Luận văn thạc sĩ về chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại tỉnh Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và giải pháp thực hiện chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại tỉnh Đắk Lắk, đề xuất hướng cải thiện hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Quý
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Nhật Quang
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHIỆN MA TÚY
• 2.1. Các khái niệm chung về ma túy
• 2.2. Điều trị nghiện ma túy
• 2.3. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của chính sách công
• 2.3.1. Khái niệm chính sách công
• 2.3.2. Khái niệm thực hiện chính sách công
• 2.3.3. Đặc điểm của chính sách công
• 2.3.4. Vai trò của thực hiện chính sách công
• 2.4. Thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy
• 2.4.1. Vai trò thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy
• 2.4.2. Quy trình thực hiện chính sách người cai nghiện ma túy
• 2.4.3. Tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện chính sách người cai nghiện
• 2.4.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy
• 2.5. Kinh nghiệm thực hiện chính sách ở một số tỉnh và bài học cho tỉnh Đắk Lắk
• 2.5.1. Mô hình tổ chức cai nghiện 3 giai đoạn ở Tuyên Quang
• 2.5.2. Mô hình tổ chức quản lý, dạy nghề, giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện ở thành phố Hồ Chí Minh
• 2.5.3. Mô hình quản lý, giúp đỡ người sau cai nghiện ma túy tại cộng đồng ở Hà Nội (Câu lạc bộ B93)
• 2.5.4. Bài học cho tỉnh Đắk Lắk trong thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy
• 3. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHIỆN MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• 3.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội tỉnh Đắk Lắk
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên tỉnh Đắk Lắk
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế, xã hội tỉnh Đắk Lắk
• 3.1.3. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Đắk Lắk đến thực hiện chính sách người nghiện ma túy
• 3.2. Thực trạng diễn biến tình hình người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 3.2.1. Số liệu người nghiện ma túy tỉnh Đắk Lắk
• 3.2.2. Đặc điểm người nghiện ma túy tỉnh Đắk Lắk
• 3.3. Thực trạng thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy ở tỉnh Đắk Lắk
• 3.3.1. Thực hiện chính sách cai nghiện ma túy tại gia đình, cai nghiện tại cộng đồng
• 3.3.2. Thực hiện chính sách cai nghiện ma túy bắt buộc tại các cơ sở cai nghiện công lập
• 3.3.3. Thực hiện chính sách cai nghiện ma túy tự nguyện theo Hợp đồng dân sự tại các cơ sở cai nghiện
• 3.3.4. Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy ở tỉnh Đắk Lắk
• 3.3.5. Đáp ứng của Đắk Lắk với chính sách cai nghiện ma túy
• 3.3.6. Người nghiện ma túy tham gia cai nghiện, điều trị nghiện
• 3.3.7. Tổng quan những ưu điểm và hạn chế trong thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy ở tỉnh Đắk Lắk
• 3.3.8. Đánh giá về thực hiện chính sách cai nghiện ma túy tại Đắk Lắk
• 4. QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHIỆN MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• 4.1. Quan điểm, cách tiếp cận của Quốc tế đối với chính sách cai nghiện ma túy
• 4.2. Quan điểm hiện nay của Đảng và Nhà nước đối với chính sách cai nghiện ma túy
• 4.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 4.3.1. Nhóm các chính sách định hướng
• 4.3.2. Nhóm các công cụ luật pháp
• 4.3.3. Nhóm các giải pháp kinh tế
• 4.3.4. Nhóm các giải pháp xã hội
• 4.3.5. Giải pháp y tế trong giảm cầu, giảm tác hại
• 4.4. Một số kiến nghị về chính sách pháp luật áp dụng đối với người nghiện ma túy
• 4.4.1. Về Luật Phòng, chống ma túy
• 4.4.2. Các luật có liên quan
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại Đắk Lắk

Chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại Đắk Lắk được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết trong việc phòng chống tệ nạn ma túy. Chính sách này không chỉ tập trung vào việc cai nghiện mà còn chú trọng đến việc tái hòa nhập cộng đồng cho người nghiện. Đắk Lắk, với đặc điểm tự nhiên và xã hội đa dạng, đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của ma túy đến cộng đồng. Các chương trình này bao gồm việc cung cấp dịch vụ điều trị, tư vấn tâm lý và hỗ trợ việc làm cho người nghiện. Theo báo cáo, việc thực hiện chính sách này đã có những kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua.

