Luận án chính sách cổ tức của các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Chính sách cổ tức là một trong những yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt… 222 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2018.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Chính Sách Cổ Tức Của Doanh Nghiệp Thủy Sản Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
• 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các nghiên cứu trên thế giới về chính sách cổ tức
• 2.2. Các nghiên cứu về tác động của chính sách cổ tức đến giá trị của công ty
• 2.3. Các nghiên cứu về nhân tố tác động đến chính sách cổ tức của công ty cổ phần

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách cổ tức

Chính sách cổ tức là một trong những yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là đối với doanh nghiệp thủy sản niêm yết tại Việt Nam. Chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn tác động đến giá trị của công ty trên thị trường chứng khoán. Các doanh nghiệp thường phải cân nhắc giữa việc chi trả cổ tức cho cổ đông và việc giữ lại lợi nhuận để đầu tư cho sự phát triển trong tương lai. Theo lý thuyết, có ba trường phái chính về chính sách cổ tức: trường phái bảo thủ, trường phái cấp tiến và trường phái trung dung. Mỗi trường phái có những quan điểm khác nhau về tác động của chính sách cổ tức đến giá trị doanh nghiệp. Việc áp dụng chính sách cổ tức hợp lý sẽ giúp doanh nghiệp tối đa hóa giá trị và thu hút nhà đầu tư.

1.1. Tầm quan trọng của chính sách cổ tức

Chính sách cổ tức không chỉ là công cụ để phân phối lợi nhuận mà còn là tín hiệu cho nhà đầu tư về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Một chính sách cổ tức ổn định và hợp lý có thể tạo ra niềm tin cho các cổ đông, từ đó nâng cao giá trị cổ phiếu. Đặc biệt trong ngành thủy sản, nơi mà doanh thu và lợi nhuận có thể biến động lớn, việc duy trì một chính sách cổ tức nhất quán là rất quan trọng. Các doanh nghiệp như Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn (VHC) và Công ty Cổ phần Hùng Vương (HVG) đã chú trọng đến việc xây dựng chính sách cổ tức để thu hút và giữ chân nhà đầu tư. Điều này không chỉ giúp tăng cường sự ổn định tài chính mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

II. Thực trạng chính sách cổ tức của doanh nghiệp thủy sản niêm yết

Trong những năm qua, các doanh nghiệp thủy sản niêm yết tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng và thực hiện chính sách cổ tức. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa việc chi trả cổ tức và việc giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, ngành thủy sản đã đóng góp tích cực vào GDP của Việt Nam, nhưng không phải tất cả các doanh nghiệp đều có khả năng duy trì chính sách cổ tức ổn định. Việc phân tích thực trạng cho thấy rằng nhiều doanh nghiệp vẫn còn thiếu thông tin tài chính minh bạch, điều này ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư.

2.1. Những hạn chế trong chính sách cổ tức

Một trong những hạn chế lớn nhất trong chính sách cổ tức của các doanh nghiệp thủy sản niêm yết là sự thiếu đồng nhất trong việc chi trả cổ tức. Nhiều doanh nghiệp chỉ trả cổ tức khi có lợi nhuận cao, trong khi đó, các cổ đông lại mong muốn có một chính sách cổ tức ổn định hơn. Điều này dẫn đến sự không hài lòng từ phía cổ đông và có thể ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu. Hơn nữa, việc thiếu thông tin tài chính rõ ràng cũng khiến cho các nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Do đó, việc cải thiện chính sách cổ tức và tăng cường tính minh bạch trong thông tin tài chính là rất cần thiết.

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách cổ tức

Để hoàn thiện chính sách cổ tức, các doanh nghiệp thủy sản niêm yết cần phải xem xét lại các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách này. Việc áp dụng các mô hình phân tích hồi quy có thể giúp xác định các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức và từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp. Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng một chính sách cổ tức ổn định, có thể bao gồm việc trả cổ tức theo tỷ lệ cố định hoặc trả cổ tức bổ sung vào cuối năm. Điều này không chỉ giúp tăng cường niềm tin của cổ đông mà còn tạo ra sự ổn định trong giá trị cổ phiếu.

3.1. Đề xuất giải pháp cụ thể

Các doanh nghiệp cần phải thiết lập một hệ thống thông tin tài chính minh bạch và thường xuyên cập nhật tình hình tài chính cho cổ đông. Bên cạnh đó, việc tổ chức các buổi họp cổ đông định kỳ để lắng nghe ý kiến và mong muốn của cổ đông cũng là một giải pháp hiệu quả. Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng nên tham khảo kinh nghiệm từ các công ty nước ngoài để áp dụng những chính sách cổ tức phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam. Việc này không chỉ giúp cải thiện chính sách cổ tức mà còn nâng cao giá trị doanh nghiệp trong mắt nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Chính sách cổ tức của công ty cổ phần là một trong ba chính sách tài chính chiến lược cốt lõi (cùng với chính sách đầu tư và chính sách tài trợ), có ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị doanh nghiệp, sự phân phối lợi nhuận sau thuế giữa chi trả cho cổ đông và giữ lại để tái đầu tư, cũng như sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế Việt Nam, ngành thủy sản giữ vai trò trọng yếu trong việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn, tạo việc làm cho hơn 4 triệu lao động và đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu thống kê năm 2015, GDP ngành thủy sản (theo giá so sánh năm 2010) đạt 91.185 tỷ đồng, chiếm 19,25% tổng GDP toàn ngành nông - lâm - thủy sản và chiếm 3,17% tổng GDP toàn quốc. Giai đoạn 2012–2015, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam luôn duy trì ở vị trí thứ tư trong các ngành xuất khẩu chủ lực (sau dệt may, giày dép và dầu thô).

