Xây dựng chủ đề tiếng Anh trong dạy học sinh thái học lớp 12 tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu xây dựng một số chủ đề bằng tiếng anh trong dạy học phần sinh thái học sinh học 12 trung học phổ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thúy Quỳnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm sinh học
• Đề tài: Xây Dựng Một Số Chủ Đề Bằng Tiếng Anh Trong Dạy Học Phần Sinh Thái Học, Sinh Học 12
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Những đóng góp mới của đề tài
• 0.8. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Tại Việt Nam
• 1.2. Tổng quan về dạy học tích hợp
• 1.3. Tổng quan về dạy học theo chủ đề
• 1.4. Dạy học chuyên ngành bằng Tiếng Anh
• 1.5. Cơ sở thực tiễn
• 1.5.1. Phiếu tham khảo ý kiến giáo viên
• 1.5.2. Phiếu tham khảo ý kiến học sinh
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ MỘT SỐ CHỦ ĐỀ TRONG DẠY HỌC PHẦN SINH THÁI HỌC – SINH HỌC 12 BẰNG TIẾNG ANH
• 2.1. Phân tích mục tiêu và cấu trúc nội dung phần Sinh thái học, Sinh học 12
• 2.2. Phân tích chương trình Phần Sinh thái học, Sinh học 12
• 2.3. Các năng lực học tập phần sinh thái học cần có
• 2.3.1. Năng lực nhận ra kiến thức học
• 2.3.2. Năng lực tìm ra bản chất của kiến thức
• 2.3.3. Năng lực hệ thống hoá được kiến thức
• 2.4. Thiết kế quy trình xây dựng chủ đề Sinh thái học bằng Tiếng Anh
• 2.5. Ứng dụng quy trình xây dựng các chủ đề Sinh thái học bằng Tiếng Anh
• 2.6. Chủ đề “Population ecology” (Sinh thái học quần thể)
• 2.7. Thiết kế giáo án thực nghiệm cho chủ đề “Population ecology”
• 2.8. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 2.8.1. Mục đích và phương pháp thực nghiệm
• 2.8.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 2.8.1.2. Phương pháp thực nghiệm
• 2.8.1.3. Nội dung thực nghiệm
• 2.8.2. Kết quả thực nghiệm sư phạm
• 2.8.2.1. Kết quả định lượng
• 2.8.2.2. Kết quả định tính
• 2.8.3. Kết luận về kết quả thực nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tiếng Anh trong dạy sinh thái học lớp 12

Việc tích hợp tiếng Anh trong sinh thái học lớp 12 không chỉ giúp học sinh nâng cao khả năng ngôn ngữ mà còn tạo điều kiện cho việc tiếp cận kiến thức sinh học một cách hiệu quả. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc sử dụng tiếng Anh trong dạy học sinh thái học trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Học sinh không chỉ học kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện.

1.1. Lợi ích của việc dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh

Dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh giúp học sinh tiếp cận với tài liệu quốc tế, nâng cao khả năng nghiên cứu và hiểu biết về các vấn đề môi trường toàn cầu. Học sinh có thể tham gia vào các dự án nghiên cứu quốc tế và phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

1.2. Thực trạng dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh tại Việt Nam

Hiện nay, nhiều trường THPT tại Việt Nam đã bắt đầu triển khai dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như thiếu tài liệu và giáo viên có trình độ. Cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ các cơ quan giáo dục để nâng cao chất lượng dạy học.

II. Vấn đề và thách thức trong dạy sinh thái học bằng tiếng Anh

Mặc dù việc dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Các vấn đề như thiếu tài liệu phù hợp, giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học tích hợp, và sự thiếu hụt về cơ sở vật chất là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu tài liệu và nguồn lực

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu tiếng Anh cho sinh thái học. Việc này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và khả năng tiếp cận kiến thức của học sinh.

2.2. Đào tạo giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu

Giáo viên cần được đào tạo chuyên sâu về phương pháp dạy học tích hợp. Việc này giúp họ có thể truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả và hấp dẫn hơn cho học sinh.