1.1. Thực trạng thực hiện chính sách

Thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại Đắk Lắk cho thấy nhiều nỗ lực từ chính quyền địa phương. Tuy nhiên, số lượng người nghiện ma túy vẫn đang gia tăng, đặc biệt là trong độ tuổi thanh thiếu niên. Các cơ sở cai nghiện công lập và tư nhân đã được thành lập, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ người nghiện được điều trị thành công còn thấp, điều này cho thấy cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn để cải thiện tình hình. Việc thiếu hụt nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng này.

1.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại Đắk Lắk, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng. Các giải pháp bao gồm việc tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về tác hại của ma túy, đồng thời phát triển các chương trình đào tạo nghề cho người sau cai nghiện. Việc xây dựng các mô hình hỗ trợ tại cộng đồng cũng cần được chú trọng, nhằm tạo điều kiện cho người nghiện tái hòa nhập xã hội. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho các cơ sở điều trị và các tổ chức xã hội tham gia vào công tác này.

II. Đánh giá hiệu quả chính sách

Đánh giá hiệu quả của chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại Đắk Lắk cho thấy một số kết quả tích cực, nhưng cũng chỉ ra nhiều hạn chế. Các chương trình hỗ trợ đã giúp nhiều người nghiện có cơ hội tiếp cận với dịch vụ điều trị và tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ tái nghiện vẫn còn cao, cho thấy cần có những biện pháp can thiệp mạnh mẽ hơn. Việc thiếu hụt nguồn lực và sự quan tâm từ cộng đồng cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách. Cần có sự đầu tư hơn nữa từ ngân sách nhà nước và sự tham gia của các tổ chức xã hội để nâng cao chất lượng dịch vụ.

2.1. Những thành tựu đạt được

Một số thành tựu đáng ghi nhận trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại Đắk Lắk bao gồm việc thành lập các cơ sở cai nghiện và các chương trình hỗ trợ tại cộng đồng. Nhiều người nghiện đã được tiếp cận với dịch vụ điều trị và có cơ hội tái hòa nhập xã hội. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền về tác hại của ma túy cũng đã được triển khai rộng rãi, góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề này.