Các doanh nghiệp thủy sản niêm yết giữ vai trò nòng cốt trong ngành, tiêu biểu với các doanh nghiệp thuộc bảng xếp hạng VNR500 như Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn (VHC), Công ty Cổ phần Hùng Vương (HVG), Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Thủy sản An Giang (AGF). Tuy nhiên, hoạt động hoạch định chính sách cổ tức của các công ty thủy sản niêm yết còn nhiều vướng mắc do đặc thù kinh doanh biến động, cơ cấu cổ đông đa dạng với kỳ vọng khác nhau, và năng lực hoạch định chiến lược dài hạn của một bộ phận ban điều hành còn hạn chế. Do đó, luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Chính sách cổ tức của các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam" được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu lý luận và thực tiễn nêu trên.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu tổng quát: Kết hợp nghiên cứu cơ sở lý luận về cổ tức và chính sách cổ tức của công ty cổ phần với phân tích, đánh giá thực trạng chính sách cổ tức tại các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chính sách cổ tức cho các doanh nghiệp này.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về cổ tức, chính sách cổ tức của công ty cổ phần; tìm hiểu kinh nghiệm quốc tế tại một số quốc gia để rút ra bài học thực tiễn.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng chính sách cổ tức tại các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, chỉ rõ các kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân; sử dụng mô hình hồi quy để lượng hóa tác động của các nhân tố đến chính sách cổ tức cũng như tác động của chính sách cổ tức đến giá trị doanh nghiệp.
  3. Đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện chính sách cổ tức tại các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

1. Thực trạng chính sách cổ tức của các công ty cổ phần thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam diễn ra như thế nào?
2. Những thành công, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trong chính sách cổ tức của các công ty cổ phần thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam là gì?
3. Cần thực hiện những giải pháp nào để hoàn thiện chính sách cổ tức cho các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Chính sách cổ tức của công ty cổ phần.
• Phạm vi không gian: 14 doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của 14 doanh nghiệp thủy sản niêm yết trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2018 (9 năm).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng hợp có hệ thống các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo ba nhóm vấn đề chính: lý thuyết và mô hình chính sách cổ tức, tác động của chính sách cổ tức đến giá trị công ty/giá cổ phiếu, và các nhân tố chi phối chính sách cổ tức.

