Đặt vấn đề: Điều kiện lao động của nhân viên y tế, đặc biệt trong các bệnh viện, tồn tại nhiều yểu tố tác hại ảnh hưởng đến cả thể chất và tinh thân của người lao động. Trong đó, vấn đề căng thẳng là yếu tố tiền đề dẫn đén mệt mỏi, suy kiệt về thể chất, mát tập trung về tinh thần dễ dãn đến tai nạn lao động ở nhân viên y tể. Các nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh ngành y là một trong những nghề dịch vụ có tỷ lệ căng thẳng cao. Do đặc thù công việc, tỷ lệ căng thắng hoặc căng thắng liên quan đến nghề nghiệp trong điều dưỡng ngày càng tăng cao và cao hon hẳn các cán bộ y tế khác.
Tuy nhiên, các giải pháp liên quan đến phòng chống và giảm thiểu căng thang ở đối tượng này hiện chưa dược chú trọng. Do đó, một vấn đe đặt ra là cần có các biện pháp để phòng chổng và giảm thiểu căng thằng cho điều dưỡng trong các bệnh viện. Mục tiêu: Mô tả thực trạng và các yếu tổ nguy cơ gây căng thẳng nghề nghiệp trong điều dưỡng trên thế giới và tại Việt Nam; Mô tả và phân tích các các giải pháp phòng chổng, giảm thiểu căng thang nghề nghiệp cho điểu dưỡng trên thế giới và tại Việt Nam. Phương pháp: Thu thập, rà soát, tổng hợp và phân tích các tài liệu (cả tiếng Anh và tiếng Việt) từ các báo cáo nghiên cứu, bài báo, sách.
được công bô/xuât bản bởi các tổ chửc/trang web, tạp chí khoa học dáng tin cậy trong và ngoài nước, ưu tiên các tài liệu có toàn vãn và xuất bản trong 10 năm trở lại đây. Ket quả: Do đặc thù công việc, tỷ lệ căng thăng hoặc câng thắng liên quan đên nghề nghiệp trong diều dưỡng ngày càng tăng cao và cao hơn han các cán bộ y tế khác. Điều kiện lao dộng của nhân viên y tế, đặc biệt trong các bệnh viện, tổn tại nhiều yếu tố tác hại ảnh hưởng đến cả thể chất và tinh thần của người lao động. Môi trường bệnh viện tồn tại nhiều yếu tố nghề nghiệp gây căng thẳng cho điều dưỡng như các yếu tổ về nội dung và áp lực công việc, môi trường làm việc, các moi quan hệ trong công việc, việc tổ chức công việc và động viên khuyến khích, phát triển nghề nghiệp cho điểu dưỡng.
Căng thắng có the gây nhiều tác động xẩu cho bản vì thân, đồng thời cũng gây những bất lợi cho những người xung quanh và xã hội. Các tài liệu tổng quan đã cho thấy có nhiều biện pháp giảm thiểu căng thẳng cho điều dưỡng, tập trung vào 2 nhóm chính là cải thiện điều kiện lao động và tăng cường khả năng ứng phỏ/quản lý căng thăng của cả nhân điêu dưỡng. Tại Việt Nam đã có một số giải pháp mang tính hệ thống nhằm giảm bớt khối lượng công việc của cán bộ y tể nói chung và cán bộ điều dưỡng nói riêng như giảm quá tải bệnh viện, xây dựng các bệnh viện vệ tinh, đoi mới phong cách, thái độ phục vụ của CBYT. Tuy nhiên, các giải pháp còn chưa chú trọng đến tăng cường năng lực ứng phó cho điều dưỡng, các giải pháp cũng mang tính cục bộ tại một sô thành phô lớn, chưa kèm theo các hoạt động hiệu quả để thay đổi thói quen sừ dụng dịch vụ y tế của người dân.
