Luận án tiến sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn, Lào

Luận án tiến sĩ phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, nhằm phát triển bền vững.

• Tác giả: Đuông Chăn Năn Tha
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Thanh
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn, Lào
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN
• 1.1. Những công trình nghiên cứu của tác giả Việt Nam liên quan đến vấn đề lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2. Những công trình nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
• 1.3. Khái quát những kết quả đã đạt được của các công trình tổng quan và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ thêm
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 2.1. Cơ cấu kinh tế và cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 2.2. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 2.3. Nội dung chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, những yếu tố tác động và tiêu chí đánh giá mức độ chuyển dịch
• 2.4. Sự cần thiết của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và kinh nghiệm trong nước, quốc tế trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO TRONG GIAI ĐOẠN 2015-2020
• 3.1. Điều kiện địa lý - tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Viêng Chăn liên quan đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 3.2. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020
• 3.3. Đánh giá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO ĐẾN NĂM 2030
• 4.1. Quan điểm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030
• 4.2. Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030
• 4.3. Một số kiến nghị về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong những năm tới
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là một quá trình quan trọng trong việc phát triển kinh tế của tỉnh Viêng Chăn, Lào. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại đây đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, với mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc chuyển dịch này không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn tạo ra động lực cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Theo các nghiên cứu, chuyển dịch kinh tế nông nghiệp cần được thực hiện đồng bộ với các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho đầu tư nông nghiệp và phát triển nông sản Viêng Chăn. Những chính sách này bao gồm việc cải cách chính sách nông nghiệp, khuyến khích hợp tác nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn. Việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến phương thức sản xuất cũng là yếu tố then chốt trong quá trình này.

1.1. Tình hình thực trạng nông nghiệp Viêng Chăn

Thực trạng nông nghiệp tại tỉnh Viêng Chăn cho thấy nhiều tiềm năng chưa được khai thác triệt để. Mặc dù nông nghiệp Viêng Chăn đóng góp một phần lớn vào kinh tế Lào, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất. Nhiều hộ nông dân vẫn duy trì phương thức canh tác truyền thống, dẫn đến năng suất thấp và không đáp ứng được nhu cầu thị trường. Để thúc đẩy phát triển nông nghiệp, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm. Việc đổi mới nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

II. Các yếu tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Viêng Chăn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau. Đầu tiên, điều kiện địa lý và tự nhiên của tỉnh tạo ra những thuận lợi và thách thức riêng. Viêng Chăn có nhiều vùng đất màu mỡ, nhưng cũng gặp khó khăn trong việc quản lý tài nguyên nước và khí hậu. Thứ hai, chính sách nông nghiệp của chính phủ Lào đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển nông nghiệp. Các chính sách này cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của người dân. Cuối cùng, sự tham gia của các tổ chức và doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp cũng là yếu tố quyết định. Việc hợp tác nông nghiệp giữa các bên liên quan sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

2.1. Chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp

Chính sách phát triển nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn cần tập trung vào việc khuyến khích đầu tư nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn. Các chiến lược này bao gồm việc hỗ trợ tài chính cho nông dân, cải thiện cơ sở hạ tầng và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc cải cách kinh tế để tạo ra môi trường thuận lợi cho phát triển nông nghiệp hàng hóa. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất cũng là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

III. Đánh giá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2015 2020

Giai đoạn 2015-2020 chứng kiến nhiều thay đổi trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn. Nhiều chương trình và dự án đã được triển khai nhằm nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện đời sống của người dân. Tuy nhiên, quá trình này vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc tiếp cận thị trường và áp dụng công nghệ mới. Đánh giá tổng thể cho thấy, mặc dù có những tiến bộ nhất định, nhưng kinh tế nông thôn vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

3.1. Những kết quả đạt được và thách thức

Trong giai đoạn này, tỉnh Viêng Chăn đã đạt được một số kết quả đáng kể trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Sự gia tăng sản lượng nông sản và cải thiện đời sống của người dân là những thành tựu nổi bật. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là việc duy trì và phát triển bền vững các nguồn lực nông nghiệp. Nhiều nông dân vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và công nghệ mới, dẫn đến năng suất thấp và không ổn định. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức xã hội nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho phát triển nông nghiệp.

