Thực Hiện Chính Sách Hợp Tác Quốc Tế Về Giáo Dục Đại Học Giữa Việt Nam Và Hàn Quốc

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học từ thực tiễn hợp tác việt nam hàn quốc, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Nhật Quang
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Chính Sách Hợp Tác Quốc Tế Về Giáo Dục Đại Học Giữa Việt Nam Và Hàn Quốc
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
• 1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.2. Nội dung thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC GIỮA VIỆT NAM VÀ HÀN QUỐC
• 2.1. Thực trạng hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Hàn Quốc
• 2.2. Thực trạng thực hiện chính sách hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Hàn Quốc
• 2.3. Đánh giá chung về thực trạng
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC GIỮA VIỆT NAM VÀ HÀN QUỐC
• 3.1. Định hướng hợp tác quốc tế về giáo dục đại học giữa Việt Nam và Hàn Quốc
• 3.2. Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học giữa Việt Nam và Hàn Quốc
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Hợp Tác Giáo Dục Việt Nam Hàn Quốc

Quá trình hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục đại học (GDĐH). Các chương trình đào tạo liên kết quốc tế (CTĐT) ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, bên cạnh những CTĐT chất lượng, vẫn còn tồn tại những chương trình chỉ chú trọng lợi nhuận mà bỏ qua chất lượng đào tạo. Do đó, việc khuyến khích các trường đại học trong nước đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu khoa học cần đi kèm với việc kiểm soát chất lượng các chương trình liên kết đào tạo. Hiện có hơn 480 CTĐT liên kết với các cơ sở GDĐH nước ngoài đang được triển khai tại Việt Nam. Những chương trình này tạo điều kiện cho các cơ sở GDĐH trong nước tiếp cận công nghệ giáo dục tiên tiến. Thông qua hợp tác, các trường có thể học hỏi để xây dựng chương trình giảng dạy đạt chuẩn quốc tế, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội học tập cho người học. Để triển khai hiệu quả chính sách hợp tác quốc tế trong giáo dục, Chính phủ đã đề xuất và được Quốc hội thông qua việc bổ sung dịch vụ tư vấn du học vào danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Nghị định 86/2018/NĐ-CP quy định về hợp tác, đầu tư của nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục thay thế Nghị định số 73/2012/NĐ-CP.

1.1. Khái niệm chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học

Theo tác giả Lê Chi Mai, chính sách công là những quyết định hành động của nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội. Tác giả Đỗ Phú Hải định nghĩa chính sách công là tập hợp các quyết định chính trị có tính gắn kết của Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu và giải pháp thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu tổng thể đã xác định. Từ đó, có thể thấy chính sách công có những đặc trưng cơ bản như chủ thể ban hành là Nhà nước, các quyết định mang tính hành động, tập trung giải quyết các vấn đề KT-XH và bao gồm nhiều quyết định liên quan lẫn nhau. Chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học trong luận văn này thuộc phạm vi chính sách công được hiểu với các đặc trưng cơ bản trên.

1.2. Vai trò của giáo dục đại học trong hợp tác quốc tế

GDĐH đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển công nghệ bản địa, nông nghiệp, an toàn thực phẩm và các ngành công nghiệp khác. GDĐH còn tạo ra các cơ hội cho học tập suốt đời, cho phép con người cập nhật các kiến thức và kỹ năng thường xuyên theo nhu cầu của xã hội. Chất lượng đào tạo của các trường đại học ảnh hưởng trực tiếp tới sự tăng trưởng kinh tế và các chính sách xã hội. Các trường đại học cũng luôn chịu sự tác động mạnh mẽ của môi trường kinh tế - xã hội và các thành tựu khoa học – công nghệ của nhân loại. Việc hợp tác quốc tế trong lĩnh vực GDĐH là một hướng đi cần thiết để giải quyết những bất cập, qua đó thúc đẩy hệ thống GDĐH của nước ta phát triển.

