phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách an sinh xã hội. Chƣơng 2: Thực trạng thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI 1.
Tổ chức và thực hiện chính sách công 1. Khái quát về đánh giá chính sách công Đánh giá chính sách là một mắt xích quan trọng trong quá trình thiết lập chính sách, cũng là một nội dung quan trọng trong phân tích chính sách, là một lọa hình hoạt động nghiên cứu chuyên môn có tiêu chuẩn, phƣơng pháp và trình tự đặc biệt. Thông qua đánh giá chính sách ngƣời ta có thể phán đoán mức độ thực hiện mục tiêu chính sách, hiệu quả dự tính của các biện pháp chính sách, những trở ngại thực tế của việc thực hiện chính sách và tích lũy đƣợc những bài học kinh nghiệm quý báu cho quá trình thiết lập chính sách. Đánh giá chính sách là một hành vi chính trị, căn cứ vào một tiêu chuẩn và trình tự nhất định để phán đoán hiệu ích, hiệu suất, hiệu quả và giá trị của chính sách.
Mục tiêu của nó là lấy những tin tức có liên quan đến các phƣơng diện này làm căn cứ cho việc thay đổi chính sách, cải tiến chính sách và cập nhật chính sách. Các loại hình đánh giá chính sách công: Đánh giá chính thức và đánh giá không chính thức; đánh giá trong và đánh giá ngoài; đánh giá trƣớc, trong và sau khi thực hiện chính sách công. Ý nghĩa của đánh giá chính sách công: Đánh giá chính sách là cách thức xác định, đảm bảo hiệu quả chính sách trƣớc khi thực hiện; kiểm nghiệm hiệu quả, hiệu suất chính sách; là căn cứ quan trọng quyết định cho việc sửa đổi, điều chỉnh, tiếp tục hoặc chấm dứt chính sách; là cơ sở của việc sử dụng hợp lý tài nguyên; là nhiệm vụ bắt buộc phải thực hiện để khoa học hóa, dân chủ hóa quyết sách công. Tiêu chí đánh giá chính sách công chủ yếu có 4 phương diện: hiệu ích, hiệu suất, hiệu quả và giá trị.
Để đánh giá chính sách, chúng ta có thể xây dựng thành hai loại tiêu chuẩn đánh giá: tiêu chuẩn sự thật và tiêu chuẩn giá trị. Đánh giá chinh sách là một quá trình hoạt động hoàn chỉnh có kế hoạch, có các bƣớc cụ thể, bắt buộc phải thực hiện theo một trật tự nhất định, nếu không sẽ không đạt đƣợc hiệu quả dự kiến. Căn cứ vào sự khác nhau của loại hình đánh giá 7 chính sách, quá trình đánh giá phần lớn phân thành 3 giai đoạn sau: giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn thực hiện và giai đoạn kết thúc. Mối quan hệ giữa chính sách công, chính trị và việc thực hiện chính sách ASXH Trong bất kỳ chế độ nào từ khi xuất hiện nhà nƣớc đến nay, các hoạt động hay động thái chính trị đều có liên quan và gắn bó mật thiết với chính sách và ngƣợc lại, các chính sách do Nhà nƣớc đề ra là phục vụ mục tiêu chính trị, phục vụ đƣờng lối, chủ trƣơng của Đảng chính trị.
Các chính sách sẽ đƣợc xây dựng dựa trên sự hoạch định và đƣờng lối chính trị của đảng chính trị cầm quyền nhằm phục vụ lợi ích chính trị của chính đảng đó và lợi ích nhân dân - những ngƣời ủng hộ đảng chính trị này. Mục tiêu của chính trị là nắm giữ quyền lực dựa trên sự phân chia hoặc giành, giữ quyền lực. Vì vậy, mục tiêu hàng đầu của các chính sách là đem lại lợi ích cho đại bộ phận nhân dân và ổn định xã hội. Chính trị thƣờng coi chính sách là sản phẩm của quá trình chính trị đạt đƣợc.
Về mặt lý thuyết thì ngƣời thắng cử sẽ thực hiện các chính sách đã hứa hẹn trong quá trình tranh cử, tuy nhiên, trong thực tế cho kết quả hoàn toàn ngƣợc lại, đó là có nhiều trƣờng hợp ngƣời thắng cử dựa trên đƣờng lối, chính sách đạt đƣợc chƣa chắc chắn đã thực hiện các chính sách đã hứa hẹn. Bên thắng cử cần thực hiện các chính sách đã hứa hẹn, song họ cũng bị ràng buộc bởi các chính sách cũ, các chủ thể chính sách, hệ thống hành chính quan liêu, nhóm lợi ích, những ƣu tiên khác nhau của công dân khi tham gia bầu cử nhƣng lại liên quan đến các giải pháp chính sách khi thực hiện… Điều này cho thấy rõ ràng là chính sách không đơn giản là kết quả hay sản phẩm của quá trình chính trị mà chính sách còn là nguyên nhân của chính nó. Ngƣợc lại, chính sách công phát hiện và giải quyết vấn đề xã hội, trong có có vấn đề thực hiện ASXH từ đó lại tác động vào chính trị. Nghiên cứu chính sách công không nhƣ nghiên cứu vấn đề quyền lực của chính trị mà phát hiện vấn đề còn phải tìm ra giải pháp giải quyết vấn đề đó.
