Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ QUẢ LÝ DỰ Á ĐẦU TƯ XÂY DỰ G VÀ LÝ LUẬ QUẢ LÝ CHI PHÍ TRO G THA H TOÁ QUYẾT TOÁ CÁC DỰ Á HOÀ THÀ H 1. Tổng quan về quản lý dự án đầu tư xây dựng 1. Khái niệm về quản lý dự án đầu tư Khái niệm về dự án đầu tư Dự án đầu tư được nhìn vào nhiều góc độ Xét về mặt hình thức: Dự án đầu tư là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động, chi phí theo một kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai.
Xét về mặt nội dung: Dự án đầu tư là tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau được kế hoạch hóa nhằm đạt được mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng nguồn lực xác định. Xét về góc độ quản lý: dự án đầu tư là một công cụ quản lý việc sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra các kết quả tài chính, kinh tế, xã hội, trong một thời gian dài. Dự án là một chuỗi hoạt động có liên kết được tạo ra nhằm đạt kết quả nhất định trong phạm vi ngân sách và thời gian xác định. Theo quy định tại Khoản 4, Điều 3, Luật đầu tư năm 2020 thì dự án đầu tư là tập hợp đề xuất bỏ vốn trung hạn hoặc dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định.
Căn cứ vào dự án đầu tư, chúng ta biết được thông tin về nhà đầu tư, các dự định, dự án mà nhà đầu tư sẽ tiến hành, các phương thức đầu tư, địa bàn khu vực, lĩnh vực đầu tư, trên cơ sở đó đánh giá được tổng quan vĩ mô về nền kinh tế- xã hội. SVTH: Trần Thị ăm 4 Khóa luận tốt nghiệp Th.S Lê gọc Liêm Dự án đầu tư là căn cứ quan trọng để cơ quan nhà nước có thNm quyền cấp phép đầu tư. Đồng thời dự án đầu tư là căn cứ để nhà đầu tư triển khai hoạt động đầu tư và đánh giá hiệu quả của dự án. Khái niệm dự án đầu tư xây dựng Luật doanh nghiệp 2014 đã quy định cụ thể về định nghĩa về dự án đầu tư xây dựng: “ Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phNm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định.
Ở giai đoạn chuNn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc báo cáo kinh tê - kỹ thuật đầu tư xây dựng. N hư vậy, dự án đầu tư xây dựng là tập hợp tất cả các đề xuất, kiến nghị có tiềm năng và tiến hành đầu tư vốn vào các dự án xây dựng để tiến hành sửa chữa, cải tạo. nhằm mục đích cuối cùng là lợi nhuận hoặc phi lợi nhuận 1. Đặc điểm về dự án đầu tư xây dựng DAĐTXD có mục tiêu rõ ràng, bao gồm mục tiêu về chức năng của dự án như công suất, chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và mục tiêu ràng buộc như thời hạn hoàn thành, chi phí, chất lượng.
- DAĐTXD được xây dựng và sử dụng tại chỗ, có tính duy nhất, sản phNm của DAĐTXD là công trình xây dựng mang tính đơn chiếc, duy nhất và không phải là sản phNm của một quá trình sản xuất liên tục, hàng loạt. - DAĐTXD luôn bị ràng buộc bởi các nguồn lực là thời gian thực hiện, tiền vốn, vật tư thiết bị, nhân lực, công nghệ, kỹ thuật,. - DAĐTXD có môi trường bất định và tiềm Nn rủi ro cao do thường yêu cầu một lượng vốn đầu tư lớn, thời gian thực hiện dài. Trong thời gian này các yếu tố kinh tế, chính trị và của tự nhiên biến động sẽ gây nên những thất thoát, lãng phí, gọi chung là những tổn thất mà nhà đầu tư không lường trước được hết khi lập dự án.
Chịu tác động từ nhiều yếu tố khách quan khác nhau mà con người không thể làm chủ được như SVTH: Trần Thị ăm 5 Khóa luận tốt nghiệp Th.S Lê gọc Liêm nắng, mưa, bão…. Vì vậy, điều kiện sản xuất xây dựng thiếu tính ổn định, luôn luôn biến động và thường bị gián đoạn. Sự thay đổi cơ chế chính sách của nhà nước như thay đổi chính sách thuế, thay đổi nguồn nhiên liệu, nhu cầu sử dụng cũng có thể gây nên thiệt hại cho hoạt động đầu tư - Sản phNm của DAĐTXD thường có kích thước lớn, trọng lượng lớn. Số lượng, chủng loại vật tư, thiết bị xe máy thi công và lao động phục vụ cho mỗi công trình cũng rất khác nhau, lại luôn thay đổi theo tiến độ thi công.
