Thực Hiện Chính Sách Giảm Nghèo Tại Huyện Buôn Đôn, Tỉnh Đắk Lắk

Luận văn phân tích hiệu quả chính sách giảm nghèo tại huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk, góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương.

• Trường học: Học viện Hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Thực hiện chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp cao học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO
• 1.1. Nghèo
• 1.2. Phân loại nghèo
• 1.3. Chuẩn nghèo và tiêu chí xác định chuẩn nghèo
• 1.3.1. Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BUÔN ĐÔN, TỈNH ĐẮK LẮK
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BUÔN ĐÔN, TỈNH ĐẮK LẮK
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Giảm Nghèo Tại Huyện Buôn Đôn

Chính sách giảm nghèo tại huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk, là một trong những nỗ lực quan trọng nhằm cải thiện đời sống cho người dân. Huyện Buôn Đôn, với đặc thù là vùng biên giới, có nhiều thách thức trong việc thực hiện các chính sách này. Mặc dù đã có nhiều chương trình hỗ trợ, nhưng thực trạng giảm nghèo vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Của Huyện Buôn Đôn

Huyện Buôn Đôn có khoảng 46,7 km đường biên giới giáp với Campuchia, với 7 xã và 99 thôn, buôn. Đặc điểm dân cư đa dạng với 18 tộc người sinh sống, tạo ra những thách thức trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo.

1.2. Lịch Sử và Mục Tiêu Của Chính Sách Giảm Nghèo

Chính sách giảm nghèo tại Việt Nam đã được xác định từ những năm đầu sau khi thành lập nước. Mục tiêu chính là giúp người nghèo thoát nghèo bền vững, hướng tới một xã hội công bằng và bình đẳng.

II. Thực Trạng Giảm Nghèo Tại Huyện Buôn Đôn Những Thách Thức Chính

Mặc dù đã có nhiều chính sách giảm nghèo được triển khai, nhưng thực trạng giảm nghèo tại huyện Buôn Đôn vẫn còn nhiều thách thức. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn cao, và tốc độ giảm nghèo không đồng đều.

2.1. Tỷ Lệ Hộ Nghèo và Cận Nghèo Tại Huyện

Tính đến cuối năm 2019, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Buôn Đôn là 5.16%, trong khi tỷ lệ hộ cận nghèo là 2.09%. Đây là một trong những huyện nghèo nhất của tỉnh Đắk Lắk.

2.2. Nguyên Nhân Dẫn Đến Tình Trạng Nghèo Đói

Các nguyên nhân chính bao gồm sự tác động của thiên tai, giá cả, và tâm lý trông chờ vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Điều này dẫn đến việc nhiều hộ nghèo không chủ động thoát nghèo.

III. Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Tại Huyện Buôn Đôn

Để giảm nghèo bền vững, huyện Buôn Đôn cần triển khai các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các chính sách hỗ trợ cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế địa phương.

3.1. Tăng Cường Đầu Tư Vào Giáo Dục và Đào Tạo

Đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề cho người dân là một trong những giải pháp quan trọng. Điều này giúp nâng cao kỹ năng lao động và tạo ra cơ hội việc làm cho người nghèo.

3.2. Phát Triển Kinh Tế Địa Phương Thông Qua Hợp Tác

Khuyến khích các mô hình hợp tác xã và liên kết sản xuất giữa các hộ dân để tăng cường sức mạnh kinh tế. Điều này giúp tạo ra nguồn thu nhập ổn định và bền vững cho người dân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Giảm Nghèo Tại Huyện Buôn Đôn

Việc thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Buôn Đôn đã mang lại một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần có những đánh giá cụ thể để cải thiện hiệu quả của các chương trình.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chương Trình Giảm Nghèo

Nhiều chương trình đã giúp giảm tỷ lệ hộ nghèo, nhưng vẫn còn nhiều hộ có nguy cơ tái nghèo. Cần có các biện pháp hỗ trợ lâu dài để đảm bảo tính bền vững.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Các Chính Sách Hỗ Trợ

Đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ là cần thiết để điều chỉnh và cải thiện các chương trình trong tương lai. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình này.