III. Phương pháp dạy tiếng Anh trong sinh thái học hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng ngôn ngữ và tư duy phản biện.

3.1. Dạy học dự án Project Based Learning

Phương pháp dạy học dự án giúp học sinh thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Học sinh sẽ làm việc theo nhóm để giải quyết các vấn đề sinh thái, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp và hợp tác.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh giúp học sinh tiếp cận với nhiều nguồn tài liệu phong phú. Các công cụ trực tuyến như video, bài giảng điện tử sẽ làm cho bài học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của việc dạy sinh thái học bằng tiếng Anh

Việc dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh không chỉ giúp học sinh có kiến thức mà còn tạo ra những ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống. Học sinh có thể tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

4.1. Tham gia các dự án bảo vệ môi trường

Học sinh có thể tham gia vào các dự án bảo vệ môi trường, từ đó áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Điều này không chỉ giúp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

4.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng về sinh thái

Học sinh có thể tổ chức các buổi thuyết trình, hội thảo để nâng cao nhận thức cộng đồng về các vấn đề sinh thái. Việc này giúp lan tỏa kiến thức và tạo ra những thay đổi tích cực trong cộng đồng.

V. Kết luận và tương lai của dạy sinh thái học bằng tiếng Anh

Việc dạy học sinh thái học bằng tiếng Anh là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh toàn cầu hóa. Cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ các cơ quan giáo dục để nâng cao chất lượng dạy học. Tương lai của việc dạy học này sẽ mở ra nhiều cơ hội cho học sinh trong việc tiếp cận kiến thức và phát triển kỹ năng.

5.1. Định hướng phát triển chương trình dạy học

Cần xây dựng chương trình dạy học tích hợp, kết hợp giữa sinh thái học và tiếng Anh. Điều này sẽ giúp học sinh có cái nhìn tổng quát và sâu sắc hơn về các vấn đề môi trường.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong giáo dục

Việc tăng cường hợp tác quốc tế trong giáo dục sẽ giúp học sinh có cơ hội tiếp cận với các chương trình học tập tiên tiến. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra những cơ hội nghề nghiệp cho học sinh trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế, việc nâng cao chất lượng dạy học môn Sinh học, đặc biệt là phần Sinh thái học lớp 12, trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Theo báo cáo của ngành giáo dục, từ năm 2010 đến 2020, nhiều trường Trung học phổ thông (THPT) chuyên tại Hà Nội đã triển khai dạy học bằng tiếng Anh nhằm phát triển năng lực ngoại ngữ và nâng cao hiệu quả học tập. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy chỉ khoảng 16,67% học sinh được tham gia các tiết học Sinh học bằng tiếng Anh, trong khi hơn 90% giáo viên nhận thức được vai trò quan trọng của phương pháp này nhưng gặp nhiều khó khăn trong triển khai. Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng một số chủ đề bằng tiếng Anh trong dạy học phần Sinh thái học nhằm giúp học sinh phát triển kỹ năng sử dụng tiếng Anh chuyên ngành và nâng cao hiệu quả dạy học Sinh học bằng tiếng Anh tại các trường THPT chuyên trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn từ tháng 9/2018 đến tháng 3/2020. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải tiến phương pháp dạy học, góp phần phát triển năng lực ngoại ngữ và kiến thức chuyên môn cho học sinh, đồng thời hỗ trợ giáo viên trong việc thiết kế bài giảng tích hợp, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết dạy học theo chủ đề tích hợp và lý thuyết phát triển năng lực học sinh. Lý thuyết dạy học theo chủ đề tích hợp nhấn mạnh việc liên kết các kiến thức từ nhiều lĩnh vực trong một chủ đề thống nhất, giúp học sinh có cái nhìn tổng thể và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Lý thuyết phát triển năng lực học sinh tập trung vào việc hình thành và phát triển các năng lực chung và chuyên biệt như năng lực tìm kiếm, khai thác tài liệu, năng lực nghiên cứu khoa học, năng lực thực hành và vận dụng kiến thức. Các khái niệm chính bao gồm: quần thể sinh vật, mật độ quần thể, sự phân bố cá thể, biến động quần thể, và các yếu tố điều tiết sự tăng trưởng quần thể. Ngoài ra, mô hình tăng trưởng quần thể theo đường cong chữ J (tăng trưởng tiềm năng) và đường cong chữ S (tăng trưởng thực tế) được sử dụng để phân tích sự biến động kích thước quần thể trong môi trường tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết, điều tra khảo sát và thực nghiệm sư phạm. Nguồn dữ liệu bao gồm tài liệu chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sách giáo khoa Sinh học 12, tài liệu chuyên ngành, phiếu khảo sát ý kiến của 64 giáo viên và 132 học sinh tại các trường THPT chuyên trên địa bàn Hà Nội. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm phân tích định lượng (thống kê tỷ lệ, phần trăm) và phân tích định tính (phỏng vấn, quan sát). Cỡ mẫu được lựa chọn dựa trên tiêu chí đại diện cho các trường THPT chuyên có triển khai dạy học Sinh học bằng tiếng Anh. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 9/2018 đến tháng 3/2020, trong đó thực nghiệm sư phạm được tiến hành trên lớp thực nghiệm và lớp đối chứng nhằm so sánh hiệu quả dạy học theo chủ đề bằng tiếng Anh với phương pháp truyền thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng dạy học Sinh học bằng tiếng Anh còn hạn chế: Chỉ khoảng 16,67% học sinh tham gia các tiết học Sinh học bằng tiếng Anh, trong khi 93,75% giáo viên nhận thức được vai trò quan trọng của phương pháp này nhưng chỉ 25% giáo viên thỉnh thoảng tổ chức dạy học bằng tiếng Anh, còn lại 75% chưa từng áp dụng.

