VIEN NGHIEN CUU KHOA HOC NGAN HANG (KY YEU HOI THAO KHOA HOC) bigs ặ TH tà 3 : : Xe h 0 D2. //040/\077)069/(0)t042 HÀ NỘI - 2002 | VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NGÂN HÀNG BẢN VE CHO VAY (KY YEU HOI THAO KHOA HOC) co «| B2/A N3I557 NHÀ XUẤT BẢN THỐNG KÊ HÀ NỘI - 2002 \ `. -==am====zm 135 — 104 — 2002 TK 2002 LOU NOI DAU Một trong nhữ s công cụ quan trọng được Ngân hàng Trung ương sử dụng trong điều hành ‹ %ính sách tiên tệ, góp phần tích cực trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, thúc dẩy tự phát triển kinh tế đất nước thông qua cơ chế kiểm soát và điều tiết hoạt động c. a thị trường tiên tệ, đó là công cụ lãi suất.
O Việt Nam, tù năm 1991 đến nay, NHNN đã sử dụng và điều hành linh hoại công cụ lái suất ph ì hợp mục tiêu ngắn hạn, dài hạn và theo lộ trình tiến tới cơ chế lãi suất thị trưò ig: từ cơ chế lãi suất “âm”, lãi suất thực đương (1992- 1995), lãi suất thực dực sg “nới lỏng” (1996-2000), lãi suất cơ bản (2000-2002), tiến tới cơ chế lãi suất t. Việc áp dụng cơ chế lãi suất cho vay thỏa thuận bằng VND dánh dấu mội bước phát triển mạnh mẽ trong việc điều hành chính sách tiên tệ của Ngân hàng Nhà nước, theo a6, NHNN không còn tác động trực tiếp bằng các biện pháp mạng tính hành chính đến lãi suất thị trường, mà nó hoàn toàn được xác định trên cơ sở quan hệ cung - cầu về vốn trên thị trường tiền tệ. Trong thời gian tới, NHNN vần tiếp tục công bố lãi suất cơ bản nhằm định hướng lãi suất thị trường và thực hiện theo quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước. Mặc dâu cơ chế cho vay theo lãi suất thỏa thuận mới bắt đầu được áp dụng từ 1/6/2002, nhưng trong thực tế nó đã có những tác động nhất định đến hoạt động tín dụng của các ngân hàng, các TCTD nói riêng, cũng như đến toàn bộ nên kinh tế nói chung.
Để có thể nghiên cứu ảnh hưởng của những tác động nêu trên của cơ chế lãi suất mới, từ đó đưa ra những kiến nghị cụ thể giúp Ban lãnh đạo NHNN và các đơn vị chức năng có những biện pháp điều chỉnh phù hợp, nhạy bén sát thực với tình hình thực tế của các địa phương, cũng như để cho chính sách lãi suất mới thực sự di vào cuộc sống, phát huy được hiệu quả như mục tiêu dé ra, được sự đồng ý của Thống đốc NHNN VN, Viện NCKH Ngân hàng phối hợp với Vụ Chính sách tiền tệ - NHTU tổ chức cuộc hội thảo khoa học với chủ đề “Bàn về cho vay theo lãi suất thoả thuận bằng VNĐ”. Đây là một diễn đàn công khai và rộng rãi giữa các nhà quản lý, các nhà chuyên môn, các nhà khoa học, các cán bộ giáo viên về lĩnh vực này, do vậy cuộc hội thảo đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt liệt của đông đáo các nhà khoa học trong và ngoài ngành ngân hàng, củng 3 như của nhiều cán bộ trực tiếp làm công tác quản lý, kinh doanh của các ngân hàng. các TCTD cũng như của nhiều Quỹ TDND trên cả nước. Để có thể phổ biến kết quả hội thảo, Viện NCKH Ngân hang cho xuất bản cuốn Kỷ yếu Hội thảo, với hy vọng những thông tin được đăng tải trong cuốn ký yếu sẽ giúp ích cho các cán bộ làm công tác quản lý, kinh doanh trong toàn ngành trong việc hoạch định chiến lược phái triển của hệ thống ngân hàng, dưa hoạt động ngân hàng phát triển phù hợp với cơ chế thị trường, góp phần mở rộng tín dụng đáp ứng nhu cầu về vốn nhằm phục vụ tốt hơn nữa nhu cầu phát triển của đất nước trong giai doqn mỚI.