II. Thực Trạng Hợp Tác Giáo Dục Đại Học Việt Nam Hàn Quốc Hiện Nay

Một số địa phương và cơ sở GDĐH đã ký kết bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học, cao đẳng của Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước ASEAN, tăng cường trao đổi giảng viên, chuyên gia, sinh viên quốc tế. Các chương trình giáo dục, đào tạo giảng dạy trong các cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập trong nước đã được cơ sở giáo dục, đào tạo của nước ngoài thừa nhận và liên thông. Học sinh, sinh viên và đội ngũ nhà giáo có cơ hội tiếp cận nhiều hơn với sách báo và tài liệu nước ngoài hoặc giao lưu trực tiếp với người nước ngoài để tìm hiểu, học hỏi tiếp thu văn hóa tri thức nhân loại, đồng thời chuyển tải văn hóa Việt Nam đến các dân tộc và quốc gia trên thế giới. Bên cạnh những thành tựu to lớn trong thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục, vẫn còn những bất cập như quyền chủ động của CSGDĐH Việt Nam trong việc tìm kiếm đối tác, thủ tục hành chính trong việc xin phép đào tạo liên kết với nước ngoài còn nhiều rườm rà.

2.1. Các hình thức hợp tác giáo dục phổ biến

Các hình thức hợp tác giáo dục phổ biến giữa Việt Nam và Hàn Quốc bao gồm trao đổi sinh viên, giảng viên, liên kết đào tạo, nghiên cứu khoa học chung, và chia sẻ kinh nghiệm quản lý giáo dục. Các trường đại học Việt Nam thường hợp tác với các trường đại học Hàn Quốc để triển khai các chương trình đào tạo tiên tiến, cập nhật kiến thức và kỹ năng mới cho sinh viên. Ngoài ra, các chương trình học bổng du học Hàn Quốc cũng tạo điều kiện cho sinh viên Việt Nam tiếp cận nền giáo dục chất lượng cao.

2.2. Thành tựu và hạn chế trong hợp tác giáo dục

Thành tựu của hợp tác giáo dục Việt Nam - Hàn Quốc thể hiện ở số lượng sinh viên Việt Nam du học tại Hàn Quốc tăng lên, chất lượng đào tạo được nâng cao, và sự phát triển của các chương trình liên kết đào tạo. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như thủ tục hành chính phức tạp, sự khác biệt về văn hóa và ngôn ngữ, và sự thiếu hụt nguồn lực tài chính. Cần có những giải pháp để khắc phục những hạn chế này và thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước.

III. Giải Pháp Tăng Cường Hợp Tác Giáo Dục Đại Học Việt Nam Hàn Quốc

Để tăng cường hợp tác quốc tế về giáo dục đại học giữa Việt Nam và Hàn Quốc, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía chính phủ, các cơ sở giáo dục và các tổ chức liên quan. Các giải pháp này bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường đầu tư tài chính, phát triển đội ngũ giảng viên, và xây dựng các chương trình hợp tác phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc quảng bá hình ảnh giáo dục Việt Nam tại Hàn Quốc và ngược lại.

3.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ hợp tác giáo dục

Chính phủ cần ban hành các chính sách hỗ trợ hợp tác giáo dục Việt Nam - Hàn Quốc, bao gồm việc cấp học bổng, hỗ trợ chi phí đi lại và sinh hoạt cho sinh viên và giảng viên, và tạo điều kiện thuận lợi cho các chương trình liên kết đào tạo. Ngoài ra, cần có các quy định rõ ràng về chất lượng đào tạo và kiểm định chương trình để đảm bảo quyền lợi của sinh viên.

3.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các trường đại học

Các trường đại học Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách đầu tư vào cơ sở vật chất, phát triển đội ngũ giảng viên, và xây dựng các chương trình đào tạo chất lượng cao. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác với các trường đại học Hàn Quốc để học hỏi kinh nghiệm và nâng cao trình độ chuyên môn.