Nhóm chủ đề	Tác giả & Năm công bố	Nội dung chính và phát hiện
Lý luận và mô hình chính sách cổ tức quốc tế	George M. Wood & James Wansley (2003)	Khảo cứu lịch sử chính sách cổ tức thế kỷ 19–20 tại Anh, Hà Lan, Mỹ và sự phát triển các mô hình chính sách cổ tức.
	Kent Baker (2009)	Nghiên cứu toàn diện về lịch sử, xu hướng, nhân tố ảnh hưởng, cổ tức tiền mặt và mua lại cổ phần.
	Theodore Veit (2011)	Tổng hợp các lý thuyết cổ tức kinh điển: Lý thuyết "Chim trong tay" (Bird-in-the-Hand), Lý thuyết Cổ tức thặng dư (Residual Dividend).
Tác động của cổ tức đến giá trị công ty (Quốc tế)	Miller & Modigliani (1961)	Trường phái trung dung: Trong thị trường vốn hoàn hảo (không thuế, không chi phí giao dịch/phát hành), chính sách cổ tức không ảnh hưởng đến giá trị công ty.
	Black & Scholes (1974)	Chính sách cổ tức không tác động đến giá cổ phiếu; biến động giá chỉ mang tính tạm thời do tâm lý nhà đầu tư.
	Dyl & Weigand (1993)	Cổ tức tiền mặt là tín hiệu dòng tiền ít rủi ro, tồn tại mối quan hệ thống kê có ý nghĩa với giá trị thị trường.
	Amihud & Murgia (1997)	Khảo sát 200 công ty tại Đức (1988–1992); thông báo cổ tức mang tín hiệu mạnh hơn thông báo thu nhập.
	Kanwal, Arslan, Nasir & Maryam Khan (2011)	Cổ tức, EPS, ROE, lợi nhuận sau thuế tương quan dương với giá cổ phiếu; lợi nhuận giữ lại tương quan âm.
	Sajid Gul và cộng sự (2012)	Mẫu 75 công ty tại Pakistan (2005–2010): DPS và giá cổ phiếu năm trước tương quan thuận có ý nghĩa với giá cổ phiếu hiện tại.
Nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức (Quốc tế)	Lintner (1956)	Mô hình điều chỉnh từng phần: Doanh nghiệp xác định hệ số chi trả mục tiêu và làm mượt cổ tức theo thu nhập dài hạn.
	Baker và cộng sự (2001)	Khảo sát 22 nhân tố trên sàn Nasdaq; chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa công ty tài chính và phi tài chính.
	Horace Ho (2003)	So sánh ASX 200 (Úc) và Nikkei 225 (Nhật): Quy mô tương quan thuận ở Úc, thanh khoản tương quan thuận ở Nhật, rủi ro tương quan nghịch ở Nhật.
	Al-Twaijry (2007)	Khảo sát 300 công ty tại Malaysia (KLSE): Cổ tức chịu tác động từ cổ tức quá khứ, tiền mặt trên mỗi cổ phiếu và giá trị sổ sách.
	Haleem (2011)	Nghiên cứu 35 doanh nghiệp tại Pakistan (2007–2009): Lợi nhuận ròng và cổ tức trễ là yếu tố quyết định; đầu tư và nợ ít ảnh hưởng.
	Baker & Kapoor (2015)	Khảo sát tại Ấn Độ (NSE): Tính ổn định của thu nhập và lịch sử cổ tức là yếu tố then chốt nhất.
Nghiên cứu tại Việt Nam	Đào Lê Minh (2002)	Đề tài cấp Bộ: Làm rõ bản chất cổ tức và luận cứ lựa chọn chính sách cổ tức tối ưu tại Việt Nam.
	Vũ Văn Ninh (2008)	Luận án Tiến sĩ: Khảo sát 28 công ty niêm yết giai đoạn 2000–2006, đánh giá chính sách cổ tức chung cho thị trường.
	Đinh Bảo Ngọc, Nguyễn Chí Cường (2014)	EPS, khả năng sinh lợi, cổ tức kỳ trước, tăng trưởng kinh tế và lãi suất tác động đến chính sách cổ tức.
	Nguyễn Thị Minh Huệ (2015)	Đề tài cấp Bộ: Đánh giá thực trạng và lượng hóa các nhân tố tác động đến cổ tức của các công ty trên sàn HOSE.
	Trương Đông Lộc, Phạm Phát Tiến (2015)	Mẫu 236 công ty phi tài chính trên HOSE (2010–2012): Tỷ lệ chi trả trung bình 9,5% - 17,9%; EPS, quản trị công ty và hình thức chi trả có ảnh hưởng.
	Phùng Tất Hữu (2015)	DPS tương quan dương với giá cổ phiếu; ROE tương quan âm với giá cổ phiếu trong mẫu khảo sát.
	Ngô Thị Quyên (2016)	Luận án Tiến sĩ: Mẫu 150 công ty trên HOSE và HNX (2008–2015); ROE, EPS, thuế, lãi suất tác động cùng chiều; đòn bẩy và tăng trưởng doanh thu tác động ngược chiều tới DPS.
	Nguyễn Ngọc Huy, Trương Thị Mỹ Trâm (2016)	Mẫu 920 quan sát trên HOSE (2011–2015): Tồn tại quan hệ phi tuyến; cổ tức tiền mặt có tác động lớn đến giá trị công ty, cổ tức cổ phiếu không có ý nghĩa thống kê.
	Phạm Ngọc Toàn, Phạm Xuân Quang (2017)	Xác định tỷ lệ chi trả, hình thức chi trả, đòn bẩy, quy mô, EPS, ROE có tác động trực tiếp đến giá trị doanh nghiệp niêm yết.
	Bùi Thị Hà Linh (2018)	Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu chuyên sâu chính sách cổ tức của các công ty ngành Dược niêm yết đến năm 2016.
	Huỳnh Lưu Đức Toàn và cộng sự (2018)	Hồi quy Probit với 250 doanh nghiệp trên HOSE (2011–2014): Phân tích quyết định chi trả cổ tức tiền mặt khi thay đổi thuế TNDN.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

Phần lớn các nghiên cứu trong nước trước đây tập trung vào toàn bộ các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán nói chung hoặc một ngành đặc thù khác như ngành Dược. Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên biệt và toàn diện về chính sách cổ tức của các doanh nghiệp thuộc ngành thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ngành thủy sản có chu kỳ kinh doanh, rủi ro tự nhiên, chuỗi cung ứng khép kín và nhu cầu vốn lưu động mang tính đặc thù cao, đòi hỏi một nghiên cứu độc lập để xác định các nhân tố ảnh hưởng và đo lường tác động của chính sách cổ tức đến giá trị doanh nghiệp thủy sản niêm yết.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khái niệm sử dụng

1. Khái niệm và quy trình chi trả cổ tức:

   • Cổ tức là phần lợi nhuận sau thuế được chia cho các cổ đông hiện hữu, có nguồn gốc từ lợi nhuận sau thuế trong kỳ và lợi nhuận chưa phân phối lũy kế từ các kỳ trước.
   • Trình tự thời gian thực hiện chi trả cổ tức tiền mặt gồm 4 mốc: Ngày thông báo cổ tức $\rightarrow$ Ngày giao dịch không hưởng cổ tức $\rightarrow$ Ngày khóa sổ danh sách cổ đông $\rightarrow$ Ngày thanh toán cổ tức.

2. Các chỉ tiêu tài chính phản ánh chính sách cổ tức:

   • Cổ tức một cổ phần thường (DPS): $$\text{DPS} = \frac{\text{Lợi nhuận sau thuế dành trả cổ tức cho cổ đông thường}}{\text{Số lượng cổ phần thường đang lưu hành}}$$
   • Hệ số chi trả cổ tức (Dividend Payout Ratio): $$\text{Hệ số trả cổ tức} = \frac{\text{DPS}}{\text{EPS}}$$
   • Tỷ suất cổ tức (Dividend Yield): $$\text{Tỷ suất cổ tức} = \frac{\text{DPS}}{\text{Giá thị trường một cổ phần thường (P)}}$$