Xin trân trọng giới thiệu cùng ban đọc. VIEN NCKH NGAN HÀNG Hoi thdo khoa hoc “Ban vé cho vay theo lãi suất thoả thuận bằng VNĐ” TONG THUAT HOI THAO KHOA HOC: DE CHINH SACH LAI SUAT MỚI THUC SU DI VAO CUOC SONG TS NGUYEN THI PHUONG LAN VÀ NGUYÊN HẠNH PHÚC VIỆN NCKH NGÂN HÀNG chinh 1a mục đích cuộc hội thao véi chu dé:"Ban vé A tt Bo cho vay theo lãi suất thoả thuận bằng Việt Nam đồng" do Viện Nghiên cứu khoa học Ngân hàng phối hợp với Vụ Chính sách tiền tệ tổ chức vào ngày 14/6/2002 tại Hà Nội, với sự tham gia của hàng trăm đại biểu. là các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu chính sách, các nhà quản lý và trực tiếp kinh doanh tiền tệ, các giảng viên từ nhiều cơ quan Trung ương và Hà Nội như: Văn phòng Chính phủ. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân Việt Nam, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Quỹ hỗ trợ phát triển, Hiệp hội ngân hàng, Học viện Tài chính, Học viện Ngân hàng, Trường Đại học kinh tế quốc đân, các Vụ, Cục Ngân hang Nhà nước Trung wong va Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước các tỉnh: Hà Nội, Hà Tây, Bắc Ninh, Bắc giang, Ninh Bình, các Ngân hàng Thương mại Nhà nước và một số ngân hàng thương mại, như Ngân hàng Thương mại cổ phần Á châu, Tcchcombank, Quân đội, Quỹ tín dụng Trung ương và một số Quỹ tín dung Nhân dân cờ sở từ các tỉnh: Hà Tây, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà | Tĩnh, các thành viên Hội đồng khoa học ngân hàng.
Tới dự hội thảo còn có đại diện của báo Nhân Dân, Thời báo Kinh tế Việt Nam và các | cơ quan báo chí ngành ngân hàng. Dương Thu Hương, Phó Thong đốc Ngân hàng Nhà nước đã chủ trì Hội thảo. Theo Quyết định số 546/2002/QĐ-NHNN ngày 30/5/2002 của Thống đốc NHNN, bắt đầu từ ngày 1/6/2002 các NHTM và TCTD sẽ thực hiện cơ chế lãi suất thoả thuận trong hoạt động tín dụng thương | mại bằng Đồng Việt Nam đối với khách hàng. Theo đó, khi cho vay bằng Đồng Việt Nam, TCTD sẽ xác định lãi suất cho vay trên cơ sở cung cầu vốn thị trường và mức độ tín nhiệm đối với khách hàng vay 5 H6i thdo khoa hoc “Ban vé cho vay theo lãi suất thoa thudn bang VND” là các pháp nhân và cá nhân Việt Nam, pháp nhân và cá nhân nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
Cơ chế điều hành lãi suất thông qua lãi suất cơ bản và biên độ khống chế lãi suất cho vay (cộng 0,3% đối với cho vay ngấn hạn và 0,5% đối với cho vay trung, dài hạn) được bãi bỏ. Tuy nhiên, NHNN vẫn tiếp tục công bố lãi suất cơ bản trên cơ sở tham khảo mức lãi suất cho vay thương mại đối với khách hàng tốt nhất của nhóm các TCTD được lựa chọn theo Quyết định của Thống đốc NHNN trong từng thời kỳ để làm thamc khảo và định hướng lãi suất thị trường, phù hợp với luật NHNN, đồng thời NHNN chủ động áp dụng các biện pháp để kiểm soát biến động của lãi suất thị trường, đảm bảo được yêu cầu và mục tiêu chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ. Ngay sau khi Quyết định 546/2002/QĐ-NHNN ban hành. hệ thống ngân hàng cũng như đời sống xã hội đã đón nhận bằng nhiều phản ứng khác nhau: hàng loạt NHTM đưa ra quyết định thay đổi về mức lãi suất, các phương tiện thông tin đại chúng thì đưa tin và cho đăng tải nhiều bài viết về cơ chế lãi suất mới, trong đó chứa đựng các cách hiểu, sự băn khoăn, suy đoán và những kiến nghị, giải pháp khác nhau.
