (24/11/1998) và Thông báo số 62-TB/TU (11/7/1999) đẩy mạnh sắp xếp DNNN. Phương án phân loại 125 DNNN thành 3 nhóm: Nhóm 1 (14 DN công ích), Nhóm 2 (70 DN chuyển đổi sở hữu/cổ phần hóa), Nhóm 3 (41 DN thua lỗ). Đến năm 2000, toàn tỉnh cổ phần hóa 29 DN, bán 14 DN, giải thể 15 DN, sáp nhập 5 công ty; năm 1999 Nam Định đứng thứ nhất toàn quốc về tỷ lệ DNNN chuyển sang công ty cổ phần.
  • Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 04-CT/TU (04/4/1997) và Chỉ thị số 05/CT-TU (10/9/1998) về đổi mới Hợp tác xã (HTX) theo Luật HTX năm 1996. Đến năm 2000, có 307/312 HTX chuyển đổi theo luật (đạt 98,4%), tỷ lệ HTX khá đạt 39,7%, HTX yếu giảm còn 18,9%.
  • Ban hành Chỉ thị số 09/CT/TU (12/8/1997) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp (đạt 93,2% số xã năm 2000). Năm 2000, toàn tỉnh có 650 trang trại, trong đó 3 huyện ven biển (Nghĩa Hưng, Hải Hậu, Giao Thủy) chiếm 66,5%.

Thành phần kinh tế	1997 (%)	1998 (%)	1999 (%)	2000 (%)
Kinh tế nhà nước	23,60	25,30	25,20	25,70
Kinh tế tập thể	43,00	45,40	42,60	41,10
Kinh tế tư nhân	0,60	0,10	0,06	0,10
Kinh tế cá thể	31,60	27,70	30,70	28,30
Kinh tế hỗn hợp	0,60	0,70	0,90	3,40
Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài	-	0,05	0,07	0,05

Nguồn: Niên giám Thống kê tỉnh Nam Định (dẫn theo luận án)

• Chuyển dịch cơ cấu ngành:
  • Nông nghiệp: Thực hiện cấp I hóa giống lúa, thử nghiệm thành công sản xuất hạt lai F1 tại HTX Trực Thái và HTX Minh Tân (1997); mở rộng vụ Đông (Chỉ thị ngày 10/8/2000); nạc hóa đàn lợn, Sind hóa đàn bò; phê duyệt dự án nuôi tôm Sú bán thâm canh và công nghiệp (Quyết định 530/1999/QĐ-UB và Quyết định 285/1999/QĐ-UB), đưa diện tích nuôi thủy sản nước lợ lên 5.800 ha năm 2000; mô hình cá luồn lúa tại Vụ Bản đạt doanh thu 28 triệu đồng/ha/năm. Đến năm 2000, tỷ trọng ngư nghiệp trong nông nghiệp đạt 8,76% (tăng 2,7% so với năm 1997), nhưng trồng trọt vẫn chiếm 73,5% và chăn nuôi chiếm 21%.
  • Công nghiệp: Tập trung vào chế biến nông sản, thực phẩm và thủy hải sản (bia NaDa đạt công suất 6 triệu lít/năm, thịt đông lạnh 1.000 tấn/năm, nước mắm 2 triệu lít/năm).
• Chuyển dịch cơ cấu vùng: Bước đầu hình thành rõ nét 3 vùng kinh tế: vùng trung tâm công nghiệp thành phố Nam Định, vùng nông nghiệp đồng bằng và vùng kinh tế biển (Nghĩa Hưng, Hải Hậu, Giao Thủy).

Chương 2: Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (2001-2005)

Chương 2 trình bày giai đoạn Đảng bộ tỉnh Nam Định cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI. Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn 2001-2005 là đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, đưa tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ tăng nhanh, giảm mạnh tỷ trọng nông nghiệp nhưng nâng cao giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích canh tác.

