phần mở đầu và kết luận, nội dung đề tài nghiên cứu được đề cập trong 3 chương sau: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của chính sách pháp luật về phân luồng giáo dục nghề nghiệp - Chƣơng 2: Thực trạng việc thực hiện chính sách pháp luật về phân luồng giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam hiện nay - Chƣơng 3: Quan điểm, giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật về phân luồng giáo dục nghề nghiệp. Formatted: Chuong, Left, Indent: First line: 0 cm 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Formatted: English (United States) Các phương pháp nghiên cứu cụ thể: Đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau: - Tổng hợp, phân tích tài liệu, số liệu thông qua việc thu thập các thông tin thứ cấp và các thông tin do đề tài trực tiếp thu thập, thực hiện. - Phương pháp Chuyên gia thông qua đánh giá các chuyên đề, báo cáo, hội thảo, tọa đàm. Formatted: Chuong, Left, Tab stops: Not at 0 cm 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Formatted: English (United States) Chƣơng I1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VỀ PHÂN LUỒNG GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP Formatted: Centered, Indent: First line: 0 cm, Line spacing: 1.5 lines, No widow/orphan control, Tab stops: 0 cm, List tab 1 1.
Một số khái niệm cơ bản 1. “Chính sách” Theo Từ điển tiếng Việt thì “chính sách” là “sách lược và kế hoạch cụ Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 14 pt, Font color: Auto thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra”. "Chính sách" có thể được hiểu ở tầm vĩ mô như “chiến lược” khi đề cập Formatted: Indent: First line: 1.27 cm, Line spacing: 1.5 lines, No widow/orphan control ở tầm vĩ mô, toàn cục và trong thời gian dài theo một tư tưởng, định hướng nhất quán. Ví dụ: Chính sách kinh tế mới.
Hiểu một cách giản đơn, chính sách là chương trình hành động do các nhà lãnh đạo hay nhà quản lý đề ra để giải quyết một vấn đề nào đó thuộc phạm vi thẩm quyền của mình [26]. Theo tác giả Vũ Cao Đàm thì “chính sách là một tập hợp biện pháp Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 14 pt, Font color: Auto được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích vào động cơ hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội”. Theo tác giả thì khái niệm “hệ thống xã hội” được hiểu theo một ý nghĩa khái quát. Đó có thể là một quốc gia, một khu vực hành chính, một doanh nghiệp, một nhà trường [18].
Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 14 pt, Font color: Auto Trong Luận văn đề tài này tôi đề cập tới khái niệm “chính sách” được Formatted: Font: Times New Roman, 12 pt, Font color: Auto hiểu là các qui định bộ phận của chiến lược t quản lý nhà nước trong lĩnh vực Formatted: Line spacing: 1.5 lines, No widow/orphan control giáo dục nghề nghiệpGDNN, chính sách đã được pháp điển hóa trong các văn bản qui phạm pháp luật (Luật, Nghị quyết, Nghị định, Thông tư.) và một số văn bản hành chính quản lý Nhà nước về giáo dục nghề nghiệpGDNN. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Formatted: English (United States) Đương nhiên, các chính sách này có tác động ở tầm vĩ mô, quốc gia. Ví dụ: Chính sách cho học sinh học nghề vay vốn; chính sách khuyến khích các nhà doanh nghiệp đầu tư cho dạy nghề v. Pháp luật – được hiểu là… Pháp luật được hiểu là "Hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc Formatted: Line spacing: Multiple 1.45 li, No widow/orphan control chung do Nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí nhà nước của giai cấp thống trị trên cơ sở ghi nhận các nhu cầu về lợi ích của toàn xã hội, được bảo đảm thực hiện bằng nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội với mục đích trật tự và ổn định xã hội vì sự phát triển bền vững của xã hội" [29].
Pháp luật là thước đo hành vi, cách xử sự của con người, là công cụ để kiểm nghiệm các quá trình, hiện tượng xã hội, hướng chúng vận động, phát triển phù hợp với quy luật khách quan, các quy luật vận động nội tại của đời sống xã hội. Pháp luật thể hiện và bảo vệ lợi ích số đông nhân dân trong xã hội. Thông qua pháp luật ý chí của nhân dân trở thành ý chí của nhà nước. Ở nước ta, lợi ích của nhà nước phù hợp với lợi ích của dân tộc, phản ánh lợi ích chung, phố biến của cả xã hội, cộng đồng.
Pháp luật nói chung mang giá trị xã hội to lớn, nhiều giá trị xã hội được đăng tải, phản ánh vào pháp luật. Xã hội thông qua nhà nước ghi nhận những xử sự “hợp lý, khách quan”, nghĩa là những xử sự được số đông chấp nhận phù hợp với lợi ích số đông trong xã hội. Pháp luật GDNN nói riêng nhằm bảo đảm xóa đói giảm nghèo; đảm bảo an sinh xã hội và công bằng xã hội. Muốn bảo đảm cho xã hội ổn định, phát triển kinh tế thì người dân phải có việc làm và muốn có việc làm thì phái có nghề nghiệp.
