Luận án toàn văn chính sách xoay trục sang châu á thái bình dương của cộng hòa pháp và khuyến nghị đối với chính sách đối ngoại của việt nam

Luận án phân tích chính sách xoay trục sang châu Á - Thái Bình Dương của Pháp và đưa ra khuyến nghị cho chính sách đối ngoại Việt Nam.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Chính Trị Học
• Đề tài: Chính Sách Xoay Trục Của Pháp Sang Châu Á - Thái Bình Dương Và Khuyến Nghị Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu liên quan công bố trong và ngoài nước
• 1.1.1. Các nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Cộng hòa Pháp
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 2. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2.1. Về nội dung
• 3.2.2. Về không gian
• 3.2.3. Về thời gian
• 4. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Cơ sở lý luận
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 5. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 5.1. Về mặt lý luận
• 5.2. Về mặt thực tiễn
• 6. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 6.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 6.2. Giả thuyết nghiên cứu
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách xoay trục của Pháp sang châu Á Thái Bình Dương

Chính sách xoay trục của Cộng hòa Pháp sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương (CA-TBD) đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh địa chính trị hiện nay. Khu vực này không chỉ là trung tâm kinh tế mà còn là nơi diễn ra nhiều biến động chính trị, quân sự. Chính sách này thể hiện mong muốn của Pháp trong việc khẳng định vị thế của mình tại một khu vực đang ngày càng trở nên quan trọng trong trật tự thế giới đa cực.

1.1. Lịch sử hình thành chính sách đối ngoại của Pháp

Chính sách đối ngoại của Cộng hòa Pháp đã trải qua nhiều giai đoạn, từ việc tập trung vào châu Âu đến việc mở rộng sang CA-TBD. Sự chuyển mình này phản ánh sự thay đổi trong bối cảnh toàn cầu và nhu cầu khẳng định vị thế của Pháp trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

1.2. Tầm quan trọng của châu Á Thái Bình Dương trong chính sách của Pháp

Châu Á - Thái Bình Dương là khu vực có tiềm năng kinh tế lớn, chiếm 46% diện tích toàn cầu. Việc Pháp xoay trục sang khu vực này không chỉ nhằm mục đích kinh tế mà còn để tăng cường an ninh khu vực và hợp tác quốc tế.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách xoay trục của Pháp

Chính sách xoay trục của Pháp đối mặt với nhiều thách thức, từ sự cạnh tranh của các cường quốc khác như Mỹ và Trung Quốc đến những vấn đề nội bộ trong chính sách đối ngoại. Những thách thức này đòi hỏi Pháp phải có những điều chỉnh linh hoạt để duy trì ảnh hưởng của mình tại CA-TBD.

2.1. Sự cạnh tranh giữa các cường quốc tại châu Á Thái Bình Dương

Sự hiện diện ngày càng mạnh mẽ của Mỹ và Trung Quốc tại CA-TBD đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Pháp cần phải xác định rõ chiến lược của mình để không bị lấn át trong cuộc đua này.

2.2. Những thách thức nội bộ trong chính sách đối ngoại của Pháp

Chính sách đối ngoại của Pháp cũng gặp phải những thách thức từ chính nội bộ, bao gồm sự phân hóa trong quan điểm chính trị và áp lực từ các nhóm lợi ích khác nhau. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng thực hiện chính sách xoay trục một cách hiệu quả.

III. Phương pháp và giải pháp cho chính sách xoay trục của Pháp

Để thực hiện chính sách xoay trục sang CA-TBD một cách hiệu quả, Pháp cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Điều này bao gồm việc tăng cường hợp tác kinh tế, an ninh và văn hóa với các quốc gia trong khu vực.

3.1. Tăng cường hợp tác kinh tế với các nước trong khu vực

Pháp cần thúc đẩy các hiệp định thương mại tự do và đầu tư với các quốc gia trong CA-TBD để tăng cường mối quan hệ kinh tế. Điều này không chỉ giúp phát triển kinh tế mà còn củng cố vị thế của Pháp trong khu vực.

3.2. Củng cố an ninh khu vực thông qua hợp tác quốc phòng

Việc hợp tác quốc phòng với các nước trong khu vực sẽ giúp Pháp tăng cường khả năng bảo vệ lợi ích của mình. Các cuộc tập trận chung và chia sẻ thông tin tình báo là những biện pháp cần thiết để đảm bảo an ninh khu vực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách của Pháp

Nghiên cứu về chính sách xoay trục của Pháp sang CA-TBD đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các mối quan hệ hợp tác đã được thiết lập và củng cố, tạo ra những cơ hội mới cho cả hai bên.

