LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài. Hiện nay, cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng là vấn đề nóng của nền kinh tế, các ngân hàng thương mại không ngừng phát triển các sản phẩm dịch vụ với mong muốn là người dẫn đầu, đặc biệt trong dịch vụ bán lẻ, đó là những dịch vụ ngân hàng gắn với công nghệ hiện đại, đa tiện ích, hướng tới đa số cá nhân và doanh nghiệp. Dịch vụ ngân hàng hiện đại đã trở thành thói quen với hầu hết người tiêu dùng trên thế giới, nhưng còn khá mới mẻ đối với người dân Việt Nam.
Cùng với xu thế phát triển và hội nhập quốc tế, dịch vụ bán lẻ đang là mục tiêu phát triển của các ngân hàng thương mại tại thị trường Việt Nam. Thực tế, việc cung cấp dịch vụ ngân hàng bán lẻ đang đem lại doanh thu ngày càng tăng cho các ngân hàng thương mại. Thời gian qua, ngân hàng thương mại cổ phần xăng dầu Petrolimex ngoài việc cung cấp các sản phẩm huy động vốn và hoạt động tín dụng, đã có những định hướng chung trong lộ trình phát triển, và đang dần hướng tới việc phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ. Tuy nhiên việc mở rộng và phát triển vác dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PG Bank) còn rất manh mún, rời rạc, chưa chuyển biến mạnh mẽ, chưa có chiến lược cụ thể để phát triển trong khi thị trường dịch vụ ngân hàng bán lẻ rất tiềm năng, do đó các dịch vụ bán lẻ của Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex rất ít được khách hàng biết đến so với các Ngân hàng thương mại khác.
Với lý do đó tôi đã chọn đề tài: “Xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex” làm đề tài nghiên cứu trong luận văn với hy vọng góp một phần nhỏ trong công tác xây dựng chiến lược tại đơn vị. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu tổng quát: Phân tích và đánh giá thực trạng môi trường kinh doanh của PG Bank trên cơ sở đó xây dựng chiến lược và các giải pháp thực hiện chiến lược nhằm phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại PG Bank. 2 Mục tiêu cụ thể: - Hệ thống hóa và làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại PG Bank. - Nghiên cứu thực trạng hoạt động dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại PG Bank.
- Phân tích một cách toàn diện môi trường kinh doanh hiện tại của PG Bank thông qua các mô hình: PEST, M.Porter từ đó tìm ra các mặt mạnh, mặt yếu, cơ hội, thách thức đối với sự phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của PG Bank. - Xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của PG Bank đến năm 2020 và các giải pháp để thực hiện. - Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm thực hiện thành công chiến lược đề ra. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Dịch vụ ngân hàng bán lẻ đang được triển khai tại PG Bank.
- Phạm vi nghiên cứu: Về mặt nội dung: Hoạt động của một NH rất đa dạng và phong phú do vậy luận văn không đi sâu phân tích tất cả các hoạt động của một NH mà chỉ tập trung nghiên cứu các nội dung liên quan đến hoạt động dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Về mặt không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề liên quan hoạt động bán lẻ của Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex. Về mặt thời gian: Trong 5 năm từ 2007 – 2011. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình thực hiện luận văn tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu phổ biến trong nghiên cứu kinh tế như: - Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phương pháp này trước hết được sử dụng để đánh giá các nghiên cứu hiện có, từ đó hình thành khung lý thuyết cho luận văn, ngoài ra nó còn được sử dụng phân tích thực trạng, tình hình hoạt động kinh doanh, môi trường vi mô, vĩ mô của PG Bank thông qua các công cụ: PEST, M.
3 - Phương pháp so sánh: So sánh thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của các ngân hàng thương mại với nhau. - Phương pháp thống kê: Thông kê các bảng biểu, số liệu từ đó rút ra các kết luận, các xu hướng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ của toàn ngành nói chung và của PG Bank nói riêng. - Phỏng vấn một số lãnh đạo và chuyên gia tại PG Bank như: Giám đốc khối bán lẻ, phòng phân tích kinh doanh, phòng phát triển kênh phân phối, phòng hợp tác bán lẻ. Mô hình, công cụ sử dụng trong nghiên cứu: Trong quá trình phân tích có sử dụng các công cụ phân tích chiến lược như: PEST, M.Porter, và ma trận chiến lược SWOT, ma trận IFE, EFE.
Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sử dụng phục vụ cho việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá bao gồm cả dữ liệu sơ cấp và thức cấp: - Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các văn bản, chế độ ngành ngân hàng, tài liệu, báo cáo thường niên, báo cáo tài chính của PG Bank giai đoạn 2007 – 2011. - Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua điều tra và phỏng vấn khách hàng, lấy ý kiến của nhân viên và cán bộ quản lý tại ngân hàng. Nguồn số liệu sử dụng trong phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động bán lẻ của ngân hàng đảm bảo độ tin cậy và phù hợp với các phương pháp nghiên cứu mà luận văn sử dụng. Kết cấu của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo….nội dung luận văn gồm 03 chương: - Chương I: Một số vấn đề cơ bản về xây dựng chiến lược và dịch vụ ngân hàng bán lẻ - Chương II: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex - Chương III: Xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng thương mại cổ phần Xăng dầu Petrolimex giai đoạn 2012 -2020 4 6.