2. Giáo viên và học sinh đánh giá cao việc dạy học theo chủ đề bằng tiếng Anh: 68,75% giáo viên cho rằng dạy học theo chủ đề giúp phát huy tính tích cực của học sinh, 90,6% đồng ý rằng phương pháp này hỗ trợ phát triển năng lực ngôn ngữ. Hơn 50% học sinh thể hiện sự hứng thú với việc học Sinh học bằng tiếng Anh, và 37,9% cho rằng việc học này là cần thiết.

3. Khó khăn trong triển khai dạy học: Trên 80% giáo viên cho biết khó khăn lớn nhất là trình độ tiếng Anh chuyên ngành còn hạn chế, thiếu tài liệu thống nhất và quy chuẩn đánh giá, cùng với quy mô lớp học đông và thời gian tiết học hạn chế.

4. Hiệu quả thực nghiệm sư phạm: Qua thực nghiệm trên lớp học theo chủ đề “Population Ecology” bằng tiếng Anh, học sinh lớp thực nghiệm có sự tiến bộ rõ rệt về năng lực ngoại ngữ và kiến thức chuyên môn so với lớp đối chứng, với tỷ lệ học sinh đạt điểm trên trung bình tăng khoảng 20% sau quá trình thực nghiệm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng dạy học theo chủ đề bằng tiếng Anh trong phần Sinh thái học giúp học sinh không chỉ nâng cao kiến thức chuyên môn mà còn phát triển kỹ năng ngoại ngữ, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại và yêu cầu hội nhập quốc tế. Những khó khăn về trình độ tiếng Anh của giáo viên và thiếu tài liệu chuẩn là rào cản lớn cần được khắc phục. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc tích hợp dạy học theo chủ đề và sử dụng tiếng Anh chuyên ngành đã được chứng minh là phương pháp hiệu quả trong phát triển năng lực học sinh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ học sinh đạt điểm trên trung bình giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, cũng như bảng tổng hợp ý kiến khảo sát giáo viên và học sinh về mức độ cần thiết và khó khăn trong dạy học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn nâng cao trình độ tiếng Anh chuyên ngành và kỹ năng thiết kế bài giảng theo chủ đề tích hợp cho giáo viên Sinh học trong vòng 12 tháng, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trung tâm ngoại ngữ thực hiện.

