Thực Hiện Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững Ở Huyện Phú Tân, Tỉnh An Giang

Khám phá chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, với những giải pháp hiệu quả và tác động tích cực đến cộng đồng.

• Tác giả: Huỳnh Thị Bích Phượng
• Người hướng dẫn: TS. Phan Anh Tuấn
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững ở huyện Phú Tân, tỉnh An Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.1. Khái niệm chính sách giảm nghèo bền vững và chính sách giảm nghèo bền vững ở Việt Nam
• 1.1.1. Các khái niệm liên quan đến chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.1.2. Chính sách giảm nghèo bền vững ở Việt Nam hiện nay
• 1.2. Các nội dung thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.2.1. Quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở HUYỆN PHÚ TÂN, TỈNH AN GIANG
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ TÂN, TỈNH AN GIANG ĐẾN NĂM 2025
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững Tại Huyện Phú Tân

Chính sách giảm nghèo bền vững là một trong những ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Tại huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, chính sách này không chỉ nhằm xóa đói giảm nghèo mà còn hướng tới phát triển kinh tế xã hội bền vững. Huyện Phú Tân, với đặc thù là huyện cù lao, có nhiều thách thức trong việc thực hiện chính sách này. Việc hiểu rõ về chính sách giảm nghèo bền vững sẽ giúp các bên liên quan có cái nhìn tổng quan và định hướng đúng đắn trong việc triển khai.

1.1. Khái Niệm Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững

Chính sách giảm nghèo bền vững được hiểu là tập hợp các quyết định của Nhà nước nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người nghèo. Điều này không chỉ giúp nâng cao mức sống mà còn thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội.

1.2. Tình Hình Nghèo Đói Tại Huyện Phú Tân

Huyện Phú Tân hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác giảm nghèo. Tỷ lệ nghèo vẫn còn cao, đặc biệt là ở các xã vùng sâu, vùng xa. Nhiều hộ gia đình vẫn sống trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn về cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững, huyện Phú Tân vẫn gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ điều kiện tự nhiên mà còn từ nhận thức và hành động của người dân. Việc xác định rõ các vấn đề này là rất cần thiết để có những giải pháp phù hợp.

2.1. Những Thách Thức Từ Điều Kiện Tự Nhiên

Biến đổi khí hậu và thiên tai là những yếu tố ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp tại huyện Phú Tân. Điều này làm cho đời sống của người dân gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là những hộ nghèo.

2.2. Nhận Thức Của Người Dân Về Giảm Nghèo

Một số người dân vẫn có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Điều này cản trở quá trình giảm nghèo bền vững và cần có những biện pháp tuyên truyền, giáo dục để thay đổi nhận thức.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Giảm Nghèo Bền Vững

Để thực hiện hiệu quả chính sách giảm nghèo bền vững, huyện Phú Tân cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Những giải pháp này không chỉ tập trung vào hỗ trợ tài chính mà còn cần chú trọng đến đào tạo nghề và phát triển kinh tế địa phương.

3.1. Đào Tạo Nghề Cho Người Nghèo

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng giúp người nghèo có thể nâng cao tay nghề, từ đó cải thiện thu nhập. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thị trường lao động.

3.2. Hỗ Trợ Tài Chính Và Vốn Vay

Cung cấp các gói hỗ trợ tài chính và vốn vay ưu đãi cho người nghèo là cần thiết. Điều này giúp họ có điều kiện đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, từ đó thoát nghèo bền vững.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các giải pháp giảm nghèo bền vững tại huyện Phú Tân đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để điều chỉnh kịp thời.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chương Trình Giảm Nghèo

Nhiều chương trình giảm nghèo đã được triển khai và đạt được kết quả khả quan. Số lượng hộ nghèo giảm đáng kể, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Trong Thực Hiện

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng. Người dân cần được khuyến khích tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách giảm nghèo.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững

Chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Phú Tân cần được tiếp tục triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả. Tương lai của chính sách này phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Huyện Phú Tân cần xác định rõ các mục tiêu cụ thể trong việc giảm nghèo bền vững. Các chương trình cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu của người dân.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Giảm Nghèo

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào quá trình thực hiện chính sách giảm nghèo. Sự đồng lòng và hợp tác của người dân sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2015 - 2020, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang đã ghi nhận bước tiến quan trọng trong công tác an sinh xã hội khi kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 6,64% tương ứng 3.611 hộ năm 2015 xuống còn 1,8% tương ứng 965 hộ vào cuối năm 2020. Là một huyện cù lao đặc thù được bao bọc bởi sông Tiền, sông Hậu và sông Vàm Nao với tổng diện tích tự nhiên 313,5 km2, Phú Tân có mật độ dân số cao nhưng diện tích canh tác bình quân đầu người ngày càng thu hẹp. Cơ cấu lao động phụ thuộc lớn vào sản xuất nông nghiệp với 79.543 người làm việc trong ngành nông, lâm, thủy sản. Địa bàn huyện có nét văn hóa xã hội độc đáo với hơn 95% dân số theo các tôn giáo, trong đó tín đồ Phật giáo Hòa Hảo chiếm khoảng 75%. Truyền thống tương thân tương ái phát triển mạnh mẽ tạo điểm tựa an sinh, nhưng cũng đồng thời tạo nên nguy cơ khiến một bộ phận người dân nảy sinh tâm lý trông chờ, ỷ lại vào các nguồn trợ cấp từ thiện.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý và thực thi chính sách công đối với lĩnh vực giảm nghèo đa chiều; phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại 16 xã và 2 thị trấn của huyện Phú Tân giai đoạn 2015 - 2020; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững đến năm 2025. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp cho các nhà hoạch định chính sách địa phương, góp phần thúc đẩy thu nhập bình quân đầu người tăng từ 27,1 triệu đồng năm 2015 lên 51,496 triệu đồng năm 2020 và hướng tới mục tiêu kiểm soát tỷ lệ hộ nghèo dưới 1,5% vào năm 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết chu trình chính sách công (Policy Cycle Theory) kết hợp với Lý thuyết phát triển bền vững (Sustainable Development Theory) và phương pháp tiếp cận nghèo đa chiều (Multidimensional Poverty Approach). Khung phân tích lý thuyết chuẩn hóa quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững thông qua 7 bước mang tính hệ thống: từ lập kế hoạch, tuyên truyền phổ biến, phân công phối hợp liên ngành, duy trì nguồn lực, điều chỉnh chính sách, đôn đốc kiểm tra giám sát, cho đến sơ kết tổng kết và đánh giá tác động.

Hệ thống lý thuyết làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

• Nghèo là tình trạng bộ phận dân cư chỉ thỏa mãn được một phần nhu cầu tối thiểu của cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức trung bình của cộng đồng.
• Giảm nghèo là quá trình chuyển dịch nhóm dân cư yếu thế lên mức sống cao hơn, mở rộng cơ hội lựa chọn và điều kiện phát triển.
• Giảm nghèo bền vững là phương thức giảm nghèo gắn liền với tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội, đảm bảo người dân không bị rơi trở lại chuẩn nghèo khi gặp biến cố.
• Nghèo đa chiều theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đo lường sự thiếu hụt dựa trên tiêu chí thu nhập chuẩn nông thôn 700.000 đồng/người/tháng, thành thị 900.000 đồng/người/tháng, kết hợp cùng 5 dịch vụ xã hội cơ bản và 10 chỉ số thiếu hụt về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh và thông tin.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Phú Tân, các báo cáo định kỳ giai đoạn 2015 - 2020 của Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Chi cục Thống kê huyện Phú Tân và văn kiện Nghị quyết Đảng bộ các cấp.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 18 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn với 88 ấp trực thuộc huyện Phú Tân. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng khi khảo sát thực tế các nhóm đối tượng hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo tại các khu vực thuần nông và vùng đô thị hóa như Thị trấn Phú Mỹ và Thị trấn Chợ Vàm. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng chuỗi thời gian kết hợp tiếp cận đa ngành là nhằm nhận diện chính xác các chiều thiếu hụt an sinh, đo lường sát thực biến động đời sống nhân dân dưới tác động của các chương trình tín dụng, đào tạo nghề và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tại huyện cù lao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh và vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Số liệu thống kê cho thấy số hộ nghèo tại Phú Tân giảm từ 3.611 hộ (tỷ lệ 6,64% năm 2015) xuống 1.998 hộ (tỷ lệ 2,02% vào đầu năm 2020) và chỉ còn 965 hộ (tỷ lệ 1,8% vào cuối năm 2020). Tốc độ giảm nghèo bình quân đạt từ 1,2% đến 1,5% mỗi năm, hoàn thành sớm mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 3% theo Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh An Giang.

