Luận án tiến sĩ nâng cao hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở việt nam

Luận án tiến sĩ kinh tế nghiên cứu cải thiện kết quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở việt nam, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Tác giả: Lê Thị Nhung
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Minh Tâm
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Quản Trị Tài Chính Của Các Doanh Nghiệp Niêm Yết Trong Ngành Xi Măng Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 1.1. TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 1.1.1. Tài chính doanh nghiệp
• 1.1.2. Quản trị tài chính doanh nghiệp
• 1.2. HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 1.2.1. Quan niệm về hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp
• 1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp
• 1.3. KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC RÚT RA ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
• 1.3.1. Kinh nghiệm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính của một số doanh nghiệp trên thế giới
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm đối với doanh nghiệp Việt Nam
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 2.1.1. Khái quát quá trình hình thành và phát triển ngành xi măng Việt Nam
• 2.1.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành xi măng
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam
• 2.2. THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 2.2.1. Thực trạng quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam
• 2.2.2. Thực trạng hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế
• 2.3.3. Nguyên nhân cơ bản dẫn đến hạn chế
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2017- 2020
• 3.1.1. Bối cảnh kinh tế- xã hội đối với sự phát triển ngành xi măng ở Việt Nam
• 3.1.2. Định hướng phát triển của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam giai đoạn 2017- 2020
• 3.2. QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CẦN QUÁN TRIỆT TRONG VIỆC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 3.3. CÁC GIẢI PHÁP TRỰC TIẾP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 3.3.1. Xây dựng kế hoạch tài chính cần chú trọng đạt tới sự tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp
• 3.3.2. Các giải pháp về quản trị đầu tư vốn
• 3.3.3. Các giải pháp về quản trị huy động vốn
• 3.3.4. Các giải pháp về quản trị sử dụng vốn
• 3.3.5. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị phân phối lợi nhuận
• 3.4. CÁC GIẢI PHÁP BỔ TRỢ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 3.4.1. Các giải pháp về tổ chức quản lý
• 3.4.2. Các giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.4.3. Các giải pháp về công cụ hỗ trợ quản trị tài chính và hệ thống thông tin hỗ trợ ra quyết định
• 3.5. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRONG NGÀNH XI MĂNG Ở VIỆT NAM
• 3.5.1. Đảm bảo các điều kiện thuận lợi về môi trường kinh tế, môi trường ngành và môi trường hội nhập, cạnh tranh quốc tế
• 3.5.2. Tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý và môi trường khoa học- công nghệ
• 3.6. Kết luận chương 3
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản trị tài chính và hiệu quả quản trị tài chính trong doanh nghiệp xi măng

Quản trị tài chính là hoạt động quan trọng trong việc điều hành và kiểm soát các nguồn lực tài chính của doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp xi măng, việc quản trị tài chính hiệu quả giúp tối ưu hóa việc sử dụng vốn, nâng cao khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững. Hiệu quả quản trị tài chính được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), và khả năng thanh toán. Các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng tại Việt Nam cần tập trung vào việc cải thiện các chỉ tiêu này để đạt được hiệu quả tài chính cao hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản trị tài chính

Quản trị tài chính bao gồm các hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, kiểm soát và ra quyết định liên quan đến nguồn vốn của doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp xi măng, quản trị tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn vốn cho sản xuất, đầu tư và mở rộng thị trường. Các quyết định tài chính cần được đưa ra dựa trên phân tích kỹ lưỡng để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

1.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị tài chính

Các chỉ tiêu chính để đánh giá hiệu quả quản trị tài chính bao gồm ROE, ROA, hệ số nợ, và khả năng thanh toán. ROE phản ánh khả năng sinh lời từ vốn chủ sở hữu, trong khi ROA đo lường hiệu quả sử dụng tổng tài sản. Hệ số nợ cho thấy mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính, và khả năng thanh toán đánh giá khả năng đáp ứng các nghĩa vụ ngắn hạn. Các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng cần cải thiện các chỉ tiêu này để nâng cao hiệu quả tài chính.

II. Thực trạng hiệu quả quản trị tài chính trong doanh nghiệp xi măng niêm yết tại Việt Nam

Thực trạng hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp xi măng niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2011-2016 cho thấy nhiều hạn chế. ROE và ROA của các doanh nghiệp này thường ở mức thấp, thậm chí âm trong một số năm. Điều này phản ánh sự kém hiệu quả trong việc quản lý vốn và đầu tư. Các quyết định tài chính thường thiếu sự phối hợp và không kịp thời, dẫn đến việc sử dụng vốn không hiệu quả. Cần có các giải pháp đồng bộ để cải thiện tình hình này.

2.1. Đánh giá hiệu quả quản trị đầu tư vốn

Hiệu quả quản trị đầu tư vốn được đánh giá thông qua tỷ lệ đầu tư vào tài sản cố định và hàng tồn kho. Các doanh nghiệp xi măng thường đầu tư lớn vào tài sản cố định nhưng hiệu quả sử dụng không cao, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Việc quản lý hàng tồn kho cũng chưa hiệu quả, gây ảnh hưởng đến dòng tiền và khả năng thanh toán.

2.2. Đánh giá hiệu quả quản trị huy động vốn

Các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng chủ yếu huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu và vay nợ. Tuy nhiên, cơ cấu vốn chưa tối ưu, dẫn đến chi phí sử dụng vốn cao. Việc huy động vốn cần được cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả tài chính và giảm thiểu rủi ro.

