Luận án tiến sĩ chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống từ thực tiễn vùng đồng bằng sông hồng

Tài liệu chuyên sâu Chính sách phát triển bền vững cho làng nghề truyền thống vùng đồng bằng sông Hồng, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền

• Tác giả: Trần Kim Bá
• Người hướng dẫn: Hoàng Vũ Quang
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống từ thực tiễn vùng đồng bằng sông Hồng
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Những đóng góp mới của luận án
• 0.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
• 0.7. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. Nhóm các công trình khoa học đã công bố liên quan đến phát triển bền vững
• 1.2. Nhóm các công trình khoa học đã công bố liên quan đến chính sách công và đánh giá chính sách công
• 1.3. Nhóm các công trình khoa học đã công bố liên quan đến làng nghề truyền thống
• 1.4. Nhóm các công trình khoa học đã công bố liên quan đến chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 1.5. Khoảng trống và những vấn đề tiếp tục nghiên cứu
• 1.6. Đánh giá chung về các công trình đã công bố
• 1.7. Những vấn đề tiếp tục nghiên cứu
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
• 2.1. Một số khái niệm
• 2.1.1. Làng nghề và làng nghề truyền thống
• 2.1.2. Phát triển bền vững và tăng trưởng xanh
• 2.1.3. Chính sách và chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 2.2. Các đặc điểm phát triển bền vững làng nghề truyền thống gắn với đặc thù vùng
• 2.2.1. Đặc điểm phát triển bền vững làng nghề truyền thống gắn với đặc thù vùng về kinh tế
• 2.2.2. Đặc điểm phát triển bền vững làng nghề truyền thống gắn với đặc thù vùng về xã hội
• 2.2.3. Mục tiêu, vai trò và nội dung của chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 2.2.3.1. Mục tiêu của chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 2.2.3.2. Vai trò của chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 2.2.3.3. Nội dung chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 2.2.4. Chủ thể chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 2.2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 2.2.6. Kinh nghiệm và bài học rút ra về chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống tại một số vùng, một số địa phương của nước ta
• 2.2.6.1. Kinh nghiệm về chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống tại Vùng Đông Nam bộ
• 2.2.6.2. Kinh nghiệm về chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống tại Vùng Đồng bằng sông Cửu Long
• 2.2.6.3. Bài học rút ra cho Vùng Đồng bằng sông Hồng về chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 3.1. Khái quát về làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.2. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.3. Kết quả phát triển làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.4. Một số thách thức trong phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.5. Thực trạng về chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.5.1. Phân tích thực trạng nội dung các chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.5.2. Thực trạng hoạt động của các chủ thể trong triển khai thực hiện chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.5.3. Kết quả thực hiện mục tiêu của chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.5.4. Đánh giá chung về thực trạng chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 3.5.5. Những hạn chế
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG TỪ THỰC TIỄN VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 4.1. Bối cảnh mới trong phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 4.1.1. Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và hiện thực hóa các cam kết
• 4.1.2. Sự thay đổi của thị hiếu người tiêu dùng và nhu cầu của thị trường đối với sản phẩm làng nghề truyền thống
• 4.1.3. Sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và yêu cầu ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ vào hoạt động sản xuất của làng nghề truyền thống
• 4.1.4. Chủ trương đẩy mạnh công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
• 4.2. Quan điểm, định hướng hoàn thiện chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống
• 4.2.1. Quan điểm hoàn thiện chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 4.2.2. Định hướng hoàn thiện chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 4.2.3. Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 4.2.4. Hoàn thiện các nội dung chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 4.2.5. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 4.2.6. Tăng cường sự tham gia và phối hợp của các chủ thể trong tổ chức thực hiện chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 4.2.7. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thực hiện chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng
• 4.3. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống

Chính sách phát triển bền vững cho làng nghề truyền thống ở vùng đồng bằng sông Hồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa, kinh tế và xã hội. Chính sách này không chỉ nhằm mục đích bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Theo Nghị định số 52/NĐ-CP, chính phủ đã xác định rõ các mục tiêu và phương thức triển khai nhằm hỗ trợ làng nghề phát triển bền vững. Việc phát triển bền vững không chỉ dừng lại ở khía cạnh kinh tế mà còn bao gồm các yếu tố xã hội và môi trường, tạo ra một mô hình phát triển toàn diện và hài hòa.

1.1. Tầm quan trọng của chính sách phát triển bền vững

Chính sách phát triển bền vững cho làng nghề truyền thống là một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của vùng đồng bằng sông Hồng. Chính sách này giúp bảo tồn các giá trị văn hóa, đồng thời tạo ra cơ hội cho người dân tham gia vào các hoạt động sản xuất, từ đó nâng cao đời sống. Việc phát triển kinh tế địa phương thông qua các làng nghề không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường. Các sản phẩm từ làng nghề thường mang tính chất thân thiện với môi trường, giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

II. Thực trạng chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống

Thực trạng chính sách phát triển bền vững cho làng nghề truyền thống ở vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay cho thấy nhiều thách thức. Mặc dù có nhiều chính sách được ban hành, nhưng việc thực hiện còn gặp nhiều khó khăn. Các sản phẩm từ làng nghề thường có giá thành cao và chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường. Hơn nữa, việc bảo tồn và phát triển văn hóa làng nghề cũng gặp nhiều trở ngại do sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng và sự cạnh tranh từ các sản phẩm công nghiệp. Đặc biệt, vấn đề ô nhiễm môi trường từ các hoạt động sản xuất cũng cần được chú trọng hơn.

