Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Về Phát Triển Hạ Tầng Kinh Tế - Xã Hội Tại Huyện Điện Biên

Luận văn phân tích thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới, phát triển hạ tầng kinh tế xã hội tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên.

• Tác giả: Quàng Văn Phong
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Hoàng Thu Hương
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Điện Biên: Phát Triển Hạ Tầng Kinh Tế - Xã Hội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA THỰC THI CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI VỀ PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG KINH TẾ - XÃ HỘI
• 1.1. Chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội
• 1.2. Nông thôn mới, xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội
• 1.3. Chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT – XH
• 1.4. Vai trò của chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH
• 1.5. Thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH
• 1.6. Khái niệm thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH
• 1.7. Mục tiêu của thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH
• 1.8. Quy trình thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH
• 1.9. Các nhân tố ảnh hưởng tới quy trình thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH
• 1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI VỀ PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI HUYỆN ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 2.1. Khái quát xây dựng NTM và chính sách xây dựng NTM về phát triển hạ tầng KT-XH tại tỉnh Điện Biên
• 2.2. Khái quát về xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Chính sách xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Điện Biên
• 2.4. Kết quả ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù của địa phương
• 2.5. Thực trạng thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT – XH tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên
• 2.6. Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách xây dựng NTM về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên
• 2.7. Ban hành các cơ chế chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện
• 2.8. Công tác tuyên truyền, vận động về chính sách xây dựng NTM về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên
• 2.9. Phân công, phối hợp thực hiện chính sách xây dựng NTM về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên
• 2.10. Đôn đốc thực hiện chính sách
• 2.11. Kiểm tra, giám sát
• 2.12. Kết quả thực thi chính sách xây dựng NTM về phát triển hạ tầng KT – XH tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên
• 2.13. Thành công và hạn chế trong quá trình thực thi chính sách xây dựng NTM về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên
• 2.14. Đánh giá chung về thành công trong quá trình thực thi chính sách xây dựng NTM về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên
• 2.15. Một số tồn tại trong chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên
• 2.16. Một số tồn tại trong quá trình thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên
• 2.17. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHO VIỆC THỰC THI CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI VỀ PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI HUYỆN ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 3.1. Định hướng xây dựng giải pháp thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên
• 3.2. Mục tiêu và giải pháp thực hiện chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại huyện Điện Biên
• 3.3. Những vấn đề về phát triển cơ sở hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên trong thời gian tới
• 3.4. Giải pháp tăng cường thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT - XH của huyện Điện Biên tỉnh Điện Biên
• 3.5. Kiện toàn đội ngũ cán bộ tham gia hoạt động thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới
• 3.6. Đa dạng hóa các hình thức truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng
• 3.7. Nâng cao chất lượng, hiệu quả các tiêu chí nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT - XH
• 3.8. Chủ động ưu tiên cân đối nguồn lực từ ngân sách địa phương và tăng cường huy động, lồng ghép các nguồn lực khác trên địa bàn để thực hiện nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT - XH
• 3.9. Các giải pháp khác
• 3.10. Tiểu kết Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Điện Biên

Chương trình Chính sách xây dựng nông thôn mới có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, năm 2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, xác định xã đạt chuẩn phải đáp ứng đủ 5 lĩnh vực lớn, bao gồm 19 tiêu chí. Năm 2010, Chính phủ ban hành Quyết định 800/QĐ-TTg về chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2010-2020. Đến hết tháng 11/2015, cả nước có 1.554 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Chương trình nhấn mạnh vào việc xây dựng đời sống mới, chăm lo lợi ích thiết thực cho người nông dân, đảm bảo phát triển bền vững nông thôn.

1.1. Mục Tiêu Chính Của Chương Trình Nông Thôn Mới

Mục tiêu chính là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân; có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phù hợp; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị; xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; quốc phòng và an ninh, trật tự được giữ vững.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Hạ Tầng Kinh Tế Xã Hội Nông Thôn

Hạ tầng kinh tế - xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đầu tư vào hạ tầng là yếu tố then chốt để xây dựng nông thôn mới thành công.

