Chiến Thắng Điện Biên Phủ: Biểu Tượng Của Lòng Yêu Nước

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp lịch sử chiến cuộc đông xuân 1953 1954 và chiến dịch điện biên phủ trong tiến trình quân, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Diễm
• Người hướng dẫn: ThS. Dương Văn Huế
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Chiến Thắng Điện Biên Phủ: Biểu Tượng Của Lòng Yêu Nước
• Loại tài liệu: Khóa Luận
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH ĐÔNG DƯƠNG ĐẾN GIỮA NĂM 1953
• 1.1. Cuộc kháng chiến của ta trên khắp chiến trường (1947 — 1953)
• 1.2. Phương hướng chiến lược của ta đầu năm 1953
• 1.3. Sự ra đời của kế hoạch Nava
• 1.4. Bảo vệ Lào
• 2. CHƯƠNG 2: KẾ HOẠCH TÁC CHIẾN CỦA TA VÀ ĐỊCH ĐẾN TRƯỚC NGÀY 13/3/1954
• 2.1. Phương hướng chiến lược của ta trong Đông Xuân 1953 - 1954
• 2.2. Kế hoạch tác chiến từ ngày 20/11/1953 đến ngày 26/1/1954
• 2.3. Sự điều chỉnh kế hoạch tác chiến sau ngày 26/1/1954
• 3. CHƯƠNG 3: CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ

Tóm tắt

I. Khám Phá Chiến Thắng Điện Biên Phủ Biểu Tượng Yêu Nước

Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954 là một trong những trang sử hào hùng nhất của dân tộc Việt Nam. Đây không chỉ là một thắng lợi quân sự quyết định, kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp kéo dài, mà còn là đỉnh cao của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, biểu tượng sáng ngời cho lòng yêu nước và ý chí độc lập. Thắng lợi này đã chứng minh một chân lý của thời đại: một dân tộc nhỏ bé nhưng đoàn kết và có đường lối đúng đắn hoàn toàn có thể đánh bại một đế quốc xâm lược hùng mạnh. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, chiến thắng này là “một cái mốc chói lọi bằng vàng của lịch sử”. Nó chỉ rõ nơi chủ nghĩa thực dân bắt đầu tan rã và phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới dâng cao. Trong khi đó, Cố Tổng Bí thư Lê Duẩn ví chiến công này “như một Bạch Đằng, một Chi Lăng hay một Đống Đa trong thế kỷ XX”. Chiến dịch Điện Biên Phủ không chỉ là cuộc đọ sức về quân sự mà còn là cuộc thử thách ý chí, trí tuệ và trên hết là sức mạnh của tình yêu Tổ quốc. Chính lòng yêu nước đã trở thành vũ khí mạnh nhất, biến những điều không thể thành có thể, tạo nên một chiến công lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu. Phân tích sâu hơn về bối cảnh và ý nghĩa của sự kiện này giúp làm rõ tại sao nó mãi là biểu tượng bất diệt trong lịch sử Việt Nam.

1.1. Bối cảnh lịch sử và cuộc kháng chiến chống Pháp

Đầu những năm 1950, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam bước vào giai đoạn quyết liệt. Sau những thất bại liên tiếp, đặc biệt là ở chiến dịch Biên giới 1950, thực dân Pháp, với sự viện trợ ngày càng lớn của Mỹ, quyết tâm tìm một “lối thoát trong danh dự”. Bối cảnh quốc tế lúc này cũng vô cùng phức tạp với sự đối đầu của hai phe trong Chiến tranh Lạnh. Theo tài liệu nghiên cứu, Pháp đã thay đổi 17 nội các và 6 đời tổng chỉ huy tại Đông Dương nhưng vẫn bế tắc. Kế hoạch Nava ra đời chính là nỗ lực cuối cùng của Pháp nhằm xoay chuyển cục diện, giành một thắng lợi quân sự quyết định để kết thúc chiến tranh trên thế mạnh. Quân đội Nhân dân Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã trưởng thành vượt bậc qua các chiến dịch lớn, tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn khi đối phương vượt trội về vũ khí và công nghệ.

1.2. Lý giải Điện Biên Phủ là biểu tượng của lòng yêu nước

Điện Biên Phủ trở thành biểu tượng của lòng yêu nước vì nó hội tụ và kết tinh sức mạnh của toàn dân tộc. Thắng lợi này không chỉ đến từ tài năng quân sự mà bắt nguồn từ ý chí sắt đá bảo vệ độc lập của mỗi người dân Việt Nam. Hàng vạn dân công hỏa tuyến và thanh niên xung phong, với những phương tiện thô sơ như xe đạp thồ, đã vượt qua muôn vàn gian khó, hiểm nguy để đảm bảo hậu cần cho mặt trận. Hình ảnh những đoàn quân kéo pháo bằng tay qua đèo cao, vực sâu đã trở thành huyền thoại. Đó là minh chứng sống động cho sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và tinh thần hy sinh vì Tổ quốc. Mỗi tấc đất tại Điện Biên đều thấm đẫm mồ hôi và máu của các chiến sĩ và nhân dân, tất cả đều chung một khát vọng độc lập, tự do. Chính vì vậy, chiến thắng này vượt qua khuôn khổ một trận đánh thông thường để trở thành một thiên anh hùng ca về lòng yêu nước.

II. Đối Mặt Kế Hoạch Nava Thách Thức Từ Tập Đoàn Cứ Điểm

Kế hoạch Nava là một kế hoạch quân sự quy mô lớn, được Pháp và Mỹ đặt nhiều kỳ vọng sẽ “chuyển bại thành thắng” trong 18 tháng. Mục tiêu cốt lõi là tập trung một lực lượng cơ động chiến lược mạnh nhất ở đồng bằng Bắc Bộ để tiêu diệt chủ lực của ta, đồng thời tiến hành bình định miền Nam. Tuy nhiên, khi quân ta chủ động mở các cuộc tiến công trên nhiều hướng, đặc biệt là Tây Bắc, Nava buộc phải phân tán lực lượng cơ động của mình để đối phó. Việc ném quân dù xuống Điện Biên Phủ ngày 20/11/1953 ban đầu chỉ là một giải pháp tình thế nhằm bảo vệ Thượng Lào. Nhưng dần dần, nơi đây đã biến thành một canh bạc tất tay. Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ được xây dựng thành một “pháo đài bất khả xâm phạm”, một cỗ máy nghiền khổng lồ nhằm thu hút và tiêu diệt bộ đội chủ lực của Việt Nam. Đây là thách thức quân sự lớn nhất mà Quân đội Nhân dân Việt Nam phải đối mặt trong toàn bộ cuộc kháng chiến, đòi hỏi một sự đối sách thông minh và một quyết tâm phi thường. Đối phương tin rằng với hỏa lực vượt trội và một hệ thống phòng thủ kiên cố, chúng sẽ giành chiến thắng tuyệt đối.