2.2. Những hạn chế cần khắc phục

Mặc dù đã đạt được một số thành tựu, nhưng chính sách hỗ trợ người nghiện ma túy tại Đắk Lắk vẫn còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ người nghiện được điều trị thành công còn thấp, và số lượng người nghiện mới vẫn đang gia tăng. Việc thiếu hụt nguồn lực, cơ sở vật chất và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng là những vấn đề cần được khắc phục. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình, bao gồm việc tăng cường đầu tư cho các cơ sở điều trị và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2015-2019, tỉnh Đắk Lắk ghi nhận sự gia tăng số người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý từ 1.119 người lên khoảng 1.852 người, phản ánh mức độ phức tạp ngày càng tăng của tệ nạn ma túy tại địa phương. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự mà còn tác động sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội và sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, độ tuổi người nghiện có xu hướng trẻ hóa, với hơn 54% trong độ tuổi từ 18 đến 30, trong khi tỷ lệ người có việc làm ổn định chỉ đạt khoảng 24%. Trước thực trạng đó, nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng thực hiện chính sách đối với người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015 đến 6 tháng đầu năm 2019, với đối tượng là các chính sách cai nghiện ma túy và các biện pháp hỗ trợ người nghiện tại tỉnh Đắk Lắk. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực hiện chính sách, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách cai nghiện ma túy tại địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước, góp phần ổn định an ninh trật tự và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình chính sách công, trong đó nhấn mạnh vai trò của thực hiện chính sách công như một giai đoạn quan trọng trong chu trình chính sách nhằm hiện thực hóa mục tiêu đề ra. Khái niệm chính sách công được hiểu là tập hợp các quyết định liên quan do nhà nước ban hành nhằm giải quyết các vấn đề công cộng. Thực hiện chính sách công là quá trình chuyển đổi các quyết định này thành hành động cụ thể thông qua các chương trình, dự án và quy định chi tiết.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng lý thuyết về nghiện ma túy như một bệnh não mạn tính tái phát, theo đó việc điều trị nghiện không chỉ là cắt cơn mà còn bao gồm phục hồi hành vi, nhân cách và tái hòa nhập cộng đồng. Các khái niệm chính bao gồm: nghiện ma túy, điều trị nghiện, cai nghiện bắt buộc và tự nguyện, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách như nhận thức xã hội, năng lực cán bộ và môi trường kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp định tính và định lượng. Phương pháp định lượng được thực hiện qua khảo sát 50 người nghiện ma túy đang thụ hưởng chính sách tại một số phường, xã trên địa bàn tỉnh nhằm thu thập dữ liệu về thực trạng thực hiện chính sách. Phương pháp định tính bao gồm phỏng vấn sâu cán bộ quản lý, công chức các cấp và quan sát thực địa để đánh giá quá trình triển khai chính sách.

Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cho nhóm đối tượng thụ hưởng chính sách tại địa phương. Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ phần trăm để làm rõ các đặc điểm và hiệu quả thực hiện chính sách. Quá trình nghiên cứu diễn ra trong khoảng thời gian từ năm 2018 đến giữa năm 2019, đảm bảo thu thập dữ liệu cập nhật và phản ánh đúng thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Gia tăng số người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý: Từ năm 2015 đến 2019, số người nghiện ma túy tại Đắk Lắk tăng từ 1.119 lên khoảng 1.852 người, tương đương mức tăng gần 65%. Trong đó, 160/184 xã, phường, thị trấn có người nghiện ma túy, cho thấy sự lan rộng của tệ nạn này trên toàn tỉnh.

2. Đặc điểm người nghiện: Hơn 54% người nghiện thuộc nhóm tuổi từ 18 đến 30, 82% là dân tộc Kinh, 41% không có việc làm hoặc việc làm không ổn định. Loại ma túy sử dụng chủ yếu là ma túy tổng hợp (76%), với hình thức tiêm chích chiếm gần 46%.

3. Hiệu quả thực hiện chính sách cai nghiện: Tỷ lệ người tự nguyện tham gia cai nghiện đạt trên 94%, trong khi tỷ lệ cai nghiện bắt buộc dưới 6% tổng số người nghiện có hồ sơ quản lý. Khoảng 70% người sau cai nghiện được hỗ trợ tiếp cận việc làm, đào tạo nghề và vay vốn sinh kế.

4. Nhận thức và trách nhiệm của cán bộ: 100% cán bộ lãnh đạo, quản lý từ cấp xã đến tỉnh được đào tạo, hiểu biết về chính sách và tác hại của ma túy. Tuy nhiên, chỉ khoảng 80% người dân trưởng thành có nhận thức đầy đủ về tác hại và nguy cơ của ma túy.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng số người nghiện ma túy phản ánh những thách thức lớn trong công tác phòng, chống ma túy tại Đắk Lắk, đặc biệt là sự lan rộng của ma túy tổng hợp và xu hướng trẻ hóa người nghiện. Kết quả thực hiện chính sách cai nghiện tự nguyện đạt hiệu quả cao, cho thấy sự chuyển đổi tích cực trong nhận thức và thái độ của người nghiện cũng như cộng đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ người có việc làm ổn định sau cai nghiện còn thấp, cho thấy cần tăng cường các chính sách hỗ trợ tái hòa nhập xã hội.

