Luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên

Khám phá luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, phân tích và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thị Hạnh Nguyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Tâm
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Huyện Phú Bình, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.1.2. Vai trò của cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.1.3. Đặc điểm của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 2. MỞ ĐẦU
• 2.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Những đóng góp mới của luận văn
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn huyện Phú Bình
• 3.2. Tình hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn huyện Phú Bình giai đoạn 2015-2017
• 3.3. Thuận lợi và khó khăn trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn huyện Phú Bình
• 3.4. Giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.1. Quan điểm và phương hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở huyện Phú Bình
• 3.4.2. Giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của huyện Phú Bình
• 3.4.2.1. Tăng cường quản lý vốn đầu tư cho phát triển Nông nghiệp hàng hóa
• 3.4.2.2. Tối đa hóa hệ số sử dụng vốn đầu tư trên địa bàn huyện
• 3.4.2.3. Đầu tư có trọng điểm, trọng tâm để sản xuất từng loại hàng hóa nông nghiệp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Phú Bình

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên là một quá trình quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững. Huyện Phú Bình có nhiều tiềm năng về đất đai và lao động, nhưng vẫn gặp nhiều thách thức trong việc chuyển dịch cơ cấu. Việc nghiên cứu và đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp.

1.1. Đặc điểm kinh tế nông nghiệp huyện Phú Bình

Huyện Phú Bình có nền kinh tế nông nghiệp chủ yếu dựa vào sản xuất lương thực và cây công nghiệp. Tuy nhiên, cơ cấu sản xuất còn manh mún, chưa phát huy hết tiềm năng. Việc chuyển dịch cơ cấu cần được thực hiện đồng bộ để nâng cao giá trị sản xuất.

1.2. Vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra việc làm và nâng cao đời sống cho người dân. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

II. Thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Phú Bình

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện Phú Bình vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Các vấn đề như chất lượng sản phẩm thấp, thị trường tiêu thụ không ổn định và thiếu sự hỗ trợ từ chính sách là những rào cản lớn.

2.1. Thực trạng sản xuất nông nghiệp

Sản xuất nông nghiệp tại huyện Phú Bình hiện nay chủ yếu vẫn dựa vào phương pháp truyền thống, dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không cao. Cần có sự chuyển mình mạnh mẽ để đáp ứng nhu cầu thị trường.

2.2. Thiếu nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp

Việc đầu tư cho nông nghiệp tại huyện Phú Bình còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng áp dụng công nghệ mới và cải thiện quy trình sản xuất. Cần có chính sách khuyến khích đầu tư mạnh mẽ hơn.

III. Phương pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hiệu quả

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Phú Bình, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như tăng cường ứng dụng công nghệ, phát triển mô hình hợp tác xã và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

3.1. Ứng dụng công nghệ mới trong nông nghiệp

Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các mô hình nông nghiệp thông minh cần được khuyến khích phát triển.

3.2. Phát triển mô hình hợp tác xã

Mô hình hợp tác xã sẽ giúp nông dân liên kết sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm và giảm thiểu rủi ro. Đây là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Phú Bình

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Phú Bình đã đạt được một số thành tựu nhất định. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

4.1. Kết quả đạt được trong chuyển dịch cơ cấu

Năng suất và giá trị sản xuất nông nghiệp đã có sự tăng trưởng đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, cần có những giải pháp đồng bộ để duy trì và phát triển hơn nữa.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ những mô hình thành công trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp cần được tổng kết và nhân rộng. Điều này sẽ giúp huyện Phú Bình phát triển bền vững hơn trong tương lai.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nông nghiệp huyện Phú Bình

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Phú Bình là một quá trình cần thiết và cấp bách. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và người dân.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Huyện Phú Bình cần xây dựng chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến khích đầu tư và phát triển nguồn nhân lực

Cần có chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu phát triển trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên sở hữu tổng diện tích đất tự nhiên 24.337 ha, trong đó quỹ đất nông lâm nghiệp chiếm tới 20.430,4 ha (tương đương 83,95%). Quy mô kinh tế toàn huyện ghi nhận bước phát triển nhanh chóng khi tăng từ 4.789 tỷ đồng năm 2015 lên 7.058 tỷ đồng vào năm 2017. Dưới tác động mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa, cơ cấu kinh tế của địa phương có sự chuyển dịch sâu sắc, kéo theo tỷ trọng ngành nông lâm thủy sản giảm từ 30,78% xuống còn 19,36% trong cùng giai đoạn.