4.1. Kết quả hợp tác kinh tế giữa Pháp và các nước châu Á

Các hiệp định thương mại và đầu tư đã mang lại lợi ích kinh tế cho cả Pháp và các nước trong khu vực. Sự gia tăng thương mại và đầu tư đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và phát triển kinh tế.

4.2. Tác động của chính sách đối ngoại của Pháp đến Việt Nam

Chính sách xoay trục của Pháp đã tạo ra nhiều cơ hội hợp tác cho Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế và an ninh. Việt Nam có thể tận dụng mối quan hệ này để phát triển hơn nữa trong bối cảnh toàn cầu hóa.

V. Kết luận và tương lai của chính sách xoay trục của Pháp

Chính sách xoay trục của Pháp sang CA-TBD sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh địa chính trị hiện nay. Việc duy trì và phát triển mối quan hệ với các quốc gia trong khu vực sẽ là chìa khóa để Pháp khẳng định vị thế của mình.

5.1. Dự báo tương lai của chính sách xoay trục của Pháp

Trong tương lai, chính sách xoay trục của Pháp sẽ cần phải linh hoạt hơn để thích ứng với những thay đổi trong bối cảnh quốc tế. Sự hợp tác chặt chẽ với các nước trong khu vực sẽ là yếu tố quyết định.

5.2. Khuyến nghị cho Việt Nam trong bối cảnh chính sách của Pháp

Việt Nam cần tận dụng cơ hội từ chính sách xoay trục của Pháp để phát triển mối quan hệ hợp tác sâu rộng hơn. Việc xây dựng các chiến lược hợp tác cụ thể sẽ giúp Việt Nam đạt được lợi ích tối đa từ mối quan hệ này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu bằng việc trích dẫn lời phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Laurent Fabius tại trụ sở ASEAN tại Jakarta ngày 2 tháng 8 năm 2013. Báo cáo phân tích ba ưu tiên chiến lược và vạch ra lộ trình 6 tháng, một năm và hai năm để giành lại chỗ đứng ở Đông Nam Á (ĐNÁ) của Cộng hòa Pháp. Nghiên cứu với đề tài La France et l’Asie: l’ébauche d’un “pivot” à la française? (Pháp và châu Á: phác thảo về “xoay trục” kiểu Pháp?) của Hadrienne Terres, 2015 [71] luận giải nội hàm của chiến lược xoay trục sang CA-TBD của Cộng hòa Pháp. Sau khi Mỹ triển khai chiến lược xoay trục sang CA-TBD và tái cân bằng Đông - Tây, Cộng hòa Pháp cũng đã xoay trục sang CA-TBD.

Tuy nhiên, không giống như Mỹ, “trục” của Cộng hòa Pháp không đi kèm với việc bố trí lại quân sự trong khu vực mà gắn liền với các hoạt động ngoại giao nhằm phục vụ mục tiêu của kinh tế và phải được hiểu trong khuôn khổ rộng hơn đó là sự phục hồi của mạng lưới ngoại giao Pháp trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu. Khi so sánh chiến lược xoay trục sang CA-TBD của Cộng hòa Pháp với chiến lược của Mỹ, tác giả đã kết luận đây không phải là 21 chính sách theo đuôi mà là sự điều chỉnh hợp lý của nước Pháp trước cục diện thế giới và tương quan lực lượng trong khu vực CA-TBD có sự thay đổi mạnh mẽ. Đây là một công trình nghiên cứu về thuật ngữ “xoay trục” cũng như nội hàm chính sách xoay trục sang CA-TBD của Cộng hòa Pháp, có giá trị tham khảo đối với việc xây dựng khung lý thuyết của chính sách này. Ủy ban liên Bộ về Biển của Pháp, National Strategy for security of maritime areas 2015 (Chiến lược quốc gia về An ninh các vùng biển), 2015 [47] đánh giá về vai trò của đại dương - là không gian thể hiện quyền lực của các quốc gia và về các đại dương có sự hiện diện của Cộng hòa Pháp trên thế giới.