IV. Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đến năm 2030

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần tăng cường đầu tư nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn thông qua các chương trình hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho nông dân. Thứ hai, việc cải thiện cơ sở hạ tầng và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp là rất quan trọng. Cuối cùng, cần chú trọng đến việc hợp tác nông nghiệp giữa các bên liên quan để tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

4.1. Đề xuất các chính sách hỗ trợ

Các chính sách hỗ trợ cần tập trung vào việc khuyến khích đầu tư nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân, giúp họ tiếp cận công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất. Đồng thời, cần phát triển các mô hình hợp tác nông nghiệp để tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Việc xây dựng các chính sách phù hợp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh Viêng Chăn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình khoa học “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” được tác giả Đuông Chăn Năn Tha thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Khắc Thanh, bảo vệ năm 2023 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án thuộc chuyên ngành Kinh tế chính trị, mang mã số 931 01 02, nghiên cứu về quá trình chuyển đổi cấu trúc nội bộ của ngành nông nghiệp tại một địa bàn cấp tỉnh của Lào trong bối cảnh đổi mới và hội nhập.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong hệ thống các ngành kinh tế quốc dân, nông nghiệp giữ vai trò là ngành sản xuất vật chất cơ bản cung cấp sản phẩm thiết yếu cho đời sống xã hội, bảo đảm an ninh lương thực, cung cấp nguồn nhân lực và tạo nguồn tích lũy ban đầu cho quá trình phát triển. Đối với nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, từ Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào năm 1986 đến nay, đường lối đổi mới toàn diện được triển khai với trọng tâm là đổi mới tư duy phát triển kinh tế, chuyển từ nền kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên sang nền kinh tế hàng hóa theo cơ chế thị trường, mở rộng quan hệ đối ngoại, xác định phát triển nông nghiệp là mặt trận hàng đầu.

Tuy nhiên, so với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế hàng hóa tại Lào gặp nhiều khó khăn do bình quân diện tích đất canh tác còn thấp, năng suất cây trồng và vật nuôi ở mức trung bình thấp. Tỉnh Viêng Chăn là địa phương có diện tích lớn, nằm ở miền trung Tây Bắc Lào, giữ vị trí chiến lược về kinh tế - xã hội và có tiềm năng lớn về phát triển nông - lâm nghiệp. Mặc dù kinh tế nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, nhưng trình độ phát triển của lực lượng sản xuất nông nghiệp còn hạn chế, phương thức canh tác còn lạc hậu, mang nặng tính tự cung tự cấp. Tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn còn chậm so với tiềm năng và chưa tương xứng với yêu cầu phát triển của đất nước.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả chỉ ra là: mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về kinh tế nông nghiệp ở Lào và Việt Nam, song tính đến thời điểm thực hiện đề tài, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện về quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Viêng Chăn.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020, từ đó đề xuất quan điểm, phương hướng và hệ thống giải pháp nhằm đẩy mạnh quá trình chuyển dịch này đến năm 2030.

Để hoàn thành mục đích nghiên cứu, luận án giải quyết 4 nhiệm vụ cụ thể được đánh số như sau:

1. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói chung và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào nói riêng; từ đó chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu và làm sáng tỏ thêm.
2. Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
3. Phân tích, đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và nguyên nhân của sự chuyển dịch đó trong giai đoạn 2015-2020.
4. Chỉ ra yêu cầu và đề xuất giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong thời gian tới (đến năm 2030).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
• Phạm vi không gian: Tập trung tại địa bàn tỉnh Viêng Chăn, có sự liên hệ, so sánh đối chiếu với kinh nghiệm của một số địa phương khác tại Lào và các quốc gia trong khu vực như Việt Nam, Thái Lan, Hàn Quốc.
• Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng giai đoạn 2015-2020; các quan điểm, định hướng và giải pháp được đề xuất đến năm 2030.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã khảo sát hệ thống tài liệu nghiên cứu phong phú liên quan trực tiếp đến đề tài, phân chia thành hai nhóm công trình chính: các nghiên cứu của tác giả Việt Nam và các nghiên cứu về nông nghiệp nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Các công trình nghiên cứu của tác giả Việt Nam

Tác giả tổng quan nhiều nghiên cứu khoa học, luận án tiến sĩ và sách chuyên khảo bàn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nông nghiệp:

• Lê Quốc Doanh (2006) trong đề tài khoa học cấp bộ “Nghiên cứu luận cứ khoa học để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa” phân tích bản chất của quá trình chuyển dịch, chỉ ra khó khăn về thị trường, thể chế và tình trạng dư thừa lao động nông thôn.
• Trần Quang Minh (2010) với đề tài “Nông nghiệp Hàn Quốc trên đường phát triển” phân tích các chính sách chi trả trực tiếp, bảo vệ thu nhập nông dân trước thiên tai và bài học kinh nghiệm phát triển nông nghiệp.
• Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (2015) trong đề tài “Các yếu tố tác động đến quá trình chuyển dịch cơ cấu nông thôn Việt Nam” đánh giá thực trạng chuyển dịch lao động giai đoạn 2010-2015 và các yếu tố cản trở hoặc thúc đẩy chuyển dịch.
• Hệ thống luận án tiến sĩ kinh tế tại Việt Nam: Nguyễn Hữu Đức (1996) nghiên cứu tác động của cơ chế quản lý; Phạm Hùng (2001) nghiên cứu vùng Đông Nam Bộ; Nguyễn Đăng Bằng (2001) nghiên cứu vùng Bắc Trung Bộ; Trần Xuân Châu (2002) nghiên cứu phát triển nông nghiệp hàng hóa; Phạm Ngọc Dũng (2002) nghiên cứu cơ cấu công nông nghiệp vùng đồng bằng Sông Hồng giai đoạn 1986-2000; Phạm Thị Khanh (2003) nghiên cứu vấn đề vốn phát triển nông nghiệp; Đoàn Xuân Thủy (2011) nghiên cứu chính sách hỗ trợ nông nghiệp theo chuẩn mực WTO; Ngô Thái Hà (2015) và Lê Bá Tâm (2016) nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp gắn với phát triển bền vững tại Việt Nam và tỉnh Nghệ An.
• Các ấn phẩm sách và bài báo khoa học: Sách của Đỗ Hoài Nam (1999) về cơ cấu ngành và vùng trọng điểm; Vũ Đình Thắng (2005) với giáo trình kinh tế nông nghiệp; Trương Thị Tiến (2009) về đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp; Bùi Tất Thắng (2007) về các nhân tố tác động trong thời kỳ công nghiệp hóa. Các bài viết của Phan Ngọc Mai Hương (2006) về tỉnh Thái Nguyên; Đức Phường (2008) về kinh nghiệm công nghệ sinh học nông nghiệp Thái Lan; Trần Anh Phương (2009); Bùi Chí Bửu (2009); Vũ Trọng Bình (2012); Lê Du Phong và Lê Huỳnh Mai (2012); Vương Đình Huệ (2012); Nguyễn Đức Hưởng (2013); Nguyễn Thị Hồng (2013); Phan Hải Thu (2014) về Gia Lai; Hoàng Minh Thảo (2015); Đào Ngọc Lâm (2015); Nguyễn Thị Mai Hương và Bùi Thị Sen (2020); Hà Xuân Bình (2021) về Thái Bình; Bùi Thanh Giang (2021) về Thành phố Hồ Chí Minh; công trình quốc tế của Shin'ichi Shigetomi (1998) về tổ chức cộng đồng nông thôn Thái Lan.

Các công trình nghiên cứu về nông nghiệp tại Lào

• Khăm Pao (1993) nghiên cứu việc vận dụng kinh nghiệm phát triển nông nghiệp hàng hóa của Việt Nam vào Lào.
• Khiển Sy Thôn Thông Đam (1998) đề xuất các giải pháp đưa tiến bộ khoa học - công nghệ vào nông nghiệp Lào.
• Bun Thi Khưa Mi Xay (1999) trong luận án tiến sĩ làm rõ đặc điểm và sự hình thành thị trường nông thôn Lào.
• Humpheng Xaynasin (2001) phân tích chuyển dịch kinh tế nông nghiệp Lào giai đoạn 1975-2001.
• Buakhon Nammavông (2001) nghiên cứu vai trò của công nghiệp chế biến nông sản và dịch vụ đối với nền nông nghiệp hàng hóa ở Lào.
• Phômma Phăn tha Lăng Sỷ (2002) nghiên cứu thực trạng và giải pháp nông nghiệp hàng hóa tại tỉnh Khăm Muộn.
• Bunlot Chănthachon (2009) nghiên cứu chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa tại tỉnh Salavan.
• Phansay Phengkhammay (2014) nghiên cứu vai trò định hướng, hỗ trợ và kiểm soát của Nhà nước đối với nông nghiệp hàng hóa tại Lào.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tổng quan cho thấy các công trình đi trước chủ yếu tiếp cận ở phạm vi cả nước hoặc tại các tỉnh khác của Lào (như Salavan, Khăm Muộn) hoặc địa phương của Việt Nam. Luận án của Đuông Chăn Năn Tha lựa chọn giải quyết khoảng trống lý luận và thực tiễn: xác định khung tiêu chí đánh giá chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp phù hợp với cấp tỉnh tại Lào; phân tích thực trạng cụ thể của tỉnh Viêng Chăn trong mốc thời gian 2015-2020; nhận diện các rào cản đặc thù của địa phương và xác lập giải pháp có căn cứ thực tiễn đến năm 2030.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và các khái niệm sử dụng

Luận án vận dụng nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, đường lối và nghị quyết của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời tiếp thu cách tiếp cận của lý thuyết hệ thống:

• Cơ cấu kinh tế: Luận án định nghĩa cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế với vị trí, tỷ trọng tương ứng và mối quan hệ hữu cơ tương đối ổn định giữa chúng hợp thành. Cơ cấu kinh tế có các đặc trưng: mang tính khách quan, mang tính lịch sử, luôn vận động theo hướng hợp lý hơn và phản ánh sự phân công lao động xã hội.
• Cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Được hiểu là tổng thể các mối quan hệ, các yếu tố hợp thành nền nông nghiệp theo các quan hệ tỷ lệ nhất định và có sự tác động lẫn nhau gắn với các điều kiện lịch sử cụ thể (điều kiện tự nhiên, trình độ công nghệ, phân công lao động, tổ chức quản lý) nhằm thực hiện mục tiêu phát triển.
• Cấu trúc của cơ cấu kinh tế nông nghiệp gồm 5 bộ phận:
  1. Cơ cấu ngành: Tương quan tỷ lệ giữa các phân ngành trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản.
  2. Cơ cấu vùng lãnh thổ: Phân bố sản xuất nông nghiệp trên các không gian địa lý, hình thành vùng chuyên môn hóa.
  3. Cơ cấu thành phần kinh tế: Quan hệ giữa kinh tế hộ, kinh tế trang trại, kinh tế tập thể (hợp tác xã) và doanh nghiệp nhà nước (nông trường).
  4. Cơ cấu kỹ thuật: Tỷ lệ ứng dụng công cụ thủ công so với cơ giới hóa, thủy lợi hóa, sinh học hóa.
  5. Cơ cấu kinh tế tổ chức: Các hình thức liên kết sản xuất như xí nghiệp nông - công nghiệp, trạm trại thực nghiệm, hội nông dân.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Là sự vận động của các yếu tố cấu thành kinh tế nông nghiệp theo quy luật khách quan dưới sự tác động của con người nhằm thay đổi trạng thái từ tự cung tự cấp, lạc hậu sang sản xuất hàng hóa có năng suất và giá trị kinh tế cao hơn. Quá trình này tuân thủ 3 nguyên tắc: phù hợp với quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất; đáp ứng yêu cầu cạnh tranh và lợi thế so sánh; có thể diễn ra tuần tự hoặc nhảy vọt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Áp dụng tại Chương 1 và Chương 2 nhằm hệ thống hóa quan điểm lý luận và kinh nghiệm thực tiễn.
• Phương pháp logic kết hợp với lịch sử: Xem xét quá trình vận động của cơ cấu nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn qua từng giai đoạn cụ thể.
• Phương pháp thống kê, so sánh, đối chiếu: Áp dụng chủ yếu tại Chương 3 để xử lý số liệu thứ cấp, so sánh tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng giá trị và cơ cấu lao động.
• Phương pháp trừu tượng hóa khoa học và khái quát hóa: Áp dụng tại Chương 4 để xây dựng định hướng, quan điểm và các nhóm giải pháp.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Tác giả sử dụng nguồn tư liệu thứ cấp từ văn kiện Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào; niên giám thống kê, báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội của Ủy ban chính quyền tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020; các báo cáo chuyên đề của ngành nông lâm nghiệp tỉnh Viêng Chăn; số liệu khảo sát từ các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận án

Chương 1 gồm 3 tiết (từ trang 6 đến trang 27), tập trung điểm luận các công trình đã công bố trong và ngoài nước:

• Tiết 1.1 tổng hợp các công trình tại Việt Nam, rút ra bài học về vai trò của công nghiệp hóa nông thôn, mối quan hệ giữa giảm nghèo và đa dạng hóa sản xuất, sự cần thiết của hạ tầng và liên kết thị trường.
• Tiết 1.2 điểm lại các nghiên cứu chuyên sâu về Lào, nhấn mạnh các rào cản cố hữu như trình độ người lao động thấp (nhiều lao động chỉ học hết cấp I hoặc mù chữ), xuất phát điểm tự cung tự cấp, công nghiệp chế biến chưa phát triển và kết cấu hạ tầng giao thông lạc hậu.
• Tiết 1.3 tổng kết các kết quả nghiên cứu đã đạt được và xác định rõ những nội dung luận án cần giải quyết bổ sung đối với tỉnh Viêng Chăn.