Thực tiễn sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn lớn: phương thức canh tác còn phân tán ở quy mô nông hộ, mức độ cơ giới hóa chưa đồng đều, giá trị gia tăng thấp và sản phẩm chủ yếu xuất bán dưới dạng tươi sống khiến người nông dân chịu nhiều tổn thất khi thị trường biến động. Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2015–2017 trên phạm vi 20 đơn vị hành chính của huyện Phú Bình, khảo sát chuyên sâu tại 3 xã trọng điểm gồm Điềm Thụy, Tân Khánh và Bàn Đạt.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, lượng hóa mức độ chuyển dịch giữa các phân ngành trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp và dịch vụ nông nghiệp; từ đó xác định các rào cản cốt lõi và đề xuất hệ thống giải pháp định hướng đến năm 2025. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, đóng vai trò làm căn cứ khoa học giúp địa phương thúc đẩy tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp đạt trên 4,51%/năm, tối ưu hóa hiệu quả kinh tế trên 14.464 ha đất sản xuất nông nghiệp và nâng cao thu nhập bền vững cho người dân nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của Colin Clark và Simon Kuznets, phản ánh quy luật vận động khách quan khi nguồn lực đất đai, vốn và lao động dịch chuyển từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo và mô hình kinh tế nông nghiệp hàng hóa nhằm phân tích năng lực chuyên môn hóa cây trồng, vật nuôi tại vùng trung du bán sơn địa.

Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm:

• Cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Tổng thể các mối quan hệ tỷ lệ về giá trị sản xuất, nguồn lực và phân công lao động giữa các ngành trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp trong một thời kỳ nhất định.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Quá trình biến đổi cấu trúc nội bộ ngành từ trạng thái thấp sang trạng thái tối ưu hơn nhằm khai thác hiệu quả các tiềm năng sinh thái và nguồn lực xã hội.
• Kinh tế trang trại và chuỗi giá trị: Mô hình sản xuất quy mô tập trung ứng dụng tiến bộ kỹ thuật gắn liền với công nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ nông sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được kết hợp đồng bộ giữa tài liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Phú Bình, báo cáo định kỳ của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giai đoạn 2015–2017, và nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực địa năm 2018.

Quy mô mẫu nghiên cứu được xác định là 144 mẫu, bao gồm 24 cán bộ quản lý phụ trách kinh tế cấp huyện, xã (chiếm 16,67%) và 120 hộ nông dân trực tiếp sản xuất (chiếm 83,33%). Cỡ mẫu nông hộ được tính toán dựa trên công thức chọn mẫu Slovin với tổng thể 171 hộ thuộc diện chuyển đổi diện tích đất lớn tại 3 xã điểm và mức sai số cho phép e = 5%.

Phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên phân tầng kết hợp định ngạch được áp dụng tại 3 xã đại diện: xã Tân Khánh với 1.123,5 ha đất nông nghiệp (đại diện vùng thuần nông diện tích lớn), xã Bàn Đạt với 817,6 ha (đại diện vùng đồi gò trung bình) và xã Điềm Thụy với 737,7 ha (đại diện vùng chuyển đổi đất nông nghiệp sang phát triển khu công nghiệp).

Về phân tích số liệu, đề tài sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tổ thống kê và phân tích chuỗi thời gian so sánh trên phần mềm xử lý dữ liệu. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh trung thực biến động cơ cấu qua các năm 2015, 2016, 2017, bóc tách chính xác tốc độ tăng trưởng của từng phân ngành và xác lập mối tương quan giữa quy mô vốn đầu tư, cơ cấu lao động với kết quả sản xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng giá trị sản xuất nông nghiệp huyện Phú Bình duy trì đà tăng trưởng bình quân 4,51%/năm, đạt quy mô 1.879,9 tỷ đồng vào năm 2017. Nội bộ ngành ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ từ trồng trọt sang chăn nuôi: tỷ trọng chăn nuôi tăng từ 58,95% năm 2015 (1.014,6 tỷ đồng) lên 60,93% năm 2017 (1.145,4 tỷ đồng). Ngược lại, tỷ trọng ngành trồng trọt giảm từ 41,05% xuống 39,07% với giá trị đạt 734,5 tỷ đồng năm 2017. Sản lượng lương thực có hạt đạt 78.361 tấn, trong đó lúa thuần và lúa lai chất lượng cao chiếm 65.877 tấn.

