Chuyên đề thực tập: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Thịnh Long trong xây dựng NTM

Chuyên đề thực tập phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại thị trấn Thịnh Long, góp phần xây dựng nông thôn mới hiệu quả và bền vững.

• Tác giả: Trần Đình Thế
• Người hướng dẫn: Ths. Võ Thị Hòa Loan
• Trường học: Trường Đại học không xác định
• Chuyên ngành: Kinh tế nông thôn
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Thịnh Long trong xây dựng nông thôn mới
• Loại tài liệu: báo cáo thực tập
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Cơ cấu kinh tế nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
• 1.2. Tam quan trọng của phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng NTM
• 1.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN THỊ TRẤN THỊNH LONG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 2.1. Nông thôn Thị trấn Thịnh Long và tình hình thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới
• 2.2. Đánh giá kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn trong quá trình thực hiện xây dựng NTM của Thị trấn Thịnh Long
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG THÔN THỊ TRẤN THỊNH LONG TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 3.1. Bối cảnh trong nước và quốc tế
• 3.2. Quan điểm và định hướng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Thị trấn Thịnh Long trong xây dựng NTM những năm tới
• 3.3. Các giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn trong quá trình thực hiện xây dựng NTM của Thị trấn Thịnh Long
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn trong xây dựng nông thôn mới

Chương này tập trung vào việc phân tích cơ cấu kinh tế nông thôn và quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Nông thôn được định nghĩa là khu vực mà sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, với dân cư chủ yếu làm nông nghiệp. Kinh tế nông thôn bao gồm các ngành nông, lâm, ngư nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, tạo thành một hệ thống phức tạp và có mối quan hệ hữu cơ với nhau. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là sự thay đổi cấu trúc của các yếu tố cấu thành trong kinh tế nông thôn theo các quy luật khách quan, dưới sự tác động của con người và các nhân tố ảnh hưởng. Quá trình này bao gồm sự chuyển dịch cơ cấu ngành, cơ cấu vùng và cơ cấu thành phần kinh tế.

1.1. Tầm quan trọng của phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng NTM

Phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới (NTM) là hướng đi đúng đắn, nhằm nâng cao năng lực sản xuất và đời sống của người dân nông thôn. Các nước có nền kinh tế nông nghiệp phát triển đều có định hướng kết hợp phát triển kinh tế nông thôn với xây dựng NTM từ sớm. Ví dụ, Nhật Bản với phong trào 'Mỗi làng một sản phẩm' đã thành công trong việc khuyến khích tận dụng nguồn lực địa phương, phát huy sức mạnh cộng đồng và thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn. Kinh nghiệm từ các nước cho thấy, để phát triển kinh tế nông thôn hiệu quả, cần đánh giá cơ cấu kinh tế và lợi thế của địa phương, từ đó đưa ra hướng phát triển phù hợp.

1.2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là quá trình thay đổi cấu trúc của các yếu tố cấu thành trong kinh tế nông thôn theo các quy luật khách quan. Quá trình này bao gồm sự chuyển dịch cơ cấu ngành, cơ cấu vùng và cơ cấu thành phần kinh tế. Sự chuyển dịch cơ cấu ngành trong nông thôn là sự thay đổi mối quan hệ tương quan giữa các ngành, trong khi chuyển dịch cơ cấu vùng là sự chuyển dịch của các ngành kinh tế theo từng vùng lãnh thổ. Chuyển dịch cơ cấu thành phần kinh tế là sự thay đổi tỷ lệ sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế trong nông thôn. Quá trình này đòi hỏi sự nghiên cứu thấu đáo về lý luận, quan điểm và giải pháp để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

II. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại thị trấn Thịnh Long

Chương này đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại thị trấn Thịnh Long, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Thị trấn Thịnh Long là một khu vực nông thôn với nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp. Quá trình xây dựng nông thôn mới (NTM) tại đây đã đạt được một số kết quả nhất định, nhưng cũng gặp nhiều thách thức. Các chỉ tiêu phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế bao gồm tỷ lệ lao động trong các ngành, tốc độ tăng trưởng kinh tế và sự thay đổi trong cơ cấu sản xuất. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt là sự chậm trễ trong việc áp dụng công nghệ mới và phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ.

2.1. Giới thiệu chung về nông thôn Thịnh Long

Thị trấn Thịnh Long là một khu vực nông thôn thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, với nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, lâm nghiệp và ngư nghiệp. Dân cư tại đây chủ yếu làm nông nghiệp, với các sản phẩm chính là lúa gạo, thủy sản và một số sản phẩm nông nghiệp khác. Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) đã được triển khai tại Thịnh Long từ năm 2017, với mục tiêu nâng cao cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp thuần túy sang các ngành công nghiệp và dịch vụ.