III. Chiến lược nâng cao hiệu quả quản trị tài chính cho doanh nghiệp xi măng niêm yết tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả quản trị tài chính, các doanh nghiệp xi măng niêm yết cần thực hiện các chiến lược cụ thể. Đầu tiên, cần xây dựng kế hoạch tài chính chi tiết và linh hoạt, tập trung vào việc tối ưu hóa cơ cấu vốn và quản lý dòng tiền. Thứ hai, cần cải thiện hiệu quả sử dụng vốn thông qua việc đầu tư vào các dự án có tỷ suất sinh lời cao và giảm thiểu chi phí không cần thiết. Cuối cùng, cần tăng cường công tác quản trị rủi ro tài chính để đảm bảo sự ổn định và bền vững.

3.1. Giải pháp quản trị đầu tư vốn

Các doanh nghiệp xi măng cần tập trung vào việc đầu tư vào các dự án có tiềm năng sinh lời cao và giảm thiểu đầu tư vào các tài sản không hiệu quả. Việc quản lý hàng tồn kho cần được cải thiện để đảm bảo dòng tiền ổn định và giảm chi phí lưu kho.

3.2. Giải pháp quản trị huy động vốn

Các doanh nghiệp niêm yết cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc phát hành cổ phiếu và vay nợ để đảm bảo cơ cấu vốn tối ưu. Việc huy động vốn cần được thực hiện với chi phí thấp nhất và rủi ro thấp nhất để đảm bảo hiệu quả tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ kinh tế "Nâng cao hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam" do nghiên cứu sinh Lê Thị Nhung thực hiện tại Học viện Tài chính (Bộ Giáo dục và Đào tạo - Bộ Tài chính), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Thị Minh Tâm và TS. Bạch Đức Hiển, thuộc chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng (Mã số: 62.01).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Quản trị tài chính doanh nghiệp là hoạt động mang tính chủ quan của nhà quản trị trong việc đưa ra các quyết định nhằm đáp ứng mục tiêu hoạt động của tổ chức. Trong nền kinh tế, các doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng chiếm khoảng 20% tổng số doanh nghiệp sản xuất xi măng toàn ngành, nắm giữ thị phần trọng yếu (như Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1, Công ty Cổ phần Xi măng Bút Sơn...) và đóng vai trò cung cấp vật liệu nền tảng cho hệ thống kết cấu hạ tầng. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2011–2016, năng lực tạo giá trị gia tăng cho chủ sở hữu của nhóm doanh nghiệp này ở mức rất thấp, tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân ở một số năm bị âm. Nhiều quyết định tài chính thiếu tính kịp thời, thiếu sự đồng bộ và chưa tối ưu hóa cơ cấu nguồn lực.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định: Mặc dù hiệu quả quản trị tài chính đã được đề cập trong nhiều công trình khoa học, nhưng chưa có công trình nào xây dựng hệ thống cơ sở lý luận toàn diện và đánh giá thực trạng hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp đồng thời trên cả bốn hoạt động tác nghiệp: quản trị đầu tư vốn, quản trị huy động vốn, quản trị sử dụng vốn và quản trị phân phối lợi nhuận gắn với hiệu quả tài chính tổng thể trong bối cảnh các doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng tại Việt Nam.

Mục đích nghiên cứu

Luận án xác định 4 mục đích nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng hợp và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp; xây dựng cơ sở lý luận về hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp (quan niệm, hệ thống chỉ tiêu đánh giá, nhân tố tác động).
2. Nghiên cứu kinh nghiệm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính của một số doanh nghiệp trên thế giới nhằm rút ra bài học cho các doanh nghiệp Việt Nam.
3. Đánh giá thực trạng hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam giai đoạn 2011–2016; chỉ rõ các kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp trực tiếp và bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam (bao gồm hiệu quả quản trị đầu tư vốn, huy động vốn, sử dụng vốn, phân phối lợi nhuận và hiệu quả quản trị tài chính tổng thể).
• Phạm vi nội dung: Cơ sở lý luận, phương pháp đánh giá và thực trạng hiệu quả quản trị tài chính của 4 mảng hoạt động tài chính cùng hiệu quả tổng thể; từ đó xác lập các giải pháp hoàn thiện.
• Phạm vi không gian: 12 doanh nghiệp niêm yết có hoạt động sản xuất xi măng (bao gồm doanh nghiệp sản xuất khép kín và doanh nghiệp gia công/nghiền clinke) niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu đánh giá thực trạng được thu thập trong giai đoạn 2011–2016; các định hướng và giải pháp đề xuất áp dụng cho giai đoạn 2017–2020 và tầm nhìn 2030.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo từng nhóm chủ đề cụ thể:

Các nghiên cứu quốc tế

• Lý luận về quản trị tài chính doanh nghiệp: Công trình Fundamentals of Financial Management (tái bản lần thứ 13, 2008) của James C. Van Horne và John M. Wachowicz làm rõ bản chất, vai trò, chi phí sử dụng vốn, cấu trúc vốn và điều chỉnh hệ số beta theo cấu trúc vốn; tài liệu Fundamentals of Investments - Valuation and Management của Charles J. Jordan (2000) phân tích các nguyên tắc thẩm định và quản trị dự án đầu tư.
• Đo lường hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp: Bauer R. và các cộng sự (2004) đề xuất ứng dụng chỉ số Tobin’s Q và hệ số P/B nhằm đo lường hiệu quả thị trường gắn với tài sản vô hình; Hult và các cộng sự (2008) phân loại đo lường hiệu quả qua 3 tiêu chí (hiệu quả tài chính, kinh doanh, tổng hợp) và 3 hướng tiếp cận (thị trường qua ROI, báo cáo tài chính qua ROA/ROE, tiếp cận kết hợp qua Tobin’s Q/PB); hệ thống lý thuyết về Giá trị kinh tế gia tăng (EVA - Stern Stewart, 1995) đưa chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu vào xác định lợi nhuận kinh tế thực chất.