V. Kết Luận Tương Lai Của Chính Sách Giảm Nghèo Tại Huyện Buôn Đôn

Chính sách giảm nghèo tại huyện Buôn Đôn cần được tiếp tục cải thiện và điều chỉnh để phù hợp với thực tế. Tương lai của chính sách này phụ thuộc vào sự tham gia của cộng đồng và các cơ quan chức năng.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Tham Gia Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo. Cần tạo ra các kênh thông tin và hỗ trợ để người dân có thể tham gia tích cực.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững Trong Tương Lai

Định hướng phát triển bền vững cần được đặt lên hàng đầu trong các chính sách giảm nghèo. Điều này không chỉ giúp giảm nghèo mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững là mục tiêu xuyên suốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, đặc biệt tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới. Huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk có vị trí chiến lược quan trọng với 46,7 km đường biên giới giáp Vương quốc Campuchia, diện tích tự nhiên rộng 141.000 ha và là nơi sinh sống của 18 dân tộc anh em. Dù chính quyền địa phương đã nỗ lực triển khai nhiều chương trình an sinh, công tác giảm nghèo tại huyện vẫn đối mặt với muôn vàn thách thức. Tính đến cuối năm 2019, toàn huyện ghi nhận 5.031 hộ nghèo (chiếm tỷ lệ 30,16% tổng số hộ) và 2.351 hộ cận nghèo (chiếm tỷ lệ 14,09% tổng số hộ), đưa Buôn Đôn vào nhóm 5 huyện nghèo nhất của tỉnh Đắk Lắk.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện, phân tích toàn diện thực trạng triển khai các chính sách giảm nghèo trong giai đoạn 2016 - 2019, từ đó làm rõ những rào cản mang tính hệ thống khiến tiến độ thoát nghèo chưa đồng đều và nguy cơ tái nghèo còn ở mức báo động. Mục tiêu nghiên cứu hướng tới việc hệ thống hóa cơ sở khoa học quản lý công về thực thi chính sách, đánh giá hiệu quả áp dụng chuẩn nghèo đa chiều tại địa phương, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm hạ tỷ lệ hộ nghèo hàng năm từ 3,0% đến 4,0%. Nghiên cứu tập trung vào không gian địa bàn huyện Buôn Đôn, khảo sát chuyên sâu tại 2 xã trọng điểm là Ea Nuôl và Ea Bar. Kết quả luận văn đóng góp cơ sở dữ liệu thực chứng và khung giải pháp thiết thực cho công tác hoạch định chính sách an sinh xã hội cấp huyện giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chu trình chính sách công của William Jenkins và Guy Peters, tiếp cận việc thực thi chính sách như một tiến trình động bao gồm các khâu: ban hành văn bản hướng dẫn, phân bổ nguồn lực, tổ chức bộ máy, theo dõi kiểm tra và đánh giá tổng kết. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp lý thuyết phát triển sinh kế bền vững nhằm giải thích mối quan hệ tương hỗ giữa nguồn lực tự nhiên, con người, tài chính và xã hội trong việc nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối: Phản ánh sự thiếu hụt so với mức sống tối thiểu (nhu cầu năng lượng 2.100 kcal/ngày) và mức sống trung bình của cộng đồng.
• Nghèo đa chiều: Tình trạng thiếu hụt đồng thời về thu nhập (dưới 700.000 đồng/người/tháng tại khu vực nông thôn theo chuẩn giai đoạn 2016 - 2020) và thiếu hụt từ 3/10 chỉ số thuộc 5 dịch vụ xã hội cơ bản (y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh, thông tin).
• Thực hiện chính sách giảm nghèo: Toàn bộ quá trình thể chế hóa đường lối của Đảng và Nhà nước thành các chương trình mục tiêu quốc gia nhằm giúp hộ nghèo gia tăng mức sống, tự lực vươn lên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2016 - 2019 của Ủy ban nhân dân huyện Buôn Đôn, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng các Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg, Quyết định số 1722/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phương pháp điều tra xã hội học với cỡ mẫu 320 hộ gia đình (gồm 180 hộ nghèo, 80 hộ cận nghèo và 60 hộ đã thoát nghèo) tại hai xã đại diện là Ea Nuôl và Ea Bar, kết hợp phỏng vấn sâu 25 cán bộ phụ trách công tác giảm nghèo cấp huyện và cấp xã.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên thuận tiện được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả vùng có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ cao (xã Ea Nuôl) và vùng có tỷ lệ người Kinh cư trú đông hơn (xã Ea Bar). Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm và phương pháp tổng hợp liên ngành khoa học xã hội. Việc lựa chọn các phương pháp này giúp lượng hóa chính xác mức độ thiếu hụt các chỉ số đa chiều và đánh giá khách quan các nhân tố cản trở việc thực thi chính sách tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Buôn Đôn giai đoạn 2016 - 2019 mang lại những phát hiện quan trọng:

• Tỷ lệ nghèo biến động mạnh khi chuyển đổi phương pháp đo lường: Giai đoạn 2011 - 2015 theo chuẩn nghèo đơn chiều, tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện giảm từ 36,77% xuống 26,17% (giảm bình quân 3,2%/năm). Tuy nhiên, khi áp dụng chuẩn nghèo đa chiều vào năm 2016, số hộ nghèo lập tức tăng vọt lên 6.189 hộ (chiếm 40,78%), bộc lộ khoảng trống thiếu hụt an sinh rất lớn trước đây chưa được ghi nhận.
• Nghèo đói tập trung chủ yếu ở đồng bào dân tộc thiểu số: Tỷ lệ hộ nghèo người dân tộc thiểu số luôn chiếm trên 64,33% tổng số hộ nghèo toàn huyện. Khảo sát tại xã Ea Nuôl cho thấy số hộ nghèo dân tộc thiểu số tại chỗ (như Ê Đê, M'nông) trong 4 năm chỉ giảm được 52 hộ, trong khi số hộ cận nghèo lại tăng thêm 81 hộ.
• Mức độ thiếu hụt nghiêm trọng về điều kiện sống cơ bản: Đến cuối năm 2019, toàn huyện còn 2.181 hộ nghèo thiếu hụt chất lượng nhà ở, 2.495 hộ thiếu diện tích nhà ở đạt chuẩn và 4.104 hộ nghèo chưa có nhà tiêu hợp vệ sinh. Bên cạnh đó, 744 hộ nghèo và 494 hộ cận nghèo chưa tiếp cận được bảo hiểm y tế.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh rõ sự phân hóa sâu sắc về điều kiện kinh tế giữa các nhóm dân cư và địa bàn cư trú. Dữ liệu nghiên cứu khi được tổng hợp qua các biểu đồ cơ cấu và bảng thống kê so sánh đa chiều đã minh chứng rằng: nguyên nhân dẫn đến nghèo đói tại Buôn Đôn bắt nguồn từ sự tương tác phức tạp giữa điều kiện tự nhiên khắc nghiệt (địa hình chia cắt, mùa khô thiếu nước nghiêm trọng) và tập quán canh tác nông nghiệp manh mún, phụ thuộc thiên nhiên.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại huyện Đầm Hà (tỉnh Quảng Ninh) với tỷ lệ nghèo giảm xuống dưới 2% nhờ mô hình khơi dậy ý chí tự lực, hay huyện Con Cuông (tỉnh Nghệ An) giảm tỷ lệ nghèo từ 32,1% năm 2014 xuống 20,24% năm 2018 nhờ gắn vốn Chương trình 135 với chuỗi chăn nuôi bò giống, huyện Buôn Đôn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn. Sự chậm trễ trong phân bổ vốn ngân sách, tình trạng chồng chéo chức năng giữa các phòng ban chuyên môn và tâm lý trông chờ, ỷ lại vào trợ cấp của một bộ phận người dân đã làm giảm đáng kể hiệu lực của chính sách. Các biểu đồ diễn biến hộ nghèo cho thấy tốc độ phát sinh hộ cận nghèo luôn cao hơn tốc độ thoát nghèo bền vững, khẳng định nguy cơ tái nghèo vẫn là thách thức thường trực.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách giảm nghèo trên địa bàn huyện Buôn Đôn, hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược cần được triển khai khẩn trương:

• Tái cấu trúc cơ chế phân bổ và quản lý nguồn vốn hỗ trợ sinh kế: Ủy ban nhân dân huyện Buôn Đôn chủ trì phối hợp với Ngân hàng Chính sách Xã hội tăng trưởng dư nợ tín dụng ưu đãi thêm 15%/năm trong giai đoạn 2021 - 2025; chuyển đổi phương thức hỗ trợ từ cấp phát trực tiếp sang cho vay vốn có hoàn lại gắn với mô hình kinh tế tập thể, ưu tiên hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi chịu hạn cho 100% hộ nghèo dân tộc thiểu số có đất sản xuất.
• Đẩy mạnh hoàn thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu và xóa nhà tạm: Phòng Kinh tế và Hạ tầng phối hợp Phòng Dân tộc huyện triển khai nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững để hỗ trợ xây mới và cải tạo tối thiểu 500 căn nhà ở đạt chuẩn "3 cứng" mỗi năm, phấn đấu đến năm 2024 giải quyết dứt điểm tình trạng 2.181 hộ sống trong nhà ở tạm bợ, dột nát.
• Đổi mới công tác đào tạo nghề và dịch vụ an sinh xã hội: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội liên kết với các trung tâm giáo dục nghề nghiệp tổ chức tối thiểu 20 lớp dạy nghề nông - lâm nghiệp ứng dụng kỹ thuật cao mỗi năm cho 800 lao động nông thôn; cấp phát đầy đủ 100% thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo và nâng tỷ lệ hộ sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh lên trên 90% trước năm 2025.
• Nâng cao năng lực bộ máy thực thi và đổi mới truyền thông: Ban Chỉ đạo Giảm nghèo huyện tổ chức tập huấn định kỳ hàng quý cho 100% cán bộ làm công tác giảm nghèo tại 99 thôn, buôn; phát động phong trào tự nguyện đăng ký thoát nghèo, biểu dương kịp thời các hộ điển hình nhằm xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại trong cộng đồng dân cư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn có giá trị cao, phục vụ thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách cấp huyện, xã: Giúp lãnh đạo Ủy ban nhân dân và cán bộ chuyên trách tại 7 xã thuộc huyện Buôn Đôn nắm vững phương pháp rà soát hộ nghèo đa chiều, tối ưu hóa quy trình phân bổ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia.
• Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Quản lý công, Chính sách công: Cung cấp khung phân tích thực chứng sâu sắc về việc đưa chính sách an sinh vào địa bàn đặc thù có đường biên giới và đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
• Giảng viên và sinh viên các trường đại học khối khoa học xã hội: Sử dụng tài liệu như một nghiên cứu tình huống điển hình phục vụ giảng dạy các học phần Quản lý nhà nước về an sinh xã hội, Xã hội học nông thôn và Phát triển cộng đồng.
• Các tổ chức phát triển phi chính phủ và hiệp hội phát triển cộng đồng: Khai thác bức tranh số liệu chi tiết về 10 chỉ số thiếu hụt xã hội cơ bản để thiết kế các dự án viện trợ sinh kế, hỗ trợ nước sạch và nâng cao quyền năng cho phụ nữ dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên.

Câu hỏi thường gặp

Chuẩn nghèo đa chiều áp dụng tại huyện Buôn Đôn gồm những tiêu chí cụ thể nào?
Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 kết hợp tiêu chí thu nhập (từ đủ 700.000 đồng/người/tháng trở xuống ở nông thôn) và mức độ thiếu hụt tiếp cận 5 dịch vụ xã hội cơ bản (gồm 10 chỉ số: y tế, bảo hiểm y tế, giáo dục người lớn, trẻ em đi học, chất lượng nhà ở, diện tích nhà ở, nước sinh hoạt, hố xí hợp vệ sinh, dịch vụ viễn thông và tài sản thông tin).

Tại sao tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Buôn Đôn lại gia tăng đột biến vào năm 2016?
Năm 2016 là thời điểm chuyển giao từ cách đo lường nghèo đơn chiều (chỉ tính thu nhập) sang chuẩn nghèo đa chiều theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg. Sự thay đổi phương pháp luận này đã bộc lộ toàn bộ những thiếu hụt gay gắt về nhà ở, vệ sinh và giáo dục, khiến số hộ nghèo thống kê tăng từ 3.973 hộ lên 6.189 hộ (chiếm 40,78% dân số).

Đặc điểm nghèo đói của đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương có gì khác biệt?
Đồng bào dân tộc thiểu số tại Buôn Đôn chiếm 47,8% dân số nhưng chiếm tới hơn 64,33% tổng số hộ nghèo. Tình trạng nghèo của nhóm này mang tính kinh niên do tập quán sản xuất lạc hậu, đất đai dốc bạc màu, trình độ học vấn còn thấp và rào cản ngôn ngữ khiến khả năng tiếp cận khuyến nông và vốn vay ưu đãi bị hạn chế.

Những thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản nào tại Buôn Đôn đang ở mức báo động nhất?
Hai chiều thiếu hụt nghiêm trọng nhất là chất lượng nhà ở và vệ sinh môi trường. Số liệu thống kê cuối năm 2019 chỉ ra hơn 2.181 hộ nghèo phải sống trong nhà tạm bợ, dột nát và 4.104 hộ nghèo chưa có công trình hố xí hợp vệ sinh, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng nguồn nhân lực.

