Quy định pháp luật tố tụng hình sự về chuẩn bị xét xử sơ thẩm tại Hòa Bình

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu quy định của pháp luật tố tụng hình sự việt nam về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự và thực, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Dinh Thị Thương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Thị Phượng
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Chuẩn Bị Xét Xử Sơ Thẩm Vụ Án Hình Sự Tại Việt Nam: Quy Định Và Thực Tiễn Tại Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ CHUẨN BỊ XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 1.1.2. Cơ sở pháp lý về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 1.1.3. Ý nghĩa của quy định chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 1.2. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 1.2.1. Quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 1.2.2. Những điểm mới của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VỀ CHUẨN BỊ XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ TẠI TỈNH HÒA BÌNH VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 2.1. Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại tỉnh Hòa Bình
• 2.1.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.1.2. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 2.2. Một số kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật tố tụng hình sự và nâng cao hiệu quả hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại tỉnh Hòa Bình
• 2.2.1. Kiến nghị ban hành các văn bản pháp luật hướng dẫn thi hành Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 2.2.2. Kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 2.2.3. Kiến nghị hoàn thiện các văn bản pháp luật khác liên quan đến chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 2.2.4. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại tỉnh Hòa Bình
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Một số vấn đề lý luận về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự là một giai đoạn quan trọng trong quy trình tố tụng hình sự tại Việt Nam. Quy định pháp luật về giai đoạn này được quy định rõ ràng trong Bộ luật tố tụng hình sự. Cơ sở pháp lý cho việc chuẩn bị xét xử bao gồm các điều khoản trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 và những điểm mới trong Bộ luật năm 2015. Ý nghĩa của quy định này không chỉ nằm ở việc đảm bảo tính chính xác và khách quan trong xét xử mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng cho phiên tòa sẽ giúp Tòa án đưa ra phán quyết đúng đắn, từ đó nâng cao hiệu quả của hoạt động tư pháp. Theo đó, quy trình xét xử cần được thực hiện một cách nghiêm túc và có hệ thống để đảm bảo rằng mọi chứng cứ và tài liệu đều được xem xét một cách công bằng.

1.1. Khái niệm đặc điểm của chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Khái niệm về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự được hiểu là việc tạo ra những điều kiện cần thiết để Tòa án có thể đưa vụ án ra xét xử. Đặc điểm của giai đoạn này bao gồm việc thu thập chứng cứ, xác minh thông tin và chuẩn bị hồ sơ vụ án. Cơ quan tố tụng như Viện kiểm sát và Cơ quan điều tra đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin và chứng cứ cần thiết cho Tòa án. Chứng cứ trong vụ án phải được thu thập một cách hợp pháp và có giá trị pháp lý để đảm bảo tính khách quan trong quá trình xét xử. Việc chuẩn bị không chỉ dừng lại ở việc thu thập tài liệu mà còn bao gồm việc phân tích và đánh giá các chứng cứ để xác định tính hợp pháp và tính chính xác của chúng.

II. Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật tố tụng hình sự về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại tỉnh Hòa Bình

Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật về chuẩn bị xét xử sơ thẩm tại tỉnh Hòa Bình cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Quy trình xét xử tại Hòa Bình đã được cải thiện đáng kể nhờ vào việc áp dụng các quy định mới trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vụ án bị trả hồ sơ do thiếu sót trong khâu chuẩn bị. Nguyên nhân của những tồn tại này chủ yếu đến từ việc thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan tố tụng, cũng như sự chưa đồng bộ trong việc áp dụng các quy định pháp luật. Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị cáo và nguyên đơn là một trong những mục tiêu quan trọng của giai đoạn này. Do đó, việc nâng cao chất lượng chuẩn bị xét xử là cần thiết để đảm bảo tính công bằng và khách quan trong hoạt động tư pháp.