Các nghiên cứu tại Việt Nam

• Nhân tố tác động đến hiệu quả tài chính: Luận án của Phạm Quốc Việt (2011) ứng dụng mô hình kinh tế lượng phân tích tác động của các nhân tố quản trị công ty (Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát) đến hiệu quả tài chính của công ty cổ phần.
• Công cụ hỗ trợ quản trị tài chính: Luận án của Nguyễn Thu Hoài (2011) làm rõ vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ; luận án của Trần Thượng Bích La (2013) nghiên cứu năng lực quản trị tài chính và công cụ phân tích tài chính; các luận án của Vũ Văn Hoàng (2003), Đỗ Huyền Trang (2006), Phạm Thành Long (2008), Nguyễn Thị Ngọc Lan (2016) tập trung vào phân tích báo cáo tài chính và tình hình tài chính doanh nghiệp phục vụ ra quyết định quản trị.
• Giải pháp hoàn thiện quản trị tài chính: Luận án của Võ Thị Quý (2003) nghiên cứu hoàn thiện hoạt động quản trị tài chính tại các doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa (tập trung vào cơ cấu bộ máy và nâng cao năng lực cán bộ).
• Hiệu quả từng hoạt động tài chính riêng lẻ: Các luận án của Lê Văn Hoàn (2006), Cấn Quang Tuấn (2008), Trịnh Chi Mai (2013) nghiên cứu hiệu quả hoạt động đầu tư hoặc sử dụng vốn; luận án của Ngô Thị Thanh Huyền (2016) phân tích hiệu quả quản trị tài sản và quản trị vốn trong ngành gốm sứ - thủy tinh tại Bắc Ninh.

Vị trí và điểm khác biệt của luận án

Các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận từng mặt hoạt động đơn lẻ hoặc dừng lại ở việc xem xét các công cụ phân tích. Luận án của Lê Thị Nhung đã kế thừa có chọn lọc các kết quả lý luận và thực nghiệm trên, đồng thời thiết lập khung phân tích toàn diện liên kết 4 hoạt động tác nghiệp tài chính thành phần với hiệu quả quản trị tài chính tổng thể, đặt trong đặc thù ngành sản xuất công nghiệp nặng có tỷ trọng tài sản cố định lớn và chịu ảnh hưởng chu kỳ kinh tế cao như ngành xi măng niêm yết tại Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm cốt lõi

• Tài chính doanh nghiệp: Là phương thức huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính của doanh nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu trong hoạt động kinh doanh.
• Quản trị tài chính doanh nghiệp:
  • Xét theo chức năng: Là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều hành, kiểm tra và điều chỉnh các dòng dịch chuyển nguồn lực tài chính.
  • Xét theo tác nghiệp: Bao gồm 4 nội dung: (1) Quản trị đầu tư vốn; (2) Quản trị huy động vốn; (3) Quản trị sử dụng vốn; (4) Quản trị phân phối lợi nhuận.
• Mục tiêu tối thượng của quản trị tài chính: Tối đa hóa giá trị tài sản cho chủ sở hữu (thể hiện qua tối đa hóa giá trị cổ phiếu đối với công ty cổ phần), khắc phục các giới hạn của mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn (vốn chưa phản ánh giá trị thời gian của tiền và yếu tố rủi ro).
• Mô hình và kỹ thuật phân tích sử dụng:
  • Mô hình phân tích DuPont triển khai quan hệ giữa các chỉ tiêu thành phần với ROA và ROE: $$\text{ROA} = \text{ROS} \times \text{Vòng quay toàn bộ vốn}$$ $$\text{ROE} = \text{ROS} \times \text{Vòng quay toàn bộ vốn} \times \frac{1}{1 - \text{Hệ số nợ}}$$
  • Mô hình quản trị tiền mặt tối ưu: Mô hình Baumol (1952) với mức ngân quỹ tối ưu $C^* = \sqrt{\frac{2TF}{k}}$ và mô hình Miller-Orr với biên độ dao động tiền mặt.
  • Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) xác định chi phí vốn chủ sở hữu: $R_e = R_f + \beta (R_m - R_f)$.
  • Mô hình chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC).

Nhóm hoạt động quản trị	Mục tiêu hoạt động	Hệ thống chỉ tiêu đo lường hiệu quả
Quản trị đầu tư vốn	Hình thành cơ cấu và quy mô tài sản phù hợp với tăng trưởng doanh thu và ngành nghề.	- Tốc độ tăng trưởng tổng tài sản - Tỷ lệ đầu tư vào TSCĐ / Tổng tài sản - Tỷ lệ đầu tư hàng tồn kho / Tổng tài sản - Tỷ lệ đầu tư khoản phải thu / Tổng tài sản
Quản trị huy động vốn	Huy động kịp thời, tối ưu chi phí sử dụng vốn và đảm bảo an toàn tài chính.	- Hệ số nợ (Tổng nợ / Tổng nguồn vốn) - Hệ số vốn chủ sở hữu (VCSH / Tổng nguồn vốn) - Hệ số tài trợ thường xuyên (Nguồn vốn dài hạn / Tài sản dài hạn)
Quản trị sử dụng vốn	Nâng cao năng suất, hiệu suất khai thác vốn cố định và vốn lưu động hiện có.	- Hiệu suất sử dụng vốn cố định (Doanh thu thuần / VCĐ bình quân) - Số vòng quay vốn bằng tiền (Doanh thu thuần / Tiền bình quân) - Kỳ thu tiền trung bình ($360 / \text{Vòng quay phải thu}$) - Vòng quay hàng tồn kho (Giá vốn hàng bán / HTK bình quân) - Vòng quay toàn bộ vốn (Doanh thu thuần / Vốn kinh doanh bình quân)
Quản trị phân phối lợi nhuận	Cân đối hài hòa giữa tích lũy tái đầu tư và chi trả lợi ích cổ đông.	- Hệ số chi trả cổ tức (Cổ tức 1 CP / Thu nhập 1 CP) - Tỷ lệ lợi nhuận giữ lại tái đầu tư (LNST giữ lại / LNST)
Hiệu quả QTTC tổng thể	Tối đa hóa khả năng sinh lời trên vốn kinh doanh và vốn chủ sở hữu.	- Tỷ suất sinh lời kinh tế của tài sản (BEP) - Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu (ROS) - Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn kinh doanh (ROA) - Tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu (ROE)