2.1. Âm mưu và nội dung cốt lõi của kế hoạch quân sự Nava

Kế hoạch Nava, được Hội đồng quốc phòng Pháp thông qua ngày 24/7/1953, có hai bước chiến lược rõ ràng. Bước một (Thu-Đông 1953 và Xuân 1954), giữ thế phòng ngự chiến lược ở Bắc Bộ, tiến công bình định Trung Bộ và Nam Đông Dương, đồng thời xây dựng một khối cơ động mạnh. Bước hai (từ Thu-Đông 1954), chuyển lực lượng ra Bắc Bộ, thực hiện các đòn tiến công chiến lược để tiêu diệt chủ lực ta, buộc ta phải đàm phán theo điều kiện của chúng. Kế hoạch này được đánh giá là “rất thâm độc” vì nó khai thác triệt để ưu thế về vũ khí, không quân và tính cơ động. Tuy nhiên, nó chứa đựng một mâu thuẫn cơ bản không thể giải quyết giữa “tập trung” và “phân tán” binh lực. Khi ta chủ động tấn công trên nhiều mặt trận, Nava đã buộc phải xé lẻ khối cơ động của mình, từng bước phá vỡ kế hoạch ban đầu.

2.2. Cấu trúc và sức mạnh của pháo đài bất khả xâm phạm

Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ được xây dựng tại một thung lũng lòng chảo rộng lớn, gồm 49 cứ điểm, tổ chức thành 3 phân khu: Phân khu Bắc, Phân khu Trung tâm và Phân khu Nam (Hồng Cúm). Phân khu Trung tâm, nơi đặt sở chỉ huy của De Castries (Hầm Đờ Cát), là trái tim của tập đoàn cứ điểm, được bảo vệ bởi các cao điểm trọng yếu ở phía đông như Đồi A1, C1. Lực lượng địch tại đây lên tới 16.200 quân, gồm những đơn vị tinh nhuệ nhất của đội quân viễn chinh Pháp. Chúng được trang bị hỏa lực mạnh với pháo binh, xe tăng, và sự yểm trợ thường trực của không quân. Hệ thống công sự, hàng rào dây thép gai và bãi mìn được xây dựng kiên cố, nhiều lớp. Các tướng lĩnh Pháp và Mỹ sau khi thị sát đã nhận định đây là một “pháo đài không thể công phá”, một “cối xay thịt” sẵn sàng nghiền nát mọi cuộc tấn công.

III. Bí Quyết Chỉ Huy Nghệ Thuật Quân Sự Của Võ Nguyên Giáp

Đối mặt với một tập đoàn cứ điểm hùng mạnh, nghệ thuật chỉ huy quân sự của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Bộ Chỉ huy chiến dịch đã thể hiện vai trò quyết định. Ban đầu, phương án tác chiến được đề xuất là “đánh nhanh, giải quyết nhanh” nhằm chớp thời cơ khi địch chưa kịp củng cố. Tuy nhiên, qua theo dõi thực tế, nhận thấy địch liên tục tăng cường phòng ngự và việc đưa pháo vào trận địa gặp nhiều khó khăn, một quyết định mang tính lịch sử đã được đưa ra. Đại tướng Võ Nguyên Giáp, với trách nhiệm trước sinh mệnh của hàng vạn chiến sĩ và trước lời dặn của Bác Hồ “chắc thắng mới đánh”, đã thay đổi phương châm sang “đánh chắc, tiến chắc”. Quyết định này thể hiện tầm nhìn chiến lược, sự nhạy bén và quyết đoán phi thường. Thay vì một đòn tấn công tổng lực, quân ta chuyển sang phương thức vây hãm, đào hào, tiêu diệt từng cứ điểm ngoại vi, từng bước siết chặt vòng vây, cắt đứt đường tiếp tế, đẩy quân địch vào thế bị động và suy sụp hoàn toàn. Đây chính là bài học lịch sử quý giá về nghệ thuật quân sự Việt Nam.

3.1. Quyết định lịch sử Từ đánh nhanh sang đánh chắc

Ngày 26/01/1954, sau nhiều đêm trăn trở, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra một quyết định được xem là “khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy”. Việc thay đổi phương châm từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” là một sự điều chỉnh chiến lược kịp thời và sáng suốt. Phương án “đánh chắc, tiến chắc” yêu cầu xây dựng một hệ thống trận địa bao vây, tiến công vững chắc, chia cắt địch, tiêu hao sinh lực chúng từng bước, và cuối cùng là tổng công kích khi thời cơ chín muồi. Quyết định này dựa trên sự phân tích kỹ lưỡng tương quan lực lượng, địa hình và khả năng hậu cần của ta. Nó đã vô hiệu hóa ưu thế về hỏa lực và không quân của địch, đồng thời phát huy tối đa sở trường đánh trận địa và ý chí chiến đấu của bộ đội ta. Sự thay đổi này chính là chìa khóa then chốt dẫn đến thắng lợi cuối cùng.

3.2. Kỳ tích kéo pháo vào kéo pháo ra đầy gian khổ

Kỳ tích kéo pháo vào, kéo pháo ra là một biểu tượng sáng ngời của ý chí và sự sáng tạo. Để thực hiện phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, hàng chục khẩu pháo hạng nặng phải được di chuyển bí mật qua những cung đường núi non hiểm trở, đặt trên các sườn núi cao tạo thành thế trận “trên cao nhìn xuống”. Hàng ngàn chiến sĩ và dân công đã dùng sức người, với dây thừng và tà vẹt, để nhích từng mét những khẩu pháo nặng hàng tấn lên dốc cao, xuống vực sâu dưới làn mưa bom, đạn pháo của địch. Khi quyết định thay đổi phương châm, một nhiệm vụ còn khó khăn hơn là kéo pháo ra để bố trí lại. Sự hy sinh, lòng dũng cảm và kỷ luật phi thường trong nhiệm vụ này đã tạo ra một yếu tố bất ngờ chí mạng cho quân Pháp, góp phần làm nên tinh thần quyết chiến quyết thắng của toàn mặt trận.