Khi người lao động được đào tạo nghề thì sẽ làm việc có kỹ năng; có khả năng làm chủ được khoa học công nghề từ đó sẽ làm việc với 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Formatted: English (United States) năng suất, chất lượng cao hơn. Giải quyết được vấn đề việc làm sẽ bảo đảm được vấn đề ổn định xã hội, công bằng xã hội. Phân luồng Formatted: 1., Left, Indent: First line: 0 cm “Luồng” trong tiếng Anh thường dùng là “current” hoặc “Stream” dùng Formatted: Font: (Default) Times New Roman Formatted: Line spacing: Multiple 1.45 li, No để chỉ một dòng, một nhánh của sự vật, hiện tượng diễn ra trong đời sống xã hội. widow/orphan control Ví dụ: Luồng tư tưởng (current of ideas); luồng ánh sáng (Stream of light); luồng giáo dục chung, phổ thông (General/Academic Stream); luồng giáo dục nghề nghiệpGDNN (Vocational/ Technical Stream).
"Phân luồng" là tác động tự nhiên hoặc của con người để phân chia luồng sự vật, hiện tượng một cách có mục đích. “Phân luồng giáo dục” được hiểu là "Phân luồng" là tác động tự nhiên hoặc của con người để phân chia luồng sự vật, hiện tượng một cách có mục đích. Giáo dục nghề nghiệpGiáo dục nghề nghiệp Theo Luật Giáo dục nghề nghiệpGDNN 2014, Giáo dục nghề Formatted: Line spacing: Multiple 1.45 li, No widow/orphan control nghiệpGDNN (Vvocational training) là một bậc học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm đào tạo trình độ sơ cấp, trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác cho người lao động, đáp ứng nhu cầu nhân lực trực tiếp trong sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, được thực hiện theo hai hình thức là đào tạo chính quy và đào tạo thường xuyên. Đây là quá trình đào tạo về lý thuyết, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp cho Formatted: Body Text, Left, Indent: First line: 0 cm, Line spacing: Multiple 1.45 li, No widow/orphan control học sinh (học viên) theo một chương trình ngắn hạn (sơ cấp) hoặc dài hạn (trung cấp, cao đẳng) nhằm tạo năng lực hoạt động, kỹ năng theo một nghề được đào tạo.
"Mục tiêu chung của GDNN là nhằm đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, có năng lực hành nghề tương ứng với trình độ đào tạo; có đạo đức, sức khỏe; có trách nhiệm nghề nghiệp; có khả năng 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Formatted: English (United States) sáng tạo, thích ứng với môi trường làm việc trong bối cảnh hội nhập quốc tế; bảo đảm nâng cao năng suất, chất lượng lao động; tạo điều kiện cho người học sau khi hoàn thành khóa học có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn. Giáo dục nghề nghiệp là lĩnh vực giáo dục đặc thù có nhiều điểm khác Formatted: Line spacing: Multiple 1.45 li, No widow/orphan control biệt so với các bậc giáo dục khác như giáo dục phổ thông, giáo dục đại học…Tính đặc thù của GDNN thể hiện qua mục tiêu dạy nghề là đào tạo đội ngũ lao động trực tiếp sản xuất có kỹ thuật, có tay nghề; đối tượng học nghề có thể là người chưa tham gia quan hệ lao động và cũng có thể là người đang có quan hệ lao động; hoạt động đào tạo nghề gắn liền với việc làm, gắn với sản xuất, gắn với doanh nghiệp. Sự khác biệt trong mục tiêu GDNN đã quyết định sự khác biệt trong quá trình đào tạo nghề, thể hiện qua chương trình đào tạo nghề chú trọng chủ yếu vào hình thành kỹ năng thực hành cho người học (chiếm 60-70% thời gian thực học); khác biệt trong hình thức dạy nghề gồm: đào tạo mới, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao tay nghề, đào tạo tập trung tại trường lớp, đào tạo lưu động, truyền nghề, dạy nghề từ xa, kèm cặp tại xưởng, vừa học vừa làm… Chính các đặc điểm khác biệt này làm cho các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực GDNN trở thành các quan hệ lưỡng tính (quan hệ xã hội vừa thuộc lĩnh vực giáo dục, vừa thuộc lĩnh vực kinh tế lao động). Vì vậy, các quan hệ xã hội về dạy nghề chịu sự điều chỉnh của 2 hệ thống pháp luật chủ yếu: đó là hệ thống pháp luật về giáo dục và hệ thống pháp luật về lao động.
Bởi vậy, chính sách pháp luật về GDNN có những khó khăn đáng kể trong việc xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật và tất nhiên sẽ làm hạn chế giá trị hiệu lực thực tế của các văn bản pháp luật trong lĩnh vực GDNN. Về mặt khoa học pháp lý thì đây là hiện tượng rất không bình thường. Vì phần lớn các quy định trong hệ thống pháp luật giáo dục là các quy phạm 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Formatted: English (United States) pháp luật hành chính, điều chỉnh các quan hệ xã hội chủ yếu bằng phương pháp mệnh lệnh hành chính; trong khi đó các quy phạm pháp luật lao động điều chỉnh các quan hệ xã hội chủ yếu bằng phương pháp thỏa thuận, bình đẳng. Và hậu quả tất yếu xảy ra sự xung đột pháp luật giữa các quy phạm phạm pháp luật của 2 ngành luật là điều không thể tránh khỏi.
Đây cũng chính là nguyên nhân chủ yếu tạo nên sự chắp vá cục bộ, manh mún không đồng bộ của các quy phạm pháp luật về GDNN.