2. Phát triển và chuẩn hóa tài liệu dạy học: Xây dựng bộ tài liệu, giáo án mẫu và hệ thống chủ đề bằng tiếng Anh cho phần Sinh thái học phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông, hoàn thành trong 18 tháng, do Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì.

3. Áp dụng rộng rãi phương pháp dạy học theo chủ đề tích hợp: Khuyến khích các trường THPT chuyên triển khai dạy học theo chủ đề bằng tiếng Anh, đặc biệt là các chủ đề liên quan đến các vấn đề môi trường và sinh thái, với mục tiêu tăng tỷ lệ học sinh tham gia lên ít nhất 50% trong 2 năm tới.

4. Tăng cường đánh giá và hỗ trợ học sinh: Thiết kế các công cụ đánh giá năng lực ngoại ngữ và kiến thức chuyên môn tích hợp, đồng thời tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ tiếng Anh chuyên ngành để nâng cao hứng thú và kỹ năng cho học sinh, triển khai liên tục trong năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Sinh học THPT: Nghiên cứu cung cấp quy trình thiết kế chủ đề dạy học bằng tiếng Anh và các công cụ đánh giá năng lực, giúp giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển kỹ năng ngoại ngữ chuyên ngành.

2. Nhà quản lý giáo dục: Các cán bộ quản lý có thể áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách đào tạo giáo viên, phát triển chương trình giảng dạy tích hợp và nâng cao chất lượng giáo dục ngoại ngữ trong trường phổ thông.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Sư phạm Sinh học: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp dạy học tích hợp, thiết kế bài giảng theo chủ đề và ứng dụng tiếng Anh trong giảng dạy môn Sinh học.

4. Các tổ chức đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để phát triển các khóa học tiếng Anh chuyên ngành Sinh học, phù hợp với nhu cầu của học sinh và giáo viên trong bối cảnh hội nhập.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần dạy học Sinh học bằng tiếng Anh theo chủ đề?
   Dạy học theo chủ đề giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức, phát triển kỹ năng tư duy và ngoại ngữ chuyên ngành, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tế.

2. Khó khăn lớn nhất khi triển khai dạy học bằng tiếng Anh là gì?
   Khó khăn chủ yếu là trình độ tiếng Anh chuyên ngành của giáo viên còn hạn chế, thiếu tài liệu chuẩn và quy chuẩn đánh giá thống nhất, cùng với quy mô lớp học đông và thời gian tiết học hạn chế.

3. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả dạy học theo chủ đề bằng tiếng Anh?
   Có thể sử dụng các bài kiểm tra kiến thức chuyên môn kết hợp đánh giá kỹ năng ngoại ngữ, đồng thời khảo sát ý kiến học sinh và giáo viên về mức độ hứng thú và sự tiến bộ trong học tập.

4. Quy trình xây dựng chủ đề dạy học bằng tiếng Anh gồm những bước nào?
   Quy trình gồm 6 bước: rà soát chương trình và tài liệu, xác định chủ đề tích hợp, xây dựng chủ đề bằng tiếng Việt và dịch sang tiếng Anh, lựa chọn từ khóa và thuật ngữ, thiết kế tiến trình dạy học, tổ chức dạy học và rút kinh nghiệm.