2.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân

Trong giai đoạn từ năm 2012 đến tháng 6 năm 2017, tỉnh Hòa Bình đã có những bước tiến đáng kể trong việc chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự. Kết quả đạt được bao gồm việc giảm thiểu số vụ án bị trả hồ sơ và nâng cao chất lượng xét xử. Nguyên nhân của những thành công này là nhờ vào sự quan tâm của các cơ quan chức năng trong việc cải cách tư pháp và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ tư pháp. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề như thiếu hụt nguồn lực và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan. Điều này dẫn đến việc một số vụ án vẫn gặp khó khăn trong khâu chuẩn bị, ảnh hưởng đến chất lượng xét xử.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế, việc hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam, đặc biệt là quy định về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự, trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền con người và đảm bảo công lý. Từ năm 2012 đến tháng 6/2017, Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình đã thụ lý và giải quyết hàng nghìn vụ án hình sự sơ thẩm với tỷ lệ giải quyết đạt trung bình trên 95%, thể hiện sự ổn định và hiệu quả trong công tác xét xử. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng quy định về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như việc nghiên cứu hồ sơ chưa sâu, quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung chưa hợp lý, và công tác phối hợp giữa các cơ quan tố tụng chưa đồng bộ.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ các quy định pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự, đánh giá thực tiễn áp dụng tại tỉnh Hòa Bình, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác chuẩn bị xét xử. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 và những điểm mới trong Bộ luật năm 2015, cùng với thực tiễn áp dụng tại tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn 2012-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần nâng cao chất lượng xét xử, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời thúc đẩy công cuộc cải cách tư pháp tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về quyền lực nhà nước và pháp quyền xã hội chủ nghĩa, trong đó nhấn mạnh vai trò của Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử duy nhất, thực hiện quyền tư pháp theo Hiến pháp năm 2013. Khung lý thuyết còn bao gồm các nguyên tắc cơ bản của pháp luật tố tụng hình sự như nguyên tắc xét xử công khai, khách quan, đúng người đúng tội, và nguyên tắc bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự. Ngoài ra, luận văn áp dụng mô hình giai đoạn tố tụng hình sự, tập trung vào giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, với các khái niệm chính như: chuẩn bị xét xử sơ thẩm, quyết định đưa vụ án ra xét xử, trả hồ sơ điều tra bổ sung, tạm đình chỉ và đình chỉ vụ án.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phân tích thống kê số liệu thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật (Bộ luật tố tụng hình sự 2003, 2015; Hiến pháp 2013), các báo cáo tổng kết công tác của Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2012-2017, cùng các tài liệu nghiên cứu khoa học, bài viết chuyên ngành. Phương pháp phân tích so sánh được sử dụng để đối chiếu quy định pháp luật giữa hai Bộ luật tố tụng hình sự 2003 và 2015. Phương pháp thống kê được áp dụng để xử lý số liệu về tình hình thụ lý, giải quyết vụ án, tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung và các hình thức giải quyết vụ án tại tỉnh Hòa Bình. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ hồ sơ và báo cáo liên quan đến công tác chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn nghiên cứu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2015 đến 2017, tập trung phân tích dữ liệu từ 2012 đến tháng 6/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả công tác chuẩn bị xét xử sơ thẩm tại Hòa Bình: Từ năm 2012 đến tháng 6/2017, Tòa án nhân dân tỉnh Hòa Bình thụ lý tổng cộng khoảng 3.071 vụ án với hơn 5.400 bị cáo. Tỷ lệ giải quyết vụ án luôn duy trì ở mức cao, từ 95% đến 99,6%, cho thấy công tác chuẩn bị xét xử sơ thẩm được thực hiện tương đối hiệu quả.

2. Tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung và đình chỉ vụ án: Trung bình hàng năm, tỷ lệ vụ án trả hồ sơ điều tra bổ sung chiếm khoảng 5%, trong khi tỷ lệ đình chỉ vụ án rất thấp, dưới 2%. Tuy nhiên, có khoảng 4-11% số vụ án trả hồ sơ điều tra bổ sung không được Viện kiểm sát chấp nhận, gây kéo dài thời gian giải quyết vụ án.

3. Tồn tại trong nghiên cứu hồ sơ và ra quyết định: Một số Thẩm phán chưa nghiên cứu hồ sơ kỹ lưỡng dẫn đến quyết định không phù hợp, như xử phạt nhẹ so với mức độ vi phạm hoặc bỏ sót tiền án tiền sự của bị cáo. Ví dụ, vụ án Bạch Đức Nghĩa bị xử phạt cải tạo không giam giữ dù gây hậu quả nghiêm trọng; vụ án Nguyễn Phượng Bình được hưởng án treo trái quy định do đánh giá nhân thân không chính xác.