3.3. Tăng cường trao đổi văn hóa và ngôn ngữ

Để thúc đẩy hợp tác giáo dục, cần tăng cường trao đổi văn hóa và ngôn ngữ giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Các trường đại học có thể tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, các khóa học tiếng Việt và tiếng Hàn, và các chương trình trao đổi sinh viên ngắn hạn.

IV. Định Hướng Phát Triển Hợp Tác Giáo Dục Việt Nam Hàn Quốc Tương Lai

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hợp tác giáo dục Việt Nam - Hàn Quốc cần hướng đến những mục tiêu cao hơn, như phát triển các ngành công nghệ mũi nhọn, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của cả hai nước. Cần có những định hướng rõ ràng và chiến lược cụ thể để đạt được những mục tiêu này.

4.1. Tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên

Hợp tác giáo dục Việt Nam - Hàn Quốc cần tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, và quản lý kinh tế. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng phát triển lớn và đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của cả hai nước.

4.2. Xây dựng mạng lưới hợp tác bền vững

Cần xây dựng mạng lưới hợp tác bền vững giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, và doanh nghiệp của Việt Nam và Hàn Quốc. Mạng lưới này sẽ tạo điều kiện cho việc chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, và nguồn lực, đồng thời thúc đẩy các dự án hợp tác chung.

V. Nghiên Cứu Khoa Học Hợp Tác Động Lực Phát Triển Giáo Dục Đại Học

Nghiên cứu khoa học hợp tác (NCKH) giữa Việt Nam và Hàn Quốc đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học. Các dự án NCKH chung không chỉ tạo ra tri thức mới mà còn giúp giảng viên và sinh viên tiếp cận với các phương pháp nghiên cứu tiên tiến, công nghệ hiện đại. Điều này góp phần quan trọng vào việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.

5.1. Thúc đẩy các dự án nghiên cứu chung

Cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ các dự án NCKH chung giữa các trường đại học và viện nghiên cứu của Việt Nam và Hàn Quốc. Các dự án này nên tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng phát triển lớn và có ý nghĩa thực tiễn đối với cả hai nước. Việc tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính và tài chính sẽ giúp thúc đẩy hoạt động NCKH hợp tác.

5.2. Chia sẻ kết quả nghiên cứu và ứng dụng

Việc chia sẻ kết quả nghiên cứu và ứng dụng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả của NCKH hợp tác. Cần có các kênh thông tin và diễn đàn để các nhà khoa học của Việt Nam và Hàn Quốc có thể trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và kết quả nghiên cứu. Việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của cả hai nước.

VI. Đánh Giá và Triển Vọng Chính Sách Hợp Tác Giáo Dục Việt Hàn

Việc đánh giá hiệu quả của chính sách hợp tác giáo dục Việt Nam - Hàn Quốc là cần thiết để điều chỉnh và hoàn thiện chính sách. Cần có các tiêu chí đánh giá rõ ràng và khách quan, dựa trên các số liệu thống kê và khảo sát thực tế. Triển vọng của hợp tác giáo dục Việt Nam - Hàn Quốc là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Việc tiếp tục đẩy mạnh hợp tác sẽ góp phần vào sự phát triển của cả hai nước.

6.1. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hợp tác

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hợp tác giáo dục Việt Nam - Hàn Quốc bao gồm số lượng sinh viên và giảng viên trao đổi, số lượng chương trình liên kết đào tạo, số lượng dự án NCKH chung, và chất lượng đào tạo. Ngoài ra, cần đánh giá tác động của hợp tác giáo dục đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của cả hai nước.