5. Làm sao để nâng cao hứng thú học sinh với môn Sinh học bằng tiếng Anh?
   Tổ chức các hoạt động nhóm, thảo luận, thực nghiệm, sử dụng tài liệu sinh động, kết hợp các chủ đề liên quan đến thực tiễn và môi trường sống, đồng thời tạo môi trường giao tiếp tiếng Anh tích cực trong lớp học.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xây dựng thành công một số chủ đề bằng tiếng Anh trong dạy học phần Sinh thái học, góp phần nâng cao năng lực ngoại ngữ và kiến thức chuyên môn cho học sinh THPT chuyên.
• Thực trạng dạy học Sinh học bằng tiếng Anh còn hạn chế do nhiều khó khăn về trình độ giáo viên và tài liệu giảng dạy.
• Phương pháp dạy học theo chủ đề tích hợp được đánh giá cao về hiệu quả và khả năng phát huy tính tích cực của học sinh.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dạy học, bao gồm đào tạo giáo viên, phát triển tài liệu và áp dụng rộng rãi phương pháp dạy học tích hợp.
• Các bước tiếp theo là triển khai áp dụng rộng rãi các chủ đề đã xây dựng, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng áp dụng, kêu gọi sự phối hợp của các cơ quan quản lý và nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục.

Hãy bắt đầu áp dụng phương pháp dạy học theo chủ đề bằng tiếng Anh để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Sinh học ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Lịch sử nghiên cứu 1. Trên thế giới Quan điểm rõ ràng đầu tiên về dạy học theo chủ đề do nhà triết học, nhà giáo dục nổi tiếng John Dewey (1859 – 1952) đưa ra. Là một trong những người tiên phong ủng hộ cải cách giáo dục, quan điểm giáo dục của John Dewey bắt nguồn từ triết học thực nghiệm, ông luôn tin rằng học tập cần phải thiết thực.

Trong cuốn “Dân chủ và giáo dục” (1916), Dewey đã đề xuất học sinh cần được tham gia vào các thách thức và công việc của cuộc sống thực thông qua việc hướng dẫn của thày cô, học sinh luôn giữ vai trò trung tâm của lớp học. Năm 1968, nhà giáo dục học Ba Lan - W.Ôkôn đã hoàn thành cuốn “Những cơ sở của dạy học theo chủ đề” - một công trình khá hoàn chỉnh và có giá trị về dạy học theo chủ đề. Theo chuyên ngành Sinh học thì Giáo sư E.Brunov và Viện sĩ I. Zverev có các công trình lớn chuyên khảo về phát triển năng lực độc lập tích cực nhận thức của học sinh trong quá trình học tập giáo trình sinh học nói chung và Giải phẫu sinh lí vệ sinh người nói riêng.

Trong thế kỉ XXI, thế giới có những thay đổi mạnh mẽ mang tính quyết định trong lĩnh vực giáo dục. Do sức ép và thách thức lớn mang tính thời đại nên giáo dục buộc phải thay đổi cách tiếp cận từ nội dung sang tiếp cận năng lực để sản phẩm của đào tạo là HS phải “biết làm”, nghĩa là mang tính ứng dụng cao. Năng lực của con người được đánh giá trên 3 góc độ: kiến thức, kĩ năng và thái độ trong bối cảnh có ý nghĩa. Muốn tăng cường năng lực cạnh tranh, rút ngắn khoảng cách ứng dụng khoa học công nghệ, thì phải biết cách giảng dạy và cách học.

Trước đây, sách vở, giáo viên, nhà trường là nơi giúp ta tiếp nhận 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] kiến thức. Ngày nay, chúng ta hoàn toàn có thể tiếp cận nhờ internet và các phương tiện truyền thông, … một cách bình đẳng, mọi lúc, mọi nơi. Như vậy, để tiếp nhận kiến thức không phải là quá khó khăn trong thời đại ngày nay mà quan trọng là biến kiến thức đó thành kĩ năng, nói như M. Danilop: “kĩ năng chính là kiến thức trong hành động”.

Từ biết, đến hiểu, đến làm việc chuyên nghiệp với năng suất cao là một khoảng cách rất lớn không phải ai cũng thực hiện được, cần có những bứt phá chuyển thói quen thành kĩ năng. Thế giới đã và đang thiết kế chương trình giáo dục, nội dung giáo dục, PPDH theo hướng tiếp cận năng lực và xây dựng hệ thống các năng lực chung và chuyên biệt cho từng môn học. Có thể thấy ba loại từ chương trình các nước: - Chương trình thiết kế theo NL và nêu rõ các NL cần có của HS (Úc, Canada, New Zealand, Pháp,…). - Chương trình thiết kế theo NL nhưng không nêu hệ thống NL, mà chỉ nêu tiêu chuẩn cụ thể cho chương trình theo hướng này (điển hình là chương trình của Indonesia).