2.2. Đánh giá kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại thị trấn Thịnh Long đã đạt được một số kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các chỉ tiêu phản ánh sự chuyển dịch bao gồm tỷ lệ lao động trong các ngành, tốc độ tăng trưởng kinh tế và sự thay đổi trong cơ cấu sản xuất. Tuy nhiên, sự chậm trễ trong việc áp dụng công nghệ mới và phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ đã làm giảm hiệu quả của quá trình chuyển dịch. Các thách thức chính bao gồm thiếu vốn đầu tư, hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao và sự cạnh tranh từ các khu vực khác. Để khắc phục những hạn chế này, cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm tăng cường đầu tư, nâng cao năng lực cán bộ và phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn.

III. Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại Thịnh Long

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại thị trấn Thịnh Long trong quá trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Các giải pháp bao gồm rà soát quy hoạch, điều chỉnh lại cơ cấu sản xuất, chú trọng nâng cao năng lực cán bộ và phát triển nguồn nhân lực nông thôn. Đồng thời, cần đẩy mạnh phát triển nuôi trồng thủy hải sản, đầu tư nghiên cứu phát triển sản phẩm và thị trường, cũng như tăng cường đầu tư xây dựng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng nông thôn. Các giải pháp này nhằm mục tiêu tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế bền vững, phù hợp với tiềm năng và lợi thế của địa phương.

3.1. Quan điểm và định hướng phát triển

Để thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại thị trấn Thịnh Long, cần có quan điểm và định hướng phát triển rõ ràng. Quan điểm chính là lấy thị trường làm căn cứ và xuất phát điểm, từ đó xác lập và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa. Định hướng phát triển bao gồm việc chuyển dịch từ nông nghiệp thuần túy sang phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và chăn nuôi, đồng thời phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ nông thôn. Quá trình này đòi hỏi sự nghiên cứu thấu đáo về lý luận, quan điểm và giải pháp để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

3.2. Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại thị trấn Thịnh Long bao gồm: rà soát quy hoạch, điều chỉnh lại cơ cấu sản xuất; chú trọng nâng cao năng lực cán bộ và phát triển nguồn nhân lực nông thôn; đẩy mạnh phát triển nuôi trồng thủy hải sản; đầu tư nghiên cứu phát triển sản phẩm và thị trường; tăng cường đầu tư xây dựng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng nông thôn. Các giải pháp này nhằm mục tiêu tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế bền vững, phù hợp với tiềm năng và lợi thế của địa phương, đồng thời nâng cao hiệu quả của chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM).

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYEN DỊCH CƠ CÁU KINH TE NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Cơ cau kinh tế nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn 1. Nông thôn và phát triển kinh tế nông thôn Nông thôn là khái niệm dùng dé chỉ phần lãnh thổ của một nước hay của một đơn vị hành chính mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, dân cư chủ yếu làm nông nghiệp. Theo tinh than Nghị quyết 26-NQ/TW, NTM là khu vực nông thôn có kết cau hạ tang kinh tế xã hội từng bước hiện đại; kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dich vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sốngvật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Kinh tế nông thôn là một khu vực của nền kinh tế gắn liền với địa bàn nông thôn. Nó là một phức hợp những nhân tố cấu thành của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong nông - lâm - ngư nghiệp, cùng với các ngành tiểu - thủ công nghiệp, công nghiệp chế biến và phục vụ nông nghiệp, các ngành thương nghiệp và dịch vụ. tất cả có quan hệ hữu cơ với nhau trong kinh tế vùng và lãnh thổ và trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân.2 Cơ cấu kinh tế nông thôn *Co cấu ngành kinh tế nông thôn gồm nông lâm ngư nghiệp, công nghiệp và dich Vụ. Nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp có vai trò đảm bảo nhu cầu về lương thực, thực phẩm cho xã hội, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến.

Công nghiệp gồm có công nghiệp chế biến, công nghiệp phục vụ cho nông nghiệp và các ngành tiêu thủ công nghiệp khác sản xuất các hàng hóa không có nguôồn nguyên liệu từ nông nghiệp. Các loại hình dịch vụ có thương nghiệp, tín dụng, khoa học và công nghệ,. cùng với các cơ sở hạ tâng ở nông thôn như điện, đường, trường, trạm. Đó là những bộ phận hợp thành của kinh tế nông thôn và sự phát triển của chúng là biểu hiện trình độ phát triển của kinh tế nông thôn.