Hình thức tổ chức sản xuất ghi nhận bước chuyển biến lớn với sự hình thành của 248 trang trại chăn nuôi tập trung (117 trang trại gia cầm, 64 trang trại lợn, 66 trang trại tổng hợp và 1 trang trại thủy sản). Địa phương đã phát triển được 20 trang trại đạt chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP (gồm 15 cơ sở nuôi gà và 5 cơ sở nuôi lợn), đưa tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng năm 2017 đạt 26.586 tấn, tăng 2,7% so với năm 2016.

Cơ cấu lao động nông thôn chuyển dịch rõ nét sang các ngành phi nông nghiệp: tỷ lệ lao động làm việc thuần nông giảm từ 58,15% năm 2015 (55.647 người) xuống còn 51,83% năm 2017. Trong khi đó, tỷ trọng lao động thuộc nhóm ngành công nghiệp - xây dựng tăng nhanh từ 12,02% lên 19,38% (tương đương quy mô trên 15.000 lao động).

Ngành dịch vụ nông nghiệp đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 6,55%/năm, tăng giá trị từ 51,0 tỷ đồng năm 2015 lên 57,9 tỷ đồng năm 2017. Tuy nhiên, phân ngành này vẫn chiếm tỷ trọng rất khiêm tốn, chỉ đạt 2,83% tổng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp toàn huyện.

Thảo luận kết quả

Sự suy giảm diện tích đất canh tác hàng năm và tốc độ tăng trưởng chậm của ngành trồng trọt (1,97%/năm) bắt nguồn từ việc chuyển đổi 3.899,9 ha đất sang mục đích phi nông nghiệp để mở rộng Khu công nghiệp Điềm Thụy và các cụm dân cư đô thị. Lĩnh vực chăn nuôi tuy giữ vai trò chủ lực nhưng chịu tác động nặng nề trong giai đoạn 2015–2017 do dịch tai xanh, bệnh lở mồm long móng cùng sự sụt giảm sâu của giá thịt lợn hơi thương phẩm.

Xu hướng dịch chuyển lao động nông thôn tại Phú Bình (giảm 6,32% tỷ trọng lao động nông nghiệp trong 3 năm) có tính quy luật tương đồng với thực tiễn tại huyện Tuy An (tỉnh Phú Yên), nơi tỷ lệ hộ phi nông nghiệp đạt mức 35,95%. Đồng thời, việc khai thác diện tích vườn đồi để phát triển trang trại gia cầm tại Phú Bình cho thấy tính tương thích với mô hình đa canh cây ăn quả và chăn nuôi đại gia súc tại huyện Lạc Sơn (tỉnh Hòa Bình).

Trong công tác trình bày học thuật, các dữ liệu chuyển dịch cơ cấu nội ngành nêu trên được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ tròn (Pie Chart) thể hiện tương quan tỷ trọng trồng trọt - chăn nuôi, kết hợp biểu đồ cột nhóm (Clustered Column Chart) so sánh tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất và biến động lao động ba khu vực kinh tế qua các mốc thời gian 2015, 2016, 2017.