6.2. Cơ hội và thách thức trong tương lai

Cơ hội trong tương lai của hợp tác giáo dục Việt Nam - Hàn Quốc là rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao và kinh tế số. Tuy nhiên, cũng có những thách thức như sự cạnh tranh từ các nước khác, sự khác biệt về văn hóa và ngôn ngữ, và sự thiếu hụt nguồn lực tài chính. Cần có những giải pháp để vượt qua những thách thức này và tận dụng tối đa các cơ hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình hội nhập quốc tế trong giáo dục đại học giữa Việt Nam và Hàn Quốc đã ghi nhận những bước chuyển mình mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chất lượng. Tính đến tháng 4 năm 2018, tổng số du học sinh quốc tế tại Hàn Quốc đạt 142.205 người, trong đó Việt Nam đứng thứ hai với 27.064 sinh viên và dẫn đầu tuyệt đối ở khối đào tạo ngôn ngữ khi chiếm 34,3% (tương đương 19.260 người). Tại Việt Nam, mạng lưới giáo dục đại học đã mở rộng với 236 trường đại học, học viện cùng hơn 500 chương trình liên kết đào tạo quốc tế. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai chính sách hợp tác giáo dục giữa hai quốc gia vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng, từ sự thiếu đồng bộ của các văn bản hướng dẫn đến quy trình thủ tục hành chính rườm rà, tiềm ẩn nguy cơ thương mại hóa giáo dục và làm suy giảm chuẩn mực đào tạo.

Luận văn tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để hoàn thiện cơ chế thực thi chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và tối ưu hóa nguồn lực hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc? Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực hiện chính sách công trong giáo dục đại học; khảo sát, phân tích toàn diện thực trạng hợp tác song phương; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chủ thể quản lý là Cục Hợp tác quốc tế và Vụ Giáo dục Đại học thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam trong mối quan hệ với các cơ sở đào tạo Hàn Quốc, với dữ liệu thực chứng giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc chuẩn hóa các chương trình liên kết, bảo vệ quyền lợi của người học và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ trực tiếp cho làn sóng đầu tư FDI từ Hàn Quốc với tổng vốn đăng ký vượt 50 tỷ USD.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết chu trình chính sách công của James Anderson gồm 5 giai đoạn: thiết lập nghị trình, hoạch định, thông qua, thực thi và đánh giá chính sách. Quá trình thực hiện chính sách được phân tích sâu qua mô hình thực thi của William Jenkins và Paul Berman, trong đó nhấn mạnh mối quan hệ tương hỗ giữa hiệu lực thực hiện (từ quyết định chính sách ban đầu đến chương trình hành động cụ thể) và hiệu lực kỹ thuật (từ chương trình hành động đến kết quả đầu ra thực tế).

Bên cạnh đó, luận văn áp dụng khung phân tích 4 mô hình quản trị đại học hiện đại dựa trên mức độ chặt chẽ trong xác định chính sách và giám sát thực hiện: mô hình truyền thống, mô hình hành chính, mô hình nghiệp chủ và mô hình công ty. Các khái niệm nền tảng bao gồm: chính sách công trong giáo dục đại học, hợp tác quốc tế song phương, liên kết đào tạo cấp bằng kép và tự chủ đại học. Hệ thống lý thuyết cũng so sánh quy chuẩn đào tạo của hai nước, tiêu biểu như khung phân tầng giáo dục của Hàn Quốc với 411 trường đại học yêu cầu tối thiểu 140 đơn vị học trình để tốt nghiệp cử nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, Viện Giáo dục Quốc tế Hàn Quốc (NIIED), Tổ chức Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA), cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Nghị quyết số 29-NQ/TW, Nghị định số 73/2012/NĐ-CP và Nghị định số 86/2018/NĐ-CP.