II. Thách Thức Phát Triển Hạ Tầng Điện Biên Theo Tiêu Chí Mới

Điện Biên đã đạt được một số thành tựu trong xây dựng nông thôn mới, cơ sở hạ tầng được nâng cấp, tạo thuận lợi cho giao thương, phát triển kinh tế địa phương, tăng cường tỉ trọng công nghiệp, dịch vụ, nâng cao thu nhập và đời sống tinh thần cho nhân dân. Tính đến tháng 6/2018, toàn tỉnh có 16 xã đạt chuẩn và cơ bản đạt chuẩn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, cán bộ cơ sở và nhân dân gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Theo tài liệu gốc, hạ tầng kinh tế - xã hội tuy có biến đổi tích cực vẫn còn lạc hậu.

2.1. Hạn Chế Về Nguồn Lực Đầu Tư Xây Dựng Nông Thôn Mới

Huyện Điện Biên gặp khó khăn trong việc tự cân đối các nguồn lực để đầu tư, ngân sách tỉnh thực hiện tự chủ theo phân cấp mới; sản phẩm nông nghiệp chưa mang tính chất hàng hóa, chưa phát triển thành vùng; kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được đầu tư chủ yếu bằng ngân sách Nhà nước.

2.2. Khoảng Cách Phát Triển So Với Khu Vực Đô Thị

Mức sống vật chất, văn hoá, y tế, giáo dục của cư dân nông thôn được cải thiện một bước nhưng còn ở mức thấp và vẫn còn khoảng cách khá lớn so với khu vực đô thị; cảnh quan, sinh thái nông thôn truyền thống bị biến dạng, ô nhiễm môi trường đang diễn ra hàng ngày.

2.3. Năng Lực Quản Lý Điều Hành Còn Yếu Kém

Năng lực quản lý điều hành của cán bộ còn rất yếu kém chưa theo kịp với những biến đổi của xã hội trong thời kỳ hội nhập. Đây là một trong những rào cản lớn đối với quá trình phát triển nông thôn bền vững tại Điện Biên.

III. Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Huyện Điện Biên

Cần tập trung vào phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, xây dựng các chuỗi giá trị nông sản, nâng cao năng lực cạnh tranh. Ưu tiên phát triển các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương, có lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Theo tài liệu gốc, cần phải có sự liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân để phát triển sản xuất nông nghiệp hiệu quả.

3.1. Liên Kết Sản Xuất và Tiêu Thụ Nông Sản

Xây dựng các mô hình liên kết giữa người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản. Hỗ trợ nông dân tiếp cận với các kênh tiêu thụ hiện đại, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

3.2. Ứng Dụng Khoa Học Công Nghệ Vào Sản Xuất

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Hỗ trợ nông dân tiếp cận với các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến.

3.3. Phát Triển Du Lịch Nông Thôn Gắn Với Sản Phẩm OCOP

Kết hợp phát triển du lịch nông thôn với các sản phẩm OCOP (Mỗi xã một sản phẩm). Tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn du khách, đồng thời quảng bá các sản phẩm nông sản địa phương.

IV. Cải Thiện Hạ Tầng Giao Thông Thủy Lợi Điện Biên

Đầu tư cải thiện hạ tầng giao thông nông thôn, đặc biệt là các tuyến đường kết nối các vùng sản xuất với thị trường tiêu thụ. Nâng cấp hạ tầng thủy lợi để đảm bảo nguồn nước tưới cho sản xuất nông nghiệp. Theo tài liệu gốc, cần phải huy động mọi nguồn lực để đầu tư phát triển hạ tầng, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội nông thôn.

4.1. Nâng Cấp Mạng Lưới Giao Thông Nông Thôn

Xây dựng và nâng cấp các tuyến đường giao thông kết nối các xã, thôn, bản, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, vận chuyển hàng hóa. Ưu tiên đầu tư các tuyến đường có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội.

4.2. Đầu Tư Hệ Thống Thủy Lợi Hiện Đại

Xây dựng và nâng cấp các công trình thủy lợi, đảm bảo cung cấp đủ nước cho sản xuất nông nghiệp. Áp dụng các công nghệ tưới tiêu tiết kiệm nước, nâng cao hiệu quả sử dụng nước.

V. Đầu Tư Xã Hội Giáo Dục Y Tế Văn Hóa Điện Biên

Nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa ở nông thôn. Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất trường học, trạm y tế, nhà văn hóa. Nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên, y bác sĩ, cán bộ văn hóa. Theo tài liệu gốc, cần phải chú trọng phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội nông thôn.