Làm thế nào để hạn chế tình trạng tái nghèo tại vùng biên giới Buôn Đôn?
Giải pháp cốt lõi là chuyển từ chính sách hỗ trợ cho không sang chính sách trao quyền và hỗ trợ có điều kiện gắn với dạy nghề, tập huấn kỹ thuật thâm canh nông nghiệp. Đồng thời, địa phương cần lồng ghép nguồn lực hoàn thiện hệ thống thủy lợi, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở và tăng cường kết nối tiêu thụ nông sản bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở khoa học và thực tiễn về chu trình thực hiện chính sách giảm nghèo đa chiều tại địa bàn miền núi, biên giới.
• Bức tranh thực trạng giai đoạn 2016 - 2019 khẳng định công tác giảm nghèo tại huyện Buôn Đôn đã đạt những bước tiến bước đầu nhưng tính bền vững chưa cao, tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức 30,16% và hộ nghèo dân tộc thiểu số chiếm hơn 64%.
• Nghiên cứu chỉ rõ các nút thắt chính nằm ở khâu phối hợp tổ chức thực thi, sự thiếu hụt trầm trọng về tiêu chí nhà ở, vệ sinh môi trường và tập quán canh tác lạc hậu.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, gắn chặt với mục tiêu giảm từ 3,0% đến 4,0% tỷ lệ hộ nghèo hàng năm theo lộ trình giai đoạn 2021 - 2025.
• Kính mời các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và các bên liên quan tiếp tục khai thác toàn văn tài liệu nhằm hoàn thiện mô hình phát triển sinh kế bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO 1. Nghèo Nghèo đói không chỉ là vấn đề của một quốc gia hay từng vùng, từng dân tộc, đây là hiện tượng đã và đang diễn ra trên toàn cầu ảnh hưởng lớn đến đời sống và sự phát triển của xã hội. Tùy vào điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia mà tính chất, mức độ nghèo là khác nhau. Do đó, nghèo đói và xóa đói, giảm nghèo là một trong những vấn đề đã và đang nhận được sự quan tâm của Chính phủ các nước.

Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định. Trong đó tiêu chí chung nhất xác định mức độ đói nghèo là mức thu nhập tối thiểu để thỏa mãn nhu cầu cơ bản của con người. Tiêu chí này thay đổi tùy thuộc vào từng quốc gia, từng địa phương và qua từng thời kỳ. Một số khái niệm về nghèo trên thế giới được đưa ra như sau: Ngân hàng thế giới (WB) cho rằng: Đói nghèo là sự thiếu hụt không thể chấp nhận được trong phúc lợi xã hội của con người, bao gồm cả khía cạnh sinh lý học và xã hội học.

Sự thiếu hụt về sinh lý học là không đáp ứng đủ nhu cầu về vật chất và sinh học như dinh dưỡng, sức khỏe, giáo dục và nhà ở. Sự thiếu hụt về mặt xã hội học liên quan đến các vấn đề như bình đẳng, rủi ro và được tự chủ, tôn trọng trong xã hội. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nêu khái niệm nghèo theo chuẩn thu nhập như sau: Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội để sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định. Tuyên bố của Liên hiệp quốc tháng 6/2008 đã nêu: Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội.

Nghèo có nghĩa 9 là không đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được đi khám, không có đất đai trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là sự không an toàn, không có quyền và bị loại trừ của các cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng. Nghèo có nghĩa là dễ bị bạo hành, phải sống ngoài lề xã hội hoặc trong các điều kiện rủi ro, không được tiếp cận nước sạch và công trình vệ sinh. Tại Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á- Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại BangKok - Thái Lan tháng 9/1993 các quốc gia trong khu vực trong đó có Việt Nam đã thống nhất cao rằng: “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận” [3, tr.

Đây có thể coi là một khái niệm chung nhất về nghèo, một khái niệm mở, trong đó các tiêu chí và chuẩn mực đánh giá về đói nghèo còn để ngỏ về mặt định lượng. Vấn đề quan trọng nhất khái niệm nêu ra là những nhu cầu cơ bản của con người, mà nếu không được thỏa mãn nhu cầu đó thì họ chính là những người nghèo đói. * Phân loại nghèo: Nghèo được phân chia thành hai dạng: - Nghèo tuyệt đối là sự thiếu hụt so với mức sống (nhu cầu) tối thiểu. Nghèo tuyệt đối đề cập đến tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng những nhu cầu cơ bản tối thiểu cho cuộc sống.