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Nghiên cứu kết hợp hai phương pháp định tính và định lượng trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử:

• Nghiên cứu định tính:
  • Phỏng vấn sâu: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp và qua điện thoại các nhà quản lý trong Ban Giám đốc (Tổng Giám đốc) và Kế toán trưởng/Giám đốc tài chính của 12 doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng theo bảng câu hỏi cấu trúc và bán cấu trúc (kết quả ghi nhận tại Phụ lục 01). Dữ liệu được tổng hợp và xử lý thủ công.
  • Quan sát thực địa: Quan sát cách thức tổ chức bộ máy, quy trình ra quyết định tài chính và luân chuyển chứng từ tại doanh nghiệp; ghi chép dạng văn bản.
  • Nghiên cứu tại bàn: Phân tích hệ thống văn bản pháp luật, báo cáo ngành, điều lệ và nghị quyết của các công ty niêm yết.
• Nghiên cứu định lượng:
  • Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính đã kiểm toán giai đoạn 2011–2016 của 12 doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng từ HNX, HOSE; thông tin ngành từ Tổng cục Thống kê, Hiệp hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam (VNCA), Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
  • Kỹ thuật xử lý: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tính toán các tỷ số tài chính, thống kê mô tả; sử dụng phần mềm EVIEWS 6.1 để ước lượng mô hình hồi quy tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM) trên dữ liệu bảng (panel data) nhằm kiểm định mức độ tác động của các chỉ tiêu hiệu quả thành phần tới ROA và ROE.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp

Chương 1 thiết lập khung lý thuyết nền tảng về tài chính và quản trị tài chính doanh nghiệp. Tác giả làm rõ vị trí của quản trị tài chính trong hệ thống quản trị kinh doanh, khẳng định vai trò trọng yếu trong việc bảo đảm nhu cầu vốn, tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn và kiểm tra giám sát hoạt động sản xuất kinh doanh.

Chương này phân tích các tiêu chí đo lường hiệu quả quản trị tài chính theo từng mảng tác nghiệp và hiệu quả tổng thể qua hệ thống Dupont. Đồng thời, chương 1 phân loại và phân tích sâu sắc hai nhóm nhân tố chi phối:

1. Nhóm nhân tố bên ngoài: Môi trường kinh tế (tốc độ tăng trưởng GDP, lạm phát, biến động lãi suất, tỷ giá hối đoái, thị trường vốn và các công cụ phái sinh); Môi trường ngành (cường độ vốn cố định, tính chu kỳ, công nghệ sản xuất clinke); Môi trường pháp lý; Môi trường khoa học - công nghệ; Môi trường hội nhập và cạnh tranh quốc tế.
2. Nhóm nhân tố bên trong: Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của doanh nghiệp; Quy mô vốn kinh doanh; Trình độ năng lực của đội ngũ quản trị; Tổ chức bộ máy tài chính kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ.

Nội dung chương 1 cũng đúc kết kinh nghiệm quản trị tài chính từ các doanh nghiệp tại Ấn Độ, Nhật Bản, Thụy Sĩ, Đan Mạch và Hoa Kỳ, rút ra các bài học về xây dựng cấu trúc vốn mục tiêu, quản trị rủi ro dòng tiền và thiết lập mô hình quản trị tài chính hiện đại cho doanh nghiệp Việt Nam.

Chương 2: Hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam

Chương 2 trình bày bức tranh toàn cảnh về 12 doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng tại Việt Nam trong giai đoạn 2011–2016, phân tích thực trạng công tác quản trị và hiệu quả đạt được theo từng phân hệ:

• Mô hình định lượng: Tác giả sử dụng mô hình hồi quy tác động cố định (Fixed Effects) trên EVIEWS 6.1 để lượng hóa ảnh hưởng của các biến quản trị đầu tư, huy động, sử dụng vốn và phân phối lợi nhuận tới ROA và ROE của 12 doanh nghiệp. Kết quả khẳng định mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa vòng quay vốn, tỷ lệ đòn bẩy, tỷ lệ tài trợ thường xuyên đối với khả năng sinh lời.
• Đánh giá tổng hợp:
  • Kết quả đạt được: Các doanh nghiệp cơ bản tự chủ công nghệ sản xuất, duy trì cung ứng sản lượng lớn, mở rộng mạng lưới phân phối.
  • Hạn chế: Hiệu quả sinh lời trên vốn chủ sở hữu rất thấp; rủi ro tài chính cao do sử dụng nợ vay ngắn hạn tài trợ tài sản dài hạn ở một số đơn vị; quản trị tiền mặt thụ động; tồn kho clinke và xi măng ứ đọng; nợ khó đòi phát sinh lớn.
  • Nguyên nhân: Bất cập trong công tác dự báo thị trường bất động sản và vật liệu xây dựng; áp lực dư cung xi măng; sự biến động lãi suất và tỷ giá đối với các khoản vay ngoại tệ mua sắm dây chuyền; tổ chức bộ máy quản trị tài chính tại các doanh nghiệp còn nặng tính kế toán ghi chép, thiếu chức danh Giám đốc tài chính (CFO) độc lập, chưa ứng dụng phần mềm ERP chuyên sâu.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trong ngành xi măng ở Việt Nam