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Chương 2 gồm 4 tiết (từ trang 28 đến trang 76), thiết lập nền tảng lý luận:

• Tiết 2.1 và 2.2 làm rõ khái niệm, đặc trưng, 5 bộ phận hợp thành của cơ cấu kinh tế nông nghiệp và bản chất của quá trình chuyển dịch theo ngành, vùng, thành phần kinh tế.
• Tiết 2.3 phân tích các nhân tố tác động (điều kiện tự nhiên, thị trường, khoa học công nghệ, vốn, chính sách nhà nước) và xác định hệ thống tiêu chí đánh giá mức độ chuyển dịch (cơ cấu giá trị sản xuất, cơ cấu lao động, tốc độ tăng trưởng).
• Tiết 2.4 luận giải tính tất yếu của việc chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp ở Lào và rút ra các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn trong nước Lào, kinh nghiệm của Việt Nam, Thái Lan và Hàn Quốc.

Chương 3: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn 2015-2020

Chương 3 gồm 3 tiết (từ trang 77 đến trang 117), phản ánh bức tranh thực tế của tỉnh Viêng Chăn thông qua 9 bảng dữ liệu thống kê:

Ký hiệu bảng	Tên bảng số liệu trong luận án	Trang
Bảng 3.1	Chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các ngành của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015 - 2020	82
Bảng 3.2	Tình hình chuyển dịch lao động của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016-2020	84
Bảng 3.3	Giá trị và cơ cấu sản xuất ngành trồng trọt của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016-2020	98
Bảng 3.4	Tốc độ phát triển của ngành trồng trọt ở tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016-2020	99
Bảng 3.5	Quy mô đàn gia súc, gia cầm của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015 - 2020	101
Bảng 3.6	Giá trị và cơ cấu sản xuất ngành thủy sản của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016-2020	103
Bảng 3.7	Tốc độ phát triển ngành thủy sản của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016-2020	103
Bảng 3.8	Giá trị và cơ cấu sản xuất nông nghiệp ở 3 vùng của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016-2020	106
Bảng 3.9	Tốc độ phát triển sản xuất nông nghiệp ở 3 vùng của tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2016-2020	107

• Tiết 3.1 phân tích điều kiện tự nhiên, địa hình miền núi - trung du và hiện trạng kinh tế - xã hội của tỉnh.
• Tiết 3.2 đi sâu vào biến động nội bộ ngành: trồng trọt vẫn chiếm tỷ trọng chi phối nhưng đang từng bước chuyển sang cây ăn quả, cây công nghiệp; ngành chăn nuôi gia súc, gia cầm và thủy sản có bước tăng trưởng về quy mô đàn và sản lượng; sản xuất được phân chia theo 3 tiểu vùng sinh thái nông nghiệp của tỉnh.
• Tiết 3.3 đánh giá thành công và hạn chế: Sản xuất nông nghiệp đã đáp ứng nhu cầu lương thực tại chỗ, cải thiện đời sống nhân dân nông thôn; tuy nhiên, chuyển dịch diễn ra chậm chạp, tỷ trọng sản xuất hàng hóa tập trung còn nhỏ, công nghiệp chế biến sau thu hoạch yếu kém, liên kết tiêu thụ sản phẩm bấp bênh. Nguyên nhân do thiếu vốn đầu tư công, hạ tầng giao thông cách trở, tập quán canh tác truyền thống khó thay đổi và năng lực chỉ đạo của bộ máy cơ sở còn hạn chế.

Chương 4: Quan điểm, giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2030

Chương 4 gồm 3 tiết (từ trang 118 đến trang 152), đề xuất phương án chính sách:

• Tiết 4.1 xác định các quan điểm định hướng: Chuyển dịch phải bám sát định hướng của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, khai thác lợi thế so sánh từng vùng, lấy thị trường làm căn cứ điều chỉnh quy mô sản xuất, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái.
• Tiết 4.2 đề xuất các giải pháp then chốt:
  1. Hoàn thiện công tác quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp tập trung theo 3 tiểu vùng sinh thái của tỉnh.
  2. Đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn, trọng tâm là mạng lưới giao thông liên huyện, liên xã và các công trình thủy lợi tưới tiêu.
  3. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật, đưa các bộ giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao vào sản xuất.
  4. Đổi mới mô hình tổ chức sản xuất, củng cố kinh tế hộ, phát triển kinh tế trang trại và hợp tác xã kiểu mới.
  5. Phát triển thị trường nông sản, xây dựng chuỗi giá trị liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp thu mua và cơ sở chế biến.
  6. Hoàn thiện các cơ chế, chính sách hỗ trợ về tín dụng ngân hàng, giao đất giao rừng và đào tạo nghề nông thôn.
• Tiết 4.3 nêu các kiến nghị cụ thể đối với Chính phủ Lào, các bộ ngành trung ương và cơ quan quản lý cấp tỉnh/huyện tại Viêng Chăn nhằm bảo đảm nguồn lực và cơ chế thực thi.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về lý luận