Tổng quan nghiên cứu Có rất nhiều công trình nghiên cứu về xây dựng chiến lược nói chung và về chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ nói riêng. Có thể tóm tắt các vấn đề nổi bật đã được đề cập trong một số nghiên cứu tiêu biểu như sau: Về khái niệm, công cụ và quy trình xây dựng chiến lược: Khái niệm về chiến lược đã nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau do quan niệm khác nhau và phương pháp tiếp cận khác nhau. Nhưng nói chung đều có nhận định rằng chiến lược là bản đồ chỉ dẫn cái đích phải đến (chi tiết xin mời xem trong mục 1.1 khái niệm về chiến lược). Tiếp theo là về các công cụ và mô hình sử dụng trong xây dựng chiến lược.
Theo Fred R David [2] các kỹ thuật quan trọng để hình thành một chiến lược bao gồm 3 giai đoạn, các công cụ được sử dụng cho quy trình này có thể áp dụng được cho tất cả các quy mô và các loại tổ chức, nó giúp cho nhà quản trị có thể xác định đánh giá và lựa chọn các chiến lược, nó được thể hiện qua các giai đoạn: - Giai đoạn 1: giai đoạn nhập vào bao gồm các ma trận EFE, ma trận IFE, ma trận hình ảnh cạnh tranh. - Giai đoạn 2: Gọi là giai đoạn kết hợp đưa ra các chiến lược khả thi có thể lựa chọn bằng cách sắp xếp, kết hợp các yếu tố, bên trong, bên ngoài quan trọng. Trong giai đoạn này chúng ta chọn một trong những ma trận như: SWOT, BCG, ISE, SPACE… trong để tài này tác giả chỉ sử dụng ma trận SWOT từ đó kết hợp các yếu tố để đưa ra những chiến lược thích hợp. - Giai đoạn 3: Giai đoạn quyết định chỉ bao gồm một kỹ thuật là sử dụng ma trận hoạch định chiến lược có khả năng định lượng QSPM ma trận này sử dụng thông tin nhập ở giai đoạn một, để đánh giá khách quan các chiến lược khả thi có thể được lựa chọn ở giai đoạn 2 để từ đó chọn ra chiến lược phù hợp.
Cũng nghiên cứu mô hình quản trị chiến lược, Robert S.Kaplan đã đưa ra mô hình Balanced Scorecard (BSC) [5]. BSC là một hệ thống quản lý, nó giúp doanh nghiệp thiết lập, thực hiện, giám sát đạt được các chiến lược và các mục tiêu của 5 mình. Sau khi các doanh nghiệp thiết lập và phát triển các chiến lược, doanh nghiệp sẽ triển khai, thực hiện và giám sát chiến lược thông qua 4 khía cạnh: tài chính, khách hàng, quá trình hoạt động nội bộ, học tập và phát triển. Ưu điểm khi sử dụng mô hình này là quán triệt và đồng nhất được mục tiêu của cả cấp trên và cấp dưới, hướng toàn bộ tổ chức vào những khâu chính để thực hiện đột phá.
Tuy nhiên, phương pháp này rất khó áp dụng, nó đòi hỏi sự đồng tâm của toàn tổ chức, tốn rất nhiều thời gian nguồn lực. Hiện nay, với tiềm lực tài chính còn yếu, nguồn nhân lực còn hạn chế vì thế việc sử dụng mô hình này trong xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ NHBL của PG Bank là chưa thể thực hiện được. Tiếp cận chiến lược dưới một góc độ khác Arnoldo C .Hax & Dean L Wilde II [4] đưa ra mô hình Delta. Điểm mới của mô hình này là xác lập xây dựng chiến lược với triển khai chiến lược thông qua cái gọi là quy trình thích ứng.
Với mô hình này chúng ta có thể đánh giá chính xác quá trình thực hiện chiến lược của doanh nghiệp. Quy trình này được thể hiện với 3 nội dung cơ bản: hiệu quả hoạt động, đổi mới cải tiến, xác định khách hàng mục tiêu. Tuy nhiên cũng như mô hình BSC, sử dụng mô hình delta tốn rất nhiều thời gian và nguồn lực và nó phù hợp hơn trong việc xây dựng chiến lược cho cả một doanh nghiệp. Như vậy, với một ngân hàng nhỏ như PG Bank, nhân lực và tài chính chưa đủ mạnh và dưới góc độ xây dựng chiến lược của một mảng dịch vụ trong ngân hàng như mảng bán lẻ thì quy trình xây dựng chiến lược như Fred R David là phù hợp hơn cả.
Thực tế cũng có nhiều nghiên cứu sử dụng quy trình này trong xây dựng chiến lược như: Luận văn “Xây dựng chiến lược kinh doanh của chuỗi siêu thị Co.