4. Hạn chế về công tác tổ chức và cơ sở vật chất: Việc triệu tập người tham gia tố tụng còn nhiều bất cập, có trường hợp không tống đạt được giấy triệu tập dẫn đến hoãn phiên tòa. Cơ sở vật chất phục vụ xét xử còn thiếu thốn, phòng xử án không đủ sức chứa, hệ thống âm thanh kém, ảnh hưởng đến chất lượng phiên tòa.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác chuẩn bị xét xử sơ thẩm tại tỉnh Hòa Bình đã đạt được nhiều thành tựu, góp phần nâng cao chất lượng xét xử và đảm bảo quyền lợi các bên tham gia tố tụng. Tỷ lệ giải quyết vụ án cao phản ánh sự nỗ lực của Tòa án trong việc thực hiện các quy định pháp luật tố tụng hình sự. Tuy nhiên, tồn tại về mặt pháp lý như quy định chưa rõ ràng, chồng chéo, cùng với hạn chế về năng lực cán bộ và cơ sở vật chất, đã ảnh hưởng đến hiệu quả công tác chuẩn bị xét xử.

So sánh với các nghiên cứu trước đây và quy định mới của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, có thể thấy Bộ luật mới đã khắc phục nhiều bất cập của Bộ luật năm 2003, như quy định rõ hơn về nhận hồ sơ, thụ lý vụ án, thời hạn chuẩn bị xét xử, và quyền hạn của Thẩm phán trong việc ra quyết định. Tuy nhiên, việc áp dụng Bộ luật mới tại địa phương còn gặp khó khăn do thiếu văn bản hướng dẫn chi tiết và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan tố tụng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng số vụ án thụ lý, giải quyết, tỷ lệ trả hồ sơ điều tra bổ sung và đình chỉ vụ án qua các năm, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và tồn tại trong công tác chuẩn bị xét xử sơ thẩm tại Hòa Bình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật tố tụng hình sự: Ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về chuẩn bị xét xử sơ thẩm, làm rõ các quy định về nhận hồ sơ, thụ lý vụ án, trả hồ sơ điều tra bổ sung, áp dụng biện pháp ngăn chặn và giải quyết yêu cầu trước phiên tòa. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao.

2. Nâng cao năng lực cán bộ Tòa án: Tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu về tố tụng hình sự, kỹ năng nghiên cứu hồ sơ và ra quyết định cho Thẩm phán, Thư ký và Hội thẩm nhân dân. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm; Chủ thể: Tòa án nhân dân tỉnh, Trung tâm đào tạo tư pháp.

3. Tăng cường phối hợp liên ngành: Xây dựng và thực hiện quy chế phối hợp chặt chẽ giữa Công an, Viện kiểm sát và Tòa án trong công tác chuẩn bị xét xử, đặc biệt trong việc điều tra bổ sung và trao đổi thông tin vụ án. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban chỉ đạo cải cách tư pháp tỉnh, các cơ quan tố tụng.

4. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị: Đầu tư nâng cấp phòng xử án, hệ thống âm thanh, thiết bị kỹ thuật phục vụ xét xử lưu động và phiên tòa công khai, đảm bảo điều kiện làm việc thuận lợi cho cán bộ và người tham gia tố tụng. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: UBND tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Thẩm phán và cán bộ Tòa án: Nâng cao hiểu biết về quy trình và quy định pháp luật trong công tác chuẩn bị xét xử sơ thẩm, từ đó nâng cao chất lượng xét xử.

2. Viện kiểm sát và Cơ quan điều tra: Hiểu rõ vai trò phối hợp trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, đặc biệt trong việc điều tra bổ sung và cung cấp chứng cứ.

3. Luật sư và người bào chữa: Nắm bắt quy trình tố tụng và quyền lợi của bị cáo trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, giúp bảo vệ quyền lợi khách hàng hiệu quả hơn.

4. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về cải cách tư pháp và hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự là gì?
   Chuẩn bị xét xử sơ thẩm là giai đoạn đầu tiên trong quá trình xét xử, trong đó Tòa án tiến hành các hoạt động tố tụng cần thiết để đảm bảo phiên tòa diễn ra đúng pháp luật, khách quan và hiệu quả.

2. Thời hạn chuẩn bị xét xử được quy định như thế nào?
   Theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, thời hạn chuẩn bị xét xử tối đa là 30 ngày đối với tội ít nghiêm trọng, 45 ngày với tội nghiêm trọng, 2 tháng với tội rất nghiêm trọng và 3 tháng với tội đặc biệt nghiêm trọng, có thể gia hạn trong một số trường hợp.