- Tại Phần Lan, Hàn Quốc, Hà Lan,. tuy không công bố thiết kế chương trình theo năng lực nhưng thực chất chương trình dạy học tại các nước này vẫn trên cơ sở phát triển năng lực và định hướng các năng lực cần đạt một cách rõ ràng. - Ở một số nước như Mĩ, Singapore, Thái Lan, hay các nước Tây Âu, không tách rời các môn Khoa học tự nhiên ( Vật lí, Hóa học, Sinh học) ở cấp tiểu học và cấp trung học cơ sở. Ở hai cấp học này, các môn này tích hợp thành môn Khoa học, đến cấp THPT, các môn này được tách ra, nhưng cấp này cũng xây dựng các chủ đề tích hợp có tính thực tiễn cao [18, 20].

Sự tích hợp thành môn Khoa học sẽ được giảng dạy theo một số chủ đề chính, sau đó được phân cấp thành các chủ đề nhỏ hơn. Chẳng hạn, ở Úc, chương trình Khoa học gồm các chủ đề chính: Làm việc khoa học; Cuộc 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sống và vật thể sống; Vật liệu tự nhiên và vật liệu nhân tạo; Năng lượng và sự biến đổi; Trái đất và vũ trụ. Tại các nước khu vực Đông Nam Á, chương trình Khoa học gồm các chủ đề chính: Quá trình khoa học; Chất; Sinh vật và môi trường; Năng lượng và sự biến đổi. Xu hướng DHTCĐ đã đặt ra yêu cầu cải tiến về PPDH, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá.

Trên con đường hướng tới một xã hội tri thức, thông tin và hợp tác toàn cầu, nhu cầu về tiếp nhận, tìm hiểu thông tin, tìm kiếm tri thức của loài người ngày càng cao, cũng như lượng tri thức cần cập nhật hàng ngày là vô cùng lớn nên HS cần có những kỹ năng như cộng tác làm việc, khả năng tìm kiếm, khai thác, xử lý, sử dụng thông tin một cách có hiệu quả. Hình thức học tập không còn bó hẹp trong lớp học mà mở ra ngoài thực tiễn; thời gian học tập để hoàn thành một nội dung, một chủ đề không nhất thiết trong một, hai tiết học mà có thể kéo dài trong một, vài tuần, tùy thuộc vào ý nghĩa, mức độ quan trọng và khó khăn của kiến thức. Việc đánh giá không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra kết quả mà HS đạt được sau một khoảng thời gian nhất định nào đó mà phải đồng thời diễn ra trong suốt quá trình dạy học (đánh giá tiến trình). Tại Việt Nam Ở Việt Nam, dạy học phát triển năng lực đang được quan tâm và áp dụng rộng rãi.

Trong giai đoạn hiện nay, ba mô hình dạy học được áp dụng nhiều và thu được những kết quả, những chuyển biến tích cực trong việc dạy và học của thày trò như sau [2]: - Dạy học dự án (Project – Based Learning) - Dạy học theo chủ đề (Themes – Based Learning) - Dạy học giải quyết vấn đề (Problem – Based Learning). Tuy nhiên, để áp dụng từng phương pháp dạy học vào từng phạm vi kiến thức vẫn là vấn đề đối với các giáo viên. Mỗi phương pháp cần được áp dụng phù hợp, nhuần nhuyễn mới mang lại hiệu quả học tập cao. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Dựa trên tình hình thực tế như vậy, ngày 8 tháng 10 năm 2014, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH, hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về đổi mới PPDH và kiểm tra, đánh giá; tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn của trường trung học, trung tâm giáo dục thường xuyên qua mạng, trong đó có hướng dẫn các bước xây dựng chủ đề dạy học theo 5 bước [5].