2.1. Những thách thức trong phát triển bền vững

Một trong những thách thức lớn nhất đối với làng nghề truyền thống là khả năng cạnh tranh với các sản phẩm công nghiệp hiện đại. Sản phẩm từ làng nghề thường có giá thành cao hơn, trong khi chất lượng và mẫu mã chưa đa dạng. Điều này khiến cho người tiêu dùng có xu hướng lựa chọn sản phẩm công nghiệp hơn. Hơn nữa, việc bảo tồn văn hóa và truyền nghề cũng gặp khó khăn do thiếu nguồn lực và sự quan tâm từ các cấp chính quyền. Các chính sách hiện tại chưa đủ mạnh để khuyến khích sự phát triển bền vững của làng nghề.

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển bền vững

Để hoàn thiện chính sách phát triển bền vững cho làng nghề truyền thống, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền về giá trị của làng nghề và sản phẩm của họ. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo nghề nhằm nâng cao tay nghề cho người lao động. Việc hỗ trợ về mặt tài chính và kỹ thuật cũng rất quan trọng để giúp các làng nghề cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Hơn nữa, cần có các chính sách bảo vệ môi trường để đảm bảo rằng các hoạt động sản xuất không gây hại đến môi trường xung quanh.

3.1. Tăng cường hỗ trợ và đào tạo

Việc tăng cường hỗ trợ cho làng nghề truyền thống thông qua các chương trình đào tạo nghề là rất cần thiết. Các cơ sở đào tạo cần được đầu tư để nâng cao chất lượng đào tạo, từ đó tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho làng nghề. Bên cạnh đó, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào công nghệ mới để cải thiện quy trình sản xuất, giúp sản phẩm từ làng nghề có thể cạnh tranh hơn trên thị trường. Các chính sách này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Chính sách công (mã số: 934.02) với đề tài "Chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống từ thực tiễn Vùng Đồng bằng sông Hồng" do nghiên cứu sinh Trần Kim Bá thực hiện tại Học viện Khoa học xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (năm 2023), dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Hoàng Vũ Quang.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Làng nghề truyền thống (LNTT) tại Việt Nam có lịch sử lâu đời, gắn liền với tiến trình phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc trong Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Tại Vùng Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) – địa bàn tập trung khoảng 657 LNTT với hơn 200 loại sản phẩm, giải quyết việc làm cho khoảng 0,35 triệu lao động với mức thu nhập bình quân 45–50 triệu đồng/người/năm – sự phát triển của LNTT đang đối mặt với nhiều rào cản. Đó là tình trạng sản xuất quy mô nhỏ lẻ, manh mún, giá thành sản phẩm cao, mẫu mã chậm đổi mới, năng lực ứng dụng khoa học – công nghệ hạn chế, thương hiệu chưa được chú trọng đăng ký, chất lượng đào tạo nghề chưa đáp ứng yêu cầu và tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Về mặt chính sách, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã ban hành (như Nghị định số 52/2018/NĐ-CP, Quyết định số 2636/QĐ-BNN-CB, Quyết định số 801/QĐ-TTg) vẫn bộc lộ tính chất phân tán, chung chung, thiếu gắn kết liên ngành và chưa bắt kịp thực tiễn sản xuất kinh doanh (72,5% sản phẩm là hàng truyền thống, 27,5% mặt hàng mới; cơ sở sản xuất chủ yếu là hộ cá thể chiếm 93–95%, hợp tác xã và tổ hợp tác chỉ chiếm 0,5–1%). Do đó, luận án tập trung giải quyết khoảng trống giữa nội dung chính sách ban hành và thực tiễn thực thi chính sách phát triển bền vững (PTBV) LNTT tại Vùng ĐBSH dưới góc độ khoa học chính sách công.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng chính sách PTBV LNTT từ thực tiễn Vùng ĐBSH, đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chính sách PTBV LNTT ở Vùng ĐBSH đến năm 2030.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến chính sách PTBV LNTT từ thực tiễn Vùng ĐBSH, xác định khoảng trống nghiên cứu.
  2. Luận giải, hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách PTBV LNTT; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và các vùng trong nước, rút ra bài học cho Vùng ĐBSH.
  3. Phân tích, đánh giá thực trạng chính sách PTBV LNTT ở Vùng ĐBSH giai đoạn 2011–2020, làm rõ thành tựu, hạn chế và nguyên nhân.
  4. Đề xuất quan điểm, định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách PTBV LNTT ở Vùng ĐBSH đến năm 2030.

Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

Luận án xác lập 04 câu hỏi nghiên cứu:

1. Mục tiêu và nội dung chính sách PTBV LNTT?
2. Thực trạng các chính sách PTBV LNTT tại Vùng ĐBSH hiện nay như thế nào?
3. Những hạn chế, tồn tại của chính sách và trong thực hiện chính sách PTBV LNTT ở vùng ĐBSH hiện nay? nguyên nhân?
4. Giải pháp nào để hoàn thiện chính sách và tăng cường thực hiện chính sách PTBV LNTT ở vùng ĐBSH đến năm 2030?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu gồm 03 giả thuyết:

• Giả thuyết 1: LNTT có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội của các địa phương thuộc Vùng ĐBSH nói chung và phát triển kinh tế nông thôn nói riêng. Việc PTBV LNTT là hướng đi bức thiết giúp vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa cũng như bảo vệ môi trường tại các LNTT.
• Giả thuyết 2: Việc xây dựng và thực hiện chính sách PTBV LNTT tại Vùng ĐBSH hiện nay đã đạt được những kết quả nhất định song vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu về PTBV các LNTT của Vùng.
• Giả thuyết 3: Nếu xác định được các hạn chế của chính sách và những khó khăn trong quá trình thực hiện chính sách PTBV LNTT qua đó đề xuất được các giải pháp đồng bộ, khả thi với các nguồn lực cần thiết thì sẽ giải quyết được các hạn chế, khó khăn và đẩy mạnh PTBV LNTT ở Vùng ĐBSH.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống chính sách PTBV LNTT ở Vùng ĐBSH.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá bản chất và kết quả chính sách qua 3 nhóm chính sách:
  • Chính sách PTBV LNTT về kinh tế: quản lý LNTT, phát triển vùng nguyên liệu, đầu tư hạ tầng, vốn và tín dụng, xúc tiến thương mại và tiêu thụ sản phẩm, ưu đãi đầu tư, thuế và phí.
  • Chính sách PTBV LNTT về xã hội: đào tạo nguồn nhân lực, bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa LNTT.
  • Chính sách PTBV LNTT về môi trường: khoa học và công nghệ, kiểm soát và bảo vệ môi trường LNTT.
• Phạm vi không gian: Vùng ĐBSH gồm 11 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo Quyết định số 795/QĐ-TTg (TP. Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Thái Bình, Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình, Quảng Ninh). Địa bàn khảo sát thực địa chọn mẫu chuyên sâu gồm 02 địa phương có mật độ làng nghề lớn nhất là TP. Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng thu thập và đánh giá từ năm 2011 đến hết năm 2020; các quan điểm, định hướng và giải pháp đề xuất có tầm nhìn đến năm 2030.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng thuật có hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo 4 nhóm chủ đề chính:

Nhóm chủ đề	Các công trình khoa học tiêu biểu	Nội dung chính và kết quả kế thừa
Phát triển bền vững	Tuyên bố Stockholm (1972), Báo cáo Brundtland (1987), Ledec (1987), Valentin & Spangenberg (1999), Bob Giddings và cs (2002); Vũ Văn Nâm (2009), Lưu Đức Hải và cs (2000), Đỗ Phú Hải (2018), Nguyễn Hoàng Nam và cs (2020).	Làm rõ khái niệm PTBV dựa trên 3 trụ cột (kinh tế, xã hội, môi trường) kết hợp thể chế; xác định mối quan hệ giữa PTBV, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và công cụ chính sách xanh.
Chính sách công và đánh giá chính sách	Elizabeth Eppel và cs (2011), Basir Chand (2009), Michael Hill (1997), Michael Howlett & M. Ramesh (1995); Nguyễn Trọng Bình (2015), Viện Khoa học chính trị (1999), Đại học Kinh tế – ĐHQGHN (2010), Lê Chi Mai (2013), Lê Văn Hương (2010), Trần Văn Huấn & Nguyễn Hữu Hoàng (2018), Đỗ Phú Hải (2019).	Cung cấp lý luận về chu trình chính sách, kiểm soát quyền lực, các tiêu chí đánh giá chính sách công (tính hiệu lực, hiệu quả, phù hợp, minh bạch, thống nhất, ổn định, đáp ứng, công bằng).
Làng nghề truyền thống	Trương Duy Bích, Trương Minh Hằng, Bùi Xuân Định (2012), Ngô Văn Đạt (2015), Vũ Quốc Tuấn (2011), Vũ Thị Thoa (2009).	Phân tích đặc trưng làng – xã, nguồn gốc hình thành, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, sự thích ứng và hội nhập quốc tế của LNTT vùng ĐBSH.
Chính sách PTBV làng nghề truyền thống	Kaisorn, T. (2009), Wang và cs (2011), Sanders, Sloane K Miller và cs (2014), Hans Schnitzerb và cs (2016), Ni Nyoman Sri Wisudawati & Maheswari (2018), Chandima Daskon & Tony Binns (2009); Đinh Xuân Nghiêm (2010, 2018), Hoàng Đình Ngân (2011), Đề tài Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp (2012), Lê Xuân Tâm (2014), Nguyễn Thị Thu Hường (2014), Nguyễn Minh Triết (2018), Lê Thị Châu (2021).	Phân tích các mô hình xử lý môi trường sinh thái LNTT, liên kết văn hóa – du lịch, hệ thống chính sách phát triển ngành nghề thủ công mỹ nghệ, quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề và khung pháp luật điều chỉnh LNTT.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn giải quyết

Tổng quan tài liệu chỉ ra rằng phần lớn các công trình trước đây tiếp cận LNTT từ góc độ văn hóa học, kinh tế học thuần túy hoặc kỹ thuật môi trường cục bộ; các tiêu chí đánh giá chính sách còn mang tính đơn lẻ, thiếu tính hệ thống hoặc chưa đặt trong bối cảnh phân tích vùng kinh tế. Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách PTBV LNTT dưới góc độ chuyên ngành Chính sách công, thiết lập khung phân tích và 12 tiêu chí đánh giá thuộc 3 trụ cột (kinh tế, xã hội, môi trường).
2. Đánh giá toàn diện thực trạng chính sách và thực tiễn triển khai trên địa bàn Vùng ĐBSH giai đoạn 2011–2020, nhận diện rõ "điểm chênh" (khoảng cách) giữa quy định văn bản và kết quả thực tế.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ theo tiếp cận quản trị công hiện đại nhằm hoàn thiện chính sách đến năm 2030.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm cốt lõi