So sánh với các mô hình cai nghiện ở các tỉnh khác như Tuyên Quang và thành phố Hồ Chí Minh, Đắk Lắk cần phát triển thêm các chương trình quản lý sau cai nghiện, kết hợp giáo dục, đào tạo nghề và tạo việc làm bền vững. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường năng lực cán bộ thực thi chính sách là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự biến động số người nghiện theo năm, phân bố độ tuổi, loại ma túy sử dụng và tỷ lệ người tham gia các hình thức cai nghiện, giúp minh họa rõ nét thực trạng và hiệu quả chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng: Triển khai các chương trình truyền thông đa dạng, liên tục nhằm nâng cao tỷ lệ người dân trưởng thành hiểu biết về tác hại ma túy, hướng tới mục tiêu trên 90% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là Sở Thông tin và Truyền thông phối hợp với các tổ chức xã hội.

2. Phát triển mô hình cai nghiện kết hợp quản lý sau cai: Áp dụng mô hình cai nghiện 3 giai đoạn như tại Tuyên Quang, kết hợp đào tạo nghề và tạo việc làm cho người sau cai nghiện, nhằm giảm tỷ lệ tái nghiện xuống dưới 10% trong 3 năm tới. Sở Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các ngành liên quan.

3. Nâng cao năng lực cán bộ thực thi chính sách: Tổ chức đào tạo, tập huấn chuyên sâu về tư vấn, điều trị nghiện và kỹ năng quản lý cho 100% cán bộ công chức liên quan trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện là các cơ sở đào tạo và Sở Nội vụ.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành và huy động nguồn lực: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, đoàn thể và cộng đồng trong công tác phòng, chống ma túy, đồng thời đa dạng hóa nguồn lực tài chính từ ngân sách nhà nước và xã hội hóa trong 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về chính sách công: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách cai nghiện ma túy, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.

2. Nhân viên công tác xã hội và cán bộ y tế: Tài liệu hữu ích trong việc hiểu rõ vai trò và phương pháp hỗ trợ người nghiện ma túy, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ điều trị và tái hòa nhập.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chính sách công, xã hội học: Luận văn là nguồn tham khảo khoa học về chính sách công và các mô hình cai nghiện ma túy tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh địa phương.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp hỗ trợ người nghiện ma túy, từ đó xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp, hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách cai nghiện ma túy tại Đắk Lắk có những hình thức nào?
   Chính sách bao gồm cai nghiện bắt buộc theo quyết định của tòa án, cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, điều trị thay thế bằng thuốc Methadone và cai nghiện theo hợp đồng dân sự. Tỷ lệ người tự nguyện tham gia đạt trên 94%, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức.

2. Tỷ lệ tái nghiện sau cai nghiện tại Đắk Lắk như thế nào?
   Mặc dù chưa có số liệu chính thức cụ thể, các mô hình quản lý sau cai nghiện tại các tỉnh khác cho thấy tỷ lệ tái nghiện có thể giảm xuống dưới 10% nếu có sự hỗ trợ toàn diện về y tế, xã hội và việc làm. Đắk Lắk đang hướng tới áp dụng các mô hình tương tự.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách cai nghiện?
   Bao gồm nhận thức của cộng đồng, năng lực cán bộ thực thi, điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, sự phối hợp liên ngành và nguồn lực tài chính. Địa bàn có điều kiện kinh tế phát triển và nhận thức cao thường đạt hiệu quả tốt hơn.

4. Vai trò của gia đình trong hỗ trợ người nghiện ma túy là gì?
   Gia đình đóng vai trò quan trọng trong động viên, hỗ trợ vật chất và tinh thần, giúp người nghiện duy trì quyết tâm cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng. Gia đình cũng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình điều trị.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của ma túy?
   Thông qua các chương trình tuyên truyền đa dạng, sử dụng các kênh truyền thông đại chúng, tổ chức tập huấn cho cán bộ và đoàn thể, đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng trong giám sát và hỗ trợ người nghiện.