IV. Sức Mạnh Toàn Dân Bí Mật Tạo Nên Chiến Thắng Vĩ Đại

Chiến thắng Điện Biên Phủ không phải là chiến công của riêng quân đội, mà là thành quả vĩ đại của sức mạnh đại đoàn kết dân tộc. Lòng yêu nước đã biến cả hậu phương rộng lớn thành một mặt trận, dốc toàn lực chi viện cho tiền tuyến với khẩu hiệu “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng”. Hàng chục vạn dân công hỏa tuyến từ khắp các nẻo đường đất nước đã ngày đêm vận chuyển lương thực, vũ khí ra mặt trận. Câu chuyện về những chiếc xe đạp thồ, được gia cố để chở hàng trăm kg hàng hóa, băng qua đèo cao suối sâu đã đi vào huyền thoại. Đó không chỉ là sự sáng tạo về kỹ thuật mà còn là biểu hiện của ý chí và quyết tâm không gì lay chuyển nổi. Nguồn cung cấp không bao giờ cạn kiệt từ hậu phương chính là yếu tố vật chất và tinh thần đảm bảo cho quân đội ta có thể chiến đấu trường kỳ. Chính sự đóng góp thầm lặng nhưng vĩ đại này đã đập tan tính toán của quân Pháp về việc ta không thể duy trì một chiến dịch dài ngày ở một nơi xa xôi, hẻo lánh như Điện Biên Phủ.

4.1. Vai trò của dân công hỏa tuyến và những chiếc xe đạp thồ

Hậu cần là một trong những yếu tố quyết định thắng bại của chiến dịch. Đối phương tin rằng ta không thể giải quyết bài toán tiếp tế cho một lực lượng lớn ở một địa bàn xa hậu phương hàng trăm km. Nhưng thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Hơn 260.000 dân công hỏa tuyến và thanh niên xung phong đã tham gia phục vụ chiến dịch. Hơn 20.000 chiếc xe đạp thồ đã tạo nên một tuyến vận tải cơ động, hiệu quả, vượt qua mọi sự đánh phá của không quân địch. Mỗi chiếc xe thồ, mỗi gánh gạo của dân công đều chứa đựng lòng yêu nước và niềm tin vào thắng lợi. Họ chính là những người anh hùng vô danh, là mạch máu đảm bảo cho sự sống và sức chiến đấu của mặt trận.

4.2. Tinh thần quyết chiến quyết thắng và sự đồng lòng của hậu phương

Tinh thần quyết chiến quyết thắng không chỉ thể hiện ở các chiến sĩ ngoài mặt trận mà còn lan tỏa mạnh mẽ trong toàn dân. Từ vùng tự do đến vùng tạm chiếm, các phong trào thi đua sản xuất, đóng góp lương thực, tham gia dân công diễn ra sôi nổi. Phụ nữ, người già, trẻ em đều góp sức mình cho cuộc kháng chiến. Sự phối hợp chiến đấu của các chiến trường trên cả nước đã giam chân và tiêu hao lực lượng địch, không cho chúng tập trung quân chi viện cho Điện Biên Phủ. Sự đồng lòng, nhất trí từ Trung ương đến địa phương, từ quân đội đến nhân dân đã tạo nên một sức mạnh tổng hợp vô song. Đây chính là hiện thân cao đẹp nhất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.

V. Kết Quả Vẻ Vang Chiến Thắng Lừng Lẫy Năm Châu Chấn Động

Sau 56 ngày đêm chiến đấu kiên cường, dũng cảm, khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt, chiều ngày 7/5/1954, lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” của Quân đội Nhân dân Việt Nam đã tung bay trên nóc hầm Đờ Cát. Toàn bộ quân địch tại Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đã phải đầu hàng vô điều kiện. Chiến thắng này đã đập tan hoàn toàn kế hoạch Nava, giáng một đòn chí mạng vào ý chí xâm lược của thực dân Pháp. Kết quả trực tiếp của chiến thắng này là việc ký kết Hiệp định Giơ-ne-vơ (Geneva) vào tháng 7/1954, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương. Miền Bắc Việt Nam được hoàn toàn giải phóng. Tầm vóc của chiến thắng vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Nó trở thành một sự kiện mang tầm vóc thời đại, là nguồn cổ vũ to lớn cho các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới đứng lên đấu tranh giành độc lập. Cụm từ “Việt Nam - Điện Biên Phủ” đã trở thành biểu tượng của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, khẳng định rằng một dân tộc bị áp bức, nếu có ý chí và đoàn kết, nhất định sẽ giành thắng lợi.

5.1. Diễn biến ngày 7 5 1954 Hầm Đờ Cát và lá cờ chiến thắng

Sáng ngày 7/5/1954, quân ta mở đợt tổng công kích cuối cùng vào phân khu trung tâm. Các cứ điểm cuối cùng của địch lần lượt bị tiêu diệt. Hỏa lực của ta dội bão lửa xuống Sở chỉ huy Mường Thanh. Trước sức tấn công như vũ bão, quân địch hoàn toàn tan rã. Vào lúc 17 giờ 30 phút, các chiến sĩ của Đại đoàn 312 đã tiến vào Hầm Đờ Cát, bắt sống tướng De Castries cùng toàn bộ Bộ tham mưu của tập đoàn cứ điểm. Hình ảnh lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm đã trở thành khoảnh khắc lịch sử, đánh dấu sự thất bại hoàn toàn của đội quân xâm lược. Đến đêm cùng ngày, phân khu Nam Hồng Cúm cũng đầu hàng, chiến dịch toàn thắng.

5.2. Tác động trực tiếp đến Hiệp định Giơ ne vơ 1954

Chiến thắng Điện Biên Phủ diễn ra đúng vào thời điểm Hội nghị quốc tế về chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương đang họp tại Giơ-ne-vơ, Thụy Sĩ. Thất bại thảm hại này đã làm sụp đổ hoàn toàn tinh thần của phái đoàn Pháp, tước đi của họ mọi lợi thế trên bàn đàm phán. Chính phủ Pháp buộc phải chấp nhận các điều khoản của Hiệp định Giơ-ne-vơ, công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào và Campuchia; đồng thời rút quân khỏi miền Bắc Việt Nam. Chiến thắng trên chiến trường đã tạo ra thắng lợi quyết định trên mặt trận ngoại giao, mở ra một thời kỳ mới cho cách mạng Việt Nam.