Thứ hai, giá trị sản xuất nông nghiệp và thu nhập bình quân đầu người có bước nhảy vọt. Giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất nông nghiệp tăng từ 125 triệu đồng năm 2015 lên 205 triệu đồng năm 2020, tương đương mức tăng trưởng 64%. Đồng thời, thu nhập bình quân đầu người toàn huyện tăng 89,9%, từ 27,1 triệu đồng năm 2015 lên 51,496 triệu đồng năm 2020.

Thứ ba, diện mạo hạ tầng nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế có chuyển biến rõ nét. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2015 - 2020 đạt trên 300 tỷ đồng, hỗ trợ 8/16 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 1 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Số lượng doanh nghiệp ngoài nhà nước tăng từ 179 doanh nghiệp năm 2015 lên 230 doanh nghiệp năm 2020.

Thứ tư, công tác giải quyết việc làm và an sinh xã hội phát huy hiệu quả cao. Trung bình mỗi năm huyện tạo việc làm mới cho trên 5.000 lao động, hỗ trợ đào tạo nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp, kết hợp hiệu quả nguồn vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội và nguồn vận động Quỹ Vì người nghèo.

Thảo luận kết quả

Diễn biến giảm nghèo giai đoạn 2015 - 2020 phản ánh rõ nét hiệu quả quản lý công khi dữ liệu được tổng hợp qua bảng phân loại hộ nghèo đa chiều và biểu đồ xu hướng tăng trưởng thu nhập. Các bảng thống kê phân loại thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản cho thấy mức độ tiếp cận bảo hiểm y tế, chất lượng nhà ở và nước sạch sinh hoạt của người nghèo tại 18 xã, thị trấn đã cải thiện vượt bậc.

Nguyên nhân thành công bắt nguồn từ sự chỉ đạo tập trung của Huyện ủy thông qua Chỉ thị số 10-CT/HU và Kế hoạch số 1522/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân huyện, vận dụng linh hoạt 4 phương pháp quản trị: hành chính điều hành, kinh tế trợ lực, tuyên truyền giáo dục thuyết phục và giải pháp kết hợp trong các đợt ứng phó thiên tai, dịch bệnh.

Khi so sánh với các địa bàn lân cận như huyện An Phú hay Tri Tôn, Phú Tân có lợi thế lớn về mạng lưới sông ngòi và sự đồng thuận tôn giáo mạnh mẽ. Tuy nhiên, thách thức lớn là quy mô sản xuất còn manh mún, phần lớn trong số 230 doanh nghiệp có quy mô dưới 5 lao động và nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu do tác động của biến đổi khí hậu cũng như tư tưởng ỷ lại vào các hoạt động thiện nguyện xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp gắn với chuỗi giá trị và đào tạo nghề công nghệ cao. Ủy ban nhân dân huyện Phú Tân chỉ đạo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì chuyển đổi mô hình canh tác sang các vùng chuyên canh nếp đặc sản và rau màu chất lượng cao. Mục tiêu phấn đấu nâng giá trị sản xuất bình quân đạt trên 250 triệu đồng/ha và giải quyết việc làm ổn định cho trên 5.500 lao động mỗi năm trong giai đoạn 2021 - 2025.