5.1. Nâng Cao Chất Lượng Giáo Dục Tại Khu Vực Nông Thôn

Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cho các trường học ở nông thôn. Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên. Tạo điều kiện cho học sinh nông thôn tiếp cận với các chương trình giáo dục chất lượng.

5.2. Phát Triển Dịch Vụ Y Tế Cơ Sở

Xây dựng và nâng cấp các trạm y tế xã, đảm bảo cung cấp đầy đủ các dịch vụ y tế cơ bản cho người dân. Nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ y bác sĩ. Tăng cường công tác phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe cho người dân.

5.3. Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Văn Hóa Truyền Thống

Đầu tư xây dựng nhà văn hóa, bảo tồn các di tích lịch sử, văn hóa. Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân. Khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

VI. Đánh Giá Và Triển Vọng Nông Thôn Mới Điện Biên

Đánh giá hiệu quả của các chính sách xây dựng nông thôn mới đã triển khai. Rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách trong thời gian tới. Cần có tầm nhìn dài hạn, xây dựng kế hoạch phát triển nông thôn mới bền vững, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Thực Thi Chính Sách

Tiến hành đánh giá định kỳ và toàn diện về hiệu quả của các chính sách xây dựng nông thôn mới đã triển khai. Xác định những thành công, hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế.

6.2. Xây Dựng Kế Hoạch Phát Triển Bền Vững

Xây dựng kế hoạch phát triển nông thôn mới bền vững, dựa trên các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Đảm bảo sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng và thực hiện kế hoạch.

6.3. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách xây dựng nông thôn mới. Đảm bảo tính minh bạch, công khai và hiệu quả của các nguồn lực đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chủ trương mang tính chiến lược nhằm chuyển đổi diện mạo nông thôn Việt Nam. Tính đến tháng 6/2018, toàn tỉnh Điện Biên đã có 16 xã đạt chuẩn và cơ bản đạt chuẩn nông thôn mới, đạt tỷ lệ 13,79% và vượt 7,79% so với kế hoạch ban đầu. Tuy nhiên, toàn tỉnh vẫn còn 24 xã đạt dưới 5 tiêu chí, chiếm tỷ lệ 20,68%. Trong bối cảnh đó, huyện Điện Biên đối mặt với bài toán phức tạp khi vừa phải triển khai đồng bộ 19 tiêu chí trên 25 đơn vị hành chính cấp xã, vừa phải tự cân đối ngân sách trong điều kiện kinh tế xã hội miền núi còn nhiều khó khăn, địa hình chia cắt mạnh và hạ tầng kỹ thuật ban đầu còn thiếu thốn.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công của tác giả Quàng Văn Phong tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Đánh giá toàn diện thực trạng tổ chức thực thi chính sách phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tại huyện Điện Biên giai đoạn 2010 - 2018, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách đến năm 2020 và tầm nhìn 2025.

Nghiên cứu làm sáng tỏ quá trình hiện thực hóa 9 nhóm nội dung hạ tầng thiết yếu theo Quyết định 800/QĐ-TTg và Quyết định 1980/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, bao gồm giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, hạ tầng thương mại, thông tin truyền thông, nhà ở dân cư và trạm y tế xã. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cấp 101 km đường giao thông nông thôn, 12,33 km kênh mương thủy lợi và trực tiếp cải thiện điều kiện sinh kế cho hơn 100.000 người dân khu vực nông thôn huyện Điện Biên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết chu trình chính sách công và khung phân tích thực thi chính sách cấp địa phương. Trọng tâm của khung lý thuyết tập trung vào ba giai đoạn thực thi: tổ chức triển khai thực hiện (lập kế hoạch, vận hành ngân sách, phối hợp liên ngành, truyền thông), kiểm soát quá trình thực hiện (giám sát, thông tin phản hồi) và hoàn thiện, đổi mới chính sách.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng lý thuyết phát triển nông thôn đa chiều bền vững của Võ Văn Thắng và Huỳnh Thanh Hiếu (2014), khẳng định xây dựng nông thôn mới là quá trình biến đổi toàn diện từ kinh tế, xã hội, văn hóa đến môi trường. Ba khái niệm trung tâm được chuẩn hóa xuyên suốt gồm:

• Nông thôn mới: Trạng thái phát triển nông thôn hiện đại, văn minh, có kết cấu hạ tầng đồng bộ và đời sống cư dân được nâng cao theo Nghị quyết 26-NQ/TW và Thông tư 54/2009/TT-BNNPTNT.
• Chính sách phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn: Tập hợp các quy phạm, cơ chế phân bổ nguồn lực của Nhà nước nhằm kiến thiết hệ sinh thái kỹ thuật phục vụ sản xuất và sinh hoạt.
• Thực thi chính sách cấp huyện: Quá trình chuyển hóa các quyết định quản lý nhà nước từ Trung ương và cấp tỉnh thành các công trình hạ tầng cụ thể thông qua bộ máy chính quyền cấp huyện và sự tham gia của cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tác giả hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết giai đoạn 2010 - 2018 của UBND tỉnh Điện Biên, Báo cáo số 365/BC-UBND và Báo cáo số 367/BC-UBND của UBND huyện Điện Biên.
• Điều tra bảng hỏi xã hội học: Khảo sát chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng với quy mô 150 hộ dân tại các cụm xã đại diện vùng lòng chảo (Thanh Xương, Thanh An, Thanh Chăn, Thanh Hưng, Thanh Luông, Thanh Nưa) và xã vùng cao, vùng căn cứ cách mạng (Mường Phăng). Việc lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tầng giúp phản ánh trung thực mức độ thụ hưởng và mức độ hài lòng của các nhóm dân tộc thiểu số khác nhau.
• Phỏng vấn sâu: Tiến hành phỏng vấn sâu 15 cán bộ chuyên trách thuộc Ban Chỉ đạo nông thôn mới huyện, Phòng Nông nghiệp & PTNT, Phòng Kinh tế & Hạ tầng và lãnh đạo UBND 7 xã điểm nhằm nhận diện các điểm nghẽn thể chế và khó khăn trong giải ngân vốn. Toàn bộ dữ liệu được tổng hợp, xử lý và so sánh chéo trong mốc thời gian từ năm 2010 đến hết năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng giai đoạn 2010 - 2018 tại huyện Điện Biên mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Bộ máy tổ chức thực thi được đồng bộ hóa 100%: Huyện đã thành lập Văn phòng Điều phối nông thôn mới chuyên trách với 23 thành viên kiêm nhiệm thuộc các phòng ban chuyên môn. Tại cấp cơ sở, 25/25 xã đã thành lập đầy đủ Ban Chỉ đạo, Ban Quản lý và các Ban Phát triển thôn bản theo đúng tinh thần Quyết định 1996/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
• Xã hội hóa nguồn lực phát triển hạ tầng đạt tỷ lệ cao: Tổng kết nguồn vốn thực hiện giai đoạn 2016 - 2018 cho thấy sự tham gia mạnh mẽ của người dân. Trong tổng vốn đầu tư phát triển giao thông (hoàn thành 101 km đường), nhân dân đóng góp 21.035 triệu đồng, chiếm 19,7%. Đối với thủy lợi (12,33 km kênh mương), vốn dân góp đạt 3.272 triệu đồng, chiếm 24,1%. Đặc biệt, tỷ lệ đóng góp của cộng đồng trong xây dựng cơ sở vật chất văn hóa đạt 8.258 triệu đồng (chiếm 36,6%) và hỗ trợ phát triển hợp tác xã đạt 15.366 triệu đồng (chiếm 47,4%).
• Ngân sách Nhà nước giữ vai trò chủ đạo ở các hạng mục phi vật chất và hạ tầng quy mô lớn: Toàn bộ 100% nguồn vốn dành cho nâng cao năng lực (105 triệu đồng), truyền thông (95 triệu đồng), giám sát đánh giá (597 triệu đồng), cùng các dự án trường học (80.888 triệu đồng) và trạm y tế (3.500 triệu đồng) đều được đảm bảo từ ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương.
• Hiệu quả công tác truyền thông thực tiễn: Ban Chỉ đạo huyện đã tổ chức thành công 5 lớp tuyên truyền chuyên sâu tại 5 xã điểm với 2.500 lượt người tham gia, kết hợp với các chương trình phát thanh định kỳ của Đài Truyền thanh - Truyền hình huyện, nâng tỷ lệ người dân nhận thức rõ vai trò chủ thể xây dựng nông thôn mới lên trên 75%.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn đầu tư hạ tầng và bảng đối chiếu tiến độ hoàn thành các tiêu chí giữa các xã vùng lòng chảo và xã vùng cao. Kết quả cho thấy cơ chế trao quyền tự chủ cho cấp xã theo Nghị quyết 15/NQ-HĐND và Hướng dẫn số 761/HD-UBND (giao UBND xã làm chủ đầu tư các công trình dưới 3 tỷ đồng, Nhà nước hỗ trợ vật liệu xi măng, đá, cống; nhân dân đóng góp ngày công và mặt bằng) là đòn bẩy then chốt giúp tăng tốc độ cứng hóa giao thông thôn bản.