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, chương 3 xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn 2017–2020:

Các giải pháp trực tiếp

1. Lập kế hoạch tài chính gắn với tăng trưởng bền vững ($g$): Ứng dụng mô hình kinh tế lượng ước lượng các nhân tố tác động tới tốc độ tăng trưởng bền vững nhằm bảo đảm doanh nghiệp mở rộng quy mô không làm suy giảm an toàn tài chính.
2. Nâng cao hiệu quả quản trị đầu tư vốn: Tái cơ cấu danh mục tài sản, kiểm soát tỷ lệ đầu tư vào tài sản cố định phù hợp với nhu cầu thị trường; quản trị chặt chẽ các dự án cải tiến chiều sâu công nghệ nghiền và tận dụng nhiệt thừa phát điện.
3. Hoàn thiện quản trị huy động vốn và cấu trúc vốn mục tiêu: Luận án tính toán thực nghiệm xác lập cấu trúc vốn mục tiêu cho Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 (HT1) năm 2016 thông qua việc ước lượng hệ số beta ($\beta$), xác định chi phí nợ vay, chi phí vốn cổ phần theo CAPM và tối ưu hóa WACC tại các mức đòn bẩy khác nhau.
4. Nâng cao hiệu quả quản trị sử dụng vốn:
   • Ứng dụng mô hình quản trị tiền mặt Miller-Orr để tính toán mức tồn quỹ tối ưu và tái lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho Công ty Cổ phần Xi măng Thái Bình giai đoạn 2011–2016, chứng minh khả năng cải thiện hệ số thanh toán và chỉ tiêu sinh lời tổng thể sau khi điều chỉnh.
   • Kiểm soát kỳ thu tiền trung bình qua việc phân loại khách hàng, siết chặt hạn mức tín dụng thương mại.
   • Tối ưu hóa vòng quay hàng tồn kho, giảm chi phí lưu kho clinke.
5. Hoàn thiện chính sách phân phối lợi nhuận: Xác lập tỷ lệ chi trả cổ tức ổn định, cân đối giữa nhu cầu tiền mặt trả cho cổ đông và nguồn vốn tự tài trợ phục vụ đầu tư chiều sâu.

Các giải pháp bổ trợ

• Tổ chức bộ máy quản trị: Tách bạch chức năng kế toán và quản trị tài chính; xác lập vị trí Giám đốc tài chính (CFO) trong sơ đồ cơ cấu tổ chức doanh nghiệp.
• Đào tạo nguồn nhân lực: Bồi dưỡng kỹ năng thẩm định tài chính, quản trị rủi ro cho cán bộ quản lý cấp trung và cao.
• Công cụ hỗ trợ ra quyết định: Triển khai hệ thống phần mềm hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) và hệ thống phân tích báo cáo tài chính định kỳ.

Điều kiện thực hiện

Luận án chỉ rõ các điều kiện bảo đảm từ phía Nhà nước và các bộ ngành: ổn định kinh tế vĩ mô; kiểm soát quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng tránh dư thừa công suất; hoàn thiện hành lang pháp lý về thị trường chứng khoán, công cụ nợ và cơ chế tái cấu trúc doanh nghiệp niêm yết.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt học thuật và lý luận