Đề xuất và khuyến nghị

• Quy hoạch vùng sản xuất tập trung và dồn điền đổi thửa: Thực hiện rà soát, quy hoạch dồn điền đổi thửa trên diện tích 14.464 ha đất nông nghiệp hiện có nhằm hình thành các cánh đồng mẫu lớn chuyên canh lúa thuần chất lượng cao và rau màu an toàn. Mục tiêu nâng giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất canh tác đạt trên 120 triệu đồng/năm vào năm 2025. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Phú Bình chủ trì, phối hợp Phòng Nông nghiệp và PTNT cùng UBND các xã.
• Tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư hạ tầng nông nghiệp: Huy động và quản lý hiệu quả nguồn vốn ngân sách kết hợp xã hội hóa, trích từ 15% đến 20% nguồn thu đấu giá đất tại các địa phương để nâng cấp hệ thống trạm bơm, kiên cố hóa kênh mương thủy lợi thuộc sông Cầu (dài 29 km) và sông Đào (dài 22 km), bảo đảm chủ động tưới tiêu cho 100% diện tích gieo trồng trong giai đoạn 2020–2025. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện.
• Mở rộng mô hình nông nghiệp công nghệ cao và an toàn sinh học: Đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, hỗ trợ kinh phí kiểm định để nâng tổng số trang trại đạt chứng nhận VietGAP từ 20 cơ sở lên trên 60 cơ sở vào năm 2025; củng cố chuỗi liên kết thương hiệu gà đồi Phú Bình nhằm duy trì sản lượng thịt hơi xuất chuồng ổn định trên 28.000 tấn/năm. Chủ thể thực hiện: Trạm Khuyến nông huyện và các cơ sở trang trại nông hộ.
• Đổi mới kinh tế tập thể và xúc tiến liên kết tiêu thụ: Khuyến khích thành lập mới từ 5 đến 8 hợp tác xã chuyên ngành cung ứng dịch vụ làm đất, bảo vệ thực vật và chế biến nông sản; thiết lập hợp đồng liên kết bao tiêu nông sản dài hạn với các nhà máy chế biến thực phẩm tại các khu công nghiệp, giảm tỷ lệ bán nông sản tươi sống tự do xuống dưới 50% trước năm 2025. Chủ thể thực hiện: Hội Nông dân huyện phối hợp Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên và các doanh nghiệp thu mua.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo UBND huyện Phú Bình, Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên có thể sử dụng các số liệu thực chứng về chuyển dịch cơ cấu giá trị sản xuất (1.879,9 tỷ đồng) và cơ cấu lao động nông thôn (giảm còn 51,83%) làm luận cứ để xây dựng quy hoạch kinh tế - xã hội và phân bổ chỉ tiêu ngân sách đầu tư công đến năm 2025.
• Chủ trang trại, hợp tác xã và hộ sản xuất kinh doanh nông nghiệp: 248 chủ trang trại và các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn khai thác kinh nghiệm xây dựng 20 mô hình trang trại VietGAP, kỹ thuật thâm canh và giải pháp quản lý vốn đầu tư để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Giảng viên và học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn tham khảo khung lý thuyết chuyển dịch cơ cấu ngành, quy trình chọn mẫu Slovin (n = 144) và bộ chỉ tiêu đánh giá kinh tế phục vụ các đề tài nghiên cứu tương đồng tại khu vực Trung du và miền núi Bắc Bộ.
• Doanh nghiệp đầu tư chế biến và phân phối nông sản: Các doanh nghiệp thương mại nông sản nhận diện quy mô vùng nguyên liệu với hơn 26.500 tấn thịt hơi và 78.000 tấn lương thực cây có hạt để xây dựng các dự án đầu tư nhà máy chế biến, kho bảo quản sau thu hoạch và chuỗi cung ứng khép kín.

Câu hỏi thường gặp

Xu hướng chuyển dịch cơ cấu nội bộ ngành nông nghiệp huyện Phú Bình diễn ra như thế nào?
Cơ cấu chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, giảm tỷ trọng trồng trọt từ 41,05% năm 2015 xuống 39,07% năm 2017 và tăng nhanh tỷ trọng chăn nuôi từ 58,95% lên 60,93% với giá trị 1.145,4 tỷ đồng. Dịch vụ nông nghiệp tăng trưởng bình quân 6,55%/năm nhưng vẫn chiếm tỷ trọng thấp ở mức 2,83%.

Nguyên nhân nào dẫn đến sự biến động mạnh của cơ cấu lao động nông thôn tại huyện Phú Bình?
Nguyên nhân chủ yếu do sự hình thành và mở rộng của các khu, cụm công nghiệp tập trung như Khu công nghiệp Điềm Thụy, thu hút lực lượng lao động nông nghiệp sang công nghiệp và xây dựng. Tỷ lệ lao động công nghiệp - xây dựng tăng từ 12,02% năm 2015 lên 19,38% năm 2017, làm tỷ trọng lao động thuần nông giảm xuống 51,83%.

Địa phương đã đạt được những kết quả gì trong việc xây dựng mô hình chăn nuôi trang trại tập trung?
Toàn huyện đã xây dựng được 248 trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm tập trung tại các xã đồi rừng. Đáng chú ý, địa phương có 20 trang trại đạt tiêu chuẩn an toàn sinh học VietGAP (15 trang trại gà và 5 trang trại lợn), đóng góp chính vào tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 26.586 tấn năm 2017.