Kết luận

• Số người nghiện ma túy tại Đắk Lắk tăng gần 65% trong giai đoạn 2015-2019, với xu hướng trẻ hóa và sử dụng ma túy tổng hợp chiếm ưu thế.
• Thực hiện chính sách cai nghiện tự nguyện đạt hiệu quả cao, tuy nhiên tỷ lệ người có việc làm ổn định sau cai còn thấp, cần tăng cường hỗ trợ tái hòa nhập.
• Năng lực cán bộ và nhận thức cộng đồng là những yếu tố quyết định thành công của chính sách cai nghiện ma túy.
• Các mô hình cai nghiện kết hợp quản lý sau cai và hỗ trợ việc làm đã chứng minh hiệu quả tại một số địa phương, cần được áp dụng phù hợp tại Đắk Lắk.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức, phát triển mô hình cai nghiện, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường phối hợp liên ngành trong 2-3 năm tới.

Luận văn kêu gọi các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và cộng đồng cùng chung tay thực hiện các giải pháp nhằm giảm thiểu tác hại của ma túy, góp phần xây dựng xã hội an toàn, phát triển bền vững tại tỉnh Đắk Lắk.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI NGHIỆN MA TÚY 1. Các khái niệm chung về ma tuý 1. Chất ma túy Theo Luật phòng, chống ma túy năm 2000: (1) Chất ma tuý là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành; (2) Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng; (3) Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng. Theo Tổ chức Y Tế Thế Giới, chất gây nghiện là “chất hóa học sau khi được hấp thu sẽ làm thay đổi chức năng thực thể và tâm lý của người sử dụng”.

Nghiện ma túy Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO): Nghiện ma túy là tình trạng nhiễm độc mãn tính hay chu kỳ do sử dụng nhiều lần chất ma túy, với những đặc điểm cơ bản là: - Không cưỡng lại được nhu cầu sử dụng ma túy và sẽ tìm mọi cách để có ma túy; - Liều dùng tăng dần; - Nghiện chất ma tuý cả về thể chất và tâm thần (lệ thuộc kép): Nghiện về thể chất sẽ gây ra hội chứng cai; Nghiện về tâm lí sẽ gây ra cơn thèm nhớ và dùng bất chấp tác hại của ma túy. Theo Viện nghiên cứu quốc gia Hoa Kỳ về lạm dụng ma túy (NIDA): Nghiện là một bệnh não mạn tính, tái phát làm cho người nghiện buộc phải tìm và sử dụng ma túy, bất chấp các hậu quả đối với họ và những người xung quanh. Như vậy, nghiện ma túy được coi là bệnh mạn tính tái phát của não bộ vì 10 nó làm thay đổi cấu trúc, chức năng và cơ chế hoạt động của não. Sự thay đổi ở não bộ thường kéo dài làm người sử dụng không tự kiểm soát được bản thân, mất khả năng cưỡng lại sự thèm muốn sử dụng ma túy và có xu hướng tìm và sử dụng chất ma túy bất chấp hậu quả đối với cá nhân, cộng đồng và xã hội.

Điều trị nghiện ma túy Báo cáo Công bố kỹ thuật lần thứ 30 của Ủy ban các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới về các trường hợp lệ thuộc vào ma túy thì khái niệm “điều trị nghiện ma túy” dùng để mô tả “quá trình trong đó bắt đầu khi người lạm dụng các chất kích thích thần kinh tới gặp các cơ quan y tế hoặc bất cứ dịch vụ cộng đồng nào khác và có thể tiếp tục thông qua hàng loạt những ứng dụng thành công các liệu pháp can thiệp đặc thù cho tới khi người bệnh có được tình trạng sức khỏe ổn định tốt nhất hay phục hồi hoàn toàn”. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của chính sách công 1. Khái niệm chính sách công Có nhiều quan niệm khác nhau về chính sách công, như: - Chính sách công bao gồm các hoạt động thực tế do chính phủ tiến hành (Peter Aucoin, 1971). - Chính sách công là một tập hợp các quyết định có liên quan lẫn nhau của một nhà chính trị hay một nhóm các nhà chính trị gắn liền với việc lựa chọn các mục tiêu và các giải pháp để đạt các mục tiêu đó (William Jenkin, 1978).