• Phương pháp luận: Dựa trên chủ nghĩa duy vật lịch sử, xem xét hiện tượng kinh tế – xã hội trong mối quan hệ biện chứng với điều kiện lịch sử, tự nhiên, văn hóa của Vùng ĐBSH, bám sát các chủ trương của Đảng và Nhà nước về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
• Lý thuyết nền tảng: Lý thuyết chính sách công (chu trình chính sách, chủ thể, công cụ chính sách theo Đỗ Phú Hải, Nguyễn Hữu Hải), lý thuyết phát triển vùng và tiếp cận chùm đổi mới (Lundvall 1994, Jacob & DeMan 1995, Sternberg 2001, Cooke P.), lý thuyết phát triển bền vững (Brundtland 1987, lăng trụ 4 chiều cạnh của Spangenberg 1999) và Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh.
• Khung phân tích của luận án: Được xây dựng gồm 3 khối nội dung logic: (1) Cơ sở lý luận và thực tiễn; (2) Đánh giá thực trạng chính sách PTBV LNTT ở Vùng ĐBSH (nội dung chính sách, hoạt động chủ thể, kết quả theo 3 mục tiêu kinh tế – xã hội – môi trường, chỉ ra kết quả, hạn chế và nguyên nhân); (3) Định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách đến năm 2030.

Phương pháp thu thập dữ liệu

• Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tổng kết, nghị quyết, đề án, niên giám thống kê giai đoạn 2011–2020 của các bộ, ngành Trung ương (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổng cục Thống kê) và 11 địa phương thuộc Vùng ĐBSH.
• Dữ liệu sơ cấp: Thực hiện điều tra xã hội học bằng bảng hỏi kết hợp phỏng vấn sâu:
  • Quy mô mẫu: Áp dụng công thức cỡ mẫu tối thiểu $N \ge 5 \times m$ ($m$ là số tiêu chí khảo sát, theo Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc, 2011). Luận án phát ra 200 phiếu, thu về 186 phiếu hợp lệ phục vụ xử lý thống kê.
  • Đối tượng khảo sát: (1) Cán bộ quản lý nhà nước các cấp về kinh tế, văn hóa, tài nguyên – môi trường; (2) Chủ các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, hợp tác xã tại các LNTT trên địa bàn TP. Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh.
  • Thời gian và hình thức khảo sát: Từ ngày 01/5/2021 đến ngày 30/8/2021 qua hình thức phỏng vấn trực tiếp tại cơ sở và gọi điện thoại.

Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu

• Phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp và so sánh: Phân tích dữ liệu theo chuỗi thời gian 2011–2020, so sánh mô hình sản xuất, công nghệ, biến động lao động và thị trường.
• Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Nhận diện điểm mạnh, điểm yếu trong thực thi chính sách tại Chương 3; cơ hội và thách thức từ bối cảnh mới tại Chương 4.
• Công cụ phần mềm: Làm sạch và mã hóa dữ liệu trên Microsoft Excel, xử lý thống kê định lượng bằng phần mềm SPSS 20.0.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học theo 4 nhóm: nghiên cứu về PTBV; nghiên cứu về chính sách công và đánh giá chính sách; nghiên cứu về LNTT; và nghiên cứu về chính sách PTBV LNTT. Tác giả chỉ ra các thành tựu lý luận đã đạt được về mô hình tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và bản sắc văn hóa; đồng thời xác lập luận cứ cho thấy việc nghiên cứu chính sách PTBV LNTT chuyên biệt cho Vùng ĐBSH dưới góc độ chính sách công là vấn đề chưa được công trình nào giải quyết toàn diện.

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống

Chương 2 làm sáng tỏ các khái niệm khoa học: làng nghề, LNTT (theo tiêu chí Nghị định số 52/2018/NĐ-CP), PTBV, tăng trưởng xanh, chính sách công và chính sách PTBV LNTT. Tác giả luận giải đặc điểm PTBV LNTT gắn với đặc thù vùng trên 3 phương diện:

• Kinh tế: Phụ thuộc nguyên liệu nông nghiệp, chuyển dịch từ mua bán trực tiếp sang chuỗi cung ứng phức tạp; sản phẩm kết hợp sản xuất hàng loạt với thủ công đơn chiếc; cơ cấu tổ chức chuyển dịch từ hộ cá thể sang tổ hợp tác, hợp tác xã, công ty làm hạt nhân.
• Xã hội: Gắn chặt với văn hóa làng xã; lực lượng lao động đan xen giữa nghệ nhân bậc cao và lao động phổ thông nông nhàn; xuất hiện nguy cơ thiếu hụt lao động trẻ do cạnh tranh thu nhập.
• Môi trường: Ô nhiễm có tính phát tán liên vùng (nguồn nước ngầm, không khí); đòi hỏi quy hoạch cụm công nghiệp tập trung hoặc di dời từng công đoạn độc hại (kéo kén, mạ, sấy lưu huỳnh).

Chương 2 cũng xác lập hệ thống mục tiêu và 12 tiêu chí đánh giá chính sách theo Đinh Xuân Nghiêm (2018) và Bùi Văn Tiến (2012):

Hệ thống tiêu chí đánh giá chính sách PTBV LNTT:

Chương này phân tích kinh nghiệm phát triển chính sách tại Vùng Đông Nam Bộ và Vùng Đồng bằng sông Cửu Long, rút ra bài học cho Vùng ĐBSH về quy hoạch mặt bằng, hỗ trợ vốn, xây dựng thương hiệu và xử lý ô nhiễm cụm làng nghề.