Những khó khăn lớn nhất trong chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tại huyện Phú Bình là gì?
Khó khăn lớn nhất là đất đai canh tác còn manh mún, nông sản chủ yếu xuất bán tươi sống nên dễ bị ép giá khi vào vụ thu hoạch rộ. Thêm vào đó, năm 2017 ngành chăn nuôi chịu rủi ro dịch bệnh và giá lợn giảm sâu, trong khi ngành dịch vụ nông nghiệp mới chỉ đạt giá trị 57,9 tỷ đồng, chưa đáp ứng trọn vẹn yêu cầu chuỗi liên kết.

Quy mô và phương pháp chọn mẫu khảo sát trong luận văn được thực hiện ra sao?
Luận văn khảo sát tổng cộng 144 mẫu, bao gồm 24 cán bộ chuyên môn cấp huyện, xã và 120 hộ dân. Cỡ mẫu nông hộ được xác định chính xác theo công thức Slovin với mức sai số e = 5% từ tổng thể 171 hộ có đất chuyển đổi lớn tại 3 xã trọng điểm Tân Khánh (1.123,5 ha đất nông nghiệp), Bàn Đạt (817,6 ha) và Điềm Thụy (737,7 ha).

Kết luận

• Tổng giá trị sản xuất nông nghiệp huyện Phú Bình tăng trưởng bình quân 4,51%/năm trong giai đoạn 2015–2017, xác lập quy mô 1.879,9 tỷ đồng.
• Chăn nuôi trở thành ngành kinh tế trụ cột khi chiếm 60,93% cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện với 248 trang trại tập trung và 20 cơ sở VietGAP.
• Lao động nông nghiệp dịch chuyển tích cực sang khu vực công nghiệp và dịch vụ, kéo giảm tỷ lệ lao động thuần nông từ 58,15% năm 2015 xuống 51,83% năm 2017.
• Luận văn đã chỉ rõ các điểm nghẽn về tính chất manh mún trên 14.464 ha đất canh tác và sự lệ thuộc vào khâu tiêu thụ nông sản tươi sống.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp về quy hoạch vùng, tối ưu nguồn vốn, ứng dụng khoa học kỹ thuật và đổi mới hợp tác xã tạo tiền đề thúc đẩy chuyển dịch bền vững giai đoạn 2020–2025.

Công trình luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác và giải pháp đồng bộ, phục vụ trực tiếp cho lộ trình tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Phú Bình. Quý độc giả, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu hãy khai thác ngay tài liệu khoa học này để áp dụng hiệu quả vào công tác hoạch định chính sách và phát triển sản xuất nông nghiệp hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 1. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp 1. Khái niệm Chuyển dịch là động từ mô tả sự thay đổi của sự vật hiện tượng từ trạng thái này sang trạng thái khác, từ vị trí này sang vị trí khác.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế thực chất là sự phát triển không đều giữa các ngành, các lĩnh vực, bộ phận… Nơi nào có tốc độ phát triển cao hơn tốc độ phát triển chung của nền kinh tế thì sẽ tăng tỷ trọng. Ngược lại nơi nào có tốc độ phát triển chậm hơn tốc độ phát triển chung của nền kinh tế thì sẽ giảm tỷ trọng. “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý là sự chuyển dịch sang một cơ cấu kinh tế có khả năng tái sản xuất mở rông cao, phản ánh được năng lực khai thác, sử dụng các nguồn lực và phải phù hợp với các quy luật, các xu hướng của thời đại” [2] “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là quá trình phát triển của các ngành kinh tế thuộc lĩnh vực nông nghiệp dẫn đến sự tăng trưởng khác nhau giữa các ngành và làm thay đổi mối quan hệ tương tác giữa chúng so với một thời điểm trước đó mà thường là so với năm trước hay là quá trình làm biến đổi cấu trúc và các mối quan hệ tương tác trong hệ thống theo những định hướng và mục tiêu nhất định, nghĩa là đưa hệ thống đó từ trạng thái này tới trạng thái khác tối ưu hơn thông qua sự quản lý, điều khiển của con người theo đúng quy luật khách quan”. [2] Chính vì vậy, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là kết quả của quá trình phát triển nên vừa chịu tác động của các yếu tố khách quan như điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội; vừa chịu tác động của các yếu tố chủ quan như sự can thiệp của nhà nước bằng các chính sách kinh tế xã hội.