• Luận án góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận cơ bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong điều kiện nền kinh tế đang chuyển đổi từ tự nhiên sang kinh tế hàng hóa, đặc biệt là việc hệ thống hóa khái niệm, nội dung, đặc trưng và các nguyên tắc chuyển dịch.
• Luận án bước đầu xây dựng khung lý thuyết và bộ tiêu chí đánh giá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp áp dụng cho đơn vị hành chính cấp tỉnh tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Đóng góp về thực tiễn

• Luận án đã phản ánh một cách có hệ thống thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn trong giai đoạn 2015-2020 trên cả ba chiều cạnh: cơ cấu ngành, cơ cấu vùng lãnh thổ và cơ cấu thành phần kinh tế, chỉ rõ các thành tựu, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
• Luận án đề xuất hệ thống quan điểm, phương hướng và 6 nhóm giải pháp cùng các kiến nghị cụ thể đến năm 2030 nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn, đồng thời cung cấp luận cứ tham khảo cho các tỉnh có điều kiện tương đồng tại Lào.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do nguồn lực và phạm vi nghiên cứu, luận án chủ yếu khai thác số liệu thống kê thứ cấp đến năm 2020 từ các cơ quan quản lý nhà nước tỉnh Viêng Chăn; chưa tiến hành khảo sát điều tra xã hội học trên diện rộng ở cấp vi mô hộ gia đình về biến động thu nhập thực tế sau chuyển dịch.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi diễn biến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn sau năm 2020 trong bối cảnh tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc đi vào vận hành; nghiên cứu sâu hơn về chuỗi giá trị cho từng nông sản chủ lực và mô hình liên kết giữa nông dân tỉnh Viêng Chăn với các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu và đào tạo: Luận án là tài liệu tham khảo cho nghiên cứu sinh, học viên cao học, giảng viên thuộc chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển, Quản lý kinh tế khi nghiên cứu về kinh tế nông nghiệp của CHDCND Lào và kinh tế địa phương.
• Đối với cơ quan hoạch định chính sách: Các phân tích thực trạng và nhóm giải pháp tại Chương 3 và Chương 4 cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban chính quyền tỉnh Viêng Chăn, Sở Nông Lâm nghiệp tỉnh Viêng Chăn trong việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và quy hoạch nông nghiệp đến năm 2030.
• Đối với các địa phương khác: Khung phân tích và bài học kinh nghiệm từ tỉnh Viêng Chăn có giá trị tham khảo cho các tỉnh trung du, miền núi của Lào có cùng xuất phát điểm kinh tế tự cấp tự túc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu bao quát của luận án là gì?
Luận án hướng đến việc làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, đánh giá thực trạng chuyển dịch tại tỉnh Viêng Chăn giai đoạn 2015-2020, từ đó đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh đến năm 2030.

2. Cơ sở lý luận chính được luận án sử dụng là gì?
Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin (chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử), quan điểm đường lối đổi mới của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về phát triển kinh tế thị trường, kết hợp lý thuyết hệ thống về cơ cấu kinh tế và các nghiên cứu chuyên ngành kinh tế nông nghiệp.

3. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo luận án gồm những bộ phận nào?
Theo tác giả, cơ cấu kinh tế nông nghiệp bao gồm 5 bộ phận hợp thành: cơ cấu ngành, cơ cấu vùng lãnh thổ, cơ cấu thành phần kinh tế, cơ cấu kỹ thuật và cơ cấu kinh tế tổ chức.

4. Dữ liệu thực trạng của tỉnh Viêng Chăn được luận án phân tích qua những nhóm số liệu nào?
Thực trạng giai đoạn 2015-2020 được phân tích thông qua hệ thống 9 bảng số liệu, bao gồm cơ cấu ngành chung, cơ cấu lao động, giá trị và tốc độ tăng trưởng ngành trồng trọt, quy mô đàn gia súc - gia cầm, sản xuất thủy sản, cùng với giá trị và tốc độ tăng trưởng nông nghiệp theo 3 tiểu vùng của tỉnh.