Chương 3: Thực trạng chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống ở Vùng Đồng bằng sông Hồng

Chương 3 trình bày bức tranh tổng thể về 657 LNTT vùng ĐBSH tính đến năm 2020. Tác giả phân tích thực trạng thực thi các nhóm chính sách:

• Chính sách kinh tế: Đánh giá việc quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề, cung ứng nguyên liệu, chính sách tín dụng và xúc tiến thương mại. Dữ liệu cho thấy thị trường tiêu thụ tại chỗ và nội địa chiếm ưu thế; 72,5% sản phẩm là mẫu mã truyền thống, thị trường xuất khẩu sang các thị trường khó tính (Mỹ, Anh, Pháp, Đức) còn hạn chế.
• Chính sách xã hội: Phân tích kết quả đào tạo nghề nông thôn giai đoạn 2016–2020, việc phong tặng danh hiệu nghệ nhân và thực trạng các LNTT có nguy cơ mai một so với các vùng kinh tế khác.
• Chính sách môi trường và khoa học công nghệ: Khảo sát việc chuyển đổi công nghệ tại các làng nghề tiêu biểu (như chuyển đổi từ lò than/lò hộp sang lò nung gas tại LNTT gốm sứ Bát Tràng – Hà Nội; công nghệ tái chế kim loại, giấy tại tỉnh Bắc Ninh).

Dữ liệu khảo sát thực tế 186 mẫu chỉ ra các hạn chế lớn: năng lực tiếp cận vốn tín dụng chính thức thấp; hạ tầng xử lý nước thải tại các cụm công nghiệp làng nghề chưa đồng bộ; sự tham gia và phối hợp giữa chính quyền cơ sở, hiệp hội và hộ sản xuất còn rời rạc; chính sách ban hành còn khoảng cách lớn so với nhu cầu thực tế của các cơ sở sản xuất.

Chương 4: Một số quan điểm, định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống từ thực tiễn Vùng Đồng bằng sông Hồng

Chương 4 phân tích bối cảnh mới tác động đến LNTT: các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế, thay đổi thị hiếu tiêu dùng, tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0 và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Tác giả đề xuất 04 nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách đến năm 2030:

1. Hoàn thiện nội dung các chính sách: Rà soát, bổ sung chính sách ưu đãi đất đai, đầu tư hạ tầng CCN làng nghề; chính sách tín dụng ưu đãi theo chuỗi giá trị; chính sách hỗ trợ chuyển giao công nghệ sạch và hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ, thương hiệu OCOP; chính sách phát triển LNTT gắn với du lịch trải nghiệm văn hóa.
2. Đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách: Đa dạng hóa hình thức truyền thông chính sách, nâng cao nhận thức của chủ cơ sở về bảo vệ môi trường và tiêu chuẩn kỹ thuật thị trường xuất khẩu.
3. Tăng cường sự tham gia và phối hợp của các chủ thể: Nâng cao năng lực bộ máy quản lý nhà nước cấp huyện, xã; phát huy vai trò cầu nối của các hiệp hội ngành nghề và liên kết "4 nhà" (Nhà nước – Doanh nghiệp/Cơ sở – Nhà khoa học – Ngân hàng).
4. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát: Thiết lập cơ chế kiểm tra định kỳ về xả thải môi trường tại các làng nghề; giám sát quy trình cấp phép, hỗ trợ vốn và sử dụng đất làng nghề đúng mục đích.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về chính sách PTBV LNTT dưới góc độ chuyên ngành Chính sách công, xác định rõ cấu trúc nội dung chính sách theo 3 trụ cột (kinh tế, xã hội, môi trường) và vai trò của các chủ thể trong chu trình chính sách.
2. Thiết lập khung phân tích và hệ thống 12 tiêu chí đánh giá chính sách PTBV LNTT gắn với đặc thù vùng kinh tế, tạo công cụ khoa học để nhận diện "điểm chênh" giữa văn bản chính sách và thực tiễn thực hiện.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng toàn diện về thực trạng LNTT và chính sách PTBV LNTT tại 11 địa phương Vùng ĐBSH giai đoạn 2011–2020, làm rõ đặc thù về cơ cấu sản phẩm (72,5% hàng truyền thống), cơ cấu cơ sở sản xuất (93–95% hộ cá thể) và các nguy cơ ô nhiễm môi trường cục bộ.
2. Đánh giá khách quan tác động của các văn bản chính sách hiện hành thông qua khảo sát 186 mẫu thực địa tại Hà Nội và Bắc Ninh; chỉ rõ các điểm nghẽn về hạ tầng, công nghệ, đào tạo nghề và liên kết chuỗi.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, khả thi, gắn kết giữa hoàn thiện quy định thể chế với phân bổ nguồn lực và tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát của các chủ thể quản lý nhà nước đến năm 2030.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án:

  • Mẫu khảo sát sơ cấp bằng bảng hỏi thực hiện tại 02 địa phương trọng điểm (TP. Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh) với 186 phiếu hợp lệ, tuy đảm bảo quy chuẩn chọn mẫu thống kê theo Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc ($N \ge 5 \times m$) nhưng chưa bao quát trực tiếp toàn bộ 11 tỉnh, thành phố của Vùng ĐBSH.
  • Chuỗi số liệu thống kê thứ cấp về thực trạng dừng lại ở mốc kết thúc năm 2020 (theo khung kỳ quy hoạch KT-XH 2011–2020 theo Quyết định số 795/QĐ-TTg).
  • Việc lượng hóa các tiêu chí định tính liên quan đến bảo tồn giá trị văn hóa phi vật thể và mức độ ô nhiễm không gian làng nghề còn gặp rào cản do thiếu hệ số đo lường chuẩn hóa.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng quy mô điều tra xã hội học trên toàn bộ 11 tỉnh, thành phố thuộc Vùng ĐBSH nhằm nâng cao tính đại diện không gian.
  • Cập nhật chuỗi dữ liệu thực nghiệm giai đoạn sau năm 2020, đánh giá tác động của Quyết định số 801/QĐ-TTg về bảo tồn và phát triển làng nghề Việt Nam giai đoạn 2021–2030.
  • Đi sâu nghiên cứu thiết kế các công cụ chính sách đặc thù cho từng nhóm ngành nghề chuyên biệt (tái chế kim loại, giấy, chế biến nông sản, dệt nhuộm, thủ công mỹ nghệ).