3. Các mô hình chính sách cổ tức trong lý thuyết:

   • Mô hình chính sách thặng dư cổ tức: Doanh nghiệp ưu tiên giữ lại lợi nhuận để tài trợ cho các dự án đầu tư có NPV dương; phần lợi nhuận còn lại mới dùng để chi trả cổ tức.
   • Mô hình chính sách tỷ lệ cổ tức ổn định: Doanh nghiệp duy trì tỷ lệ chi trả cố định dựa trên mô hình điều chỉnh Lintner: $$\text{DIV}_1 - \text{DIV}_0 = \text{Tỷ lệ điều chỉnh} \times [(\text{Tỷ lệ mục tiêu} \times \text{EPS}_1) - \text{DIV}_0]$$
   • Mô hình chính sách cổ tức cố định ở mức thấp và chia thêm cổ tức vào cuối năm: Thiết lập mức sàn chi trả cố định trong mọi điều kiện kinh doanh, sau đó xét thưởng thêm phần cổ tức bổ sung vào cuối năm nếu lợi nhuận và thanh khoản đạt mức cao.
   • Mô hình chính sách ổn định cổ tức: Giữ nguyên mức cổ tức bằng tiền qua các năm và chỉ nâng mức chi trả khi khẳng định được sự gia tăng lợi nhuận bền vững.

4. Các hình thức chi trả cổ tức và công cụ thay thế:

   • Cổ tức bằng tiền mặt: Rút tiền từ doanh nghiệp chuyển cho cổ đông, làm giảm tài sản và vốn chủ sở hữu, tác động trực tiếp đến khả năng thanh toán tức thời.
   • Cổ tức bằng cổ phiếu: Chuyển đổi lợi nhuận chưa phân phối thành vốn điều lệ mà không làm thay đổi tổng tài sản. Giá cổ phiếu sau khi chia chịu tác động điều chỉnh theo công thức: $$\text{Giá CP sau chi trả} = \frac{\text{Giá CP trước chi trả}}{1 + \text{Tỷ lệ cổ tức bằng cổ phiếu}}$$
   • Mua lại cổ phần thay cho trả cổ tức: Doanh nghiệp dùng ngân quỹ mua lại cổ phiếu lưu hành, làm giảm số cổ phần, tăng EPS và hỗ trợ giá thị trường.

5. Tác động của chính sách cổ tức đến các khía cạnh tài chính:

   • Tác động đến giá trị công ty: Trường phái trung dung (Miller & Modigliani) cho rằng cổ tức không ảnh hưởng đến giá trị trong thị trường hoàn hảo; trường phái hữu khuynh (Gordon & Lintner) khẳng định chi trả cổ tức làm giảm rủi ro cho cổ đông, giảm tỷ suất chiết khấu và làm tăng giá trị công ty.
   • Tác động đến chi phí sử dụng vốn: Chi trả cổ tức cao làm giảm nguồn tài trợ nội bộ rẻ hơn (lợi nhuận giữ lại), buộc doanh nghiệp phát hành cổ phiếu mới chịu chi phí phát hành, dẫn đến tăng chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC).
   • Tác động đến tỷ lệ tăng trưởng bền vững ($g_s$): $$g_s = \text{ROE} \times (1 - \text{Hệ số trả cổ tức})$$ Công thức mở rộng phân rã Dupont: $$g_s = \left(\frac{\text{Lợi nhuận sau thuế}}{\text{Doanh thu thuần}}\right) \times \left(\frac{\text{Doanh thu thuần}}{\text{Tổng tài sản}}\right) \times \left(\frac{\text{Tổng tài sản}}{\text{Vốn cổ phần}}\right) \times (1 - \text{Hệ số trả cổ tức})$$ Biểu thức chỉ ra $g_s$ được xác định bởi 4 yếu tố: tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu, vòng quay tổng tài sản, đòn bẩy tài chính và chính sách giữ lại lợi nhuận.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp nghiên cứu định tính: Áp dụng phương pháp diễn giải, quy nạp, thống kê mô tả, so sánh, đối chiếu và tổng hợp để đánh giá thực trạng chính sách cổ tức của 14 doanh nghiệp thủy sản niêm yết; sử dụng phân tích định tính để xác định các biến đưa vào mô hình kinh tế lượng.
• Phương pháp nghiên cứu định lượng:
  • Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên giai đoạn 2010–2018 của 14 công ty thủy sản niêm yết trên HOSE và HNX.
  • Công cụ xử lý: Phần mềm Stata với cấu trúc dữ liệu bảng (Panel Data).
  • Kỹ thuật ước lượng: Luận án kiểm tra và lựa chọn mô hình tối ưu giữa Mô hình hồi quy gộp OLS (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
  • Kiểm định khuyết tật mô hình: Thực hiện kiểm định đa cộng tuyến (VIF), kiểm định tự tương quan và kiểm định phương sai sai số thay đổi để đưa ra các biện pháp hiệu chỉnh ước lượng.
• Phương pháp điều tra khảo sát: Thiết kế bảng hỏi khảo sát gửi đến các nhà quản trị doanh nghiệp thủy sản niêm yết nhằm thu thập ý kiến về thực tiễn xây dựng và thực thi chính sách cổ tức.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận về cổ tức và chính sách cổ tức của công ty cổ phần

Chương này tập trung xây dựng nền tảng lý thuyết tài chính doanh nghiệp liên quan đến cổ tức:

• Trình bày bản chất kinh tế của công ty cổ phần, sự phân tách giữa quyền sở hữu và quyền điều hành, cơ chế tạo lập và phân phối lợi nhuận sau thuế.
• Phân tích chi tiết 4 mô hình chính sách cổ tức kinh điển: chính sách thặng dư, chính sách tỷ lệ chi trả ổn định, chính sách ổn định mức cổ tức và chính sách cổ tức cố định mức thấp kết hợp thưởng cuối năm; phân tích ưu điểm, nhược điểm và điều kiện áp dụng của từng mô hình.
• Phân tích 3 hình thức chi trả cổ tức (tiền mặt, cổ phiếu, tài sản khác) và phương thức mua lại cổ phần thay thế cổ tức.
• Phân tích cơ chế tác động của chính sách cổ tức đến bốn khía cạnh trọng yếu: giá trị công ty, chi phí sử dụng vốn bình quân, khả năng thanh toán ngắn hạn/tức thời và tỷ lệ tăng trưởng bền vững ($g_s$).
• Tổng hợp bài học kinh nghiệm quốc tế về hoạch định chính sách cổ tức từ Hoa Kỳ, Úc, Hàn Quốc và Nhật Bản để rút ra các hàm ý thực tiễn cho doanh nghiệp Việt Nam.

Chương 2: Thực trạng về chính sách cổ tức tại các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Chương 2 trình bày kết quả phân tích thực chứng trên mẫu nghiên cứu gồm 14 doanh nghiệp thủy sản niêm yết giai đoạn 2010–2018:

• Khái quát ngành và mẫu nghiên cứu: Tổng quan quá trình hình thành, phát triển và đặc điểm hoạt động kinh doanh, tài chính của 14 doanh nghiệp thủy sản trên hai sàn HOSE và HNX.
• Phân tích thực trạng thực thi chính sách cổ tức:
  • Thống kê tỷ lệ chi trả cổ tức, mức chi trả DPS, tỷ suất cổ tức và các hình thức chi trả (tiền mặt so với cổ phiếu) tại các doanh nghiệp như VHC, HVG, AGF...
  • Đánh giá các kết quả đạt được: Nhiều doanh nghiệp đã duy trì việc phân phối cổ tức bằng tiền mặt nhằm bảo đảm quyền lợi cổ đông và phát tín hiệu tích cực về kết quả kinh doanh.
  • Phân tích các hạn chế: Chính sách cổ tức thiếu tính chiến lược dài hạn; việc chi trả cổ tức còn bị động, phụ thuộc vào biến động ngắn hạn của chu kỳ kinh doanh; tỷ lệ cổ tức biến động mạnh qua các năm; một số doanh nghiệp chi trả cổ tức tiền mặt làm suy giảm dòng tiền và khả năng thanh toán.
  • Phân tích nguyên nhân: Do ảnh hưởng của rủi ro thị trường xuất khẩu, biến động giá nguyên liệu; áp lực cân đối vốn giữa trả cổ tức và đầu tư vùng nuôi khép kín; năng lực quản trị tài chính và hoạch định của ban điều hành còn hạn chế.
• Kết quả ước lượng mô hình hồi quy (Stata):
  • Đánh giá tác động của các nhân tố (như khả năng sinh lời, quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, tính thanh khoản, cổ tức kỳ trước...) đến mức chi trả cổ tức.
  • Đánh giá thực nghiệm mối quan hệ giữa chính sách cổ tức với giá trị doanh nghiệp (thông qua giá cổ phiếu/Tobin's Q) và tỷ lệ tăng trưởng bền vững của 14 công ty thủy sản.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách cổ tức tại các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Dựa trên định hướng phát triển của ngành thủy sản và kết quả phân tích tại Chương 2, Chương 3 đề xuất các nhóm giải pháp:

• Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp thủy sản niêm yết:
  • Xây dựng chiến lược chính sách cổ tức dài hạn phù hợp với từng giai đoạn phát triển và chu kỳ kinh doanh của ngành thủy sản.
  • Kết hợp hài hòa giữa 3 chính sách chiến lược: Chính sách cổ tức, chính sách đầu tư (đầu tư vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến đạt chuẩn quốc tế) và chính sách tài trợ (cân đối nợ vay và vốn tự có).
  • Lựa chọn hình thức chi trả cổ tức linh hoạt (kết hợp cổ tức tiền mặt và cổ phiếu) để vừa đảm bảo thanh khoản dòng tiền cho tái đầu tư, vừa duy trì niềm tin của nhà đầu tư.
  • Nâng cao năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp, quản trị dòng tiền và dự báo lợi nhuận nhằm chủ động trong việc chi trả cổ tức.
• Kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nước và thị trường:
  • Hoàn thiện khung pháp lý về công bố thông tin, bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số.
  • Phát triển thị trường vốn nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp thủy sản đa dạng hóa kênh huy động vốn dài hạn.

---

Kết quả và những đóng góp mới

1. Đóng góp về mặt lý luận:

   • Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về cổ tức, quy trình, các hình thức chi trả và các mô hình chính sách cổ tức của công ty cổ phần.
   • Luận giải cơ chế tác động của chính sách cổ tức tới giá trị công ty, chi phí sử dụng vốn, khả năng thanh toán và tỷ lệ tăng trưởng bền vững ($g_s$) của doanh nghiệp.
   • Tổng hợp và phân tích kinh nghiệm quốc tế về chính sách cổ tức (Hoa Kỳ, Úc, Hàn Quốc, Nhật Bản), rút ra các bài học áp dụng cho bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam.