- Chính sách công là cái mà chính phủ lựa chọn làm hay không làm (Thomas R. Nói cách đơn giản nhất, chính sách công là tổng hợp các hoạt động của chính phủ/chính quyền, trực tiếp hoặc thông qua tác nhân bởi vì nó có ảnh hưởng tới đời sống của công dân (B. Như vậy, chính sách công là một tập hợp các quyết định liên quan với nhau do nhà nước ban hành, bao gồm các mục tiêu và giải pháp để giải quyết một vấn đề công nhằm đạt được các mục tiêu phát triển. Khái niệm thực hiện chính sách công Thực hiện chính sách công có thể được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau: - Theo Daniel A.Mazmanian và Paul A.Sabatier: “Thực hiện là thực hiện một quyết định chính sách cơ sở, thường được thể hiện trong một đạo luật, nhưng cũng có thể được thể hiện dưới hình thức các quyết định quan trọng của cơ quan hành pháp.

- Theo Amy DeGroff, Margaret Cargo, “Thực hiện chính sách công phản ánh một quá trình thay đổi phức tạp mà các quyết định của nhà nước được chuyển thành các chương trình, thủ tục, các quy định, hoặc các hoạt động nhằm đạt được những cải thiện xã hội”. Ottoson và Lawrence W.Green cho rằng “Thực hiện là một quá trình lặp đi lặp lại trong đó các ý tưởng được thể hiện trong chính sách công, được biến đổi thành hành vi, được thể hiện thành hành động xã hội. - Theo Thomas Dye, “thực hiện bao gồm tất cả các hoạt động được thiết kế để thực hiện các chính sách công đã được thông qua bởi cơ quan lập pháp. - William Dunn cho rằng “Các hành động chính sách công có hai mục đích chính: điều chỉnh và phân bổ”.

Như vậy, theo các định nghĩa trên, Thực hiện chính sách công không đơn giản chỉ là sự tổ chức thực hiện các giải pháp chính sách công cụ thể mà bao gồm: Một là, ban hành các văn bản quy định chi tiết, quy định các biện pháp, các thủ tục thực hiện chính sách công (sau đây gọi là văn bản thực hiện chính sách công) và thi hành các văn bản đó; Hai là, thiết lập các chương trình, dự án để thực hiện chính sách công (sau đây gọi là chương trình, dự án thực hiện chính sách công), và tổ chức thực hiện các chương trình, dự án đó. Từ những điều phân tích trên ta có thể hiểu: 12 - Thực hiện chính sách công là quá trình đưa chính sách vào thực tiễn đời sống xã hội nhằm hiện thực hoá các mục tiêu chính sách - Là quá trình đưa chính sách vào thực tiễn đời sống xã hội thông qua việc ban hành các văn bản, chương trình, dự án thực thi chính sách công và tổ chức thực hiện chúng nhằm hiện thực hóa mục tiêu chính sách. Đặc điểm của chính sách công - Thứ nhất, về thẩm quyền - do nhà nước ban hành. Chính sách công bắt nguồn từ các quyết định do nhà nước ban hành và nội dung của chính sách công được thể hiện trong các văn bản quyết định của Nhà nước; - Thứ hai, về đặc điểm: chính sách công bao gồm một tập hợp các quyết định được ban hành qua một giai đoạn dài và kéo dài sang cả giai đoạn thực thi chính sách công; - Thứ ba, về mục đích và đối tượng điều chỉnh: chính sách công hướng tới giải quyết một vấn đề công; và tác động đến lợi ích của một hoặc nhiều nhóm người trong xã hội; - Thứ tư, về cấu trúc: chính sách công bao gồm hai bộ phận cấu thành là mục tiêu và giải pháp chính sách công; + Mục tiêu là cái đích mà chính sách công muốn hướng tới.