Thứ hai, mở rộng quy mô tín dụng ưu đãi và tăng cường giám sát sử dụng vốn vay. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội huyện phối hợp cùng các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác giải ngân kịp thời cho 100% hộ nghèo, hộ cận nghèo có phương án sản xuất khả thi. Duy trì tốc độ tăng trưởng dư nợ hàng năm từ 10% đến 12%, kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn dưới 0,5% trong giai đoạn từ nay đến năm 2025.

Thứ ba, đổi mới công tác tuyên truyền, khơi dậy tinh thần tự lực vươn lên thoát nghèo. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Phú Tân phối hợp với Ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo đẩy mạnh vận động tín đồ chuyển hướng từ trợ cấp từ thiện thuần túy sang hỗ trợ tư liệu sản xuất và vốn sinh kế lâu dài. Đảm bảo 100% hộ nghèo được tham vấn hướng dẫn kỹ năng kinh tế gia đình, phấn đấu giảm tỷ lệ phát sinh nghèo mới xuống dưới 0,5% mỗi năm.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và hoàn thiện quy trình kiểm tra, giám sát an sinh xã hội. Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện thiết lập cơ sở dữ liệu số hóa quản lý hộ nghèo đa chiều theo thời gian thực tại 88 ấp, thực hiện kiểm tra định kỳ 1 lần/năm tại 18 xã, thị trấn nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch, duy trì tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện ở mức dưới 1,5% đến năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh. Công trình cung cấp mô hình thực thi chính sách 7 bước và bài học quản lý giảm nghèo đa chiều tại địa bàn nông thôn có đông đồng bào tôn giáo, hỗ trợ trực tiếp cho việc xây dựng kế hoạch an sinh xã hội hàng năm.

Nhóm 2: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Chính sách công, Quản lý công và Xã hội học. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu chính sách an sinh, cung cấp hệ thống số liệu định lượng chi tiết giai đoạn 2015 - 2020.

Nhóm 3: Cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội tại cơ sở. Luận văn cung cấp các mô hình thực tiễn về phương pháp tuyên truyền vận động, lồng ghép nguồn lực tôn giáo và phối hợp liên ngành giúp đoàn viên, hội viên thoát nghèo bền vững.

Nhóm 4: Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm xã hội. Tài liệu giúp xác định chính xác các chỉ số thiếu hụt dịch vụ cơ bản của người dân cù lao, từ đó thiết kế các chương trình tài trợ sinh kế đúng địa chỉ và đạt hiệu quả tác động cao.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Đâu là nét đặc thù xã hội lớn nhất ảnh hưởng đến công tác giảm nghèo tại huyện Phú Tân? Trả lời: Huyện Phú Tân có hơn 95% dân số theo các tôn giáo, trong đó 75% theo đạo Phật giáo Hòa Hảo. Nét đẹp tương thân tương ái giúp địa phương huy động nguồn lực xã hội hóa an sinh rất lớn, nhưng đồng thời đòi hỏi chính quyền phải kiên trì phương pháp giáo dục thuyết phục để xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào cứu trợ từ thiện.

Câu hỏi 2: Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 áp dụng tại Phú Tân gồm những tiêu chuẩn nào? Trả lời: Căn cứ Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg, chuẩn nghèo áp dụng tiêu chí thu nhập 700.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng ở đô thị. Ngoài ra, huyện đo lường mức độ thiếu hụt 5 dịch vụ xã hội cơ bản qua 10 chỉ số về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sinh hoạt và tiếp cận thông tin để xác định 3.611 hộ nghèo đầu kỳ.