5. Luận án chỉ ra những rào cản lớn nào trong chuyển dịch nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn?
Các rào cản chính gồm: điểm xuất phát thấp, phương thức canh tác còn lạc hậu, sản xuất mang nặng tính tự cung tự cấp, quy mô hàng hóa nhỏ lẻ, hạ tầng giao thông và thủy lợi thiếu đồng bộ, công nghiệp chế biến nông sản chưa phát triển và trình độ kỹ thuật của người lao động còn hạn chế.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” của Đuông Chăn Năn Tha đã hoàn thành trọn vẹn mục đích và các nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra dưới góc độ Kinh tế chính trị. Bằng phương pháp luận mác-xít và hệ thống số liệu thực tế giai đoạn 2015-2020, tác giả đã làm rõ thực trạng vận động nội tại của nông nghiệp tỉnh Viêng Chăn từ tự cấp tự túc sang nền sản xuất hàng hóa. Hệ thống giải pháp đề xuất cho giai đoạn đến năm 2030 gắn liền với quy hoạch vùng sinh thái, đầu tư hạ tầng, thị trường và đổi mới tổ chức sản xuất, đóng góp thiết thực cho công tác quản lý và phát triển kinh tế địa phương tại Lào.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận án được kết cấu gồm 4 chương, 12 tiết. luan an 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN 1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ VIỆT NAM LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP 1. Các đề tài nghiên cứu khoa học, luận án tiến sĩ Tác giả Lê Quốc Doanh (chủ nhiệm) (2006) với Đề tài nghiên cứu khoa học: “Nghiên cứu luận cứ khoa học để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa” [14].

Trong Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu, đề tài khẳng định: Chiến lược đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã được xác định rõ ràng trong các nghị quyết của Đảng và Nhà nước Việt Nam từ sau đổi mới 1986. Mặc dù vậy, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt Nam hiện còn có nhiều bất cập [14, tr. Bằng việc phân tích sâu sắc bản chất của quá trình chuyển dịch và các ngành có lợi thế của từng vùng, đề tài đã xác định được các yếu tố cơ bản ảnh hưởng tới quá trình chuyển dịch. Từ đó làm cơ sở đề xuất những định hướng và những giải pháp, chính sách nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn trong thời gian tới, phù hợp với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Việt Nam.

Đề tài này cũng đã chỉ ra khó khăn lớn nhất của nông dân Việt Nam trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn, phát triển mạnh nông nghiệp hàng hóa, là thiếu thị trường và các thể chế thị trường để có một thị trường quốc gia hoàn chỉnh. Ngoài ra, lại có một thách thức lớn là sự dư thừa dân số nông nghiệp ở nông thôn. Đô thị hóa và di dân không được khuyến khích luan an 7 ngành nghề nông thôn không được phát triển mạnh. Việc thiếu việc làm ở nông thôn là một trở ngại lớn.

Đề tài cũng chỉ ra mối quan hệ giữa giảm nghèo và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn. Theo tác giả: Muốn giảm nghèo phải chuyển được các hộ nông dân tự cấp sang sản xuất hàng hóa đang còn chiếm đến khoảng 50% số hộ. Quá trình này đòi hỏi phải giúp họ tiếp cận với thị trường mà còn cần các thể chế phi thị trường hỗ trợ nông dân dựa chủ yếu trên sự tương trợ. Các hộ nông dân nghèo nếu muốn tăng thu nhập họ phải dựa vào đa dạng hóa sản xuất.

Nhưng phát triển nông nghiệp hướng vào xuất khẩu lại đòi hỏi phải chuyên môn hóa, chuyên canh hóa. Nhiều vùng không tìm được thị trường xuất khẩu, hướng vào thị trường trong nước lại đa dạng hóa được sản xuất và giảm nghèo nhanh hơn [14, tr. Tất cả các tình hình trên cho thấy chỉ có tăng trưởng nhanh không phải giải quyết được vấn đề mà cần phải có chất lượng của sự tăng trưởng. Đây chính là yêu cầu đặt ra cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn.

Tác giả Trần Quang Minh với Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Nông nghiệp Hàn Quốc trên đường phát triển” (năm 2010) [42] đã phân tích và đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp Hàn Quốc và những chính sách nông nghiệp của Hàn Quốc mà áp dụng trong giai đoạn 1998-2008. Tác giả khẳng định: Những thành công của các chính sách nông nghiệp mà Chính phủ Hàn Quốc đã sử dụng, mang lại sự phát triển vượt bậc cho nông nghiệp Hàn Quốc như: chính sách mở rộng chương trình chi trả trực tiếp, bảo vệ thu nhập nông nghiệp trước các thiên tai, ổn định giá cả sản phẩm nông nghiệp, phát triển và mở rộng các nguồn thu phi nông nghiệp và các chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh nông nghiệp [42, tr. luan an 8 Từ đó, tác giả đã đưa ra các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc phát triển nông nghiệp. Đó là những gợi ý trong việc vận dụng các chính sách phát triển nông nghiệp ở Việt Nam.

Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương với đề tài: “Các yếu tố tác động đến quá trình chuyển dịch cơ cấu nông thôn Việt Nam” (năm 2015) [66] đã nghiên cứu và đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015, chỉ ra các yếu tố ngăn cản và thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn. Trong đó, có bàn về các nhân tố chi phối và nhận định về xu hướng chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn Việt Nam trong giai đoạn 1990-2005. Đây là tài liệu có thể tham khảo cho nghiên cứu lý luận, thực tiễn chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam. Đề tài khẳng định: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng là quá trình phức tạp, những yếu tố tác động có thể là lợi thế so sánh, thị trường, các tiến bộ khoa học kỹ thuật, mức tăng nhu cầu tiêu dùng, khả năng tích lũy vốn đầu tư, thể chế hay vai trò của nhà nước.