Bởi vậy giá thành sản phNm rất phức tạp, thường xuyên đổi theo từng khu vực, từng thời kỳ. - DAĐTXD có tham gia của nhiều chủ thể, đó là chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, đơn vị thi công, đơn vị giám sát, nhà cung ứng,., Các chủ thể này có lợi ích khác nhau, quan hệ giữa họ thường mang tính đối tác, dễ xảy ra xung đột quyền lợi giữa các chủ thể do môi trường làm việc của DAĐTXD mang tính đa phương. -DAĐTXD liên quan đến nhiều cảnh quan và môi trường tự nhiên, do đó liên quan đến lợi ích của cộng đồng, nhất là đến dân cư của địa phương nơi đặt công trình.3 Phân loại dự án đầu tư xây dựng Việc phân loại các DAĐT là để thuận tiện cho việc theo dõi, quản lý và đề ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động đầu tư. DAĐT được phân theo các tiêu thức khác nhau như: - Cơ cấu tái sản xuất: DAĐT được phân thành DAĐT theo chiều rộng và DAĐT theo chiều sâu - Lĩnh vực hoạt động trong xã hội: DAĐT có thể phân chia thành DAĐT phát triển sản xuất kinh doanh, DAĐT phát triển khoa học kỹ thuật, DAĐT phát triển cơ sở hạ tầng.
- Thời gian thực hiện và phát huy tác dụng để thu hồi đủ vốn bỏ ra, có thể phân chia các DAĐT thành DAĐT ngắn hạn và DAĐT dài hạn SVTH: Trần Thị ăm 6 Khóa luận tốt nghiệp Th.S Lê gọc Liêm -Sự phân cấp QLDA: Tùy theo tầm quan trọng và quy mô của dự án, DAĐT được chia thành 4 nhóm: dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B, dự án nhóm C - N guồn vốn thực hiện DAĐT có thể phân chia thành DAĐT bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, DAĐT bằng nguồn vốn tín dụng đầu tư và phát triển của nhà nước, vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh, DAĐT bằng nguồn vốn huy động của doanh nghiệp và nguồn vốn khác, DAĐT bằng nguồn vốn hỗn hợp Theo DAĐTXD được phân loại cụ thể theo Điều 5 N ghị định 15/2021/N Đ-CP [1] như sau: - Theo công năng phục vụ của dự án, tính chất chuyên ngành, mục đích quản lý của công trình thuộc dự án, DAĐTXD được phận loại theo quy định tại phụ lục IX N ghị định này. -Theo nguồn vốn sử dụng, hình thức đầu tư, dự án đầu tư xây dựng được phân loại gồm: + Dự án sử dụng vốn đầu tư công + Dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công + Dự án PPP và dự án sử dụng vốn khác + DAĐTXD sử dụng vốn hỗn hợp gồm nhiều nguồn vốn nêu trên được phân loại để quản lý theo quy định N ghị định tại N ghị định như sau: Dự án sử dụng vốn hỗn hợp có tham gia của vốn đầu tư công được quản lý theo quy định của dự án sử dụng vốn đầu tư công, dự án PPP có sử dụng vốn đầu tư công được quản lý theo quy định của pháp luật về PPP Dự án sử dụng vốn hỗn hợp bao gồm vốn nhà nước ngoài đầu tư công lớn hơn 30% hoặc trên 500 tỷ đồng trong tổng mức đầu tư thì được quản lý theo các quy định đối với dự án sử dụng vốn nhà nước nhà nước ngoài đầu tư công, trường hợp còn lại được quản lý theo quy định đối với dự án sử dụng vốn khác. SVTH: Trần Thị ăm 7 Khóa luận tốt nghiệp Th.S Lê gọc Liêm Trừ trường hợp người quyết định đầu tư có yêu cầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng, dự án đầu tư xây dựng công trình chỉ cần yêu cầu lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng gồm: -Dự án đầu tư xây dựng sử dụng có mục đích tôn giáo -Dự án đầu tư xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, nâng cao có tổng mức đầu tư dưới 15 đồng (không bao gồm tiền sử dụng đất) -Dự án đầu tư xây dựng có nội dung chủ yếu là mua sắm hàng hóa, cung cấp dịch vụ, lắp đặt thiết bị công trình hoặc dự án sửa chữa, cải tạo không ảnh hưởng đến an toàn chịu lực công trình có giá trị chi phí phần xây dựng dưới 19% tổng mức đầu tư và không quá 5 tỷ đồng (trừ dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư). -N hư vậy, DAĐTXD cũng được phân loại theo các tiêu thức của phân loại dự án nói trên, cụ thể là theo sự phân cấp của QLDA và nguồn vốn thực hiện dự án.
Tại Việt N am hiện nay, đối với các dự án do các doanh nghiệp ngoài nhà nước là chủ đầu tư thường áp dụng cơ cấu hỗn hợp nguồn vốn để thực hiện dự án là vốn tự có, vốn huy động từ khách hàng và vốn vay. Các giai đoạn hình thành của dự án đầu tư xây dựng Dự án đầu tư trải qua 3 giai đoạn là giai đoạn chuNn bị, giai đoạn thực hiện đầu tư và giai đoạn vận hành, khai thác dự án. Trong đó giai đoạn chuNn bị đóng vai trò hết sức quan trọng là tạo tiền đề và quyết định sự thành công hay thất bại ở giai đoạn sau. Thời gian tiến hành giai đoạn thực hiện đầu tư đóng vai trò quan trọng nhất vì đây là thời gian vốn không sinh lời và dự án chịu nhiều rủi ro.
Làm tốt công tác của giai đoạn chuNn bị đầu tư và thực hiện đầu tư sẽ tạo điều kiện cho giai đoạn vận hành, khai thác dự án.