2. Đóng góp về mặt thực tiễn:

   • Khái quát bức tranh thực trạng thực hiện chính sách cổ tức của 14 doanh nghiệp ngành thủy sản niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2010–2018.
   • Nhận diện rõ ràng các thành công, hạn chế và chỉ ra các nhóm nguyên nhân khách quan, chủ quan dẫn đến các bất cập trong việc hoạch định chính sách cổ tức của các công ty thủy sản.
   • Ứng dụng mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng (sử dụng phần mềm Stata, so sánh Pooled OLS, FEM, REM và xử lý các kiểm định khuyết tật) để đo lường cụ thể các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức và lượng hóa tác động của chính sách cổ tức đến giá trị doanh nghiệp, tỷ lệ tăng trưởng bền vững trong ngành thủy sản.
   • Đề xuất hệ thống giải pháp tài chính đồng bộ, gắn liền với mục tiêu chuỗi sản xuất khép kín và định hướng phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về mẫu và phạm vi nghiên cứu: Luận án giới hạn khảo sát trên 14 doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên hai sở giao dịch HOSE và HNX trong khung thời gian 2010–2018. Các doanh nghiệp thủy sản chưa niêm yết (hoặc giao dịch trên UPCoM) chưa được đưa vào mẫu phân tích.
• Hạn chế về dữ liệu biến số: Phân tích định lượng chủ yếu khai thác các chỉ tiêu tài chính từ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên; các biến số phi tài chính (như cơ cấu chi tiết của hội đồng quản trị, mức độ biến động thị trường xuất khẩu từng tháng) mới được phản ánh qua góc độ khảo sát và phân tích định tính.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Có thể mở rộng phạm vi thời gian sau năm 2018, mở rộng mẫu nghiên cứu sang các doanh nghiệp thủy sản trên sàn UPCoM hoặc so sánh chính sách cổ tức giữa ngành thủy sản với các ngành nông nghiệp/chế biến thực phẩm khác tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Luận án cung cấp hệ thống tài liệu tổng quan toàn diện về lý thuyết cổ tức kinh điển và hiện đại, khung phương pháp luận xử lý dữ liệu bảng (Pooled OLS, FEM, REM) và bộ công thức phân tích tăng trưởng bền vững Dupont mở rộng.
• Đối với ban điều hành và Hội đồng quản trị các doanh nghiệp thủy sản: Tài liệu là cơ sở tham khảo thực tiễn để hoạch định chiến lược chi trả cổ tức dài hạn, cân đối dòng tiền giữa nghĩa vụ cổ tức và nhu cầu vốn đầu tư vùng nuôi khép kín.
• Đối với nhà đầu tư và chuyên viên phân tích tài chính: Cung cấp góc nhìn thực chứng về chất lượng phân phối lợi nhuận và mức độ rủi ro thanh toán khi doanh nghiệp thủy sản công bố các phương án chi trả cổ tức tiền mặt hoặc cổ phiếu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án nghiên cứu trên phạm vi không gian và thời gian nào?

Luận án nghiên cứu dữ liệu thực chứng tại 14 doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên hai sở giao dịch chứng khoán HOSE và HNX của Việt Nam trong giai đoạn 9 năm, từ năm 2010 đến năm 2018.

2. Phương pháp định lượng và các mô hình hồi quy nào được sử dụng?

Luận án sử dụng phần mềm Stata phân tích trên dữ liệu bảng (Panel Data), thực hiện kiểm tra và lựa chọn giữa 3 mô hình: Mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Đồng thời, luận án thực hiện các kiểm định đa cộng tuyến, tự tương quan và phương sai sai số thay đổi để xử lý các khuyết tật của mô hình.

3. Tỷ lệ tăng trưởng bền vững ($g_s$) chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố nào theo phân tích trong luận án?

Theo công thức mở rộng phân rã Dupont trong luận án, tỷ lệ tăng trưởng bền vững ($g_s = \text{ROE} \times (1 - \text{Hệ số trả cổ tức})$) chịu tác động bởi 4 yếu tố:

1. Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu thuần (quản lý chi phí).
2. Vòng quay toàn bộ vốn (hiệu suất sử dụng tài sản).
3. Mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính (chính sách nợ vay).
4. Hệ số trả cổ tức (chính sách phân phối lợi nhuận).

4. Vì sao mua lại cổ phần có thể được sử dụng thay thế cho việc chi trả cổ tức tiền mặt?

Mua lại cổ phần là phương thức công ty sử dụng nguồn tiền dự định trả cổ tức để mua lại một tỷ lệ cổ phần nhất định từ cổ đông. Hoạt động này làm giảm lượng cổ phiếu lưu hành, qua đó làm tăng EPS và hỗ trợ giá thị trường cổ phiếu, đồng thời cho phép cổ đông linh hoạt lựa chọn bán cổ phần để nhận tiền hoặc giữ lại cổ phần để hoãn nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân.