Tuy nhiên, khi so sánh với các nghiên cứu tương đồng tại khu vực miền Trung của Lê Văn Sơn (2009) hay khu vực Đồng bằng sông Cửu Long của Nguyễn Thùy Trang và cộng sự (2016), việc thực thi chính sách tại huyện Điện Biên chịu tác động nặng nề bởi suất đầu tư 1 km đường giao thông miền núi cao hơn từ 1,5 đến 2 lần do địa hình đồi núi hiểm trở, nguy cơ sạt lở mùa mưa lũ và mật độ dân cư thưa thớt. Hơn nữa, việc duy tu, bảo dưỡng công trình sau đầu tư chưa có dòng vốn cố định, dẫn đến nguy cơ xuống cấp nhanh ở các công trình kênh mương và cấp nước sinh hoạt tập trung.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại huyện Điện Biên, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Kiện toàn và chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ cơ sở: UBND huyện Điện Biên cần tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn định kỳ hàng năm cho 100% cán bộ Ban Quản lý xã và Ban Phát triển thôn bản. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ nắm vững quy trình quản lý dự án đầu tư công quy mô nhỏ lên trên 90% trong giai đoạn 2020 - 2022, giảm thiểu tình trạng chậm phê duyệt hồ sơ quyết toán vốn.
• Đa dạng hóa các hình thức truyền thông đại chúng: Phòng Văn hóa - Thông tin phối hợp với Trung tâm Truyền thông - Văn hóa huyện xây dựng các chuyên mục phát thanh song ngữ (tiếng Việt và tiếng Thái, tiếng H'Mông). Đặt mục tiêu tăng từ 5 lớp tập huấn điểm lên 25 lớp phủ sóng toàn bộ 25 xã, thu hút trên 10.000 lượt người dân tham gia trực tiếp trong giai đoạn 2020 - 2023.
• Lồng ghép linh hoạt các nguồn vốn và ưu tiên ngân sách địa phương: Hội đồng nhân dân và UBND huyện cần chủ động trích từ 25% đến 30% nguồn thu cấp quyền sử dụng đất và chuyển mục đích sử dụng đất để bổ sung quỹ hỗ trợ xi măng làm đường giao thông. Ưu tiên cân đối vốn đối ứng cho các xã vùng cao có tỷ lệ hộ nghèo trên 20%, đảm bảo hoàn thành cứng hóa 100% đường trục thôn bản trước năm 2025.
• Thiết lập cơ chế vận hành và bảo trì công trình sau đầu tư: UBND các xã ban hành quy chế quản lý công trình hạ tầng công cộng có sự tham gia của Tổ tự quản thôn bản. Đặt chỉ tiêu 100% các tuyến mương thủy trị giá trên 500 triệu đồng và nhà văn hóa thôn bản đều có tổ bảo dưỡng định kỳ, khống chế tỷ lệ hư hỏng công trình kỹ thuật dưới mức 5%/năm từ năm 2021 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm và khung giải pháp chính sách công có giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý nhà nước cấp huyện, cấp tỉnh: Luận văn là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách tại Sở Nông nghiệp & PTNT, Phòng Kinh tế & Hạ tầng trong việc ban hành cơ chế quản lý vốn lồng ghép và phân cấp đầu tư công trình nông thôn dưới 3 tỷ đồng.
• Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính sách công và Quản lý công: Cung cấp khung phân tích thực thi chính sách thực chứng, bộ công cụ khảo sát bảng hỏi và phương pháp đánh giá định lượng về sự tham gia của người dân trong các chương trình mục tiêu quốc gia.
• Ban Chỉ đạo và Ban Quản lý xây dựng nông thôn mới cấp xã: Nắm bắt kinh nghiệm thực tiễn từ 5 xã điểm (Thanh Xương, Thanh An, Thanh Hưng, Thanh Yên, Mường Phăng) về phương pháp vận động nhân dân hiến đất, đóng góp ngày công và tổ chức giám sát cộng đồng.
• Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị tài trợ phát triển nông thôn: Sử dụng các số liệu thực tế về cơ cấu vốn và khoảng cách hạ tầng miền núi để xây dựng các dự án tài trợ nước sạch, thủy lợi và sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu tại vùng Tây Bắc.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn tiếp cận những tiêu chí hạ tầng nông thôn mới nào tại huyện Điện Biên?
Nghiên cứu bám sát 9 tiêu chí hạ tầng thiết yếu theo Quyết định 800/QĐ-TTg và Quyết định 1980/QĐ-TTg, bao gồm: mạng lưới giao thông liên xã - liên thôn, hệ thống thủy lợi nội đồng, mạng lưới điện sinh hoạt và sản xuất, cơ sở vật chất trường học, thiết chế văn hóa thể thao, chợ thương mại nông thôn, hạ tầng thông tin truyền thông, trạm y tế chuẩn quốc gia và xóa bỏ nhà tạm dột nát.