Do là kết quả của quá trình phát triển và bản thân cơ cấu kinh tế luôn ở trạng thái động thường được so sánh theo thời gian, nên cơ cấu kinh tế tự thân nó đã có sự thay đổi không ngừng. Sự thay LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 đổi này có thể theo hướng tiến bộ hay không tiến bộ, mang lại kết quả kinh tế mong muốn hay không mong muốn và do đó có thể làm cho hệ thống kinh tế phát triển hay trì trệ. Do vậy, xây dựng cơ cấu kinh tế nông nghiệp không thể duy ý chí, mà phải nhận thức đúng đắn sự vận động của quy luật khách quan, vận dụng sáng tạo trong điều kiện cụ thể. “Cơ cấu kinh tế nông nghiệp hình thành, biến đổi gắn liền với sự phát triển của cơ chế thị trường, từ kinh tế tự nhiên dần dần chuyển thành kinh tế hàng hóa, quá trình này tác động và thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển đa dạng và năng động theo hướng tiên tiến”.

Các bộ phận cấu thành cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Nông nghiệp là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế. Theo nghĩa rộng, nông nghiệp bao gồm: nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp. Đồng thời trong từng nhóm ngành lại được phân chia thành các bộ phận nhỏ, cụ thể như sau: - Nông nghiệp (theo ngành hẹp) được phân chia thành trồng trọt và chăn nuôi. Trong đó: ngành trồng trọt được phân chia tiếp thành: cây lương thực, cây công nghiệp, cây ăn quả, cây dược liệu…Ngành chăn nuôi bao gồm: gia súc, gia cầm.

Việc chuyển dịch từ cây lúa sang cây hoa màu năng suất cao hoặc sang chăn nuôi đang là xu hướng phát triển chủ yếu của ngành nông nghiệp. - Ngành ngư nghiệp: bao gồm đánh, bắt và nuôi trồng thủy sản - Ngành lâm nghiệp bao gồm trồng rừng, khoanh nuôi, tái sinh và kinh doanh khai thác rừng … Cơ cấu kinh tế nông nghiệp còn mang tính khách quan, lịch sử, xã hội và luôn gắn liền với sự phát triển của lực lượng sản xuất, sự phân công lao động xã hội… chuyển dịch từ thấp đến cao, từ giản đơn đến phức tạp dưới tác động của quy luật tự nhiên, kinh tế - xã hội. Trong nền kinh tế thị trường, cơ cấu kinh tế nói chung, cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng chịu tác động của quy luật cung cầu, giá trị và cạnh tranh. Do vậy, xây dựng cơ cấu kinh tế nông nghiệp không thể duy ý chí, mà phải nhận thức đúng đắn sự vận động của quy luật khách quan, vận dụng sáng tạo trong điều kiện cụ thể.

[2] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vai trò của cơ cấu kinh tế nông nghiệp Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp có vai trò vô cùng quan trọng đối với ngành nông nghiệp nói riêng, cho nền kinh tế nói chung. Điều này thể hiện cụ thể trên các mặt sau: Thứ nhất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp gắn liền với quá trình phân công lao động xã hội. Thông qua quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp sẽ tạo ra hệ thống kinh tế nông nghiệp hợp lý, cho phép khai thác tối ưu các nguồn lực (vốn, tài nguyên, lao động, kỹ thuật…), đảm bảo sự phát triển cân đối, ổn định, bền vững, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội.

Thứ hai, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp lý còn tạo điều kiện để ngành nông nghiệp nhanh chóng thích ứng với yêu cầu hội nhập và mở rộng hợp tác quốc tế. Thứ ba, đối với Việt Nam, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp lý còn góp phần duy trì có hiệu quả nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể là nền tảng, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa. Thứ tư, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp lý góp phần thực hiện thành công quá trình CNH, HĐH, thực hiện chiến lược hướng về xuất khẩu, từng bước chuyển sang nền kinh tế tri thức. Đặc điểm của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp a.