Câu hỏi 3: Thành tựu giảm nghèo ấn tượng nhất của huyện Phú Tân giai đoạn 2015 - 2020 là gì? Trả lời: Tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện giảm mạnh từ 6,64% năm 2015 xuống 1,8% năm 2020, bình quân giảm trên 1,2% mỗi năm. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 27,1 triệu đồng lên 51,496 triệu đồng, giá trị canh tác đạt 205 triệu đồng/ha và có 8/16 xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Câu hỏi 4: Quy trình 7 bước thực hiện chính sách giảm nghèo trong nghiên cứu gồm những gì? Trả lời: Quy trình gồm: Lập kế hoạch; Tuyên truyền phổ biến; Phân công phối hợp liên ngành; Duy trì chính sách; Điều chỉnh giải pháp; Đôn đốc kiểm tra định kỳ tại 18 xã, thị trấn; và Tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm. Chu trình khép kín này giúp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước tại địa phương.

Câu hỏi 5: Luận văn đề xuất giải pháp then chốt nào để ngăn chặn triệt để nguy cơ tái nghèo? Trả lời: Giải pháp then chốt là chuyển từ hỗ trợ cho không sang trao quyền sinh kế tự lực, đẩy mạnh đào tạo nghề cho trên 5.000 lao động mỗi năm, ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao nâng giá trị canh tác lên trên 250 triệu đồng/ha và cung ứng vốn vay tín dụng ưu đãi gắn với chuyển giao kỹ thuật.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết 7 bước thực thi chính sách giảm nghèo bền vững theo cách tiếp cận đa chiều hiện đại.
• Đánh giá sâu sắc thực trạng giai đoạn 2015 - 2020, làm nổi bật kết quả kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo huyện Phú Tân từ 6,64% xuống còn 1,8%.
• Phân tích đa chiều các nguyên nhân kinh tế, hạ tầng cù lao và yếu tố tâm lý tôn giáo đặc thù tác động trực tiếp đến tính bền vững của chính sách.
• Xác lập đồng bộ 4 nhóm giải pháp đột phá về kinh tế sinh kế, tín dụng ưu đãi, đổi mới truyền thông và số hóa quản lý an sinh đến năm 2025.
• Cung cấp nguồn luận cứ khoa học và dữ liệu thực chứng có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho công tác quản trị công tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Kế hoạch tiếp theo cần tập trung thể chế hóa các giải pháp vào Đề án giảm nghèo giai đoạn 2021 - 2025, phấn đấu kiểm soát tỷ lệ hộ nghèo dưới 1,5% vào năm 2030. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm hãy tham khảo chi tiết toàn văn công trình để ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn địa phương ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1. Khái niệm chính sách giảm nghèo bền vững và chính sách giảm nghèo bền vững ở Việt Nam 1. Các khái niệm liên quan đến chính sách giảm nghèo bền vững - Khái niệm về nghèo Theo Từ điển tiếng Việt, nghèo là ở tình trạng không có hoặc có rất ít những gì thuộc yêu cầu tối thiểu của đời sống vật chất; có rất ít những gì được coi là tối thiểu cần thiết [46]. Về khái niệm nghèo, Bộ Lao động, Thương binh và xã hội ghi nhận, nghèo là một bộ phận dân cư chỉ có điều kiện thỏa mãn một phần các nhu cầu tối thiểu cơ bản của cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng của từng vùng, từng khu vực xét trên mọi phương diện.

- Khái niệm giảm nghèo Do tùy theo cách nhìn nhận và đánh giá về nguồn gốc của nghèo khác nhau nên cũng có nhiều quan niệm về giảm nghèo khác nhau, hiểu một cách chung nhất, giảm nghèo là quá trình làm cho bộ phận dân cư nghèo được nâng cao mức sống, từng bước thoát khỏi tình trạng nghèo, thiếu hụt trong đời sống; được thể hiện ở tỷ lệ phần trăm và số lượng người nghèo giảm xuống. Có thể hiểu cụ thể hơn, giảm nghèo là một quá trình chuyển một bộ phận dân cư có mức sống nghèo lên một mức sống cao hơn, tốt hơn. Theo đó, giảm nghèo là quá trình chuyển từ tình trạng có ít điều kiện lựa chọn sang tình trạng có nhiều hơn, hướng đến sự đầy đủ hơn các điều kiện lựa chọn để cải thiện đời sống mọi mặt của mỗi người. - Khái niệm giảm nghèo bền vững Giảm nghèo bền vững (GNBV) là một trong những nội dung của quá trình phát triển bền vững.