Trong đó Cộng hòa Pháp chia Ấn Độ Dương thành hai khu vực: Bắc Ấn Độ Dương nối các đường giao thương trên biển giữa hai châu lục Á - Âu, Nam Ấn Độ Dương là nơi quốc gia này có chủ quyền với nhiều lãnh thổ hải ngoại. Còn Thái Bình Dương là khu vực có nhiều đường biển chính yếu ở phía Bắc đường xích đạo và là nơi có các lãnh thổ hải ngoại của Cộng hòa Pháp như New Caledonia, Wallis-và-Futuna, Polynesia, Clipperton. Tài liệu có giá trị minh họa cao trong việc lý giải động lực cũng như tiềm lực của Cộng hòa Pháp khi triển khai xoay trục sang CA-TBD. Bộ Quốc phòng Pháp, La France et la sécurité en Asie-Pacifique (Pháp và an ninh tại châu Á - Thái Bình Dương), 2016 [55] thể hiện chính sách dài hạn về an ninh quốc phòng của Cộng hòa Pháp tại khu vực CA-TBD.

Tài liệu trình bày về những thách thức an ninh trong khu vực, bố trí quân sự và hành động quốc phòng do Cộng hòa Pháp thực hiện tại đây, từ đó khẳng định Cộng hòa Pháp sẽ tiếp tục cam kết đảm bảo an ninh khu vực. Trong tài liệu này, Bộ Quốc phòng Pháp lần đầu tiên nhắc đến “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” như một thuật ngữ địa lý độc lập và nhấn mạnh sự kết nối giữa hai đại dương với châu Á là điểm mấu chốt. Nicolas Regaud, France and security in the Asia - Pacific: From the end of the first Indochina conflict to today (Pháp và an ninh tại châu Á - Thái 22 Bình Dương: Từ sau cuộc xung đột đầu tiên ở Đông Dương cho đến nay), 2016 [45] nhận định các hoạt động liên quan đến an ninh của Cộng hòa Pháp tại CA-TBD trước đây thường bị đánh giá thấp, đôi khi bị bóp méo hoặc đơn giản là bị bỏ qua trong thế so sánh với các quốc gia như Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản. Vấn đề cốt lõi mà công trình nghiên cứu muốn tập trung không phải là đánh giá quá cao vai trò chiến lược của Cộng hòa Pháp trong khu vực, mà là nhận thức được sau khi vai trò tại khu vực bị giảm sút vào cuối cuộc xung đột Đông Dương đầu tiên, Cộng hòa Pháp đã xây dựng chiến lược lâu dài và rõ ràng hơn ở cấp độ khu vực trong hợp tác và đối thoại.

Ủy ban Đối ngoại Quân sự - Thượng viện Pháp, Australie: quelle place pour la France dans le Nouveau monde? (Australia: xác định vai trò của nước Pháp trong thế giới mới), 2016 [74] phân tích mối quan hệ Australia - Pháp và dự báo về vị thế của Pháp trong QHQT. Tháng 4 năm 2016, Australia đã ký kết hợp đồng trị giá 34 tỷ EUR với Cộng hòa Pháp để hiện đại hóa hạm đội tàu ngầm của mình. Hợp đồng này được đánh giá là một trong những thỏa thuận lớn nhất trong lịch sử quốc phòng hai nước. Nhóm chuyên gia quốc phòng - đối ngoại của Thượng viện Pháp khẳng định cần làm sâu sắc hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược với Australia đồng thời đề xuất lộ trình để Cộng hòa Pháp trở thành một chủ thể hàng đầu trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Jérémy Bachelier, Enjeux et perspectives de la France en Asie du Sud- Est (Những thách thức và triển vọng cho Pháp tại Đông Nam Á), 2017 [49] trình bày những thách thức và triển vọng đối với Cộng hòa Pháp tại khu vực ĐNÁ; quá trình tổ chức thực thi chính sách xoay trục sang châu Á của Cộng hòa Pháp trong đó tập trung phân tích các hoạt động tại ĐNÁ. Tác giả khẳng định trong chiến lược tạo ra “sự đã rồi” để áp đặt chủ quyền đối với gần như toàn bộ Biển Đông của Trung Quốc, Cộng hòa Pháp phải chứng minh vai trò của một cường quốc đáng tin cậy và có khả năng can thiệp giải quyết khủng 23 hoảng. Giá trị thực tiễn của công trình được đánh giá cao khi đã kiến nghị Cộng hòa Pháp cần phải tăng cường hợp tác hàng hải và tích cực tham gia vào các cơ chế trong khu vực. Nghiên cứu với chủ đề Géopolitique et géostratégie de la France (Địa chính trị và địa chiến lược của Pháp) của Areion Group, 2018 [48] phân tích địa chính trị của Cộng hòa Pháp trên ba nội dung cốt lõi: những thách thức của toàn cầu hóa, quan hệ đối ngoại của Cộng hòa Pháp với các đối tác (châu Á, Nga, Mỹ, Trung Quốc, Trung Đông.) và chiến lược (quốc phòng, can thiệp ở châu Phi, NATO, cuộc chiến chống khủng bố…).