VI. Tổng Kết Bài Học Lịch Sử Từ Biểu Tượng Lòng Yêu Nước

Chiến thắng Điện Biên Phủ để lại nhiều bài học lịch sử vô giá, không chỉ về nghệ thuật quân sự mà còn về sức mạnh của một dân tộc. Bài học lớn nhất chính là bài học về phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc dưới sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng. Khi lòng yêu nước được khơi dậy và biến thành hành động cách mạng, nó sẽ tạo ra một sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn, có thể vượt qua mọi kẻ thù. Bài học về đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ và tự lực cánh sinh vẫn còn nguyên giá trị. Thắng lợi này cũng khẳng định tầm quan trọng của việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, nhận được sự ủng hộ của các lực lượng hòa bình, dân chủ trên thế giới. Ngày nay, tinh thần Điện Biên Phủ - tinh thần của lòng yêu nước, ý chí tự lực tự cường và khát vọng hòa bình - tiếp tục là nguồn động lực to lớn cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

6.1. Bài học về ý chí độc lập và sức mạnh đại đoàn kết dân tộc

Bài học sâu sắc nhất từ Điện Biên Phủ là khi toàn dân tộc đồng lòng, triệu người như một, thì không có khó khăn nào không thể vượt qua, không có kẻ thù nào không thể đánh thắng. Đó là sức mạnh của ý chí “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Sức mạnh đại đoàn kết dân tộc không phải là một khẩu hiệu trừu tượng mà được biểu hiện cụ thể qua sự hy sinh của các chiến sĩ, sự đóng góp của dân công hỏa tuyến, sự chắt chiu của người dân hậu phương. Bài học này nhắc nhở rằng, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, việc củng cố và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là yếu tố nền tảng, đảm bảo cho sự trường tồn và phát triển của đất nước.

6.2. Tầm vóc thời đại Cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc

Điện Biên Phủ mang tầm vóc thời đại to lớn, bởi nó đã phá vỡ một mắt xích quan trọng trong hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc. Đây là lần đầu tiên quân đội của một nước thuộc địa châu Á đánh bại quân đội nhà nghề của một cường quốc phương Tây trong một trận quyết chiến chiến lược. Tiếng vang của chiến thắng đã lan tỏa khắp năm châu, trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho các dân tộc bị áp bức ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh đứng lên đấu tranh giành độc lập. Nó chứng minh rằng thời kỳ chủ nghĩa thực dân cũ cáo chung đã đến. Vì vậy, Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ là niềm tự hào của Việt Nam mà còn là tài sản tinh thần chung của các dân tộc yêu chuộng hòa bình và tự do trên thế giới.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Chiến cuộc Đông Xuân 1953 - 1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ trong tiến trình quân sự của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp" được tác giả Nguyễn Thị Diễm thực hiện tại Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn của ThS. Dương Văn Huê (niên khóa 2005 - 2009, hoàn thành tháng 5 năm 2009).

Về bối cảnh và lý do chọn đề tài, tác giả xuất phát từ dịp kỷ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (1954 - 2009) để nhìn nhận lại sự kiện quân sự đỉnh cao này trong toàn bộ tiến trình lịch sử kháng chiến. Nghiên cứu tập trung giải quyết những trăn trở lịch sử về sự hình thành phương châm tác chiến của Đảng và quyết định thay đổi cách đánh mang tính bước ngoặt của Bộ chỉ huy tiền phương.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể:

1. Đặt chiến cuộc Đông - Xuân 1953 - 1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ trong tổng thể tiến trình quan hệ quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai và toàn bộ tiến trình quân sự cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, không coi đây là một sự kiện biệt lập.
2. Xâu chuỗi các văn kiện của Đảng để làm sáng tỏ quá trình chỉ đạo chiến lược từ Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương đầu năm 1953, các kế hoạch của Bộ Tổng tham mưu trình Bộ Chính trị, và đo lường tương quan lực lượng hai bên giai đoạn 1951 - 1953.
3. Làm rõ sự chuyển đổi phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh" (hoặc "đánh nhanh, giải quyết nhanh") sang "đánh chắc, tiến chắc", qua đó chứng minh tính nhất quán và sự lãnh đạo linh hoạt về nghệ thuật quân sự của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các chủ trương chiến lược, kế hoạch tác chiến và diễn biến quân sự trong chiến cuộc Đông - Xuân 1953 - 1954 cùng chiến dịch Điện Biên Phủ. Phạm vi không gian bao quát chiến trường toàn quốc và bán đảo Đông Dương (có liên hệ đến cục diện quốc tế); phạm vi thời gian trải dài từ năm 1947 đến tháng 5 năm 1954, trong đó trọng tâm đi sâu vào giai đoạn từ đầu năm 1953 đến ngày 7 tháng 5 năm 1954.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được triển khai trên nền tảng phương pháp luận sử học Mác - Lênin kết hợp quan điểm lịch sử quân sự chính thống của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nghiên cứu dựa trên các chỉ thị, nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, Bộ Chính trị, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng tư lệnh.

Các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành được tác giả áp dụng bao gồm:

• Phương pháp tổng hợp: Khai thác và tập hợp nguồn tư liệu đa diện từ văn kiện lưu trữ, công trình nghiên cứu sử học, cùng hồi ký của các tướng lĩnh Việt Nam và các tướng lĩnh, học giả phương Tây.
• Phương pháp phân loại: Rà soát và phân tách rõ ràng giữa tư liệu gốc (văn kiện Đảng, tài liệu lưu trữ của Bộ Tổng chỉ huy), các công trình hồi ký (của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Đại tướng Hoàng Văn Thái, Đại tướng Lê Trọng Tấn, tướng Henri Navarre) và các bài viết khảo cứu học thuật.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: So sánh nhận định giữa các nguồn tư liệu của hai bên tham chiến nhằm làm sáng tỏ tính chân thực của diễn tiến lịch sử.
• Phương pháp phân tích tư liệu: Chắt lọc dữ liệu để rút ra logic lịch sử của từng quyết sách quân sự và sự thay đổi hình thái chiến trường.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm Văn kiện Đảng toàn tập (Tập 14, Tập 15); các tập hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp (Điện Biên Phủ 50 năm nhìn lại, Tổng tập Hồi ký); các công trình tư liệu của Trần Trọng Trung, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo, GS. Phan Ngọc Liên; hồi ký của Navarre (Thời điểm của những sự thật, Đông Dương hấp hối); tài liệu nghiên cứu quốc tế của Gabriel Kolko, Archimedes Patti, Jules Roy và Jean Pouget.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Khái quát tình hình Đông Dương đến giữa năm 1953

Chương này phân tích bối cảnh quốc tế phân cực hai phe sau Chiến tranh thế giới thứ hai, sự ra đời của khối NATO (4/1949), sự thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1949) và cuộc chiến tranh Triều Tiên làm biến đổi cán cân lực lượng tại châu Á. Khóa luận hệ thống hóa toàn bộ các chiến dịch quân sự tiêu biểu của quân và dân ta trên khắp chiến trường từ năm 1947 đến năm 1952:

• Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947: Đánh bại kế hoạch Lé-a và Xanh-tuya của quân Pháp, loại khỏi vòng chiến đấu trên 7.200 tên địch, bắn rơi 18 máy bay, đánh chìm 16 tàu chiến và 38 ca nô, thu giữ 2 pháo 105mm, 7 pháo 75mm, 16 khẩu 20mm; phía ta hy sinh 260 đồng chí, bị thương 168 người.
• Chiến dịch Biên Giới 1950: Đập tan kế hoạch Rơve, xóa sổ hai binh đoàn Lơpagiơ và Sáctông, loại khỏi vòng chiến trên 8.000 tên địch (gồm 8 tiểu đoàn Âu - Phi và 2 tiểu đoàn ngụy), giải phóng 200 km đường số 4, 17 thị trấn và 5 thị xã quan trọng (Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai, Thái Nguyên, Hòa Bình).
• Các chiến dịch tiến công ở vùng trung du và đồng bằng năm 1951: Bao gồm chiến dịch Trần Hưng Đạo (Trung Du), Hoàng Hoa Thám (Đường 18) và Quang Trung (Hà Nam Ninh). Tổng cộng ba chiến dịch đã tiêu diệt khoảng 70 vị trí, loại khỏi vòng chiến khoảng 10.000 quân địch nhưng quân ta cũng gặp nhiều khó khăn trước sức cơ động, hỏa lực pháo binh và máy bay của quân viễn chinh Pháp dưới sự chỉ huy của tướng De Lattre.
• Chiến dịch Lý Thường Kiệt (9/1951): Tại Nghĩa Lộ (Tây Bắc), Đại đoàn 312 tiêu diệt và bắt khoảng 500 địch nhưng ta bị tiêu hao lớn (253 hy sinh, 964 bị thương, 87 mất tích).
• Chiến dịch Hòa Bình (1951 - 1952): Quân ta đánh bại hai cuộc hành binh "Hoa Tuylip" và "Hoa Sen" của Pháp. Tổng thiệt hại của địch là trên 20.000 tên (14.030 chết, 7.219 bị bắt), 13 máy bay, 17 tàu xuồng; tổn thất của phía ta là 11.193 người; giải phóng 5.000 km² với 2 triệu dân.
• Chiến dịch Tây Bắc (Thu - Đông 1952): Ta tiêu diệt và bắt 6.029 địch tại Tây Bắc, giải phóng 28.000 km² với 250.000 dân (gồm toàn bộ tỉnh Sơn La, trừ Nà Sản), buộc địch phải co cụm xây dựng tập đoàn cứ điểm Nà Sản.

Từ thực tiễn đó, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 4 (khóa II, tháng 1/1953) đã xác định phương châm chiến lược: "Tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu", "Đánh ăn chắc, tiến ăn chắc. Chắc thắng thì kiên quyết đánh cho kỳ thắng. Không chắc thắng thì kiên quyết không đánh". Khi tướng Henri Navarre nhận chức Tổng chỉ huy (5/1953) và ban hành Kế hoạch Nava nhằm bình định miền Nam và tìm kiếm thắng lợi quyết định trong 18 tháng, ta đã kịp thời nắm bắt tình hình để điều chỉnh phương hướng chiến lược.

Chương II: Kế hoạch tác chiến của ta và địch đến trước ngày 13/3/1954

Chương II tập trung phân tích tiến trình hình thành kế hoạch Đông - Xuân 1953 - 1954 và sự xuất hiện ngoài dự kiến của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ:

• Phương hướng chiến lược: Cuối tháng 9 năm 1953, Bộ Chính trị họp thông qua phương án tác chiến Đông - Xuân, xác định hướng chính là Tây Bắc.
• Quá trình hình thành cứ điểm: Ngày 20 tháng 11 năm 1953, Pháp cho quân nhảy dù chiếm Điện Biên Phủ. Ngày 3 tháng 12 năm 1953, Nava quyết định "tiếp nhận chiến đấu" và biến Điện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm phòng ngự mạnh. Ngày 6 tháng 12 năm 1953, Tổng Quân ủy báo cáo Bộ Chính trị quyết tâm tiêu diệt Điện Biên Phủ với dự kiến quân số chiến dịch là 42.570 người (bộ đội trực tiếp tác chiến khoảng 35.000 người), thời gian ước độ 45 ngày theo phương châm "đánh chắc, tiến chắc".
• Chuyển đổi phương châm tác chiến: Khi Bộ chỉ huy tiền phương lên chiến trường, phương án "đánh nhanh, giải quyết nhanh" (dự kiến trong 3 ngày 2 đêm) được đề xuất tại Hội nghị Thẩm Púa ngày 14 tháng 1 năm 1954. Tuy nhiên, trước việc địch tăng cường phòng ngự, tăng quân số và khó khăn trong công tác kéo pháo, ngày 26 tháng 1 năm 1954 tại Mường Phăng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã quyết định chuyển phương châm tác chiến sang "đánh chắc, tiến chắc", ra lệnh hoãn tiến công, kéo pháo ra vị trí an toàn (hoàn thành ngày 5/2/1954) để chuẩn bị lại địa bàn và lực lượng theo phương án bao vây, đánh lấn dài ngày.

Chương III: Chiến dịch Điện Biên Phủ

Chương III tái hiện diễn biến 55 ngày đêm của chiến dịch Điện Biên Phủ qua 3 đợt tiến công lịch sử gắn liền với sự phối hợp trên khắp các chiến trường Đông Dương:

• Đợt 1 (13/3 - 17/3/1954): Quân ta mở màn nổ súng lúc 17 giờ ngày 13 tháng 3 năm 1954, tiêu diệt hoàn toàn trung tâm đề kháng Him Lam (22h30 cùng ngày), đồi Độc Lập (rạng sáng 15/3) và bức hàng đồn Bản Kéo (17/3), mở toang cánh cửa phía Bắc và Đông Bắc của tập đoàn cứ điểm.
• Đợt 2 (30/3 - cuối tháng 4/1954): Ta mở cuộc tiến công vào các cao điểm phía Đông (C1, E, D1, A1). Cuộc chiến đấu giằng co ác liệt diễn ra tại đồi A1 và C1. Quân ta xây dựng hệ thống chiến hào vây lấn, siết chặt vòng vây, đến ngày 22 tháng 4 làm chủ hoàn toàn sân bay Mường Thanh, cắt đứt hoàn toàn nguồn tiếp tế hàng không của đối phương.
• Đợt 3 (1/5 - 7/5/1954): Quân ta đồng loạt tổng công kích, tiêu diệt các cứ điểm C1, 505, 505A, 311A. Tối 6 tháng 5, khối bộc phá 1.000 kg phát nổ trên đồi A1 làm hiệu lệnh tổng công kích. Chiều 7 tháng 5 năm 1954, lúc 17 giờ 30 phút, cờ "Quyết chiến, quyết thắng" tung bay trên nóc hầm Đờ Cát, toàn bộ Bộ chỉ huy tập đoàn cứ điểm bị bắt sống. Đến 24 giờ cùng ngày, toàn bộ 2.000 quân địch tại phân khu Nam (Hồng Cúm) rút chạy bị bắt gọn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp kết quả của toàn bộ chiến cuộc và chiến dịch thông qua các bảng thống kê và số liệu trích xuất từ văn kiện lịch sử và tài liệu lưu trữ:

Nội dung / Chiến trường	Thắng lợi của quân và dân ta	Tổn thất của đối phương (Quân Pháp & can thiệp Mỹ)
Chiến dịch Việt Bắc (1947)	Bảo vệ vững chắc cơ quan đầu não và căn cứ địa kháng chiến	Loại khỏi vòng chiến >7.200 tên, 18 máy bay, 16 tàu chiến, 38 ca nô
Chiến dịch Biên Giới (1950)	Giải phóng 200 km biên giới, 17 thị trấn, 5 thị xã	Xóa sổ 2 binh đoàn, diệt và bắt >8.000 tên (8 tiểu đoàn Âu - Phi, 2 tiểu đoàn ngụy)
Chiến dịch Hòa Bình (1951-1952)	Giải phóng 5.000 km² với 2 triệu dân	Loại khỏi vòng chiến >20.000 tên (14.030 chết, 7.219 bị bắt), 13 máy bay, 17 tàu xuồng
Chiến dịch Tây Bắc (1952)	Giải phóng 28.000 km² với 250.000 dân, khai thông cửa ngõ Tây Bắc	Tiêu diệt và bắt 6.029 tên tại Tây Bắc và 1.884 tên tại Phú Thọ
Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954)	Tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm sau 55 ngày đêm (13/3 - 7/5/1954)	Xóa sổ hoàn toàn lực lượng đồn trú, bắt sống tướng Đờ Cát cùng toàn bộ ban tham mưu, bắt hàng 2.000 quân tại Hồng Cúm

Phần phụ lục của khóa luận dẫn theo ước tính của cơ quan tham mưu Pháp về thiệt hại của các sư đoàn Việt Nam tại mặt trận Điện Biên Phủ: Sư đoàn 304 khoảng 490 người, Sư đoàn 308 khoảng 2.650 người, Sư đoàn 312 khoảng 2.160 người, Sư đoàn 316 khoảng 1.250 người, lực lượng không phân định khoảng 1.350 người, và số bị thương khoảng 15.000 người.

Về mặt đóng góp khoa học, tác giả đã:

• Xâu chuỗi có hệ thống tính liên tục trong đường lối quân sự của Đảng từ Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 4 (tháng 1/1953) đến phương án tác chiến Điện Biên Phủ tháng 12/1953 và quyết định lịch sử ngày 26/1/1954.
• Làm rõ tính tất yếu khoa học và sự dũng cảm cá nhân của Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp khi từ bỏ phương châm "đánh nhanh, thắng nhanh" để quay lại phương châm "đánh chắc, tiến chắc", chứng minh sự tôn trọng thực tế khách quan của Bộ chỉ huy mặt trận.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của văn bản: Tác giả tự nhận định năng lực cá nhân còn giới hạn nên chưa bao quát hết một số nguồn tài liệu ngoại văn cũng như một số tài liệu tiếng Việt liên quan đến các vấn đề chính trị phức tạp hoặc nguồn số liệu chưa được kiểm chứng đầy đủ.
• Hướng mở nghiên cứu: Khóa luận gợi mở việc tiếp tục nghiên cứu sâu hơn mối liên hệ giữa các quyết sách tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương đầu năm 1953 với toàn bộ quá trình xây dựng kế hoạch tác chiến của Bộ Tổng tham mưu trong các chiến trường phối hợp trên bán đảo Đông Dương.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, giảng viên chuyên ngành Sư phạm Lịch sử và Lịch sử Quân sự Việt Nam khi tìm hiểu về nghệ thuật chiến dịch và tiến trình kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954).
• Các nhà nghiên cứu lịch sử Đảng và lịch sử quân sự quan tâm đến quá trình chỉ đạo chuyển đổi phương châm tác chiến tại mặt trận Điện Biên Phủ.
• Người học cần tra cứu hệ thống biên niên sự kiện quân sự (từ tháng 1/1953 đến ngày 7/5/1954) và danh mục tư liệu văn kiện được đối chiếu giữa các nguồn sử liệu Việt Nam và tài liệu lưu trữ phương Tây.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương châm tác chiến "đánh chắc, tiến chắc" của quân đội ta được đề ra từ thời điểm nào theo các văn kiện Đảng? Phương châm này đã được đề ra ngay từ Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa II) diễn ra từ ngày 23 đến ngày 27 tháng 1 năm 1953 qua chỉ thị: "Đánh ăn chắc, tiến ăn chắc. Chắc thắng thì kiên quyết đánh cho kỳ thắng. Không chắc thắng thì kiên quyết không đánh".

2. Quyết định chuyển từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc" tại mặt trận Điện Biên Phủ được đưa ra vào ngày nào và ở đâu? Quyết định được đưa ra trong cuộc họp của Đảng ủy và Bộ chỉ huy mặt trận vào ngày 26 tháng 1 năm 1954 tại Mường Phăng, do Đại tướng Võ Nguyên Giáp chủ trì trước giờ nổ súng dự kiến ban đầu.

3. Theo báo cáo ngày 6/12/1953 của Tổng Quân ủy trình Bộ Chính trị, quân số dự kiến tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ là bao nhiêu? Báo cáo dự kiến tổng quân số của chiến dịch là 42.570 người, trong đó lực lượng trực tiếp tác chiến gồm bộ binh và pháo cao xạ là 35.000 người, với thời gian tác chiến ước tính khoảng 45 ngày.

4. Kế hoạch quân sự của Pháp tại Điện Biên Phủ nhằm mục đích gì theo Kế hoạch Nava? Kế hoạch Nava ban đầu chủ trương phòng ngự chiến lược ở miền Bắc, tập trung lực lượng bình định miền Nam nhằm chuyển bại thành thắng trong 18 tháng. Việc Pháp nhảy dù chiếm Điện Biên Phủ (20/11/1953) và Nava quyết định "tiếp nhận chiến đấu" (3/12/1953) là sự điều chỉnh nhằm bảo vệ Thượng Lào và biến Điện Biên Phủ thành "con nhím" khổng lồ thách thức quân chủ lực ta.

5. Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc chính xác vào thời điểm nào? Chiến dịch toàn thắng vào ngày 7 tháng 5 năm 1954: lúc 17 giờ 30 phút, quân ta chiếm hầm chỉ huy và bắt sống tướng Đờ Cát cùng ban tham mưu; đến 24 giờ cùng ngày, toàn bộ 2.000 quân địch tại phân khu Nam (Hồng Cúm) đầu hàng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Diễm đã phân tích một cách có hệ thống chiến cuộc Đông - Xuân 1953 - 1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ trong chỉnh thể tiến trình quân sự của cuộc kháng chiến chống Pháp. Bằng việc phân loại và đối chiếu nguồn tư liệu văn kiện Đảng với hồi ký lịch sử của cả hai phía, công trình làm sáng tỏ sự lãnh đạo chiến lược xuyên suốt của Trung ương Đảng và vai trò mang tính quyết định của việc chuyển đổi phương châm tác chiến sang "đánh chắc, tiến chắc". Đây là một bản khảo cứu lịch sử quân sự nghiêm túc, cung cấp nhiều dữ liệu thực tế và biên niên sự kiện chi tiết phục vụ công tác nghiên cứu và giảng dạy lịch sử.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Khái quát tình hình Đông Dương đến giữa năm 1953, trong toàn chương này tác giả tập trung nghiên cứu về tình hình thế giới, cũng như tình hình Việt Nam kể từ khi nước Việt Nam ra đời. Các cuộc kháng chiến của ta từ năm 1947 đến năm 1952 trên các chiến trường. Đặc biệt là phướng hướng chiến lược của ta trong năm 1953 và sự ra đời của Kế hoạch quân sự Nava. * Chương II: Kế hoạch tác chiến của ta và địch đến trước ngày 13/ 3/ 1954, trong đó tác giả phân ra ba phần lớn.

Phần I: Phương hướng chiến lược của ta trong Đông Xuân 1953- 1954, được Bộ Tổng tham mưu báo cáo trong cuộc họp Hội nghị Bộ chính trị cuối tháng 9-1953. Phần II: Kế hoạch tác chiến từ ngày 20/11/1953 khi bắt đầu xuất hiện Điện Biên Phú đến ngày 26/1/1954 khi thay đổi kế hoạch tác chiến quyết định “đánh nhanh, thắng nhanh” quay trờ lại “đánh chắc, tiến chắc”. Tác già nghiên cứu theo trình tự thời gian trước hết là tình hình 12 GVHD: ThS. Dương Văn Hué SVTH: Nguyén Thi Diém chiến sự ở Việt Nam khi ta triển khai kế hoạch Đông Xuân dẫn đến sự thay đổi việc triển khai kế hoạch Nava.

Quá trình hình thành kế hoạch tác chiến “đánh nhanh, thắng nhanh" đã được Bộ chi huy tiền phương chiến dich đưa ra và triển khai trên toàn mặt trận sau đó là sự điều chỉnh lại kế hoạch tác chiến từ "đánh nhanh, thắng nhanh" quay trở lại “đánh chắc, tiến chắc” của Bộ chỉ huy mặt trận khi nhận thấy sự tăng viện ngày càng lớn mạnh của tập đoàn cứ điểm cũng như những khó khăn trong quá trình chuẩn bị của chúng ta. Ngoài ra còn làm rõ sự hình thành và ngày càng lớn mạnh của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Phần ba là kế hoạch tác chiến sau khi ta điều chỉnh lại theo phương án “đánh chắc, tiến chắc”, Với sự điều chỉnh lại kế hoạch tác chiến của ta và quá trình hoàn thiện tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ cuiả địch, cũng như hình thái chiến trường Đông Dương trước khi chiến dịch nổ ra. Tác giả bám sát sự điều chỉnh kế hoạch của ta trong quá trình chỉ đạo, triển khai và thực tiễn nghiên cứu chiến trường của Bộ chỉ huy tiền phương chiến dịch.

Cũng như sự tăng viện của Pháp - Mỹ cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thanh con nhim khổng lồ pháo đài bất kha xâm phạm. * Chương II: Chiến dịch Điện Biên Phủ: Với diễn biến, sự phối hợp của các chiến trường trên toàn Đông Dương và kết quả ý nghĩa của chiến dịch Điện Biên Phủ. -Trong ba chương, trọng tâm tác giả giành vào chương II: Kế hoạch tác chiế của n ta và địch đến trước ngày 13/ 3/ 1954, Trong quá trình hình thành kế hoạch tác chiến của ta trong chiến cuộc Đông Xuân 1953 -1954 và Chiến dịch Điện Biên Phủ, đã diễn ra ngay từ đầu năm 1953. Tại hội nghị Trưng ương Đảng lần thứ 4 chúng ta đã có một kế hoạch “đánh chắc, tiến chắc”, chủ động trong năm 1953.

Khi kế hoạch Nava ra đời chúng ta tiếp tục nghiên cứu và điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với âm mưu mới của địch. Trong đế án Đông Xuân 1953 -1954 của ta cũng như trong kế hoạch Nava của Pháp không hé nhắc tới Điện Biên Phủ. Tuy nhiên sự thay đổi của chiến trường, số phận của Nava và kế hoạch Nava, cũng như cuộc chiến tranh xâm lược của Pháp ở Đông Dương được quyết định tại Điện Biên Phủ. Kế hoạch tác chiến của ta đã 13 GVHD: ThS.

Dương Văn Huẻ S¥TH: Nguyễn Thị Diễm được Đảng, Chính phủ và Bác để ra trong phương hướng chiến lược của ta đầu năm 1953 dần hoàn thiện trong Hội nghị Bộ chính trị với quyết tâm giải phóng Tây Bắc. Đến ngày 6/12/ 1953 trong Báo cáo của Tổng quân ủy trình Bộ chính trị thì kế họach giải phóng Tây Bắc và Điện Biên Phủ đã hoàn chỉnh với kế hoạch "đánh chắc, tiến chắc”. Sau đỏ ra chiến trường có sự thay đổi khi Bộ tham mưu tiền phương đi trước chuẩn bị chiến trường đã đưa ra kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh", Nhưng cuối cùng chúng ta đã quay trở lại kế hoạch ban đầu *đánh chắc, tiến chắc". Đó là một diễn tiến lâu dai, phức tap cũng như sự chỉ đạo của Dang, Bác và việc nắm chắc phương hướng chiến lược của ta từ đầu năm 1953.

Thẻ hiện sự lãnh đạo sáng suốt, mền đẻo, cũng như sự nhận định đúng đắn kịp th củaời Đảng, Bác và Bộ chỉ huy chiến dịch trước âm mưu mới của địch và sự thay đổi tình hình chiến trường. Đây là một quá trình đầy khỏ khăn gian khổ của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta trong chiến cuộc Đông Xuân 1953 -1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ. Đồng thời chiến cuộc Đông Xuân 1953- 1954 và chiến địch Điện Biên Phù gắn liền với cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta và chịu ảnh hưởng lớn của tình hình thế giới, do đó nó không chỉ tác động đến kết quả sau chiến tranh mà còn ảnh hưởng đến cáh nhìn nhận khác nhau của cả chính giới và các nhà sử học. Trong quá trình nghiên cứu tác giả được sự hưởng dẫn tận tình của thầy Dương Văn Hué cùng các thầy cô trong Khoa với sự nỗ lực của bản thân để hoàn thành khóa luận.