• Hệ thống hóa và hoàn thiện khung lý luận về hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp dưới góc độ năng lực đáp ứng mục tiêu tối đa hóa giá trị tài sản của chủ sở hữu.
• Xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị tài chính một cách đồng bộ, bao quát 4 hoạt động tác nghiệp: đầu tư vốn, huy động vốn, sử dụng vốn và phân phối lợi nhuận gắn liền với hiệu quả quản trị tài chính tổng thể thông qua mô hình Dupont mở rộng.
• Phân tích và chỉ rõ cơ chế tác động của các nhân tố môi trường kinh tế, môi trường ngành, môi trường pháp lý và các nhân tố nội bộ tới từng hoạt động tài chính của doanh nghiệp.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về hiệu quả quản trị tài chính của 12 doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng tại Việt Nam trong giai đoạn biến động 2011–2016 bằng cả phương pháp định tính (phỏng vấn sâu, quan sát) và mô hình hồi quy dữ liệu bảng tác động cố định (FEM).
• Đưa ra các ví dụ ứng dụng tính toán định lượng cụ thể:
  • Xác lập cấu trúc vốn tối ưu và tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC) thông qua mô hình CAPM cho Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 (HT1).
  • Ứng dụng mô hình Miller-Orr xác định mức ngân quỹ tối ưu và lập lại lưu chuyển tiền tệ thực tế tại Công ty Cổ phần Xi măng Thái Bình.
• Đề xuất mô hình tổ chức bộ máy tài chính doanh nghiệp có xác lập chức danh Giám đốc tài chính (CFO) chuyên trách, tách rời bộ phận kế toán ghi chép nhằm nâng cao chất lượng ra quyết định chiến lược.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án:
  • Phạm vi mẫu nghiên cứu: Luận án chỉ tập trung khảo sát 12 doanh nghiệp sản xuất xi măng đang niêm yết trên hai sàn HNX và HOSE, chưa bao quát khối doanh nghiệp xi măng chưa niêm yết, doanh nghiệp liên doanh hoặc doanh nghiệp FDI có quy mô lớn trong ngành.
  • Thời gian khảo sát: Chuỗi số liệu thực nghiệm dừng ở giai đoạn 2011–2016, phản ánh đặc thù kinh tế trong giai đoạn phục hồi sau khủng hoảng tài chính và tái cơ cấu đầu tư công.
  • Xử lý dữ liệu định tính: Do số lượng quan sát phỏng vấn sâu tập trung ở 12 doanh nghiệp nên việc xử lý dữ liệu phỏng vấn chủ yếu thực hiện thủ công, chưa sử dụng các phần mềm chuyên dụng phân tích định tính.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang toàn bộ các doanh nghiệp ngành xi măng Việt Nam (bao gồm cả các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Công nghiệp Xi măng Việt Nam - VICEM chưa niêm yết và khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài).
  • Cập nhật chuỗi dữ liệu tài chính trong các giai đoạn tiếp theo để kiểm chứng tính ổn định của các hệ số hồi quy trong mô hình tác động cố định.
  • Nghiên cứu sâu hơn về tác động của các công cụ tài chính phái sinh và quản trị rủi ro tỷ giá đối với các khoản nợ vay ngoại tệ của doanh nghiệp xi măng.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Có thể sử dụng Chương 1 và phần phương pháp nghiên cứu như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về khung đánh giá hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp và phương pháp kết hợp định tính - định lượng (mô hình Fixed Effects trên EVIEWS và hệ thống Dupont).
• Hội đồng quản trị, Ban Tổng giám đốc, Giám đốc tài chính (CFO), Kế toán trưởng các doanh nghiệp ngành xi măng và vật liệu xây dựng: Tham khảo trực tiếp Chương 2 và Chương 3 để nhận diện điểm nghẽn trong quản trị vốn lưu động, nợ phải thu, tồn kho; áp dụng phương pháp định lượng xác định cấu trúc vốn mục tiêu (bài toán HT1) và mô hình tồn quỹ Miller-Orr (bài toán Xi măng Thái Bình).
• Các cơ quan quản lý nhà nước, Hiệp hội Vật liệu Xây dựng Việt Nam (VNCA), cơ quan quản lý thị trường chứng khoán (SSC, HNX, HOSE): Có thêm căn cứ thực tiễn để đánh giá sức khỏe tài chính của các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nền tảng, từ đó hoàn thiện các chính sách quy hoạch ngành và quy định về minh bạch thông tin tài chính doanh nghiệp niêm yết.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định mục tiêu bao trùm của quản trị tài chính doanh nghiệp là gì và gồm những hoạt động tác nghiệp nào?

Theo luận án, mục tiêu bao trùm của quản trị tài chính doanh nghiệp là tối đa hóa giá trị tài sản của chủ sở hữu (thể hiện qua việc tối đa hóa giá trị cổ phiếu đối với công ty cổ phần). Xét trên góc độ tác nghiệp, quản trị tài chính bao gồm 4 hoạt động cơ bản: (1) Quản trị đầu tư vốn; (2) Quản trị huy động vốn; (3) Quản trị sử dụng vốn; và (4) Quản trị phân phối lợi nhuận.

2. Mẫu nghiên cứu thực nghiệm của luận án bao gồm bao nhiêu doanh nghiệp và được thu thập trong giai đoạn nào?

Mẫu nghiên cứu thực nghiệm của luận án bao gồm 12 doanh nghiệp niêm yết có hoạt động sản xuất xi măng (cả sản xuất khép kín và trạm nghiền gia công) trên hai sàn HNX và HOSE, với dữ liệu tài chính được thu thập và phân tích trong giai đoạn 6 năm, từ năm 2011 đến năm 2016.

3. Luận án sử dụng mô hình kinh tế lượng nào để đánh giá tác động của các nhân tố quản trị đến hiệu quả sinh lời?

Luận án sử dụng phương pháp mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM) trên phần mềm EVIEWS 6.1 dựa trên dữ liệu bảng (panel data) của 12 doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng giai đoạn 2011–2016 để đánh giá định lượng mức độ tác động của các chỉ tiêu hiệu quả quản trị tài chính thành phần đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).

4. Những trường hợp doanh nghiệp cụ thể nào được luận án ứng dụng mô hình định lượng tính toán giải pháp thực nghiệm trong Chương 3?

Trong Chương 3, luận án đã ứng dụng mô hình CAPM kết hợp cấu trúc vốn tối ưu WACC để tính toán thực nghiệm cho Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 (HT1) năm 2016; đồng thời ứng dụng mô hình Miller-Orr để xác định mức ngân quỹ tối ưu và tái lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho Công ty Cổ phần Xi măng Thái Bình giai đoạn 2011–2016.

5. Tác giả đề xuất giải pháp trọng tâm nào về mặt tổ chức bộ máy quản lý tài chính tại doanh nghiệp?

Tác giả đề xuất tái cơ cấu bộ máy quản lý theo hướng tách biệt giữa công tác kế toán và công tác quản trị tài chính; chính thức xác lập và bổ nhiệm vị trí Giám đốc tài chính (CFO) trong cơ cấu tổ chức để phụ trách chuyên sâu việc lập kế hoạch tài chính chiến lược, quản trị cấu trúc vốn, quản trị rủi ro dòng tiền và hỗ trợ Ban Tổng giám đốc ra các quyết định đầu tư tối ưu.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Thị Nhung đã giải quyết một cách có hệ thống cả về mặt lý luận và thực tiễn vấn đề nâng cao hiệu quả quản trị tài chính của các doanh nghiệp niêm yết ngành xi măng tại Việt Nam. Thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa phân tích định tính (phỏng vấn sâu, quan sát thực địa) và định lượng (mô hình tác động cố định FEM trên dữ liệu bảng giai đoạn 2011–2016), công trình đã chỉ rõ thực trạng hiệu quả sinh lời thấp, gánh nặng nợ vay và những bất cập trong quản trị vốn lưu động của nhóm doanh nghiệp này. Các giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ và có giá trị ứng dụng cao, bao gồm cả các mô hình kỹ thuật tài chính cụ thể (CAPM, WACC, Miller-Orr) và giải pháp tái cấu trúc bộ máy tổ chức với vị trí Giám đốc tài chính (CFO), góp phần thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng bền vững và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp cho các công ty xi măng niêm yết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1. Tài chính doanh nghiệp Trong nền kinh tế, doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Dựa vào lĩnh vực hoạt động kinh doanh có thể chia doanh nghiệp ra làm hai loại: Doanh nghiệp tài chính và doanh nghiệp phi tài chính.