Tuy nhiên, do tập hợp bài viết của nhiều tác giả nên nghiên cứu còn khá sơ khai, chủ yếu là các bài viết ngắn chưa có tính chuyên sâu. Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp, Livre blanc “Stratégie française en Asie-Océanie à l’horizon 2030” (Sách trắng “Pháp tại châu Á và châu Đại Dương đến năm 2030), 2018 [52] trình bày định hướng thực hiện chiến lược của Cộng hòa Pháp ở châu Á - châu Đại Dương xoay quanh bốn ưu tiên của hành động. Về định hướng: tiếp tục củng cố và tái cân bằng quan hệ đối tác chiến lược toàn cầu với Trung Quốc; phát triển và tăng cường các quan hệ đối tác chiến lược hoặc toàn cầu khác trong khu vực; tăng cường vị thế của EU trong khu vực; tham gia nhiều hơn vào các tổ chức khu vực; góp phần giải quyết vấn đề khủng bố Hồi giáo cực đoan trong khu vực; hỗ trợ quá trình chuyển đổi đang diễn ra trong khu vực. Về bốn ưu tiên: an ninh Pháp; nền độc lập của Cộng hòa Pháp kết hợp với tham vọng của châu Âu; đoàn kết xuyên quốc gia thông qua việc thúc đẩy lợi ích chung; sự ảnh hưởng và sức hấp dẫn của Cộng hòa Pháp.

Tài liệu có giá trị tham khảo cao trong việc dự báo chiều hướng phát triển chính sách của Pháp tại khu vực CA-TBD. Bộ Quốc phòng Pháp, La France et la Sécurité en Indo-Pacifique (Pháp và an ninh tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương), 2018 [56] phân tích các thách thức an ninh ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, các hoạt 24 động an ninh - quốc phòng của Cộng hòa Pháp tại khu vực và nhấn mạnh Cộng hòa Pháp đặc biệt quan tâm đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi có sự ổn định là điều cần thiết cho an ninh quốc tế. Tài liệu khẳng định sự cam kết liên tục của nước này nhằm phát triển về lâu dài mối quan hệ bền chặt với các quốc gia trong khu vực, vì lợi ích của an ninh tập thể. Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp, La stratégie française dans l’Indopacifique (Chiến lược của Pháp tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương), 2019 [53] khẳng định trong bối cảnh quốc tế được đánh dấu bởi những bất ổn và sự nổi lên của chủ nghĩa đa phương, ưu tiên chiến lược của Cộng hòa Pháp là thiết lập một trật tự đa phương ổn định dựa trên luật pháp và quyền tự do đi lại, một chủ nghĩa đa phương công bằng và hiệu quả.

Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Binh Dương là trung tâm của chiến lược này. Không gian Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đối với Cộng hòa Pháp hiện hữu như một thực tế địa chính trị. Nước Pháp hiện diện tại khu vực này với các lãnh thổ hải ngoại và 93% khu vực đặc quyền kinh tế của mình nằm tại Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Tổng cộng có 1,6 triệu người Pháp sinh sống tại khu vực này, hơn 2.000 công ty con của các công ty Pháp cũng như 8000 quân nhân đang làm nhiệm vụ.

Nhiều bài viết nghiên cứu về chính sách xoay trục sang CA-TBD của Cộng hòa Pháp được đăng trên các tạp chí uy tín như: Pierre Journoud (2012), L’évolution du débat stratégique en Asie du Sud-Est depuis 1945 (Sự tiến triển của cạnh tranh chiến lược ở Đông Nam Á từ sau năm 1945), Tạp chí Études de l’Irsem, số 14 [65] kết cấu thành ba phần: Lập trường chính trị của các nước lớn và các nước thực dân cũ đối với ĐNÁ; Chiến lược quân sự và tranh chấp lãnh thổ; Những mối đe dọa xuyên quốc gia mới. Bài viết trình bày những diễn biến chính có ảnh hưởng đến khu vực kể từ khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc cũng như làm rõ những thay đổi to lớn ảnh hưởng đến toàn bộ khu vực Đông Á mà cả EU và Cộng hòa Pháp đều không thể thờ ơ. 25 François Godement (2014), France’s “pivot” to Asia (Pháp “xoay trục” sang châu Á), Tạp chí Policy Brief - ECFR [41] trình bày nội dung của chính sách xoay trục sang châu Á của Pháp và thực tiễn triển khai chính sách trên hai trục chính là kinh tế và ngoại giao với hai mục tiêu cụ thể.