Đối với dữ liệu sơ cấp, tác giả triển khai khảo sát với cỡ mẫu gồm 100 phiếu câu hỏi, thu về 92 phiếu và chọn lọc được 90 phiếu hợp lệ để đưa vào xử lý dữ liệu (loại bỏ 02 phiếu không hợp lệ do thiếu thông tin). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các nhóm đối tượng cốt lõi: cán bộ quản lý tại Bộ Giáo dục và Đào tạo, lãnh đạo phòng hợp tác quốc tế tại các trường đại học, nhà nghiên cứu và du học sinh Việt Nam tại Hàn Quốc.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, tổng hợp định tính và định lượng theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1-Kém đến 5-Tốt). Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác mức độ hài lòng, tính hiệu quả và sự đồng bộ của hệ thống văn bản pháp lý, đồng thời bóc tách các rào cản hành chính trong không gian hoạch định chính sách công. Toàn bộ chuỗi số liệu được thu thập và phân tích xuyên suốt khung thời gian nghiên cứu từ năm 2014 đến năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô giao lưu học thuật và du học giữa hai quốc gia bùng nổ mạnh mẽ. Số lượng sinh viên Việt Nam sang Hàn Quốc học tập tăng trưởng liên tục, đạt mức 27.064 người vào năm 2018. Trong khi đó, tại thị trường trong nước, mạng lưới cơ sở giáo dục đại học đã hình thành hơn 500 chương trình liên kết đào tạo quốc tế; 117 trường được công nhận đạt chuẩn kiểm định trong nước và 104 chương trình đào tạo được các tổ chức quốc tế uy tín như CTI, ABET và ACBSP công nhận chất lượng.

Thứ hai, các chương trình hỗ trợ phát triển và chuyển giao công nghệ giáo dục từ phía Hàn Quốc ghi nhận dấu ấn sâu sắc. Tổ chức KOICA đã cử 1.042 thực tập sinh, 28 chuyên gia kỹ thuật và 76 tình nguyện viên sang hỗ trợ Việt Nam, đồng thời tiếp nhận hơn 25.000 lượt sinh viên, tu nghiệp sinh Việt Nam sang đào tạo nâng cao tay nghề. Các dự án hỗ trợ nâng cấp trường nghề và xây dựng trung tâm thư viện điện tử hiện đại đã tạo nền tảng chuyển giao công nghệ trực tiếp.

Thứ ba, năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên trong nước được cải thiện rõ rệt nhưng phân bổ chưa đồng đều. Đội ngũ giảng viên toàn quốc năm học 2016-2017 đạt 72.792 người (tăng 4,6%), trong đó giảng viên trình độ tiến sĩ đạt 16.514 người (tăng 21,4%). Khảo sát tại 142 trường đại học ghi nhận sự hiện diện của 945 nhóm nghiên cứu (trung bình 7 nhóm mỗi trường). Năm 2016, hệ thống đã nghiệm thu 274 nhiệm vụ khoa học công nghệ, đào tạo 312 thạc sĩ và hỗ trợ 77 tiến sĩ, công bố 594 bài báo khoa học.

Thứ tư, khảo sát 90 chuyên gia và cán bộ quản lý chỉ ra khoảng cách lớn giữa tần suất ban hành và tính đồng bộ của hệ thống văn bản chính sách. Tiêu chí văn bản ban hành thường xuyên đạt điểm trung bình khá là 3,95/5 (với 44,44% đánh giá khá và 31,11% đánh giá tốt). Ngược lại, tiêu chí về tính đồng bộ, thống nhất và cập nhật kịp thời bị đánh giá ở mức thấp với điểm số 2,91/5 (có tới 18,89% đánh giá yếu và 16,67% đánh giá kém).

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch giữa quy mô mở rộng nhanh chóng và chất lượng thực thi chính sách bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ của hành lang pháp lý. Nghị định số 73/2012/NĐ-CP qua nhiều năm áp dụng đã bộc lộ những rào cản thủ tục nặng nề, đòi hỏi sự ra đời của Nghị định số 86/2018/NĐ-CP để tháo gỡ quyền tự chủ cho các trường. Bên cạnh đó, mức độ tự chủ đại học tại Việt Nam còn hạn chế khi đến tháng 4 năm 2017 mới chỉ có 58 trên tổng số 169 trường công lập thành lập hội đồng trường (chiếm tỷ lệ khiêm tốn 34,3%), khiến nhiều đơn vị lúng túng trong việc tìm kiếm đối tác quốc tế chất lượng.