Tuy nhiên không tránh khỏi thiếu sót rit mong được sự nhận xét, đánh giá của các thầy cô và các bạn. Dương Van Huẻ SVTH: Nguyén Thi Diém CHUONG I: KHÁI QUAT TINH HÌNH ĐÔNG DUONG DEN GIỮA NĂM 1953 I. Tình hình the giới Đầu thập niên 50 của thế ki XX bối cảnh quốc tế có nhiều thay đổi, hình thái hai phe của cuộc chiến tranh lạnh đã hiện lên rõ rệt. Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (Nato) ra đời tháng 4- 1949, thực chất khối Nato là sự củng cố chính sách bành trướng, xâm lược của Mỹ.

Tiếp đó tháng 5- 1955 Tố chức hiệp ước phòng thủ Vacxava cũng ra đời, tình hình thé giới thêm căng thẳng. Ở Chau Âu sự phân chia Đông Âu XHCN và Tây Âu TBCN thêm một điểm nhắn, là sự thảnh lập của hai nước Đức (CHDC Đức và CHLB Đức vào năm 1949), đã khơi sâu sự đối đầu của hai hệ thốn thế giới. g Ở Châu Á sự xuất hiện của hai quốc gia trên bán đảo Triểu Tiên (CHDCND Triều Tiên - 9/1949 và Đại Hàn Dân Quốc- 8/1948). Đặc biệt sự thành lập nước CHND Trung Hoa năm 1949 do Đảng cộng sản lãnh đạo đã xoay chuyển cán cân thể giới, làm cho ưu thế của CNXH trở lên nổi trội, một lực lượng và cục diện mới xuất hiện ở Châu Á.

“Việc Cộng hòa nhân dân Trung Hoa gia nhập phe xã hội chủ nghĩa sẽ tăng cường đáng ké lực lượng và vị thé của phe này không chỉ ở vùng Đông Bắc A mà còn trên trường quốc tế "(') Trong khu vực Đông A điễn ra ba cuộc chiến tranh lớn: Cuộc chiến tranh Đông Dương, giai đoạn cuối của cuộc nội chiến Trung Quốc, cuộc chiến tranh mới bùng nỗ trên bán đảo Triều Tiên. “Dinh điểm của tình hình căng thẳng khi dé quốc Mỹ nhảy vào chiến trường Triểu Tiên với danh nghĩa đội quân Liên Hiệp Quốc cùng 13 nước đồng minh cứu nguy cho Hàn Quốc. Các đơn vị quân tình nguyện Trung Quốc trực tiếp tham chiến viện trợ cho Triều Tiên. Do vậy, cuộc chiến tranh đã vượt khỏi giới hạn nội bộ hai miền vì mục tiêu thống nhất đắt nước, mà bán đáo này đã bị bién thành bãi chiến trường do sức giữa hai lực lượng Trung Quác và Mỹ đằnsau g là sự ủng hộ của các nước thuộc hai phe: Liên Xô cùng các nước Xã hội chủ nghĩa, một bên là Anh, Pháp cùng các nước TBCN.

Nơi đây trở ') Lê Phụng Hoàng; 2007; Lich sử quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giơi thứ hai ( Tập 1: 1945 ~ 1975) , Trường Dai học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Dương Văn Hué SVTH: Nguyén Thi Diém thành điểm nỏng của cuộc chiến tranh lạnh giữa hai nửa cia "Trật tự Yalta” mà mỗi bên đều muốn giành phân thắng " (1; 22- 23] Cuối cùng hai bên phải đảm phán ngừng băn trở về vị trí ban đầu. Mặt khác ngay từ đầu thập ki 50, trong khi diễn biến trên chiến trường Đông Dương ngày càng quyết liệt thì phương án đi tìm lối thóat bằng con đường đàm phán đã xuất hiện trong suy tính của các cường quốc. Năm 1953 kế hoạch Nava ra đời cũng hàm chứa ý tưởng tìm một “giải pháp danh de” cho cuộc chiến đầy tổn thất này.

Tại Hội nghị ngoại trưởng bốn nước ở Beclin (1-1954) gồm Liên Xô, Mi, Anh, Pháp, ngoại trưởng Liên Xô đưa ra đề nghị triệu tập Hội nghị Giơnevơ có cả CHND Trung Hoa tham dự dé bàn về vấn đề Triều Tiên và lập lại hòa bình ở Đông Dương. Đây là thời điểm chín mùi để các nước lớn công khai đàm phán nhằm chấm đứt chiến tranh ở Đông Dương. Trước hết với các nước đế quốc, tình hình đã rõ khi quân viễn trinh Pháp mặc dù có sự viện trợ của Mĩ vẫn không giành được chiến thắng quyết định trên chiến trừơng. “Chinh sách của MT là can thiệp bằng viện trợ mà không muốn dé quân nhằm tránh lặp lại một Triều Tiên thứ hai; thái độ của Anh là dé chừng, lo ngại ảnh hưởng của cuộc chiến tranh sẽ làm rung chuyển các nước thuộc địa cud họ.

" [2; 28] Các nước xã hội chủ nghĩa cũng có những vấn đề đặt ra nhất là đối với hai nước lớn Liên Xô, Trung Quốc. Đến đầu 1954, sau 9 năm khôi phục đất nước Liên Xô đạt được nhiều thành tựu kinh tế, khoa học kĩ thuật. Việc Liên Xô thử thành công bom nguyên tử (1949) và bom khinh khí (1953) đã xóa thế độc quyền vũ khí hạt nhân của Mĩ và nâng cao vị thế của nhà nước XHCN trên trường quốc tế. Năm 1953 J, Stalin qua đời để lại hậu quả nghiêm trọng: xuất hiện tinh trạng không ổn định của bộ máy lãnh đạo tối cao; sự thay đổi về đường nổi đối ngoại theo xu hướng hòa dju với Mi của Khrushev cùng mục tiêu “chưng sống hòa bình, thì dua hoa bình".

"Liên Xô can một sự yên ồn trên bình diện quốc tế để rảnh tay giải quyết những van đề nội bộ và đồn sức hướng trọng tâm vào công việc Châu Âu, đặc biệt la van dé Beclin và Pite.”(3; 28] Trung Quốc chỉ một năm sau khi thành lập, đã tham gia vào cuộc chiến tranh Triéu Tiên với những tổn thất và hi sinh lớn, trong khi đó hậu 16 GVHD: ThS.