3. Khi nào Tòa án có thể trả hồ sơ để điều tra bổ sung?
   Tòa án trả hồ sơ khi thiếu chứng cứ quan trọng không thể bổ sung tại phiên tòa, có căn cứ cho rằng bị cáo phạm tội khác hoặc có đồng phạm chưa được khởi tố, hoặc phát hiện vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia tố tụng.

4. Quyền hạn của Thẩm phán trong giai đoạn chuẩn bị xét xử là gì?
   Thẩm phán có quyền nghiên cứu hồ sơ, giải quyết khiếu nại, ra quyết định áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, quyết định đưa vụ án ra xét xử, trả hồ sơ điều tra bổ sung, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ vụ án.

5. Những khó khăn thường gặp trong công tác chuẩn bị xét xử tại địa phương?
   Khó khăn bao gồm việc nghiên cứu hồ sơ chưa kỹ, phối hợp giữa các cơ quan tố tụng chưa đồng bộ, cơ sở vật chất hạn chế, việc triệu tập người tham gia tố tụng không hiệu quả, và quy định pháp luật còn chưa rõ ràng, gây vướng mắc trong thực tiễn.

Kết luận

• Chuẩn bị xét xử sơ thẩm là khâu quan trọng quyết định chất lượng xét xử vụ án hình sự, góp phần bảo vệ công lý và quyền con người.
• Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 đã có nhiều cải tiến, khắc phục hạn chế của Bộ luật năm 2003, nhưng việc áp dụng còn gặp nhiều khó khăn tại địa phương.
• Thực tiễn tại tỉnh Hòa Bình cho thấy công tác chuẩn bị xét xử đã đạt được nhiều kết quả tích cực với tỷ lệ giải quyết vụ án cao, song vẫn còn tồn tại hạn chế về năng lực cán bộ, phối hợp liên ngành và cơ sở vật chất.
• Cần hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự, tăng cường đào tạo cán bộ, cải thiện cơ sở vật chất và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan tố tụng.
• Đề nghị các cơ quan chức năng sớm ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 và triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị xét xử trong thời gian tới.

Các cơ quan tư pháp và nhà nghiên cứu cần tiếp tục quan tâm, nghiên cứu và thực hiện các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác chuẩn bị xét xử sơ thẩm, góp phần xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, bảo vệ công lý và quyền con người.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUẬT TO TUNG HÌNH SỰ VIET NAM VE CHUAN BỊ XÉT XỬ SƠ THÂM VỤ ÁN HÌNH SỰ 1. Một số van đề lý luận về chuẩn bị xét xử sơ thẩm vu án hình sự 1. Khái niệm, đặc điểm của chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự Ở nước ta, Hiến pháp và Luật tổ chức Tòa án nhân dân quy định Tòa án là cơ quan Nhà nước duy nhất có chức năng xét xử, hoạt động xét xử là nhiệm vu quan trong và chủ yếu của Tòa án” Ỷ. Yêu cầu của việc xét xử là phải xác định và làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án.

Trên cơ sở đó, Tòa án sẽ nhân danh nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đưa ra phán quyết bằng bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật. Cùng với các cơ quan khác như Viện kiểm sát (VKS), Cơ quan điều tra (CQDT), Thi hành án (THA), các cơ quan và tổ chức bổ trợ tư pháp, hoạt động của Tòa án là bảo đảm cho pháp luật được thi hành một cách nghiêm minh. Tòa án là nơi thé hiện công ly, sự đối xử bình đăng và công bang trong tất cả các mối quan hệ khi mà các kết quả của hoạt động điều tra, công tố, bào chữa, giám định được đưa ra xem xét và sử dụng một cách công khai thông qua các thủ tục tố tụng dé từ đó đưa ra những phán xét cuối cùng. Dé thực hiện tốt nhiệm vụ chính của mình, bằng phiên tòa, Tòa án trước hết phải xét rồi mới xử.

Xét chính là việc xác minh lại sự việc, hành vi đã bị truy tố thông qua việc kiêm chứng một cách khách quan và thận trọng các tài liệu, chứng cứ thu thập được trong quá trình điều tra cũng như những tài liệu, chứng cứ mới được xuất trình tại phiên tòa, lời khai của bị cáo và những người tham gia tố tụng khác; Thông qua việc tranh tụng tại phiên tòa, mục đích của việc xét chính là để làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án. Xử chính là việc Tòa án đưa ra phán quyết của mình, kết luận bị cáo có phạm tội hay không, nêu có thì phạm tội gì, điêu khoản nào của Bộ luật hình sự ° Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, khoản 1 Điều 102. 3 Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, khoản 1 Điều 2. (BLHS), áp dụng hình phạt đối với bị cáo cũng như giải quyết trách nhiệm bồi thường thiệt hại và các van dé cần thiết khác.