+ Giải pháp là cách thức thực hiện chính sách để đạt hay có được kết quả mà mục đích của chính sách đã đề ra. - Thứ năm, về mục tiêu của chính sách công: là tạo ra những thay đổi (thay đổi hành vi của đối tượng hoặc thay đổi hiện trạng vấn đề) và nhằm đạt được các mục tiêu phát triển của đất nước hoặc địa phương; - Thứ sáu, chính sách công luôn luôn thay đổi theo thời gian để nhằm hướng tới một mục tiêu cụ thể và phù hợp với từng giai đoạn, thời kỳ nhất định; - Thứ bảy, về cơ bản chính sách công được xem là đầu ra của quá trình quản lý nhà nước, là sản phẩm trí tuệ của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước và của cả xã hội. Vai trò của thực hiện chính sách công: Thực hiện chính sách công là một giai đoạn rất quan trọng của chu trình chính sách công vì sự thành công của một chính sách công phụ thuộc vào kết quả của thực hiện chính sách công. - Theo Wayne Hayes, có bốn khả năng xảy ra:(1) Chính sách công tốt và thực hiện tốt dẫn đến thành công.

(2) Chính sách công tốt, nhưng thực hiện tồi dẫn đến thất bại. (3) Chính sách công tồi, nhưng thực hiện tốt dẫn đến thành công. (4) Chính sách công tồi và thực hiện tồi dẫn đến thất bại kép. Như vậy, thực hiện chính sách công có vị trí đặc biệt quan trọng trong chu trình chính sách công, là giai đoạn hiện thực hoá mục tiêu chính sách công.

Vai trò của thực hiện chính sách công trong chu trình chính sách công được thể hiện ở những phương diện dưới đây: + Từng bước hiện thực hoá mục tiêu chính sách và mục tiêu chung + Khẳng định, kiểm định tính đúng đắn của chính sách + thực hiện chính sách công giúp chính sách công ngày càng hoàn thiện hơn. + Từng bước hiện thực hoá mục tiêu chính sách và mục tiêu chung + Khẳng định, kiểm định tính đúng đắn của chính sách Quá trình hoạch định chính sách công cho ra đời một chính sách. Tuy nhiên, chính sách đó có thực sự đúng đắn hay không chỉ có thể được nhận thức đầy đủ hơn trong giai đoạn thực hiện chính sách công cung cấp những bằng chứng thực tiễn về mục tiêu chính sách công có thích hợp hay không, và các giải pháp chính sách có phù hợp với vấn đề mà nó hướng tới giải quyết hay không. Về phương diện lý thuyết, một chính sách được ban hành phải đáp ứng đầy đủ những tiêu chuẩn của một chính sách công tốt mới được các chủ thể ban hành, nhưng khi triển khai vào thực tiễn đời sống xã hội, thì tính đúng đắn của chính sách mới được xã hội và đối tượng thụ hưởng chính sách khẳng định một cách chắc chắn.

14 + Thực hiện chính sách công giúp chính sách công càng hoàn thiện hơn. Chính sách công được ban hành ban đầu hay chính chính sách cơ sở thường chỉ mang tính định hướng về mục tiêu và giải pháp để giải quyết vấn đề công. Chính sách công này sẽ được cụ thể hoá cho phù hợp với bối cảnh và điều kiện cụ thể trong quá trình thực hiện của các cơ quan nhà nước các cấp. Căn cứ vào mục tiêu và giải pháp chính sách ban đầu, tùy theo thẩm quyền các cơ quan nhà nước thiết kế, ban hành các quy định, thủ tục hoặc chương trình, dự án để cụ thể hoá các mục tiêu và giải pháp cho phù hợp với bối cảnh và điều kiện thực hiện chính sách công cụ thể.

+ Thực hiện chính sách công giúp chính sách công ngày càng hoàn thiện hơn.