Ngoài ra còn các yếu tố kinh tế xã hội khác như vấn đề phân phối thu nhập, các giá trị truyền thống, những tác động bất thường từ bên ngoài hay bên trong của nền kinh tế [66, tr. Tác giả Nguyễn Hữu Đức với công trình “Tác động của cơ chế quản lý kinh tế đối với việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp”, Luận án tiến sĩ khoa học kinh tế, quản lý và kế hoạch (năm 1996) [18]. Công trình này đã đi sâu nghiên cứu các cơ chế quản lý tác động đến cơ cấu kinh tế được hình thành trong địa bàn nông thôn. Các vấn đề lý luận tác giả đã nêu lên không chỉ tập trung trong vấn đề cơ chế hoạt động, quản lý mà còn nêu rõ khái niệm kinh tế, những đặc trưng của kinh tế nông thôn tại địa bàn nông thôn.

Nhưng do cơ cấu kinh tế có đặc điểm khác nhau, lại luôn vận động, do vậy tài liệu này cũng luan an 9 chỉ là tài liệu tham khảo giúp cho một số định hướng nghiên cứu trên một số mặt của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Tác giả Phạm Hùng với công trình “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở miền Đông Nam Bộ hiên nay”, Luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị, (năm 2001) [24]. Luận án đã trình bày cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đã phân tích, đánh giá tình hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở một số nước và lãnh thổ trong khu vực châu Á; đã rút ra những bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam nói chung và miền Đông Nam Bộ nói riêng. Luận án cũng phân tích tiềm năng và lợi thế so sánh mang tính đặc thù miền Đông Nam Bộ từ khi chuyển sang cơ chế thị trường, chỉ ra mặt tích cực và vấn đề tồn tại trong quá trình phát triển của các ngành nông, lâm, ngư nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp và dịch vụ ở nông thôn miền Đông Nam bộ; đã đề xuất phương hướng và những giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở miền Đông Nam bộ.

Tác giả Nguyễn Đăng Bằng với công trình “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Bắc Trung Bộ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Luận án tiến sĩ, (năm 2001) [1]. Luận án đã nghiên cứu về cơ cấu kinh tế nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phân tích những đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu kinh tế nông thôn ở Bắc Trung bộ; phân tích thực trạng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Bắc Trung bộ. Tác giả Trần Xuân Châu với công trình “Đẩy nhanh sự phát triển nông nghiệp hàng hóa ở Việt Nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ kinh tế, (năm 2002) [10]. Luận án đã hệ thống hóa lý luận phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Tìm hiểu kinh nghiệm một số nước trong quá trình đẩy nhanh sự phát triển nền nông nghiệp hàng hóa chỉ ra các điểm tương đồng và các vấn đề mới đặt ra; xây dựng luan an 10 phương hướng, giải pháp có tính khả thi nhằm đẩy nhanh sự phát triển nền nông nghiệp hàng hóa ở Việt Nam trong năm tới. Tác giả Phạm Ngọc Dũng với công trình “Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành công nông nghiệp ở vùng lãnh thổ đồng bằng Sông Hồng - thực trạng và giải pháp”, Luận án tiến sĩ (năm 2002) [15]. Về mặt lý luận, luận án đã phân tích sâu vào quá trình biến đổi có tính quy luật của cơ cấu kinh tế nông nghiệp về các mối quan hệ tất yếu giữa phát triển nông nghiệp với công nghiệp trong sản xuất hàng hóa: hệ thống hóa và phân tích rõ mối quan hệ tương tác giữa lực lượng sản xuất, tổ chức kinh tế và quản lý kinh tế trong sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế công nông nghiệp bắt đầu từ nông nghiệp; về mặt thực tiễn luận án đã đưa ra những đánh giá khách quan tiến bộ và phân tích nguyên nhân của các hạn chế trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế công nông nghiệp ở đồng bằng Sông Hồng thời kỳ 1986-2000; đồng thời đã đưa ra các giải pháp có tính hệ thống phù hợp với sự phân công lao động xã hội ở đồng bằng Sông Hồng ở thời kỳ 2000-2010. Tác giả Phạm Thị Khanh với công trình “Huy động vốn phát triển nông nghiệp vùng đồng bằng Sông Hồng hiện nay”, Luận án Tiến sĩ kinh tế (năm 2003) [31].