Khuyển nghị: Đối với các bệnh viện cần có các giải pháp thiết thực và hiệu quả cho từng đon vị mình để giảm tải áp lực công việc của điều dưỡng, cải thiện môi trường làm việc, tổ chức công việc hợp lý, đồng thời cải thiện các mổi quan hệ cho điều dưỡng. Bên cạnh đó là động viên khuyến khích, phát triển nghề nghiệp cho điều dưỡng. Đối với cá nhân điều dưỡng, mỗi người nên có kế hoạch cho mình nhằm ứng phó với căng thẳng, tìm cách giải tòa cãng thẳng phù hợp và hiệu quả, tạo môi trường thích nghi và đề kháng câng thẳng. Từ khóa: Căng thẩng nghề nghiệp, căng thẳng nghề nghiệp ở điều dưỡng, giảm thiêu câng thăng ở điều dưỡng, đôi phó với cáng thang ở điều dưỡng, biện pháp giảm thiểu căng thẳng ờ điều dưỡng, occupational stress, occupational stress in nurses, reduce stress in nurses, stress coping in nurses, stress reduction intervention for nurses.
1 ĐẶT VÁN ĐÈ Với sự phát triển mạnh mẽ của xã hội, áp lực cuộc sống cũng ngày càng tăng cao, các vẩn đề về sức khỏe tâm thần nổi lên ngày càng nhiều. Theo tổ chức y tế thế giới (WHO), ngày nay có tới 25% dân sô có các vân đê liên quan đên sửc khỏe tâm thần (SKTT). Dự đoán đến năm 2020, các vấn đề SKTT sẽ là gánh nặng bệnh tật lớn thứ hai toàn cầu, chỉ đứng sau bệnh tim mạch [19]. Tổ chức lao động quốc tể (ILO) cho biết khoảng 20% người lao động trên thế giới bị căng thẳng trong công việc, và tỷ lệ này đang không ngừng gia tăng 18], [ 11 ].
Tại Việt Nam, trong những năm qua, do chính sách mở cửa và cải cách ngành y tế, dịch vụ y tế ngày càng phát triển. Thực tế cho thấy, nhiều bệnh viện, chủ yếu là bệnh viện công lập, đang phải chịu áp lực lớn từ việc quá tải bệnh viện. Tuy nhiên, điều kiện lao động cùa nhân viên y tế, đặc biệt trong các bệnh viện, tồn tại nhiều yếu tố tác hại như các yếu tố vật lý, hóa chat, vi sinh vật gây bệnh. Bên cạnh đó, những vấn đề về làm việc ca kíp, khối lượng và cường độ công việc lớn, áp lực cao,.
ảnh hưởng đến cả thể chất và tinh thần của người lao động. Trong đó, vấn đề căng thẳng là yéu tố tiền đề dẫn đến mệt mỏi, suy kiệt về the chất, mất tập trung về tinh thần dễ dẫn đến tai nạn lao động ở nhân viên y tế. Điều dưỡng là người phải đối mặt với nhiều tình huống nguy hiểm mỗi ngày. Đồng thời, điều dưỡng thường làm việc nhiều hom một khối lượng công việc nhất định, và liên tục chịu sự căng thăng cảm xúc, sự mệt mỏi vê thê chât và tinh thân [29].
Các nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh mức dộ căng thăng nghề nghiệp cao của điều dưỡng là một vấn đề toàn cầu và điều duỡng là một trong nhũng nghề dịch vụ có tỷ lệ căng thẳng cao hom hẳn so với các cán bộ y tế khác [25]. [34], [37], [38], [39], [46], [57], Do đặc thù công việc, tỷ lệ căng thẳng hoặc căng thẳng liên quan đến nghề nghiệp trong diều dưỡng ngày càng tăng cao. Trong khi đó, các chc dộ đãi ngộ còn hạn chế, nguy cơ tai nạn lao động, bệnh truyền nhiễm nghề nghiệp gia tăng và áp lực từ phía người nhà bệnh nhân cũng như dư luận xã hội trước những sự kiện y tế 2 trong vài năm gần đây đặt người điều dương trước nguy cơ cao bị căng thẳng tâm lý [6]. Điều dưỡng được công nhận là một nghề nghiệp căng thẳng, nguyên nhân và các tác động tiêu cực của mức độ căng thẳng cao đã được nghiên cứu rộng rãi.