Nang tin vào hồ sơ, có định kiến sau khi đọc hồ sơ, xem nhẹ việc xác minh sự thật khách quan tại phiên tòa là biéu hiện của thái độ xử ma không xét. Chuẩn bị chu đáo cho việc giải quyết vụ án tại phiên tòa là một công việc quan trọng. Phiên tòa được tiến hành công khai, liên tục với thời gian hạn chế nên việc xử lý thông tin đòi hỏi phải nhanh chóng, chính xác. Do đó, người xử lý thông tin là Hội đồng xét xử (HDXX) vừa phải biết phân tích, tổng hop, chọn lọc thông tin, vừa phải có sự chuẩn bị chu đáo.

Khâu chuẩn bị xét xử được tiễn hành chu đáo, đầy đủ thì kết quả của việc xét xu sơ thấm vụ án hình sự sẽ khả quan và có tác dụng lớn trong đấu tranh phòng chống tội phạm, giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật và ý thức đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật. Và ngược lại, nếu khâu chuẩn bị bị buông lỏng, lơi là thì hậu quả khó mà lường trước được. Chuẩn bị xét xử là một chế định của luật tố tụng hình sự, chế định này được quy định tại chương XVII của Bộ luật t6 tụng hình sự Việt Nam năm 2003. Việc Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2003 không quy định thế nào là chuẩn bị xét xử sơ thâm vụ án hình sự mà chỉ quy định một số nội dung trong giai đoạn này dẫn đến thực trạng hiện nay trong khoa học luật tố tụng hình sự vẫn có nhiều ý kiến khác nhau về chuẩn bị xét xử sơ thâm vụ án hình sự.

Chắng hạn: Xét về phương diện ngôn ngữ học thì “chuẩn bị” là “tạo ra cho có sẵn zs34 c những cái, những việc cân đê làm một việc nào đó”, “xét xử” là “xét và xử Lá A ÿ ® 5 A ` Tổ Xổ Xr À ^ 4 2 A ` Lá các vụ án nói chung””, “sơ thâm” là “xét xử lân đâu một vụ án ở cap Toa án k k 336 Z A + và +A A thâp nhât””. Theo đó, chuân bi xét xử sơ thâm được hiéu làTà tạo ra những ~ điêu 7A kiện cân thiệt khi xét xử lân đâu vụ án ở cap Tòa án thâp nhât. Tuy nhiên, * Bộ Giáo dục và đào tạo — Trung tâm ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam (1998), Đại tir điển Tiếng Việt, Nxb. Văn hóa — Thông tin, Hà Nội, tr.

Š Bộ Giáo dục và đào tạo — Trung tâm ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam (1998), Đại tir điển Tiếng Việt, Nxb. Văn hóa — Thông tin, Hà Nội, tr. 5 Bộ Giáo dục và đào tạo — Trung tâm ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam (1998), Đại tir điển Tiếng Việt, Nxb. Văn hóa — Thông tin, Hà Nội, tr.

khái niệm này mới chỉ đưa ra nội dung rất chung của hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thâm mà chưa chi rõ chủ thé, vị trí của hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thâm trong quá trình giải quyết vụ án. Trong cuốn “Thủ tục xét xử sơ thâm trong Luật t6 tung hinh su Viét Nam”, tác giả Dinh Văn Qué cho rang: “chuẩn bị xét xử là việc tao những điều kiện cần thiết để Tòa án đưa vụ án ra xét xử theo quy định của pháp luật”. Khái niệm này mới chỉ đề cập đến mục đích của chuẩn bị xét xử sơ thấm vụ án hình sự mà không đề cập đến chủ thê, phạm vi chuẩn bị xét xử so thâm vụ án hình sự. Giáo trình Luật tố tụng hình sự của Đại học Huế đưa ra khái niệm chuẩn bị xét xử vụ như sau: “chuẩn bị xét xử vụ án hình sự là khâu đầu tiên, một phần của giai đoạn xét xu so thấm vu án hình sự, trong đó Tòa án có thẩm quyên tiễn hành các hoạt động tố tụng và việc làm cần thiết do pháp luật quy định dé đảm bao cho việc xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật”.