Nội dung chỉ đạo và kết quả đạt được:

• Chuyển dịch cơ cấu ngành - tập trung nâng cao tỷ trọng công nghiệp:
  • Tỉnh ủy tập trung quy hoạch và phát triển các khu, cụm công nghiệp tập trung (Khu công nghiệp Hòa Xá, Thành An...), khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống (đúc đồng Ý Yên, mộc La Xuyên, cơ khí Xuân Tiến...). Cơ khí nông nghiệp và dệt may tiếp tục được hiện đại hóa máy móc để nâng cao sức cạnh tranh.
  • Trong nông nghiệp: Tiếp tục chuyển đổi mùa vụ, đưa các giống lúa chất lượng cao và cây vụ Đông có giá trị kinh tế xuất khẩu vào canh tác; mở rộng quy mô chăn nuôi trang trại tập trung; phát triển mạnh nuôi trồng thủy sản nước lợ, nước mặn và đánh bắt xa bờ.
• Chuyển dịch cơ cấu vùng - chú trọng phát triển vùng kinh tế biển:
  • Đảng bộ tỉnh xác định vùng kinh tế biển gồm 3 huyện Hải Hậu, Giao Thủy, Nghĩa Hưng là địa bàn trọng điểm phát triển kinh tế tổng hợp: nuôi trồng, chế biến thủy hải sản xuất khẩu, sản xuất muối sạch, phát triển du lịch biển (Quất Lâm, Thịnh Long), gắn với bảo tồn Vườn Quốc gia Xuân Thủy và bảo đảm quốc phòng - an ninh.
  • Hạ tầng giao thông kết nối các vùng kinh tế được đầu tư nâng cấp, nổi bật là tuyến Quốc lộ 10, Quốc lộ 21 và hệ thống giao thông liên huyện ven biển.
• Củng cố kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, phát triển kinh tế tư nhân:
  • Quán triệt Nghị quyết Trung ương 3 và Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX, tỉnh hoàn thành cơ bản việc sắp xếp, cổ phần hóa các DNNN trực thuộc địa phương; củng cố các HTX nông nghiệp dịch vụ; ban hành cơ chế khuyến khích các hộ cá thể thành lập doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH theo Luật Doanh nghiệp năm 1999.

Chương 3: Nhận xét và kinh nghiệm chủ yếu

Chương 3 tổng kết toàn diện quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định giai đoạn 1997-2005:

Nhận xét về sự lãnh đạo:

• Ưu điểm: Đảng bộ tỉnh đã quán triệt sâu sắc đường lối đổi mới của Đảng, đề ra chủ trương và giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợp với đặc điểm địa phương; chỉ đạo có trọng tâm, trọng điểm qua từng giai đoạn; đưa cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng (tăng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp; phát triển kinh tế nhiều thành phần; định hình không gian phát triển 3 vùng kinh tế rõ rệt).
• Hạn chế và nguyên nhân: Tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhìn chung còn chậm so với tiềm năng và so với mức bình quân của vùng đồng bằng sông Hồng; nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn; công nghiệp phát triển quy mô nhỏ, công nghệ chậm đổi mới; kinh tế tư nhân chưa phát triển tương xứng; cơ sở hạ tầng kỹ thuật và thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) còn hạn chế.

Bốn bài học kinh nghiệm lịch sử:

1. Quán triệt đường lối chung của Đảng đồng thời vận dụng sát hợp với thực tiễn địa phương, phát huy lợi thế so sánh nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiệu quả và bền vững.
2. Phát huy dân chủ cơ sở, tạo sự đồng thuận trong xây dựng chủ trương và tổ chức chỉ đạo thực hiện.
3. Cụ thể hóa chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế bằng các văn bản chỉ đạo, chương trình, kế hoạch cụ thể; xây dựng các mô hình điểm và đặc biệt chú trọng công tác sơ kết, tổng kết thực tiễn.
4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải gắn liền với giải quyết các vấn đề an sinh xã hội, giải quyết việc làm và nâng cao đời sống nhân dân.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã đạt được các đóng góp khoa học chính sau:

• Đóng góp về lý luận và nhận thức: Hệ thống hóa quá trình phát triển tư duy, nhận thức và đường lối chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh Nam Định trong 9 năm đầu tái lập tỉnh (1997-2005), phân tích sự vận dụng sáng tạo đường lối của Trung ương vào hoàn cảnh cụ thể của một tỉnh thuần nông đất chật người đông.
• Đóng góp về thực tiễn: Phục dựng bức tranh lịch sử chân thực, khách quan về quá trình tổ chức chỉ đạo và kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên cả ba mặt: ngành, vùng và thành phần kinh tế; làm rõ những kết quả cụ thể về sắp xếp DNNN, đổi mới HTX, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và phát triển kinh tế biển.
• Đúc kết kinh nghiệm: Đúc kết 4 bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị khoa học, làm cơ sở tham khảo cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Nam Định trong các giai đoạn tiếp theo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu trong khung thời gian từ năm 1997 đến năm 2005 (thời điểm kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI) và phạm vi không gian hành chính tỉnh Nam Định. Do đó, các tác động kinh tế ở giai đoạn sau năm 2005 chưa được phân tích trong công trình này.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Nam Định đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tái cơ cấu kinh tế trong các nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh tiếp theo (từ sau năm 2005 đến nay); so sánh tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Nam Định với các tỉnh có cùng điều kiện tự nhiên - xã hội tại vùng châu thổ sông Hồng.