Doanh nghiệp tài chính là loại doanh nghiệp hoạt động kinh doanh chủ yếu trong lĩnh vực tài chính, thực hiện cung cấp các dịch vụ tài chính. Doanh nghiệp phi tài chính là loại doanh nghiệp hoạt động kinh doanh chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất, thương mại, thực hiện sản xuất, cung ứng các loại sản phẩm hay dịch vụ phi tài chính. Mặc dù hoạt động trong các lĩnh vực kinh doanh khác nhau nhưng xét về mặt kinh tế, quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là quá trình kết hợp các yếu tố đầu vào để tạo ra yếu tố đầu ra là hàng hóa hay dịch vụ và thông qua thị trường tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ đó để thu lợi nhuận. Trong nền kinh tế thị trường, để có các yếu tố đầu vào đòi hỏi bất kỳ doanh nghiệp nào dù là doanh nghiệp tài chính hay doanh nghiệp phi tài chính đều phải có một nguồn lực tài chính nhất định để thực hiện mục tiêu kinh doanh.

Với từng loại hình pháp lý tổ chức, doanh nghiệp có phương thức tạo lập nguồn lực tài chính ban đầu. Từ nguồn tài chính đó, doanh nghiệp hình thành nên các yếu tố đầu vào, chẳng hạn như đối với doanh nghiệp sản xuất thực hiện mua sắm máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, thuê nhân công,… và tiếp đó là tiến hành sản xuất. Sau khi sản xuất xong, doanh nghiệp thực hiện bán hàng hóa và thu được tiền bán hàng. Với số tiền bán hàng, doanh nghiệp sử dụng để bù đắp các khoản chi phí vật chất đã tiêu hao, trả tiền công cho người lao động, bù đắp các khoản chi phí khác, nộp thuế thu nhập cho Nhà nước và phần còn lại là LNST.

Doanh nghiệp thực hiện phân phối số LNST này và tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo. Đối với doanh nghiệp tài chính nhìn chung quá trình kinh doanh diễn ra đơn giản hơn. Như vậy, quá trình hoạt động của doanh nghiệp cũng là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng nguồn lực tài chính và hợp thành hoạt động tài chính doanh nghiệp. Trong quá trình đó, làm phát sinh và tạo ra sự vận động của các dòng tiền bao hàm dòng tiền vào, dòng tiền ra gắn liền với hoạt động đầu tư và hoạt động kinh doanh thường xuyên của doanh nghiệp.

13 Như vậy, từ những vấn đề nêu trên, luận án đồng nhất quan điểm cho rằng: “Tài chính doanh nghiệp là phương thức huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính của các doanh nghiệp nhằm đạt được những mục tiêu trong hoạt động kinh doanh” [22]. Quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị (management): Một cách chung nhất, có thể hiểu quản trị là sự tác động có tổ chức của một chủ thể quản trị lên đối tượng bị quản trị nhằm đạt được mục tiêu chung của tổ chức. Trong đó: Xem xét trên góc độ chức năng, có thể hiểu quản trị chính là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều hành, kiểm tra và điều chỉnh đối tượng bị quản trị nhằm đạt được mục tiêu mà tổ chức đặt ra.

Đây là những công việc phải thực hiện đối với mọi nhà quản trị, không phân biệt cấp bậc, ngành nghề, quy mô lớn nhỏ của tổ chức và môi trường xã hội. Xem xét trên góc độ tác nghiệp, quản trị thực chất là những hoạt động hay những loại công việc cụ thể mà chủ thể quản trị thực hiện đối với đối tượng bị quản trị trong môi trường luôn biến động nhằm đạt được mục đích trong quá trình quản trị. Dù xem xét trên góc độ chức năng hay góc độ tác nghiệp, quản trị luôn bao gồm các yếu tố sau: Một là, chủ thể quản trị và đối tượng bị quản trị, trong đó, chủ thể quản trị là tác nhân tạo ra tác động quản trị, và đối tượng bị quản trị phải tiếp nhận và thực hiện tác động quản trị. Tác động có thể chỉ một lần và cũng có thể nhiều lần.

Hai là, có mục tiêu đặt ra cho chủ thể quản trị và đối tượng bị quản trị. Mục tiêu này là căn cứ chủ yếu tạo ra tác động. Sự tác động của chủ thể quản trị lên đối tượng bị quản trị được thực hiện trong một môi trường luôn luôn biến động. Chủ thể quản trị có thể là một người hoặc nhiều người (nhà quản trị).