Tuy nhiên, các giải pháp liên quan đến quản lý và giảm thiểu căng thẳng ở đổi tượng này hiện ít được chú ý. Neu căng thẳng là không thể tránh được trong môi trường y tế, vậy thì điều dưỡng cần được hỗ trợ với việc phát triển các biện pháp quản lý căng thẳng, các chiến lược đối phó, giảm thiểu căng thẳng để cải thiện cuộc sổng của họ cả trong vả ngoài nơi làm việc. Do đó, một van đê đặt ra là cần có các biện pháp để phòng chống và giảm thiểu căng thằng hiệu quả cho điều dưỡng trong các bệnh viện. Tại Việt Nam, hiện nay chưa có nhiều nghiên cứu về chủ đề căng thẳng của người lao động, kỹ năng ứng phó với tình trạng này chưa được quan tâm và đầu tư thỏa đáng.
Hiện mới có rải rác một vài nghiên cứu quy mô nhỏ lẻ về vấn đề căng thẳng, lo âu nghề nghiệp trong nhân viên y tể mà chưa có nghiên cứu tổng quan về các biện pháp giảm thiểu căng thằng cho điều dưỡng. Vì vậy sự hiểu biết về các biện pháp giảm thiểu căng thẳng trong đối tượng này còn hạn chế. Trước tình hình đó, “Tong quan thực trạng căng thang nghề nghiệp ỏ' điều dường rà các giải pháp phòng chống, giảm thiểu căng thẳng nghề nghiệp cho điều dưỡng trên thể giới và tại Việt Nam" được thực hiện nhằm cung cấp thêm thông tin về thực trạng căng thang ở điều dưỡng, góp phần mô tả bức tranh về sức khỏe tâm thần trong cán bộ ngành y tể; đồng thời, mô tả các biện pháp phòng chống và giảm thiểu căng thăng nghê nghiệp cho điêu duỡng tại bệnh viện trên thế giới và tại Việt Nam, từ dó đề xuất định hướng áp dụng các biện pháp giảm thiều căng thẳng nghề nghiệp cho điều dưỡng ở Việt Nam. Mô tả thực trạng và các yểu tố nguy cơ gây căng thẳng nghề nghiệp trong điêu dưỡng trên thê giới và tại Việt Nam.
Mô tả và phân tích các giải pháp phòng chống, giảm thiểu căng thẳng nghề nghiệp cho điều dưỡng trên the giới và tại Việt Nam. 4 PHƯƠNG PHÁP THU THẬP THÔNG TIN 1. Nguồn thu thập thông tin chính 1. Thư viện chuyên ngành - Thư viện: Đại học Y tê công cộng, Đại học Y Hà Nội.
Cơ sỏ'dữ liệu trực tuyến - Cổng thông tin điện tử: Bộ Y tế, Viện Sức khỏe Nghe nghiệp và Môi trường,. Từ khóa: Căng thẳng nghề nghiệp, căng thẳng nghề nghiệp ở điêu dưỡng, giảm thiêu căng thăng ở điêu dưỡng, đối phó với càng thang ở điều dưỡng, biện pháp giảm thiểu căng thẳng ở điều dưỡng. - Các cơ sở dữ liệu: ScienceDirect (http://www.com/), Tổ chức Y tể Thể giới (WHO) (http://www.int/en/), Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) (http://www. Từ khóa: Occupational stress, occupational stress in nurses, reduce stress in nurses, stress coping in nurses, stress reduction intervention for nurses.
Tiêu chuân lựa chọn tài liệu về nội dung: Các tài liệu có đề cập đến các nội dung liên quan đến thực trạng căng thẳng nghề nghiệp ở điều dưỡng trong và ngoài nước, các yếu tổ nguy cơ và các giải pháp quản lý, giảm thiểu căng thẳng nghề nghiệp ở điều dưỡng. vể loại tài liệu: Các báo cảo thống kê, bài báo chuyên ngành, công trình nghiên cửu khoa học, bài viet tong quan, sách liên quan đen nội dung, ưu tiên các tài liệu dưới dạng toàn vãn. về nguồn tài liệu: Chỉ sử dụng các tài liệu có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy như báo cảo của các tổ chức có uy tín (Đại học Y tể công cộng, các Viện nghiên cứu, các Cục, BYT, WHO.), bài báo đăng trên các tạp chí chuyên ngành, nghiên cứu của các cá nhân/tổ chức đã công bố/xuất bản. Vé ngôn ngữ: Tiêng Việt và tiểng Anh.