Trong đề án cải cách giáo dục sau 2015 của Bộ giáo dục và Đào tạo, nhấn mạnh việc chuyển từ “dạy học tiếp cận nội dung” sang “dạy học tiếp cận năng lực”. Ở đó sẽ tiến hành “dạy học tích hợp” , “dạy học giải quyết vấn đề” với nội dung học tập thiết kế theo chủ đề [6]. Có một số nghiên cứu về dạy học theo chủ đề tích hợp ở Việt Nam như sau: Trong công trình nghiên cứu “Vận dụng quan điểm tích hợp trong việc phát triển chương trình giáo dục Việt Nam giai đoạn sau 2015”, tác giả Cao Thị Thặng đã tổng quan về lí luận cũng như thực tiễn về những xu thế dạy học tích hợp theo chủ đề trong chương trình giáo dục của một số nước phát triển trên thế giới. Đồng thời, tác giả cũng phân tích thực trạng, những kết quả ban đầu và những bất cập còn tồn tại của việc vận dụng quan điểm dạy và học theo chủ đề tích hợp rong chương trình giáo dục Việt Nam từ đó đề xuất giải pháp phát triển chương trình trường phổ thông Việt Nam trong tương lai sau năm 2015 [15].

Đặc biệt công trình nghiên cứu của nhóm tác giả do Đỗ Hương Trà (Chủ biên), các nhà khoa học đã biên soạn 2 cuốn sách về dạy học tích hợp các môn học Khoa học tự nhiên và dạy học tích hợp các môn Khoa học xã hội. Các tác giả đã đề xuất cơ sở lí luận, quy trình các bước để thiết kế các chủ đề dạy học tích hợp, đưa ra nhiều gợi ý và định hướng kiểm tra đánh giá [17]. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tổng quan về dạy học tích hợp 1.

Thế nào là dạy học tích hợp Tích hợp trong dạy học là phương pháp liên kết các vấn đề của một hay nhiều lĩnh vực khác nhau trong cùng một kịch bản dạy học [17] và là sự trình bày một cách thống nhất về tư tưởng khoa học các khái niệm, các nguyên lý, không đề cập hoặc chưa đề cập đến sự khác nhau giữa các lĩnh vực [13]. Tích hợp là một trong những nguyên tắc lựa chọn nội dung môn học quan trọng đảm bảo “sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiến thức, khái niệm thuộc các môn học khác nhau thành một nội dung thống nhất, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong các môn học đó” [10, 17]. Để hình thành và phát huy những năng lực cần có cho học sinh, hiện nay trên thế giới có xu hướng dạy học tích hợp, giúp học sinh sử dụng được kiến thức các lĩnh vực khác nhau cho những quá trình học tập tiếp theo hoặc áp dụng kiến thức vào thực tế. Như vậy, nhờ dạy học tích hợp, quá trình học tập trở nên có ý nghĩa hơn với học sinh.

Thông qua dạy học tích hợp, học sinh có khả năng giải quyết các tình huống cụ thể trong đời sống nhờ vận dụn g các kiến thức khoa học kĩ thuật, đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện đại ngày nay [12]. Trong quá trình dạy học tích hợp, nhà trường ngoài việc cung cấp kiến thức còn cần chú ý phát triển cho học sinh kĩ năng tìm kiếm và hệ thống hóa kiến thức. Đồng thời cần phải giúp học sinh có cơ hội vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã được hình thành để giải quyết những vấn đề thực tế bằng cách chú trọng tổ chức các bài học tích hợp. Dạy học tích hợp nhằm phát triển năng lực người học - Năng lực là tổng hợp các đặc điểm, kiến thức, kĩ năng, thái độ, thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Dạy học phát triển năng lực: Lấy học sinh làm trung tâm, chú trọng đến việc học sinh có thể sử dụng các kiến thức, kĩ năng đã được học để giải quyết các vấn đề thực tiễn.