5. Kết cấu nội dung của luận án gồm những chương nào?

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu và phụ lục, nội dung luận án được kết cấu thành 3 chương:

• Chương 1: Lý luận về cổ tức và chính sách cổ tức của công ty cổ phần.
• Chương 2: Thực trạng về chính sách cổ tức tại các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Chương 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách cổ tức tại các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Chính sách cổ tức của các doanh nghiệp thủy sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam" đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về cổ tức, chính sách cổ tức và mối quan hệ giữa cổ tức với giá trị công ty, chi phí sử dụng vốn, khả năng thanh toán và tăng trưởng bền vững. Bằng việc kết hợp phương pháp định tính, khảo sát thực tế và phân tích định lượng dữ liệu bảng trên 14 doanh nghiệp thủy sản niêm yết (giai đoạn 2010–2018), công trình đã chỉ rõ thực trạng thực thi, những thành công cũng như hạn chế và nguyên nhân cốt lõi trong chính sách cổ tức của ngành. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất hệ thống giải pháp tài chính mang tính chiến lược nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp thủy sản niêm yết hoàn thiện chính sách phân phối lợi nhuận, thúc đẩy hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ CỔ TỨC VÀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN 1. CÔNG TY CỔ PHẦN, LỢI NHUẬN VÀ CỔ TỨC CỦA CÔNG TY 1. Công ty cổ phần và lợi nhuận của công ty 1. Khái quát về công ty cổ phần Công ty cổ phần là doanh nghiệp.

Trong đó, vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Người sở hữu hợp pháp ít nhất một cổ phần của công ty cổ phần là cổ đông của công ty. Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân. Thông thường, luật pháp của các nước đều quy định số cổ đông tối thiểu, một số nước còn quy định số vốn pháp định tối thiểu.

Cổ đông là thực thể đồng sở hữu công ty cổ phần chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp; cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ trường hợp hạn chế chuyển nhượng. Sự ra đời của công ty cổ phần bắt nguồn từ chính nhu cầu khách quan của sự phát triển kinh tế – xã hội cần có sự liên kết hùn vốn, đồng thời về mặt chủ quan, xuất phát từ sự mong muốn của các nhà đầu tư muốn chia sẻ những gánh nặng rủi ro trong kinh doanh và tìm kiếm lợi nhuận cao hơn. CTCP xuất hiện đầu tiên trên thế giới là công ty Đông Ấn (East India Company) của Anh (1600-1874). Đến năm 1602, ở Hà Lan xuất hiện các công ty cổ phần theo hình thức tương tự công ty Đông Ấn của Anh, rồi lần lượt CTCP xuất hiện ở Thụy Điển, Đan Mạch, Đức… Từ cuối thế kỷ XVIII đến đầu thế kỷ XIX, CTCP bắt đầu phát triển ở nhiều lĩnh vực khác nhau như giao thông, vận tải, xây dựng, các ngành chế tạo cơ khí, ngân hàng, bảo hiểm… ở các nước tư bản phát triển và về sau phát triển rộng rãi ở các nơi khác trên thế giới [42].

Đến những năm 20, 30 của thế kỷ XIX, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, kỹ thuật, nền kinh tế thế giới có bước phát triển mạnh mẽ, điều đó dẫn đến nhu cầu phải tập trung những nguồn vốn lớn để xây dựng cơ sơ hạ tầng 18 kinh tế – xã hội. Công ty cổ phần là một trong những công cụ giúp thực hiện nhanh chóng vấn đề tập trung vốn. Sự ra đời của công ty cổ phần đã giúp cho các nhà doanh nghiệp giải quyết được mâu thuẫn về tiền vốn một cách sáng tạo. Công ty cổ phần là một trong loại hình công ty có tính tổ chức cao, hoàn thiện về vốn, hoạt động mang tính xã hội hóa cao.

Công ty cổ phần có những ưu điểm chủ yếu sau: - Chế độ trách nhiệm của công ty cổ phần là trách nhiệm hữu hạn, các cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi vốn góp nên mức độ rủi ro của các cổ đông là không cao; - Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán các loại ra công chúng để huy động vốn. Đây là đặc điểm riêng có và cũng là ưu thế của công ty cổ phần, nó cho phép công ty có thể huy động một khối lượng vốn lớn cho hoạt động kinh doanh của công ty; - Cổ đông có thể dễ dàng và tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác thông qua việc nhượng bán cổ phiếu trên thị trường (trừ trường hợp hạn chế chuyển nhượng). Đây là đặc điểm quan trọng tạo nên sự hấp dẫn của công ty cổ phần. Chính đặc điểm này đã thu hút các nhà đầu tư vì với cổ phần được tự do chuyển nhượng, nhà đầu tư có thể dễ dàng chuyển dịch đầu tư khi họ muốn; - Cơ cấu vốn của Công ty cổ phần hết sức linh hoạt tạo điều kiện cho nhiều người cùng góp vốn vào công ty; - Trong công ty cổ phần có sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý.

Việc tách bạch giữa sở hữu và quản lý như vậy vừa thu hút được những người quản lý chuyên nghiệp giỏi được công ty thuê làm công tác quản lý, thực hiện mục tiêu của công ty, đồng thời đảm bảo việc chuyển nhượng quyền sở hữu của cổ đông không ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của công ty. Bên cạnh những ưu điểm, công ty cổ phần cũng có những nhược điểm hay hạn chế chủ yếu sau: - Việc quản lý và điều hành Công ty cổ phần rất phức tạp do số lượng các cổ đông thường rất lớn, có thể có sự phân hóa thành các nhóm cổ động đối kháng nhau về lợi ích; 19 - Việc thành lập và quản lý công ty cổ phần cũng phức tạp hơn so với các loại hình doanh nghiệp khác do bị ràng buộc chặt chẽ bởi các quy định của pháp luật, đặc biệt là về chế độ tài chính, kế toán; - Khả năng bảo mật kinh doanh và tài chính bị hạn chế do công ty phải thực hiện công khai và báo cáo với các cổ đông. Lợi nhuận của công ty cổ phần Cũng giống như các loại hình doanh nghiệp khác trong nền kinh tế, công ty cổ phần thực hiện kinh doanh tức là thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình, đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Sau một quá trình hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp thu được một khoản lợi nhuận nhất định.