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên, giảng viên: Luận án là tài liệu chuyên khảo tham khảo phục vụ nghiên cứu và giảng dạy chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử kinh tế Việt Nam và Địa phương học tỉnh Nam Định.
• Đối với các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp tư liệu lịch sử và các bài học kinh nghiệm thực tiễn về sắp xếp doanh nghiệp nhà nước, chuyển đổi mô hình hợp tác xã, tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa và quy hoạch phát triển kinh tế biển tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu kinh tế ngành của tỉnh Nam Định trước thời điểm tái lập tỉnh (1991-1996) có đặc điểm gì? Giai đoạn 1991-1996, cơ cấu kinh tế Nam Định mang nặng tính thuần nông. Tỷ trọng ngành nông - lâm - thủy sản năm 1991 chiếm 52,40%, đến năm 1996 giảm xuống 41,47%. Tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng năm 1991 chiếm 15,65%, năm 1996 đạt 19,83%. Khu vực dịch vụ chiếm 33,11% năm 1991 và tăng lên 38,70% năm 1996.

2. Đảng bộ tỉnh Nam Định đã phân loại và xử lý các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) như thế nào trong giai đoạn 1997-2000? Theo Phương án sắp xếp đổi mới DNNN được Tỉnh ủy thông qua tháng 10/1998, 125 DNNN của tỉnh được chia thành 3 nhóm: Nhóm 1 gồm 14 DN công ích; Nhóm 2 gồm 70 DN chuyển đổi sở hữu (trọng tâm là cổ phần hóa hoặc bán/khoán/cho thuê với DN vốn dưới 1 tỷ đồng); Nhóm 3 gồm 41 DN thua lỗ liên tục 2-3 năm. Đến năm 2000, tỉnh đã cổ phần hóa 29 DN, bán 14 DN, giải thể 15 DN và sáp nhập 5 công ty. Năm 1999, Nam Định là tỉnh đứng thứ nhất toàn quốc về tỷ lệ DNNN chuyển sang công ty cổ phần.

3. Kết quả chuyển đổi mô hình Hợp tác xã nông nghiệp theo Luật HTX năm 1996 tại Nam Định đến năm 2000 đạt mức nào? Thực hiện Chỉ thị 04-CT/TU và Chỉ thị 05/CT-TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, đến năm 2000 toàn tỉnh có 307/312 HTX hoàn thành chuyển đổi theo Luật HTX (đạt 98,4%). Phân loại chất lượng HTX có sự chuyển biến: HTX khá đạt 39,7% (tăng 10,5% so với năm 1997), HTX trung bình chiếm 41,3% và HTX yếu giảm xuống còn 18,9%.

4. Những đột phá cụ thể trong chuyển đổi giống cây trồng và nuôi trồng thủy sản tại Nam Định giai đoạn 1997-2000 là gì? Trong nông nghiệp, tỉnh thực hiện cấp I hóa giống lúa, thử nghiệm và nhân rộng thành công hạt lúa lai F1 tại HTX Trực Thái và HTX Minh Tân (1997); mở rộng diện tích sản xuất vụ Đông. Trong thủy sản, tỉnh phê duyệt dự án nuôi tôm Sú bán thâm canh và công nghiệp (Quyết định 530/1999/QĐ-UB và Quyết định 285/1999/QĐ-UB), mở rộng diện tích nước lợ lên 5.800 ha năm 2000; mô hình cá luồn lúa ở huyện Vụ Bản đạt giá trị thu nhập khoảng 28 triệu đồng/ha/năm.

5. Tỷ trọng các thành phần kinh tế trong tổng sản phẩm tỉnh Nam Định biến động như thế nào từ năm 1997 đến năm 2000? Giai đoạn 1997-2000, tỷ trọng kinh tế nhà nước tăng từ 23,60% lên 25,70%; kinh tế tập thể giảm từ 43,00% xuống 41,10%; kinh tế cá thể giảm từ 31,60% xuống 28,30%; kinh tế tư nhân dao động ở mức thấp (0,60% năm 1997 xuống 0,10% năm 2000); kinh tế hỗn hợp tăng từ 0,60% lên 3,40%; kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ lệ rất nhỏ (0,05% năm 2000).