Tính khách quan Theo sự phát triển của nền kinh tế qua các thời kỳ thì cơ cấu nông nghiệp cũng có sự thay đổi. Đây là các mối quan hệ tương quan giữa các yếu tố của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất thuộc lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp trong khoảng thời gian và điều kiện kinh tế xã hội cụ thể. Do đó mà trong mỗi giai đoạn phát triển của lực lượng sản xuất đều được biểu hiện thông qua các đặc điểm của cơ cấu kinh tế nông nghiệp. [6] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tính đặc thù Tại Việt Nam, cơ cấu KTNN trải qua quá trình hình thành và phát triển cùng lịch sử nên ở mỗi giai đoạn phát triển của cơ cấu kinh tế lại mang những đặc điểm rất khác nhau, nó biểu hiện rất rõ khi ta phân tích cấu trúc bên trong của cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Xã hội loài người càng phát triển, sự phân công lao động càng cao sẽ dẫn đến nhu cầu của con người về sản phẩm để tiêu dùng ngày càng nhiều cả về số lượng, chủng loại, mẫu mã và chất lượng tốt hơn. Chính sự phát triển tất yếu đó đòi hỏi phải xác lập cơ cấu kinh tế phù hợp đáp ứng nhu cầu khách quan. Tại nước ta, mỗi vùng khác nhau có cơ cấu kinh tế mang đặc điểm khác nhau trong cùng một thời gian nhất định.

“Sự khác nhau giữa các vùng này nhằm phát huy tối đa các lợi thế của từng vùng trên cơ sở đáp ứng tối đa nhu cầu của thị trường. Các khu vực có điều kiện tự nhiên khác nhau rõ rệt thì cơ cấu kinh tế nông nghiệp cũng khác rõ rệt vì nó cần phải biến đổi để phù hợp với khu vực đó. Vì vậy, không thể xây dựng cơ cấu kinh tế nông nghiệp mẫu, chuẩn mực cho mọi vùng nông thôn. Là quá trình luôn vận động, biến đổi Theo yêu cầu của sự phát triển kinh tế thì cơ cấu kinh tế nông nghiệp cũng không ngừng thay đổi, vì cơ cấu kinh tế bao gồm tổng thể các quan hệ kinh tế, trong khi đó các quan hệ này không ngừng vận động biến đổi theo hướng tích cực để đạt hiệu quả như mục đích người quản lý.

Cơ cấu kinh tế phản ánh trực tiếp mối quan hệ của các yếu tố luôn vận động của lực lượng sản xuất dưới tác động chi phối của các quy luật tự nhiên và sự vận động xã hội. Trong quản lý kinh tế người ta không thể cứng nhắc rập khuôn các cơ chế quản lý cũ khi mà xu thế thay đổi thì phương thức quản lý cũng phải thay đổi sao cho phù hợp với từng giai đoạn nhất định. Không có một cơ cấu nào là bất di, bất dịch mà nó luôn vận động theo xu hướng khách quan. Do đó, “chúng ta cần phải tìm hiểu rõ cấu trúc bên trong và các tác động qua lại giữa các nhân tố để xây dựng cách thức quản lý sao cho hiệu quả.” [6] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Xu hướng của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Trên thực tế, cùng với quá trình hình thành và phát triển phong phú, đa dạng của các ngành kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa, thì cơ cấu giữa các ngành cũng có sự thay đổi theo nhu cầu xã hội, theo sự phát triển của thị trường. Chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp hiện nay được khái quát theo các xu hướng sau: a. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại Trước đây, nền kinh tế nông nghiệp đặc biệt là ngành trồng trọt như lúa, ngô, khoai. chủ yếu sử dụng sức người và sức động vật như trâu, bò.

khiến cho năng suất và chất lượng của ngành không cao. Đây chính là điều kiện cần để phát triển sản xuất hiện đại. Bên cạnh đó, sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã tạo ra các máy móc thiết bị cho nông nghiệp như: sản xuất ra máy bừa, máy gặt.đã khiến cho chất lượng và sản lượng tăng lên đáng kể. Đây chính là điều kiện đủ để phát triển sản xuất hiện đại.

Chính vì vậy, “sự kết hợp hai yếu tố trên đã tạo ra một sự thay đổi ngoạn mục trong nền sản xuất nông nghiệp: đó là sản xuất theo hướng hiện đại với năng suất và chất lượng ngày càng cao, đáp ứng nhu cầu của ngành nông nghiệp. Từ đó giúp phát triển kinh tế đất nước ngày càng sâu rộng và bền vững” [2] b.