Còn đối tượng bị quản trị có thể là người (một hoặc nhiều người), hoặc giới vô sinh (máy móc, thiết bị, đất đai, nhà xưởng,…), hoặc giới sinh vật (vật nuôi, cây trồng,…). Qua phân tích khái niệm quản trị và tìm hiểu các hoạt động tài chính doanh nghiệp, luận án cho rằng, QTTC doanh nghiệp là một bộ phận quan trọng của quản trị doanh nghiệp nhằm đạt tới mục tiêu của doanh nghiệp đề ra. Xét trên góc độ chức năng, quản trị tài chính doanh nghiệp là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều hành, kiểm tra và điều chỉnh của các nhà quản trị đối với việc huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính của doanh nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp. Xét trên góc độ tác nghiệp, quản trị tài chính doanh nghiệp là quá trình thực hiện các hoạt động của nhà quản trị liên quan đến quản trị đầu tư vốn, quản trị huy động 14 vốn, quản trị sử dụng vốn và quản trị phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu mà doanh nghiệp đặt ra.

Như vậy, trên góc độ tác nghiệp, QTTC doanh nghiệp bao gồm các hoạt động được diễn ra trên cơ sở các quyết định chủ quan của nhà quản trị. Vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp là một bộ phận, là nội dung quan trọng hàng đầu của quản trị doanh nghiệp, nó có quan hệ chặt chẽ và ảnh hưởng tới tất cả các mặt hoạt động của doanh nghiệp. Hầu hết các quyết định quản trị doanh nghiệp đều dựa trên cơ sở những kết quả rút ra từ việc đánh giá về mặt tài chính của hoạt động QTTC doanh nghiệp. Điều này xuất phát từ vai trò của công tác QTTC đối với doanh nghiệp.

Vai trò của QTTC doanh nghiệp đối với hoạt động của doanh nghiệp được thể hiện qua các mặt chủ yếu sau: Thứ nhất: Huy động vốn đảm bảo cho các hoạt động của doanh nghiệp diễn ra bình thường và liên tục. Vốn tiền tệ là tiền đề cho các hoạt động của doanh nghiệp. Trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, thường xuyên nảy sinh các nhu cầu về vốn ngắn hạn và vốn dài hạn cho hoạt động kinh doanh thường xuyên, cũng như cho đầu tư phát triển của doanh nghiệp. Việc thiếu vốn sẽ khiến cho các hoạt động của doanh nghiệp gặp khó khăn hoặc không triển khai được.

Do vậy, việc đảm bảo cho các hoạt động của doanh nghiệp được tiến hành bình thường, liên tục phụ thuộc rất lớn vào việc quản trị huy động vốn. Sự thành công hay thất bại trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp một phần lớn được quyết định bởi chính sách huy động vốn của doanh nghiệp. Thứ hai: Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm, hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Trên cơ sở cân nhắc, so sánh giữa TSSL, chi phí huy động vốn và mức độ rủi ro của dự án đầu tư,… nhà QTTC doanh nghiệp lựa chọn các dự án đầu tư tối ưu, từ đó tạo tiền đề cho việc sử dụng vốn tiết kiệm và đạt hiệu quả cao.

Doanh nghiệp tổ chức huy động vốn kịp thời, đầy đủ sẽ nắm bắt được cơ hội kinh doanh giúp tăng doanh thu và lợi nhuận doanh nghiệp. Đồng thời, việc lựa chọn các hình thức và phương pháp huy động vốn thích hợp, đảm bảo cơ cấu vốn hợp lý có thể giúp doanh nghiệp giảm bớt chi phí sử dụng vốn, góp phần tăng lợi nhuận của doanh nghiệp. Sử dụng đòn bẩy kinh doanh và đòn bẩy tài chính hợp lý là yếu tố gia tăng đáng kể tỷ suất lợi nhuận VCSH. Mặt khác, với việc huy động tối đa số vốn hiện có vào hoạt động kinh doanh có thể giúp doanh nghiệp tránh được thiệt hại do ứ đọng vốn, tăng vòng quay tài sản, 15 giảm được số vốn vay, từ đó, giảm được tiền trả lãi vay và góp phần tăng LNST của doanh nghiệp.

Thứ ba: Kiểm tra, giám sát một cách toàn diện các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chức năng kiểm tra là một trong hai chức năng khách quan của hoạt động tài chính nói chung và hoạt động QTTC doanh nghiệp nói riêng. Kiểm tra tài chính là kiểm tra quá trình phân bổ các nguồn lực tài chính, nhằm đảm bảo cho quá trình phân bổ các nguồn lực tài chính diễn ra đúng với các yêu cầu của các quy luật kinh tế khách quan. Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng là quá trình vận động, chuyển hóa hình thái của vốn tiền tệ.

Vì vậy, qua việc xem xét tình hình thu, chi tiền tệ hàng ngày, đồng thời thông qua việc phân tích, đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp và thực hiện các chỉ tiêu tài chính, các nhà QTTC có thể kiểm soát kịp thời và toàn diện các mặt hoạt động của doanh nghiệp. Từ đó chỉ ra những tồn tại và những tiềm năng chưa được khai thác để đưa ra các quyết định phù hợp, điều chỉnh các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu để ra của doanh nghiệp. Mục tiêu của quản trị tài chính doanh nghiệp Doanh nghiệp có nhiều mục tiêu khác nhau được đề ra trong quá trình hoạt động kinh doanh, nhưng dưới góc độ QTTC doanh nghiệp, mục tiêu bao trùm là tối đa hóa giá trị tài sản của chủ sở hữu. Mặc dù hiện nay có nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau, kéo theo sẽ xuất hiện các chủ sở hữu doanh nghiệp khác nhau, nhưng tối đa hóa giá trị tài sản cho chủ sở hữu là mục tiêu chung của bất kỳ loại hình doanh nghiệp nào.

Do vậy, các quyết định của nhà QTTC phải nhằm vào mục tiêu gia tăng giá trị tài sản cho chủ sở hữu.