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Công Thương, Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND các tỉnh, thành phố Vùng ĐBSH trong việc rà soát, sửa đổi, bổ sung chính sách phát triển ngành nghề nông thôn (triển khai Nghị định số 52/2018/NĐ-CP và Quyết định số 801/QĐ-TTg).
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Chuyên ngành Chính sách công, Quản lý công, Kinh tế phát triển, Quản lý tài nguyên và môi trường khi nghiên cứu về phương pháp đánh giá chính sách công hỗn hợp (kết hợp định tính và định lượng qua SPSS), tiếp cận liên ngành giữa kinh tế vùng và phát triển bền vững nông thôn.
• Các hiệp hội làng nghề và cơ sở sản xuất: Tham khảo các phân tích về xu hướng thị trường xuất khẩu, mô hình chuyển đổi công nghệ sạch và giải pháp xây dựng thương hiệu OCOP.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu của luận án được xác định như thế nào?

Luận án hướng tới mục tiêu đánh giá thực trạng chính sách PTBV LNTT từ thực tiễn Vùng ĐBSH và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách đến năm 2030. Về không gian, đề tài nghiên cứu 11 tỉnh, thành phố Vùng ĐBSH theo Quyết định số 795/QĐ-TTg (khảo sát thực địa tập trung tại Hà Nội và Bắc Ninh). Về thời gian, dữ liệu thực trạng được thu thập trong giai đoạn 2011–2020.

2. Luận án sử dụng phương pháp và quy mô mẫu khảo sát thực địa ra sao?

Tác giả áp dụng phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi theo công thức chọn mẫu tối thiểu $N \ge 5 \times m$ của Hoàng Trọng và Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2011). Luận án phát ra 200 phiếu, thu về 186 phiếu hợp lệ (khảo sát từ ngày 01/5/2021 đến ngày 30/8/2021 qua phỏng vấn trực tiếp và điện thoại) với hai nhóm đối tượng: cán bộ quản lý nhà nước và chủ các cơ sở sản xuất tại LNTT. Dữ liệu được làm sạch và xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 và Excel.

3. Thực trạng cơ cấu sản phẩm và loại hình tổ chức sản xuất tại các LNTT vùng ĐBSH có đặc điểm gì nổi bật?

Số liệu trong luận án chỉ ra rằng cơ cấu sản phẩm của các LNTT còn thiếu linh hoạt: trung bình 72,5% sản phẩm là hàng truyền thống, chỉ có 27,5% là mặt hàng mới. Về hình thức tổ chức, hộ kinh doanh cá thể chiếm đa số tuyệt đối (khoảng 93–95%), hợp tác xã và tổ hợp tác chiếm khoảng 0,5–1%, số còn lại là các loại hình doanh nghiệp.

4. Hệ thống tiêu chí nào được sử dụng để đánh giá chính sách phát triển bền vững LNTT?

Luận án kế thừa và vận dụng hệ thống 12 tiêu chí đánh giá thuộc 3 trụ cột: (1) Kinh tế: doanh thu LNTT, thu nhập người lao động, tỷ trọng đóng góp công nghiệp địa phương, giá trị xuất khẩu; (2) Xã hội: số lao động tham gia, số lao động được đào tạo/tập huấn, số lượng nghệ nhân được công nhận, số sản phẩm đăng ký thương hiệu/OCOP; (3) Môi trường: tỷ lệ thiết bị thân thiện môi trường, tỷ lệ cơ sở/CCN có hệ thống xử lý nước thải/chất thải, tỷ lệ cơ sở dùng công nghệ lạc hậu, mức độ tuân thủ quy chuẩn môi trường.

5. Luận án đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm nào đến năm 2030?

Luận án đề xuất 04 nhóm giải pháp: (1) Hoàn thiện nội dung các chính sách về kinh tế (mặt bằng, tín dụng, thương hiệu), xã hội (đào tạo nghề, bảo tồn văn hóa), môi trường (chuyển giao công nghệ sạch, xử lý chất thải); (2) Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách; (3) Nâng cao sự tham gia và phối hợp của các chủ thể thực thi (liên kết Nhà nước – Doanh nghiệp – Nhà khoa học – Ngân hàng); (4) Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thực hiện chính sách.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Chính sách phát triển bền vững làng nghề truyền thống từ thực tiễn Vùng Đồng bằng sông Hồng" của tác giả Trần Kim Bá là công trình nghiên cứu chuyên khảo thuộc ngành Chính sách công. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách PTBV LNTT, xây dựng khung phân tích và hệ thống tiêu chí đánh giá dựa trên 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường. Thông qua việc kết hợp dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2011–2020 và kết quả điều tra sơ cấp 186 mẫu tại Hà Nội và Bắc Ninh, tác giả đã chỉ rõ các điểm nghẽn, khoảng cách giữa quy định chính sách và thực tiễn sản xuất làng nghề. Hệ thống 04 nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án có giá trị khoa học và thực tiễn, cung cấp căn cứ phục vụ công tác hoạch định và thực thi chính sách phát triển bền vững kinh tế nông thôn Vùng ĐBSH đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách PTBV LNTT; Chương 3: Phân tích và đánh giá thực trạng chính sách PTBV LNTT ở Vùng ĐBSH; Chương 4: Một số quan điểm, định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách PTBV LNTT ở Vùng ĐBSH. 10 luan an Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Nhóm các công trình khoa học đã công bố liên quan đến phát triển bền vững Quan niệm về PTBV được nhiều tác giả, nhà khoa học nghiên cứu, đưa ra nhằm xác định rõ nhu cầu của PTBV.