*Co cấu thành phan kinh tế nông thôn Kinh tế nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp là thành phần kinh tế đóng vai trò chủ đạo trong kinh tế nông thôn. Bộ phận tiêu biéu của thành phan kinh tế nay là các nông - lâm trường quốc doanh, các trạm, trại kỹ thuật nông nghiệp và các cơ sở hạ tang ở nông thôn. Trong quá trình phát triển, thành phần kinh tế này được mở rộng ra toàn bộ các ngành nghề cơ bản: nông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp, tín dụng, ngân hàng, dịch vụ kinh tế và khoa học. Trong đó, nhiều cơ sở của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế nông thôn chỉ là một bộ phận đại diện của kinh tế nhà nước như chi nhánh ngân hàng, cửa hàng thương nghiệp, trạm kỹ thuật.

nhưng lại gắn bó hữu cơ với kinh tế nông thôn từng vùng như là bộ phận cau thành bên trong của nó. Kinh tế tập thể sẽ trở nên đa dạng hơn, không những trong nông nghiệp mà cả trong công nghiệp, thương nghiệp, tín dụng. Các hình thức kinh tế này sẽ phát triển từ thấp đến cao, hoàn chỉnh nhất là các hop tác xã kiêu mới, tiến lên liên hiệp các hợp tác xã kinh doanh nhiều ngành nghề. Kinh tế tập thé là con đường tất yếu dé nông dân và cu dân nông thôn đi lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa, và cùng với kinh tế nhà nước trong nông thôn hợp thành nền tảng của nền kinh tế nông thôn theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Kinh tế hộ gia đình chưa tham gia hợp tác xã thuộc thành phần kinh tế cá thê hoặc tiêu chủ: Hộ gia đình va hợp tac xã được tổ chức theo chính sách và Luật hợp tác xã là đơn vị cơ bản trong kinh tế nông nghiệp. Với tính chất là hộ gia đình xã viên hợp tác xã, hộ gia đình đó còn là hình thức trung gian chuyên tiếp từ thành phần kinh tế cá thể sang kinh tế tập thể. Với kinh tế nông thôn, thành phần kinh tế cá thể hoặc tiểu chủ được mở rộng ra các ngành kinh tế khác ngoài nông nghiệp: tiêu chủ kinh doanh công nghiệp, thương nghiệp, dịch vụ. Kinh tế tu bản tư nhân và kinh tế tư bản nhà nước tiếp tục tồn tại và phat triển trong nhiều ngành nghề và dịch vụ ở nông thôn.

Tuy nhiên, sự phát triển của kinh tế nông thôn theo định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải tìm ra những hình thức kinh tế thích hợp dé từng bước đưa thành phan kinh tế tư bản tư nhân đi vào con đường kinh tế tư bản nhà nước dé tiến lên chủ nghĩa xã hội. Tam quan trọng của phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng NTM Phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn gắn với xây dựng NTM là hướng đi đúng đắn, phù hợp nhằm nâng cao năng lực sản xuất cũng như đời sống của người dân nông thôn. Các nước có kinh tế nông nghiệp phát triển đều có định hướng phát triển kinh tế nông thôn kết hợp với xây dựng NTM từ sớm. Một trong những nước đi đầu trong xây dựng NTM là Nhật Bản với phong trào “Mỗi làng một sản phẩm”.

Từ thập niên 70 của thé kỷ trước, phong trào này ban đầu được triển khai ở tỉnh Oita (miền tây nam Nhật Bản). Sự thành công của phong trào này đã thu hút sự quan tâm của rất nhiều khu vực, quốc gia khác trên thế giới. Thực tế đã có một số quốc gia, nhất là những quốc gia trong khu vực Đông Nam Á thu được những thành quả phát triển kinh tế nông thôn nhất định nhờ áp dụng kinh nghiệm phong trào này. Phong trào “mỗi làng một sản phâm” đã khuyến khích, tận dụng nguồn lực địa phương, phát huy sức mạnh cộng đồng, bảo tồn các làng nghề truyền thống và thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn.