So sánh với các nghiên cứu giai đoạn trước của Trần Văn Nhung và Nguyễn Chí Cường, hợp tác giáo dục Việt - Hàn đã chuyển đổi từ hình thức nhận viện trợ thụ động sang mô hình hợp tác đa phương diện, thương mại hóa dịch vụ đào tạo và trao đổi học thuật chuyên sâu. Tuy nhiên, tính phụ thuộc vào các cam kết thương mại song phương (FTA) khiến chính sách giáo dục đôi khi chậm thích ứng trước những biến động thực tế.

Trong các báo cáo phân tích, dữ liệu khảo sát thực trạng thực thi chính sách thường được mô tả sinh động qua biểu đồ cột kép so sánh mức độ hài lòng giữa tính thường xuyên (3,95 điểm) và tính đồng bộ (2,91 điểm), kết hợp cùng bảng thống kê cơ cấu du học sinh phân theo loại hình đào tạo để phản ánh rõ nét sự mất cân đối giữa nhóm học ngôn ngữ (34,3%) và nhóm học chuyên ngành lấy bằng thạc sĩ, tiến sĩ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện đồng bộ hệ thống thể chế pháp lý: Bộ Giáo dục và Đào tạo cần chủ trì rà soát, cắt giảm tối thiểu 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính trong phê duyệt liên kết đào tạo theo Nghị định số 86/2018/NĐ-CP và Luật Giáo dục đại học sửa đổi năm 2018; hoàn thành việc ban hành đầy đủ thông tư hướng dẫn liên bộ trong giai đoạn 2019-2021 nhằm nâng điểm số đồng bộ chính sách lên trên mức 4,0/5.

Thứ hai, đẩy mạnh cơ chế tự chủ và quản trị đại học hiện đại: Các cơ sở giáo dục đại học công lập phải kiện toàn và thành lập 100% Hội đồng trường có thực quyền trước năm 2021 (tăng mạnh từ tỷ lệ 34,3% năm 2017); chủ động xây dựng chiến lược liên kết đào tạo cấp bằng kép (mô hình 2+2 hoặc 3+1) với các trường đại học Hàn Quốc xếp hạng trong top 350 châu Á.

Thứ ba, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu khoa học gắn liền với doanh nghiệp FDI: Cục Hợp tác quốc tế phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA), Quỹ Giao lưu Quốc tế Hàn Quốc (KF) và các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Samsung thiết lập Quỹ tài trợ nghiên cứu thường niên từ năm 2020; đặt mục tiêu tăng trưởng số lượng công bố quốc tế thuộc danh mục uy tín thêm 25% mỗi năm cho 945 nhóm nghiên cứu hiện có.

Thứ tư, thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu số và giám sát kiểm định định kỳ: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc xây dựng cổng thông tin quản lý tập trung 100% các chương trình liên kết và quản lý dòng du học sinh trước năm 2022; tiến hành thanh tra, kiểm định độc lập hằng năm để kiên quyết dừng tuyển sinh đối với các cơ sở đào tạo không đảm bảo chất lượng giảng dạy.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước: Lãnh đạo và chuyên viên tại Vụ Giáo dục Đại học, Cục Hợp tác quốc tế thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo; các nhà hoạch định chính sách tại các bộ, ngành liên quan đến đối ngoại và lao động. Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng và bằng chứng khảo sát cụ thể để xây dựng văn bản quy phạm pháp luật dưới luật, cải cách quy trình thủ tục cấp phép liên kết.

Nhóm lãnh đạo cơ sở giáo dục đại học: Ban Giám hiệu, Phòng Hợp tác quốc tế và Phòng Quản lý Đào tạo tại các trường đại học, học viện. Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về cấu trúc chương trình đào tạo liên kết, kinh nghiệm đàm phán công nhận tín chỉ lẫn nhau và lộ trình kiểm định chương trình theo chuẩn AUN-QA.

Nhóm giảng viên và nhà nghiên cứu học thuật: Các học giả, nghiên cứu sinh, học viên cao học thuộc chuyên ngành Chính sách công, Quản lý giáo dục, Quan hệ quốc tế và Đông phương học. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp đánh giá thực thi chính sách và phân tích trường hợp điển hình trong hợp tác giáo dục song phương.