Đây là kết quả tổng hòa các giải pháp kinh tế, kỹ thuật của công ty. Lợi nhuận biểu hiện là kết quả tài chính của hoạt động kinh doanh mà doanh nghiệp thực hiện trong kỳ. Xem xét từ góc độ của doanh nghiệp, lợi nhuận của doanh nghiệp là số chênh lệch giữa doanh thu hay thu nhập và chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để đạt được số doanh thu hay thu nhập đó trong một thời kỳ nhất định. Xem xét từ góc độ của doanh nghiệp, lợi nhuận là khoản chênh lệch giữa doanh thu và chi phí mà công ty đã bỏ ra để đạt được doanh thu đó trong một thời kỳ nhất định.

Lợi nhuận = Doanh thu hay thu nhập – Chi phí tạo ra doanh thu hay thu nhập Lợi nhuận của doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng: - Lợi nhuận là một trong những tiền đề quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Bởi lẽ, một trong những mục tiêu hàng đầu của doanh nghiệp là lợi nhuận, nếu một doanh nghiệp bị thua lỗ liên tục, kéo dài thì doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng phá sản. - Lợi nhuận là nguồn tài chính quan trọng để đảm bảo cho doanh nghiệp tăng trưởng bền vững… - Lợi nhuận là nguồn tài chính để cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động trong doanh nghiệp. 20 - Lợi nhuận của doanh nghiệp cũng là một nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước.

- Lợi nhuận là một chỉ tiêu chất lượng tổng hợp phản ánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả của các quyết định đầu tư và các quyết định quản lý hoạt động kinh doanh thường xuyên cuối cùng được thể hiện ở số lợi nhuận thu được. Thông qua chỉ tiêu lợi nhuận giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp, các nhà đầu tư đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Cổ tức của công ty cổ phần 1.

Khái niệm về cổ tức Từ lợi nhuận đạt được, công ty phải trích nộp một phần là thuế thu nhập doanh nghiệp cho Nhà nước. Phần lợi nhuận còn lại là lợi nhuận sau thuế. Về cơ bản, lợi nhuận sau thuế của công ty cổ phần được chia làm hai phần: - Một phần được giữ lại nhằm mục đích sử dụng để tái đầu tư đáp ứng cho nhu cầu tăng trưởng của công ty trong hoạt động kinh doanh. Bộ phận lợi nhuận này được gọi là lợi nhuận giữ lại tái đầu tư; - Một phần dành để chia cho cổ đông hiện hữu của công ty và được gọi là lợi tức cổ phần hay cổ tức cho cổ đông.

Như vậy, có thể thấy: Cổ tức là một phần lợi nhuận sau thuế của công ty dành trả cho các cổ đông hiện hữu của công ty. Xét về mặt pháp lý, ở các nước đều không có quy định nào bắt buộc các công ty cổ phần phải trả cổ tức cho các cổ đông; tuy nhiên, hầu hết các công ty kinh doanh có lợi nhuận đều thực hiện trả cổ tức cho các cổ đông. Từ khái niệm về cổ tức nêu trên có thể rút ra một số điều sau: - Thông thường nói đến cổ tức (hay chính sách cổ tức) của một công ty cổ phần là chủ yếu đề cập đến cổ tức mà công ty dành trả cho cổ đông phổ thông hay cổ đông thường của công ty. - Nguồn gốc của cổ tức mà công ty trả cho cổ đông hiện hữu là một phần lợi nhuận sau thuế của công ty bao hàm lợi nhuận sau thuế trong năm hiện hành hay trong kỳ của công ty và bộ phận lợi nhuận chưa phân phối lũy kế đến cuối kỳ trước.

Như vậy, cổ tức không chỉ là lấy từ lợi nhuận sau thuế trong năm của công ty. Đây 21 là quy định của luật pháp ở hầu hết các nước đối với các công ty cổ phần. Điều đó lý giải vì sao ở Mỹ hay ở các nước khác có những công ty cổ phần hoạt động kinh doanh trong năm bị lỗ nhưng năm đó công ty vẫn trả cổ tức cho cổ đông bình thường nhưng không vi phạm luật pháp. Bởi lẽ, bộ phận lợi nhuận chưa phân phối lũy kế đến cuối kỳ trước (hay cuối năm trước) của công ty vẫn đủ hoặc dư thừa khả năng để trả cổ tức cho cổ đông.

[57] - Cổ tức của công ty cổ phần phụ thuộc rất lớn vào kết quả kinh doanh của công ty. Tuy nhiên, cổ tức của công ty cổ phần không chỉ phụ thuộc vào kết quả kinh doanh mà còn phụ thuộc vào chính sách cổ tức của công ty. Đây là điều lý giải vì sao có những công ty kết quả kinh doanh khá cao nhưng có những thời gian dài công ty không trả cổ tức cho cổ đông hoặc trả cổ tức khá thấp. Điều này sẽ được thấy rõ hơn trong phần nghiên cứu chính sách cổ tức của công ty cổ phần.

- Cổ tức là phần thưởng dành cho cổ đông là nhà đầu tư mạo hiểm. Xem xét trên góc độ nhà đầu tư, theo nghĩa rộng nhà đầu tư là người bỏ tiền ra ngày hôm nay để hy vọng trong tương lai có được số tiền hay có được số thu nhập lớn hơn.