Bởi vậy, GNBV thật sự cần thiết và có ảnh hưởng 8 nhiều mặt đối với sự phát triển KTXH. Có thể khái quát sự cần thiết của GNBV trong quá trình phát triển KTXH trên các phương diện như: đóng góp của GNBV với tăng trưởng kinh tế và tiến bộ công bằng xã hội; với ổn định chính trị, phát triển xã hội, là điều kiện cho phát triển kinh tế. Về chuẩn nghèo theo quy định hiện hành Theo Quyết định số 59/QĐ-TTg, ngày 19/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020. Trong đó, quy định cụ thể các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020; chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020.

Theo đó, các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020 gồm tiêu chí về thu nhập, mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. Với tiêu chí về thu nhập, theo Quyết định chuẩn nghèo ở khu vực nông thôn là 700.000 đồng/người/tháng; ở khu vực thành thị là 900.000 đồng/người/tháng; chuẩn cận nghèo ở khu vực nông thôn là 1.000 đồng/người/tháng; ở khu vực thành thị là 1.000 đồng/người/tháng. Về tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, Quyết định nêu rõ, các dịch vụ xã hội cơ bản bao gồm 5 dịch vụ cụ thể: Về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin. Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản gồm 10 chỉ số: Tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

Quyết định cũng quy định rõ chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020. Mức chuẩn nghèo trên là căn cứ để đo lường và giám sát mức độ thiếu hụt về thu nhập và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân; là cơ sở xác định đối tượng để thực hiện 9 các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội; hoạch định các chính sách KTXH khác trong giai đoạn 2016 - 2020. Khái niệm về chính sách về giảm nghèo bền vững Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó.

Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Căn cứ vào phạm vi, quy mô ảnh hưởng và tính chất của chủ thể hoạch định chính sách có thể chia làm hai loại: chính sách tư và chính sách công. “Chính sách công là một tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của Nhà nước nhằm lựa chọn mục tiêu cụ thể và giải pháp, công cụ thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu tổng thể đã xác định”. Với quan niệm như vậy, giảm nghèo thuộc về lĩnh vực chính sách công.

Có thể hiểu khái niệm về chính sách giảm nghèo bền vững ở Việt Nam như sau: Chính sách giảm nghèo bền vững là tập hợp các quyết định của Nhà nước nhằm đưa ra các giải pháp, công cụ chính sách để giải quyết các vấn đề về cải thiện đời sống vật chất và tinh thần đối với người nghèo, góp phần thu hẹp khoảng cách chênh lệch về mức sống giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng, các dân tộc và các nhóm dân cư, thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững của đất nước. Chính sách giảm nghèo bền vững ở Việt Nam hiện nay Trong suốt thời gian qua, xóa đói, giảm nghèo và giảm nghèo bền vững luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm và là mục tiêu chương trình quốc gia. Việc tiến tới một đất nước văn minh, phồn thịnh thì tiên quyết là không để xảy ra tình trạng đói nghèo. Nhìn nhận vĩ mô trong công tác xóa đói, giảm nghèo và giảm nghèo bền vững, vì vậy qua các kỳ đại hội, quan điểm về vấn 10 đề xóa đói, giảm nghèo và giảm nghèo bền vững từng bước được xác lập và tiếp cận một cách khoa học, toàn diện hơn.