Nhóm tổ chức quốc tế và doanh nghiệp FDI: Đại diện các tổ chức phi chính phủ, quỹ giao lưu văn hóa học thuật (KOICA, KF) và các doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam. Tài liệu giúp các tổ chức nắm bắt nhu cầu nhân lực, định hướng trao học bổng và thiết lập các phòng nghiên cứu - phát triển (R&D) liên kết tại trường đại học.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng du học sinh Việt Nam tại Hàn Quốc giai đoạn nghiên cứu phát triển ra sao? Tính đến tháng 4 năm 2018, Việt Nam có 27.064 du học sinh tại Hàn Quốc, đứng thứ hai toàn cầu. Đặc biệt, ở nhóm học các khóa ngôn ngữ không cấp bằng, du học sinh Việt Nam đứng vị trí số một với 19.260 người (chiếm 34,3% tổng số du học sinh học tiếng tại Hàn Quốc).

Khung pháp lý cao nhất điều chỉnh hoạt động hợp tác giáo dục quốc tế hiện nay là gì? Hoạt động này chịu sự điều chỉnh trực tiếp từ Luật Giáo dục đại học sửa đổi năm 2018 và Nghị định số 86/2018/NĐ-CP của Chính phủ. Văn bản mới thay thế Nghị định 73/2012/NĐ-CP, quy định minh bạch về điều kiện liên kết đào tạo, quyền mở phân hiệu và cơ chế kiểm định chất lượng đối với cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài.

Vì sao điểm đánh giá tính đồng bộ của hệ thống văn bản pháp lý lại ở mức thấp? Khảo sát 90 chuyên gia cho điểm số tính đồng bộ chỉ đạt 2,91/5. Nguyên nhân do sự thiếu kết nối giữa các quy định chuyên ngành giáo dục với các hiệp định thương mại song phương (FTA), kèm theo sự chậm trễ trong việc cập nhật văn bản hướng dẫn khiến các trường gặp nhiều khó khăn trong khâu thực thi.

Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA) có đóng góp gì nổi bật cho giáo dục Việt Nam? KOICA đóng vai trò cầu nối lớn khi cử 1.042 thực tập sinh, 28 chuyên gia sang Việt Nam và hỗ trợ thành lập nhiều cơ sở đào tạo nghề hiện đại như Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Việt - Hàn, đồng thời tài trợ xây dựng hệ thống thư viện điện tử tiên tiến.

Làm thế nào để hạn chế tình trạng thương mại hóa trong liên kết đào tạo quốc tế? Cần thực hiện nghiêm việc kiểm định chất lượng chương trình theo chuẩn quốc tế (như AUN-QA, HCERES), công khai chuẩn đầu ra, minh bạch tài chính và tăng cường thanh tra định kỳ của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm đảm bảo chỉ các cơ sở đạt chuẩn mới được phép cấp văn bằng.

Kết luận

Thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học là trụ cột chiến lược nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia, đáp ứng trực tiếp nhu cầu phát triển kinh tế và thu hút hơn 50 tỷ USD vốn đầu tư từ Hàn Quốc.

Quy mô hợp tác ghi nhận bước nhảy vọt với hơn 27.000 du học sinh Việt Nam tại Hàn Quốc và hơn 500 chương trình liên kết đào tạo quốc tế đang vận hành trong nước.

Nghiên cứu đã chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất nằm ở tính đồng bộ của văn bản chính sách (chỉ đạt 2,91/5 điểm) và tỷ lệ thành lập hội đồng trường công lập còn thấp (34,3%), cản trở tiến trình tự chủ đại học.

Hệ thống giải pháp 4 trụ cột được đề xuất tập trung vào hoàn thiện thể chế pháp lý, nâng cao quyền tự chủ quản trị, gắn kết nghiên cứu với doanh nghiệp và ứng dụng công nghệ số trong giám sát chất lượng.