2. Cơ chế nào tạo nên sự đột phá trong huy động vốn dân góp xây dựng đường giao thông?
Đó là cơ chế Nhà nước hỗ trợ vật tư chính (xi măng, đá, cống) và nhân dân tự nguyện đóng góp cát, sỏi, ngày công lao động theo Hướng dẫn số 761/HD-UBND của huyện Điện Biên. Cơ chế này giúp huy động được 21.035 triệu đồng từ nhân dân, hoàn thành 101 km đường trong giai đoạn 2016 - 2018.

3. Khó khăn lớn nhất trong việc thi công hạ tầng tại huyện Điện Biên là gì?
Rào cản lớn nhất là địa hình đồi núi dốc, chia cắt bởi hệ thống sông suối, đòi hỏi khối lượng san gạt đất đá và xây lắp cầu cống qua đường rất lớn. Điều này làm tăng suất đầu tư bình quân cho 1 km đường giao thông nông thôn và làm tăng nguy cơ sạt lở vào mùa mưa lũ.

4. Mức độ tham gia đóng góp của người dân huyện Điện Biên trong giai đoạn 2016 - 2018 đạt bao nhiêu?
Tỷ lệ vốn huy động từ người dân dao động từ 19,7% đến 47,4% tùy lĩnh vực. Cụ thể: vốn dân góp làm đường giao thông đạt 21.035 triệu đồng (19,7%), thủy lợi đạt 3.272 triệu đồng (24,1%), nhà văn hóa thôn bản đạt 8.258 triệu đồng (36,6%) và hỗ trợ hợp tác xã đạt 15.366 triệu đồng (47,4%).

5. Điểm mới mang tính học thuật của luận văn thạc sĩ này là gì?
Luận văn đã lấp đầy khoảng trống nghiên cứu bằng việc đánh giá chuyên sâu một nhánh chính sách cụ thể (phát triển hạ tầng KT-XH) tại một địa bàn huyện miền núi biên giới đặc thù, kết hợp phân tích chu trình chính sách với các chỉ số kinh tế kỹ thuật và đo lường sự hài lòng của cộng đồng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về thực thi chính sách phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn mới tại cấp huyện miền núi.
• Phân tích chi tiết kết quả huy động vốn giai đoạn 2016 - 2018 tại huyện Điện Biên với 101 km đường giao thông, 12,33 km thủy lợi và sự đóng góp của người dân đạt hàng chục tỷ đồng.
• Chỉ rõ 25/25 xã đã thành lập ban chỉ đạo nhưng năng lực thực thi còn không đồng đều giữa các xã vùng lòng chảo và xã vùng cao biên giới.
• Cung cấp gói 4 giải pháp khả thi gắn liền với lộ trình giai đoạn 2020 - 2025 nhằm nâng cao chất lượng tiêu chí hạ tầng và giảm thiểu tỷ lệ công trình xuống cấp dưới 5%/năm.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác cho việc hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý đầu tư công và thúc đẩy phát triển nông thôn bền vững vùng Tây Bắc.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý quan tâm có thể tiếp cận toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác chi tiết các phụ biểu thống kê, biểu mẫu khảo sát và hệ thống giải pháp chính sách công chuyên sâu!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề chung của thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng kinh - tế xã hội Chương 2: Thực trạng thực thi chính sách về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên Chương 3: Định hướng và giải pháp cho việc thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại huyện Điện, Biên tỉnh Điện Biên 9 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA THỰC THI CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI VỀ PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG KINH TẾ - XÃ HỘI 1. Chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội 1. Nông thôn mới, xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội - Khái niệm nông thôn mới Có rất nhiều các khái niệm về nông thôn hiện nay nhưng khái niệm hay được sử dụng nhất là theo thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ NN&PTNT thì "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành,nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã“ (Thông tư số 54, 2009). Hay theo giáo trình phát triển nông thôn của Đại học kinh tế quốc dân thì “nông thôn là khái niệm dùng để chỉ một địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn.