Trước tình hình đó, để chính sách lãi suất mới thực sự đi vào cuộc sống, phát huy được hiệu: quả như mục tiêu dé ra, Ban lãnh đạo NHNN đã chỉ đạo Viện NCKH ngân hàng và Vụ Chính sách tiền tệ tổ chức Hội thảo với chủ đề nêu trên. Xoay quanh chủ đề và mục tiêu của hội thảo, các đại biểu đã sôi nổi tham luận và đưa ra nhiều ý kiến đóng góp, tập trung vào những vấn đề sau. Thực hiện cơ chế lãi suất thoả thuận- bước tiến tới cơ chế lãi suất thị trườnp ở nước ta Hầu hết các bài viết và ý kiến tham luận đều khẳng định điều này và cho rằng: Với việc ban hành cơ chế lãi suất thoả thuận như trên chứng tỏ chính sách quản lý lãi suất của NHNN ngày càng cởi mở hơn, hạn chế dần và đi tới xóa bỏ việc điều hành lãi suất của nền kinh tế (lãi suất giữa các TCTD với doanh nghiệp) bằng mệnh lệnh hành chính, tiến dần tới tự do hóa theo nguyên tắc thị trường. Theo ông Nguyễn Đồng Tiến- Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ: “Từ năm 1991, hệ thống ngân hàng chuyển sang mô hình 2 cấp.
Trong hoạch định và điểu hành chính sách tiên tệ, NHNN sử dụng và điều hành linh hoạt công cụ lãi suất phù hợp mục tiêu ngắn hạn, dài hạn và theo ra Hồi thảo khoa học “Bàn về cho vay theo lãi suất thoả thuân bằng VNĐ” lộ trình tiến tới cơ chế lãi suất thị trường”. Nhìn lại quá trình điều hành lãi suất của NHNN, nhiều đại biểu cho rằng: (1) Giai đoạn 1986 - 1989 là giai đoạn lãi suất thực âm (phù hợp. với lý thuyết) lã một trong nhiều nguyên nhân nền kinh tế nước ta rơi vào trì trệ. (2) Giai đoạn sau đó lãi suất đã được điều chỉnh dần hướng đến lãi suất thực dương (1992) để kích thích tiết kiệm, đầu tư, tăng trưởng kinh tế.
Từ năm 1992 diễn biến lãi suất đã thực sự là lãi suất thực dương. (3) Tiếp theo cơ chế lãi suất đã được tự do hoá dần, loại bỏ dần các quy định về lãi suất sàn, lãi suất trần, áp dụng lãi suất cơ bắt cộng biên độ.đã thực sự góp phần ổn định và tăng trưởng kinh tế khả quan trong những năm 1990 (4) Hiện tại thực hiện cơ chế lãi suất thoả thuận cho vay VND là một chủ trương đúng đắn và phù hợp quy luật, là bước tiến quan trọng trong tiến trình tiến tới tự do hóa hoàn toàn về lãi suất ở nước ta: đồng thời, đáp ứng kịp thời những đòi hỏi bức xúc về cung- cầu vốn của nền kinh tế hiện nay, bởi lẽ: - Cơ chế lãi suất cơ bản cộng với biên độ khống chế được áp dụng thực hiện từ tháng 8/2000 đến nay, thực chất là NHNN khống chế trần lãi suất cho vay tối đa của TCTD, 1a co chế quản lý hành chính về lãi suất nên không thể duy trì mãi trong điều kiện nền kinh tế thị trường và xu hướng hội nhập quốc tế ngày càng phát triển ở nước ta. - Nhu cầu vốn đầu tư cho nông nghiệp và nông thôn nước ta tronp những năm trước mắt rất lớn nhằm đạt được những mục tiêu phát triển như NQ TƯ 5 khóa 9 đã đề ra.