Lộ trình triển khai giai đoạn 2019-2025 đặt mục tiêu chuẩn hóa 100% dữ liệu quản lý liên kết, đảm bảo môi trường học thuật minh bạch và hội nhập quốc tế bền vững; đây là tài liệu tham khảo không thể thiếu cho các nhà quản lý và nghiên cứu chính sách giáo dục hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm chính sách hợp tác quốc tế về giáo dục đại học 1. Chính sách công Theo tác giả Lê Chi Mai của Học viện Hành chính quốc gia có một số đúc kết quan trọng về nội hàm của chính sách công.

Đó là: + Nhà nước chính là chủ thể ban hành chính sách công. + Chính sách công là những quyết định hành động, thể hiện dự định của nhà hoạch định chính sách về một vấn đề nào đó và những hành vi thực hiện các dự định đó. + Mục đích của chính sách công là giải quyết một vấn đề đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội theo những mục tiêu xác định [31, tr. Kế thừa những tư duy, ý tưởng và đúc kết cac kết quả, thành tựu của các nhà nghiên cứu đi trước, tác giả Đỗ Phú Hải của Học viện Khoa học xã hội đã đưa ra một khái niệm về chính sách công như sau: “Chính sách công là một tập hợp các quyết định chính trị có tính gắn kết của Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu và giải pháp thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu tổng thể đã xác định” [23,tr.

Từ những phân tích trên, có thể thấy chính sách công có những đặc trưng cơ bản như sau: Thứ nhất, chủ thể ban hành chính sách công là Nhà nước. 9 Thứ hai, các quyết định này là những quyết định hành động, có nghĩa là chúng bao gồm cả những hành vi thực tiễn. Thứ ba, chính sách công tập trung giải quyết một vấn đề đang đặt ra trong đời sống KT - XH theo những mục tiêu xác định. Thứ tư, chính sách công gồm nhiều quyết định có liên quan lẫn nhau.

chính sách hợp tác quốc tế về giáo dụcđại học trong luận văn này thuộc phạm vi chính sách công được hiểu với các đặc trưng cơ bản trên. Giáo dục đại học Việc phát triển những ngành công nghệ bản địa cũng như năng lực trong lĩnh vực nông nghiệp, an toàn thực phẩm và các ngành công nghiệp khác của chúng ta [53] chính là nhờ có một hạ tầng GDĐH đẳng cấp quốc tế. GDĐH còn tạo ra các cơ hội cho học tập suốt đời, cho phép con người cập nhật các kiến thức và kỹ năng thường xuyên theo nhu cầu của xã hội. Ở Việt Nam hiện nay, mặc dù chưa có định nghĩa chính thức về GDĐH, nhưng trong nghiên cứu của luận văn có thể hiểu GDĐH là hình thức tổ chức giáo dục cho các bậc học sau giai đoạn bậc phổ thông với các trình độ đào tạo: gồm trình độ cao đẳng, trình độ đại học, trình độ thạc sĩ và trình độ tiến sĩ.

Trên thực tế, dễ nhận thấy rằng, chất lượng đào tạo của các trường đại học ảnh hưởng trực tiếp tới sự tăng trưởng kinh tế và các chính sách xã hội. Và, đương nhiên, các trường đại học cũng luôn chịu sự tác động mạnh mẽ của môi trường kinh tế - xã hội và các thành tựu khoa học – công nghệ của nhân loại. Trong nhiều thập kỷ qua, hệ thống giáo dục nước ta đang chứa đựng nhiều yếu tố bất cập, chất lượng GDĐH còn thấp, chưa đáp ứng được kỳ vọng 10 “giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Vẫn biết “nhân tài là nguyên khí quốc gia”, nhưng những điều kiện vật chất nghèo nàn, cơ chế quản lý lạc hậu, đội ngũ giảng viên vừa thiếu, vừa yếu… không tương ứng với tốc độ phát triển của quy mô đào tạo chính là những nguyên nhân căn bản dẫn tới sự yếu kém của GDĐH.