Khái niệm này khá đầy đủ, nêu được vị trí, vai trò của chuẩn bị xét xử sơ thâm vụ án hình sự nhưng lại chưa nêu được nội dung, hoạt động chủ yếu được tiễn hành trong giai đoạn này. Dựa vào ba khái niệm trên thì có thể hiểu chuẩn bị xét xử chính là việc tạo ra những điều kiện cần thiết dé việc xét xử vụ án hình sự được thực hiện một cách đúng đắn, hiệu quả. Xét xử sơ thâm vụ án hình sự là giai đoạn trọng tâm của quá trình giải quyết vụ án hình sự, giải quyết tất cả các vẫn đề về tội phạm và hình phạt của một vụ án cụ thé. Để dam bảo cho việc xét xử đúng dan trước hết Tòa án phải nghiên cứu hồ sơ vụ án được lập bởi CQĐT va được bổ sung bởi VKS cùng cấp.

Ngoài việc nghiên cứu hồ sơ, Tòa án cần phải giải quyết khiếu nại của những người tham gia tố tung, áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, chuẩn bị những vấn đề cần xét hỏi tại phiên tòa sơ thâm. Tat cả những việc đó xét cho cùng là nham dam bảo các điêu 7 Đại học Huế (2002), Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb. CAND, Hà Nội, tr. 10 kiện về nội dung để đưa vụ án ra xét xử sơ thâm.

Chưa thể mở phiên tòa sơ thâm được chừng nào còn thiếu những việc làm đảm bảo cho việc xét xử được diễn ra như: tống đạt các văn bản của Tòa án, triệu tập người tham gia tố tụng đến phiên tòa sơ thâm, đảm bảo các phương tiện kỹ thuật, cơ sở vật chất cho việc mở phiên tòa. Như vậy, chuẩn bị xét xử sơ thấm vu án hình sự là những việc làm mà Tòa án cần phải thực hiện để có thể giải quyết đúng đắn vụ án hình sự. Nói chính xác hơn, chuẩn bị xét xử sơ thâm vụ án hình sự là hoạt động của Thâm phán được phân công chủ tọa phiên tòa cũng như các Hội thâm nhân dân (HTND) được giao nhiệm vụ xét xử sơ thâm vụ án hình sự tiễn hành các hoạt động tổ tụng cần thiết do pháp luật quy định dé đảm bảo cho việc xét xử sơ thâm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Nhìn từ góc độ pháp luật tố tụng hình sự, chuẩn bị xét xử sơ thâm vụ án hình sự là một chế định của luật tố tụng hình sự được quy định trong BLTTHS.

Như vậy, hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự là khâu đầu tiên, một phần của giai đoạn xét xử sơ thâm vụ án hình sự. Cũng bởi như vậy mà chuẩn bị xét xử sơ thấm vụ án hình sự là hoạt động mang tính chất bắt buộc và mang tính quyền lực Nhà nước. Tính quyền lực Nhà nước không chỉ thé hiện ở việc hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thâm vu án hình sự do Tham phán và các HTND nhân danh nước CHXHCN Việt Nam tiến hành mà còn thê hiện ở chỗ, mọi quyết định mà Tòa án đưa ra đều có tính chất bắt buộc đối với những chủ thé có liên quan, chăng hạn như: quyết định áp dụng, thay đôi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn mà Tòa án định ra trong thời gian chuẩn bị xét xử sơ thẩm có tính chất thực hiện bắt buộc đối với người bị áp dụng. Một trong những đặc điểm đặc trưng của các cơ quan Nhà nước là được tổ chức và hoạt động dưới hình thức pháp lý, Tòa án cũng không ngoại lệ.

Do vậy, hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thâm vụ án hình sự là hoạt động mang tính chất thủ tục pháp lý. Thủ tục đó bao gồm một loạt hoạt động t6 tung ké tiép nhau như tiếp nhận hồ sơ vụ an dé giải quyết, hay nói cách khác là thụ lý vu án hình sự và phân công Thâm phán giải quyết; xác định thâm quyền xét xử; II thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hình sự; áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn; trả hồ so để điều tra b6 sung; tạm đình chỉ và đình chỉ vụ án hình sự; đưa vụ án ra xét xử; chuẩn bị mở phiên tòa.