Kết luận

Luận án của tác giả Trần Thị Thái đã phục dựng một cách có hệ thống tiến trình lịch sử Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa giai đoạn 1997-2005. Công trình phân tích sâu sắc các chủ trương, biện pháp chỉ đạo và thành quả thực tiễn trong chuyển dịch cơ cấu ngành, vùng và thành phần kinh tế của một tỉnh đồng bằng thuần nông sau tái lập. Đồng thời, luận án chỉ ra những mặt hạn chế khách quan, chủ quan và đúc kết 4 bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị thực tiễn đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 ĐẢNG BỘ TỈNH NAM ĐỊNH LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA (1997 - 2000) 1. Chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong những năm đầu tái lập tỉnh 1. Những căn cứ để xác định Một số khái niệm Cơ cấu kinh tế: Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: Cơ cấu kinh tế "là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định hợp thành" [67, tr. CCKT mang tính khách quan, được hình thành trên cơ sở trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội, sự tăng trưởng của các yếu tố cấu thành nền kinh tế.

CCKT là hệ thống động, các yếu tố trong CCKT vận động trong mối quan hệ hữu cơ tác động qua lại lẫn nhau, giai đoạn sau phát triển cao hơn giai đoạn trước. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế "là quá trình cải biến kinh tế - xã hội từ tình trạng lạc hậu, mang nặng tính chất tự cấp, tự túc, từng bước chuyên môn hóa hợp lý, trang bị kỹ thuật, công nghệ hiện đại, trên cơ sở đó tạo ra năng suất lao động cao, hiệu quả kinh tế cao và nhịp độ tăng trưởng mạnh cho nền kinh tế nói chung. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế bao gồm việc cải tiến cơ cấu kinh tế theo ngành, theo vùng lãnh thổ và cơ cấu các thành phần kinh tế" [67, tr.610] Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa không chỉ đơn giản là thay đổi tốc độ và tỷ trọng của mỗi lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ trong cơ cấu chung của nền kinh tế quốc dân (trong đó cần tăng tỷ trọng và tốc độ phát triển của công nghiệp, dịch vụ), mà là phải tạo ra sự thay đổi về chất trong cơ cấu và trình độ phát triển của mỗi ngành. Nông nghiệp phải chuyển từ độc canh lúa sang đa dạng hóa theo hướng sản xuất hàng hóa.

Công nghiệp phải chuyển từ khai thác, sơ chế sang chế biến, tiến tới nền công nghiệp có hàm lượng kỹ thuật cao. Dịch vụ chuyển từ nhỏ bé, lạc hậu sang phát triển có hệ thống theo hướng hiện đại [62, tr.62] 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2005 Điều kiện tự nhiên, xã hội Nam Định Vùng đất Nam Định vào thời Hùng Vương thuộc bộ Lục Hải (một trong số 15 bộ của nước Văn Lang bấy giờ). Qua các thời đại, vùng đất này xuất hiện trong lịch sử với những địa danh khác nhau. Dưới thời Nguyễn, vào năm 1822, vùng đất Nam Định ngày nay nằm trong trấn Sơn Nam Hạ được tách ra thành trấn Nam Định.

Từ đây, chính thức xuất hiện địa danh Nam Định với tư cách là đơn vị hành chính cấp trấn, sau này là cấp tỉnh và thành phố. Trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử, ngày 16/11/1996, Quốc hội khóa IX nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quyết định tách tỉnh Nam Hà thành hai tỉnh Nam Định và Hà Nam. Ngày 1/1/1997, tỉnh Nam Định chính thức được tái lập, là đơn vị hành chính cấp tỉnh cho đến ngày nay. Sau khi tái lập, tỉnh Nam Định gồm 10 đơn vị hành chính (thành phố Nam Định và 9 huyện: Vụ Bản, Mỹ Lộc, Ý Yên, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường, Giao Thủy, Nghĩa Hưng, Hải Hậu) với tổng số 201 xã, 15 phường và 9 thị trấn.

Về tự nhiên: Vị trí địa lý, Nam Định là một tỉnh ven biển phía Đông Nam đồng bằng châu thổ sông Hồng, nằm trong vùng trọng điểm Bắc Bộ (Hà Nội - Hải Dương - Hưng Yên - Hải Phòng - Quảng Ninh), cách Thủ đô Hà Nội 90km, cách thành phố Hải Phòng 100km.