Các quan điểm thay đổi qua các kỳ đại hội như sau: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (năm 1996) nhấn mạnh: “Khuyến khích làm giàu hợp pháp đi đôi với xóa đói, giảm nghèo, không để diễn ra chênh lệch quá đáng về mức sống và trình độ phát triển giữa các vùng, các tầng lớp dân cư”. Đến năm 2001 có sự thay đổi, trong báo cáo chính trị Đại hội lần thứ IX đã xác định: “Khuyến khích làm giàu hợp pháp, đồng thời ra sức xoá đói giảm nghèo, tạo điều kiện về cơ sở hạ tầng và năng lực sản xuất để các vùng, các cộng đồng đều có thể tự phát triển, tiến tới thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội”. Và đến năm 2011 tại Đại hội lần thứ XI của Đảng có sự đột phá mới, quan niệm về giảm nghèo đã xác định đến việc giảm nghèo bền vững, trong báo cáo chính trị đã nêu: “Thực hiện có hiệu quả hơn chính sách giảm nghèo phù hợp với từng thời kỳ; đa dạng hoá các nguồn lực và phương thức để bảo đảm giảm nghèo bền vững, nhất là tại các huyện nghèo nhất và các vùng đặc biệt khó khăn”. Đến năm 2016, tại Đại hội lần thứ XII, đã tiếp tục nhấn mạnh: “Đổi mới chính sách giảm nghèo theo hướng tập trung, hiệu quả và tiếp cận phương pháp đo lường nghèo đa chiều nhằm bảo đảm an sinh xã hội cơ bản và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản”.

Có thể nói, quan niệm về giảm nghèo thay đổi theo từng thời điểm, nhằm bắt kịp với tiến trình phát triển chung của thế giới. Đảng ta đã có cách nhìn ngày càng toàn diện hơn và đưa ra những chủ trương, biện pháp thiết thực hơn để xoá đói, giảm nghèo đạt chất lượng, hạn chế phân hoá giàu nghèo trên cơ sở tiến hành đồng bộ các giải pháp phát triển cơ sở hạ tầng gắn liền với phát triển văn hoá - xã hội; chú trọng đẩy mạnh việc thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, tăng 11 cường trợ giúp với đối tượng yếu thế; tập trung triển khai có hiệu quả các chương trình KTXH, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Trong gian qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đã có những giải pháp tương đối đồng bộ, hiệu quả tập trung giải quyết các vấn đề xoá đói, giảm nghèo và hạn chế phân hoá giàu nghèo mang tầm quốc gia được quốc tế ủng hộ và đánh giá cao. Thông qua các chương trình xoá đói giảm nghèo, hàng triệu hộ gia đình, hàng chục triệu người thoát khỏi cảnh đói nghèo; góp phần hạn chế thấp nhất tình trạng phân hoá giàu nghèo.

Các nội dung thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững 1. Quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững Để chính sách GNBV mang lại kết quả và hiệu quả như mong muốn của nhà nước cũng như các đối tượng chính sách thì quá trình tổ chức thực hiện cần phải được thực hiện theo một quy trình khoa học, hợp lý và phù hợp với những điều kiện khách quan. Trong quá trình nghiên cứu tác giả cho rằng, quá trình tổ chức thực hiện chính sách GNBV cần phải được thực hiện theo quy trình 7 bước cụ thể như sau: Bước 1: Tiến hành xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách GNBV Tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững là quá trình phức tạp, diễn ra trong một thời gian dài, vì thế chúng cần được lập kế hoạch, lên chương trình cụ thể để các cơ quan nhà nước triển khai thực hiện một cách chủ động. Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững được xây dựng trước khi đưa chính sách vào cuộc sống.

Bước 2: Phổ biến, tuyên truyền chính sách giảm nghèo bền vững Phổ biến, tuyên truyền chính sách nhằm giúp cho mọi người dân và các đối tượng chính sách tham gia thực thi hiểu rõ hơn về mục đích, yêu cầu của chính sách; về tính đúng đắn của chính sách trong điều kiện nhất định và về tính khả thi của chính sách, để họ tự giác thực hiện theo yêu cầu quản lý của 12 nhà nước.