PTBV là một thuật ngữ ra đời trong bối cảnh sự phát triển kinh tế quá mức đã gây những tác động tiêu cực đến môi trường trên phạm vi toàn cầu. Hội nghị Liên hợp quốc (1972), đã xác định mối quan hệ giữa môi trường và phát triển. Theo đó, Tuyên bố Stockholm cho rằng “Bảo vệ và cải thiện môi trường con người là một vấn đề lớn có ảnh hưởng tới phúc lợi của mọi dân tộc và phát triển kinh tế trên toàn thế giới; đó là khao khát khẩn cấp của các dân tộc trên khắp thế giới và là nhiệm vụ của mọi Chính phủ”. Như vậy, theo Tuyên bố này, việc sử dụng các thuật ngữ “môi trường và phát triển”, “sự phát triển không gây hủy diệt”, “quản lý môi trường” tiến đến “PTBV về môi trường” hay “phát triển phù hợp với sinh thái” đã chứng tỏ vấn đề môi trường và phát triển, tuy không còn là những vấn đề mâu thuẫn, song PTBV mới chỉ là một vấn đề của môi trường, đặc biệt là của môi trường tự nhiên [55, tr.

Ủy ban Brundtland (1987), đưa ra định nghĩa về PTBV với nội dung chính “là sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường nhằm đáp ứng nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến nhu cầu của thế hệ tương lai”. Báo cáo Brundtland đã góp phần tích cực vào việc phổ cập khái niệm PTBV trên quy mô toàn cầu. Chính báo cáo Brundtland là cội nguồn của thuật ngữ PTBV [134, tr.Ledec (1987) khẳng định PTBV là mô hình chuyển đổi KT-XH và cấu trúc nhằm tối ưu hóa các lợi ích có giá trị ở hiện tại mà không hủy hoại tiềm năng của các lợi ích trong tương lai [149, tr.Valentin, and Joachim H. Spangenberg (1999) đã đưa ra mô hình lăng trụ của PTBV được cấu thành từ 4 chiều cạnh: kinh tế, môi trường, xã hội và thể chế; trong đó, các chiều cạnh kinh tế, môi trường và xã hội tạo thành nền tảng của thể chế.

Mỗi chiều cạnh của lăng trụ PTBV đều có những điều đòi hòi cần được chú ý [157]. Bob Giddings, Bill Hopwood, Geoff O'Brien (2002), cho rằng PTBV là một khái niệm gây tranh cãi, với nhiều quan điểm khác nhau từ nhiều tổ chức và nhà nghiên cứu. PTBV thường được hiểu như là kết hợp hài hòa giữa môi trường, xã hội và kinh tế, được hình thành như là một thực thể riêng biệt mặc dù được kết nối. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng sự tách biệt trong chính sách về môi trường, xã hội và kinh tế thường dẫn đến một cách tiếp cận hẹp, trong khi các vấn đề liên quan đến xã hội có nhiều khả năng thách thức cơ cấu KT-XH hiện nay, đặc biệt là tính bền vững của cộng đồng và duy trì sự đa dạng văn hóa [148, tr.

Tại Việt Nam, nghiên cứu về vấn đề này có thể kể đến quan điểm của Vũ Văn Nâm (2009) cho rằng ở Việt Nam vấn đề PTBV trong sản xuất nông nghiệp vẫn còn là một vấn đề mới. Đặc biệt, sau hơn hai mươi năm đổi mới đất nước, bên cạnh những thành tựu đạt được thì thực tiễn cũng đang đặt ra rất nhiều thách thức khi xây dựng nền nông nghiệp theo hướng bền vững. Nội dung cuốn sách được kết cấu thành 3 chương, tập trung làm rõ các khái niệm về PTBV, nội dung PTBV và tìm hiểu kinh nghiệm quốc tế về phát triển nông nghiệp bền vững có thể tham khảo cho Việt Nam [63]. Lưu Đức Hải và cộng sự (2000) trình bày hệ thống quan điểm lý thuyết và hành động quản lý môi trường cho PTBV.

Công trình này đã xác định PTBV qua các tiêu chí: bền vững kinh tế, bền vững môi trường, bền vững văn hóa [42, tr. Đỗ Phú Hải (2018), trong bai viết Những vấn đề lý luận về phát triển bền vững và kinh tế xanh ở Việt Nam đã làm sáng tỏ sự tương đồng và sự khác biệt, tính phổ quát và đặc thù trong lý luận phát triển bền vững và tăng trưởng xanh, kinh tế xanh và ứng phó biến đổi khí hậu. Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp và công cụ chính sách xanh trong quá trình hoạch định, xây dựng và thực hiện chính sách công để đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Nghiên cứu về nhóm các công cụ chính sách xanh trong các ngành, lĩnh vực khác nhau là nhu cầu nghiên cứu mới phục vụ mục tiêu phát triển bền vững ở nước ta hiện nay [48].