Kinh nghiệm cho thấy, có 3 nguyên tắc cơ bản dé phát triển phong trào “mỗi làng một sản pham” thành công, đó là: hành động địa phương nhưng suy nghĩ toàn cầu; tự tin sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.Phong trào đổi mới nông thôn Hàn Quốc (gọi tat là Lang mới) du được phát động cách đây hơn 40 năm nhưng dư âm của nó vẫn thôi thúc người dân Hàn Quốc. Phong trào “Làng mới” chú trọng 10 cách thức triển khai sau: Mở rộng, làm mới đường vào thôn xóm; Mở rộng, làm mới đường trong thôn; Làm vệ sinh thôn xóm; Xây dựng khu giặt giũ chung; Đào giếng nước chung; Cải tao mái nhà từ lợp ra thành mái ngói, xi măng; Cai tao hang rào quanh nhà từ tường đất thành tường xây gạch, xi măng; Sửa cầu; Sửa hệ thống đập sông ngòi và Xây dựng điểm gom phân bắc. Có thê thấy, cốt lõi của việc phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng NTM nam ở 2 mục tiêu: phát triển mạnh tiềm năng của địa phương và xây dựng cơ sở vật chat phù hợp với tiềm năng đó. Dé có thé phát triên mạnh tiềm năng của địa phương thì cần đánh giá cơ cấu kinh tế và lợi thế của địa phương nhằm đưa ra hướng phát triển phù hợp.

Quá trình NTM không chi nâng cao cơ sở vật chất xanh, sạch, đẹp cho người dân mà còn phải phù hợp với sự chuyên dịch cơ cấu kinh tế và phục vụ cho việc phát triển tiềm năng của địa phương. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn Chuyên dịch CCKT nông thôn là sự vận động va thay đổi cấu trúc của các yếu tố cau thành trong kinh tế nông thôn theo các quy luật khách quan dưới sự tác động của con người vào các nhân tố ảnh hưởng đến chúng theo những mục tiêu xác định. Đó là sự chuyền dịch theo những phương hướng và mục tiêu nhất định chuyển dịch CCKT nông thôn được xem xét trên các phương diện: chuyên dịch cơ cấu ngành, cơ cau vùng, và co cau thành phan kinh tế. Chuyên dịch cơ cấu ngành trong nông thôn là sự thay đổi mối quan hệ tương quan của mỗi ngành so với tông thê các ngành trong nông thôn.

sự thay đổi này do 2 yêu tố là số lượng các tiểu ngành thay đổi và mối tương quan tốc độ phát triển giữa các ngành có sự thay đổi hoặc thay đổi đồng thời cả 2 yếu tô đó. Chuyển dịch CCKT theo vùng nông thôn là sự chuyên dịch của các ngành kinh tế xét theo từng vùng. Về thực chất, cũng là sự chuyển dịch của ngành, hình thành sản xuất chuyên môn hoá, nhưng được xét ở phạm vi hẹp hơn theo từng vùng lãnh thổ. Chuyển dịch cơ cấu theo thành phần kinh tế là sự thay đôi tỷ lệ về sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế trong nông thôn.

Cơ sở của sự chuyên dịch cơ cau kinh tế theo thành phan là sự tồn tại khách quan, vai trò, vị trí của từng thành phần kinh tế trong kinh tế nông thôn và sự vận động khách quan của nó trong nền kinh tế. Đối với cơ cau thành phan kinh tế, bên cạnh sự vận động khách quan thì sự định hướng về mặt chính trị - xã hội theo các cơ sở khách quan có sự tác động rất lớn đến sự chuyền dịch cơ cấu thành phần kinh tế trong nền kinh tế nói chung, trong nông thôn nói riêng. Chuyên dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là xu hướng vận động có tính khách quan, đưới sự tác động của các nhân tố. Trên thực tế, cùng với quá tình hình thành và phát triển phong phú, da dang các ngành kinh tế theo hướng sản xuất hàng hoá, thì cơ cấu giữa các ngành cũng ngày càng phức tạp và luôn biến đổi theo nhu cầu của xã hội, theo đà phát triển của thị trường và theo khả năng của sản xuất dé khai thác các nguồn lực vừa dé đáp ứng nhu cầu thị trường vừa nâng cao hiệu quả san xuất.

Quá trình chuyên dịch của CCKT nông thôn bao gồm những xu hướng cơ bản sau: Chuyên dịch CCKT nông nhiép, nông thôn sang sản xuất hàng hoá. Trong nền nông nghiệp độc canh, ngành trồng trọt chiếm tỷ trọng lớn. Sự mat cân đối giữa trồng trọt và chăn nuôi bắt nguồn từ tính chất của sản xuất và khả năng giải quyết các nhu cầu về lương thực trong điều kiện trình độ công nghệ và năng suất lao động thấp.