Nông thôn có thể xem xét trên nhiều góc độ: Kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội.” Theo Nghị quyết số 26-N /TW: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch, xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ, hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường” (Nghị quyết 26, 2008). Nghị quyết 26 NQ-TW năm 2008 được xem là dấu mốc cho sự khởi đầu của chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới của Việt Nam, song thuật ngữ này đã từng xuất hiện trong các văn kiện của Đảng trong 10 các giai đoạn trước đó, song nội hàm của thuật ngữ này chưa được chỉ rõ. Theo tác giả Bùi uang Dũng và các cộng sự, 2015 dựa theo sự phân tích nội dung nghị quyết 26 N -TW, tác giả đã đưa ra nhận định về nông thôn mới là “một trạng thái phát triển cấp cao, chứ không phải là xã hội nông thôn hiện tại… Nông thôn mới là mục tiêu phía trước của xã hội nông thôn hiện nay” [Bùi uang Dũng và các cộng sự, 2015, tr. - Khái niệm xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội Theo Võ Văn Thắng và Huỳnh Thanh Hiếu (2014: 80-81) đã định nghĩa “ xây dựng nông thôn mới là - về tổng quát: (1) Phát triển nông thôn bao gồm tất cả các vấn đề gắn với đời sống của người dân và môi trường, không gian sống ở khu vực nông thôn (giáo dục, y tế, nhà cửa, dịch vụ công cộng và cơ sở vật chất, năng lực lãnh đạo và quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa cũng như các vấn đề kinh tế địa phương nói chung và các vấn đề về kinh tế ngành nói riêng); (2) Là một quá trình đa chiều, hướng tới hội nhập bền vững trong tất cả các lĩnh vực (kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường); (3) Một quá trình ổn định và bền vững với những thay đổi kinh tế, xã hội, văn hóa, môi trường hướng tới hiện đại và sự thịnh vượng lâu dài của cả cộng đồng”.

Như vậy, xây dựng NTM là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống vãn hóa, môi trýờng và an ninh nông thôn ðýợc ðảm bảo; thu nhập, ðời sống vật chất, tinh thần của ngýời dân ðýợc nâng cao. Xây dựng NTM là sự nghiệp cách mạng của toàn Ðảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị. NTM không chỉ là vấn ðề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. Trong nghiên cứu này, xây dựng nông thôn mới được hiểu là một chính sách hướng tới mục tiêu phát triển xã hội nông thôn hướng tới tính hiện đại và sự thịnh vượng lâu dài của cộng đồng.

Chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT – XH Căn cứ theo quyết định 800/2010/ Đ-TTg, phát triển hạ tầng KT-XH là một trong 11 nội dung của Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020, trong đó xác định phát triển hạ tầng KT-XH bao gồm 7 nội dung: hoàn thiện đường giao thông, hệ thống các công trình đảm bảo cung cấp điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất, hệ thống các công trình phục vụ nhu cầu về hoạt động văn hóa thể thao, hệ thống các công trình phục vụ việc chuẩn hóa về y tế, hệ thống các công trình phục vụ việc chuẩn hóa về giáo dục, hoàn chỉnh trụ sở xã và các công trình phụ trợ, cải tạo, xây mới hệ thống thủy lợi (Chính phủ, Quyết định 800/2010/ Đ-TTg, 2010) Trong nghiên cứu này, chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH được hiểu theo quyết định 800/2010/ Đ-TTg của Chính phủ, bao gồm 9 chính sách li n quan đến đường giao thông, điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất, các công trình phục vụ nhu cầu văn hóa, thể thao, y tế, giáo dục, trụ sở xã và các công trình li n quan đến hệ thống thủy lợi. Vai trò của chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH Vai trò của chính sách xây dựng nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH là một trong những nội dung rất quan trọng nó thể hiện được mức độ ưu ti n đầu tư cho từng loại công trình thiết yếu. Công trình nào cần ưu ti n đầu tư trước để phục vụ cho các hạng mục tiếp theo. Vì vậy vai trò của chính sách nông thôn mới về phát phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội là rất quan trọng.

Thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH 1. Khái niệm thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH Thực thi chính sách là giai đoạn thứ hai trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách, sau giai đoạn hoạch định chính sách, nhằm biến chính sách thành hành động và kết quả trên thực tế. 12 Thực thi chính sách xây dựng NTM của cấp huyện là quá trình chuẩn bị triển khai, chỉ đạo triển khai và kiểm soát việc thực thi các nội dung chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM tr n địa bàn huyện để biến các mục ti u chương trình thành những kết quả thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức của chính quyền huyện. Mục tiêu của thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH Mục tiêu thực thi chính sách xây dựng NTM của cấp huyện là các xã đạt được 19/19 tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Mục tiêu của thực thi chính sách xây dựng NTM được thể hiện qua sơ đồ sau: 13 Mục tiêu chung của thực thi chính sách về xây dựng NTM của cấp huyện: Các xã đạt được các tiêu chí trong Bộ tiêu chí Mục tiêu cụ thể của tổ chức thực thi chính sách xây dựng NTM của cấp huyện (1) Quy hoạch xây dựng nông thôn (2) Phát triển hạ tầng kinh tế - xã mới: Các xã đạt tiêu chí số 01 của Bộ hội: Các xã đạt tiêu chí số 2; 3; 4; 5; 6; tiêu chí 7; 8; 9 của Bộ tiêu chí (3) Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập: Các xã (4) Giảm nghèo và an sinh xã hội: đạt tiêu chí số 10, 12 của Bộ tiêu chí Các xã đạt tiêu chí số 11 của Bộ tiêu chí (5) Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn: Các xã đạt tiêu chí số 13 (6) Phát triển giáo dục – đào tạo ở của Bộ tiêu chí nông thôn: Các xã đạt tiêu chí số 5 của Bộ tiêu chí (7) Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cƣ dân nông thôn: Các xã đạt tiêu chí số 5 và 15 của Bộ tiêu chí (8) Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn: Các xã đạt tiêu chí số 6 và 16 của Bộ (9) Cấp nƣớc sạch và vệ sinh môi tiêu chí trƣờng nông thôn: Các xã đạt tiêu chí số 17 của Bộ tiêu chí (10) Nâng cao chất lƣợng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn: Các xã đạt (11) Giữ vững an ninh, trật tự xã hội tiêu chí số 18 của Bộ tiêu chí nông thôn: Các xã đạt tiêu chí số 19 của Bộ tiêu chí Sơ đồ 2: Mục tiêu của việc thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới của cấp huyện 14 Căn cứ theo sự phân công quản lý, thực hiện nội dung phát triển hạ tầng KT –XH trong quyết định 800/2010/ Đ-TTg, việc thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH tại huyện Điện Biên là việc hướng dẫn các xã xây dựng đề án theo 9 nội dung phát triển hạ tầng KT – XH và chỉ đạo thực hiện, bao gồm các bước: 1) xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện; 2) tuyên truyền, vận động; 3) phân công, phối hợp thực hiện chính sách; 4) đôn đốc thực hiện chính sách; 5) đánh giá, tổng kết rút kinh nghiệm. Quy trình thực thi chính sách nông thôn mới về phát triển hạ tầng KT-XH Quá trình thực thi chính sách xây dựng NTM của chính quyền cấp huyện là một quá trình bao gồm các giai đoạn chính được mô phỏng qua sơ đồ sau: Bảng 1.