Nguyễn Hoàng Nam và cộng sự (2020), cho rằng sự phát triển bền vững cần phải được nghiên cứu trong mối quan hệ với tăng trưởng xanh, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Theo nhóm tác giả sự xuất hiện của các thuật ngữ có vẻ tương đồng nhau như Tăng trưởng xanh, Kinh 12 luan an tế xanh, Kinh tế tuần hoàn có thể gây một số bối rối, khiến việc nghiên cứu và xây dựng, triển khai các chính sách liên quan trong thực tiễn gặp nhiều khó khăn. Bài viết đã làm rõ được bản chất của tăng trưởng xanh, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn qua đó xác định rõ được mối quan hệ giữa các thuật ngữ và sự thống nhất với phát triển bền vững [64]. Như vậy, Ủy ban Brundtland, tác giả Rachel, Tighe và Spangenberg cũng như các tác giả trong nước đều nhấn mạnh tầm quan trọng của thể chế và quá trình làm quyết định, trong đó thu hút sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau ở nhiều lĩnh vực khác nhau, có như vậy mới tạo ra một chính sách hoàn chỉnh trên tất cả các chiều cạnh của PTBV.

Theo đó, có thể xem 3 trụ cột về PTBV nêu trên là 3 mục tiêu cần đạt được, đồng thời là 3 nội dung hợp thành quá trình của sự phát triển trong điều kiện hiện đại. Tính bền vững được xem là một khái niệm đa phương tiện với nhiều khía cạnh có liên quan lẫn nhau, bao gồm các nhân tố sinh thái, môi trường kinh tế, công nghệ, xã hội, văn hoá, đạo đức và chính trị. Vì thế, từ mục tiêu của việc bảo vệ môi trường, PTBV đã trở thành mục tiêu thiên niên kỷ của toàn cầu và đang dần trở thành một nền “khoa học định hướng” trong các vấn đề khoa học xã hội. Nhóm các công trình khoa học đã công bố liên quan đến chính sách công và đánh giá chính sách công Chính sách công và đánh giá chính sách công là chủ đề nhận được sự quan tâm của nhiều tác giả, nhà khoa học: Elizabeth Eppel, David Tuner và Amanda Wolf (2011) cho rằng thực hiện chính sách vốn là rất phức tạp cho dù mục tiêu chính sách được tuyên bố là đơn giản hay phức tạp.

Có hai mô hình thiết kế và thực hiện chính sách trái ngược nhau, đó là mô hình thiết kế và thực hiện chính sách thể hiện vai trò trung tâm của cơ quan nhà nước và mô hình thiết kế và thực hiện chính sách thực nghiệm. Những đặc điểm của thực hiện chính sách, các nhân tố và vai trò trung tâm của cơ quan nhà nước trong thực hiện chính sách sẽ ảnh hưởng như thế nào đến kết quả của chính sách cũng đã được tác giả trình bày tương đối hệ thống trong nghiên cứu của mình [146, tr. Basir chand (2009) cho rằng trên cơ sở so sánh hai phương pháp tiếp cận thực hiện chính sách công là phương pháp từ trên xuống và phương pháp từ dưới lên, tác giả đã đề xuất vận dụng thêm các phương pháp khác nhau như: phương pháp cơ 13 luan an cấu, phương pháp thủ tục, phương pháp hành vi và phương pháp chính trị trong quá trình thực hiện chính sách trên cơ sở thấu hiểu bản chất của chính sách [143, tr. Michael Hill (1997) đã đề cập đến một số nội dung liên quan đến mô hình thực hiện chính sách và trách nhiệm giải trình trong thực hiện chính sách của các cơ quan công quyền trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện chính sách [151, tr.

Michael owlet và M.Ramesh (1995) đã hướng tới việc nghiên cứu mang tính lý thuyết về thực hiện chính sách trên cơ sở đưa ra khái niệm thực hiện chính sách, những yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách và các phương pháp tiếp cận thực hiện chính sách [152, tr. Quan niệm về chính sách công được nhiều tác giả tại Việt Nam nghiên cứu và đề xuất, gắn với đặc thù của thể chế chính trị, đặc điểm kinh tế - xã hội tại Việt Nam. Nguyễn Trọng Bình (2015) đã phân tích vai trò của các tổ chức nghiên cứu, tư vấn chính sách như một chủ thể quan trọng góp phần nâng cao năng lực chính sách công của các chính phủ. Sự phát triển của các tổ chức tư vấn và việc phát huy đầy đủ chức năng của chúng có tác dụng quan trọng góp phần thúc đẩy quá trình hiện đại hóa quản trị công và nâng cao chất lượng thể chế và chính sách [3, tr.

Viện Khoa học chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (1999) có công trình đề cập đến những vấn đề cơ bản về khái niệm, cấu trúc và chu trình chính sách công - hoạch định, thực thi, đánh giá chính sách công. Tuy nhiên, cuốn sách cũng chỉ rõ: Chính sách công là lĩnh vực nghiên cứu tương đối mới, vì vậy đó chỉ là những nhận thức và cơ sở lý luận ban đầu cho những khảo sát cụ thể hơn về thực tế quy trình hoạch định chính sách ở nước ta [137, tr. Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội (2010) với nghiên cứu về chính sách công gồm 2 nội dung cơ bản: thứ nhất là cán cân thanh toán (mối liên hệ giữa cán cân thanh toán và sự phát triển kinh tế cũng như các vấn đề tỷ giá, lạm phát) và phát triển kinh tế ở các nước đang phát triển; thứ hai là đầu tư công và nợ công (các yếu tố tác động đến quy mô và chất lượng của đầu tư công, vấn đề nợ công, chi tiêu công và PTBV), tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam, cải cách thể chế và định vị lại vai trò của đầu tư công.