Nhà lập chính sách thƣờng tập trung vào các chính sách cho phép các nhà chính trị quan sát và giải quyết tất cả các nhân tố đa diện của chính trị hơn là chỉ tập trung vào một nhân tố duy nhất, ví dụ nhƣ đảng chính trị, chính phủ, cơ quan lập pháp. Chính sách công còn có thể nhìn từ khu vực 8 quyền lực khuôn khổ thể chế mà các bên tham gia chính sách hoạt động để duy trì hoặc tăng thêm quyền lực hoặc nguồn lực, lợi ích. Về khuôn khổ thể chế đƣợc hình thành mang tính lịch sử với các quy tắc chính thức, các hoạt động, các tƣơng tác, các giá trị xã hội, văn hóa. Nhƣ vậy là chính sách còn chịu ảnh hƣởng của thể chế chính trị và các chủ thể tham gia chính sách.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu trong thời gian qua chú ý đến các chủ thể tham gia chính sách với tập hợp các mối quan hệ mạng lƣới mà các mạng lƣới này chịu sự ảnh hƣởng mạnh mẽ của thể chế chính trị giúp nhận rõ hơn về quyền lực, lợi ích, nhu cầu ngƣời dân và các vấn đề đặt ra trong thực tiễn chính trị - chính sách. Tại Việt Nam, bảo đảm an sinh và phúc lợi xã hội cho toàn dân là một chủ trƣơng đúng và xuyên suốt của Đảng trong lãnh đạo đất nƣớc. Mục đích cơ bản của chính sách ASXH là nhằm đảm bảo đời sống nhân dân và ổn định chính trị - xã hội. Thực hiện ASXH là trọng trách của toàn thể hệ thống chính trị và trách nhiệm của toàn xã hội.
ASXH là mục tiêu, thƣớc đo quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững đất nƣớc. Có thể nói, ASXH là một quyền cơ bản của con ngƣời, là tiêu chí quan trọng phản ánh trình độ phát triển của một quốc gia. Do đó, đầu tƣ cho ASXH cũng chính là đầu tƣ cho phát triển, cho con ngƣời. Thực hiện chính sách ASXH hiện nay 1.
ASXH và chính sách ASXH 1. Quan niệm về ASXH ASXH là một khái niệm đƣợc nêu trong Điều 22 của Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền phát biểu rằng “Mọi người, như một thành viên của xã hội, có quyền ASXH và được quyền thực hiện, thông qua nỗ lực quốc gia và hợp tác quốc tế và phù hợp với tổ chức và các nguồn lực của mỗi quốc gia, các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa không thể thiếu cho nhân phẩm của mình và sự phát triển tự do của nhân cách của mình”. Nói một cách đơn giản, điều này có nghĩa là các bên tham gia ký kết thỏa thuận rằng xã hội, trong đó một ngƣời sinh sống có thể giúp họ phát triển và tận dụng tối đa tất cả những lợi thế (văn hóa, công việc, phúc lợi xã hội…) đƣợc cung cấp cho họ trong quốc gia đó. 9 ASXH cũng có thể chỉ các chƣơng trình hành động của chính phủ nhằm thúc đẩy phúc lợi của ngƣời dân thông qua các biện pháp hỗ trợ đảm bảo quyền tiếp cận các nguồn lực đầy đủ về thực phẩm và nơi trú ẩn và tăng cƣờng sức khỏe và phúc lợi cho ngƣời dân nói chung và các phân đoạn có khả năng dễ bị tổn thƣơng nhƣ trẻ em, ngƣời già, ngƣời bệnh và ngƣời thát nghiệp.
Các dịch vụ cung cấp ASXH thƣờng đƣợc gọi là các dịch vụ xã hội. ASXH luôn đƣợc xem là một trong những vấn đề cốt lõi của sự phát triển xã hội. Tuy nhiên, ở mỗi quốc gia, trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể có quan niệm khác nhau đối với sự phát triển hệ thống ASXH. Hiểu một cách đơn giản hơn, điều nà có nghĩa là xã hội có thể giúp mỗi ngƣời phát triển và vận dụng tối đa tất cả những lợi thế (văn hóa, việc làm, phúc lợi xã hội) mà họ đƣợc cung cấp trong quốc gia đó.
ASXH là khái niệm có nội dung rộng và ngày càng đƣợc hoàn thiện về phạm vi, đối tƣợng và chức năng trong việc hỗ trợ ngƣời dân đối phó có hiệu quả với các ngu cơ mất việc làm, giảm thu nhập do thiên tai, tai nạn lao động, ốm đau và tuổi già. Theo nghĩa của từ Hán - Việt: An - trong chữ “An toàn”, Sinh - trong chữ “Sinh sống”, “Sinh nhai”, “Sinh tồn”… An sinh có thể hiểu là “an toàn sinh sống”. Xã hội an sinh là xã hội con ngƣời đƣợc an toàn sinh sống hay có cuộc sống an toàn. ASXH đƣợc coi là một tấm lƣới, hay một chiếc ô che chắn cho sự an toàn xã hội và con ngƣời.
Xung quanh vấn đề này, học viên tiếp cận ở một số quan điểm của các tổ chức trên thế giới nhƣ: Theo quan điểm của Ngân hàng Thế giới (WB): ASXH là những biện pháp công cộng nhằm giúp cho các cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng đƣơng đầu và kiềm chế đƣợc ngu cơ tác động đến thu nhập nhằm giảm tính dễ bị tổn thƣơng và những bấp bênh thu nhập. ASXH theo quan niệm của một số tổ chức quốc tế cũng có mức độ rộng, hẹp và đối tƣợng hƣớng tới khác nhau. Theo quan niệm của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO): ASXH là sự cung cấp phúc lợi cho các hộ gia đình và cá nhân thông qua cơ chế của nhà nƣớc hoặc tập thể nhằm ngăn chặn sự suy giảm sức sống hoặc cải thiện mức sống thấp. Định nghĩa đã 10 nhấn mạnh khía cạnh phân phối phúc lợi, bảo hiểm và mở rộng việc làm cho những đối tƣợng ở khu vực kinh tế không chính thức.