LỜI MỞ ĐẦU Trong thời đại ngày nay, một xã hội, một doanh nghiệp đƣợc coi là phát triển khi lao động có năng suất, có chất lƣợng và đạt hiệu quả cao. Nhƣ vậy, nhìn từ góc độ “Những vấn đề cơ bản trong sản xuất” thì lao động là một những yếu tố rất quan trọng của quá trình sản xuất kinh doanh. Nhất là trong tình hình hiện nay, khi nền kinh tế bắt đầu chuyển sang nền kinh tế lao động tri thức thì lao động có trí tuệ, có kiến thức, có kỹ thuật cao sẽ trở thành nhân tố hàng đầu trong việc tạo ra năng suất cũng nhƣ chất lƣợng lao động. Trong quá trình lao động ngƣời lao động đã hao tốn một lƣợng sức lao động nhất định, do đó muốn quá trình sản xuất kinh doanh đƣợc diễn ra liên tục thì ngƣời lao động phải đƣợc tái sản xuất sức lao động.
Trên cơ sở tính toán sức lao động của ngƣời lao động bỏ ra với số lƣợng sản phẩm tạo ra cũng nhƣ doanh thu thu đƣợc từ số lƣợng sản phẩm đó, doanh nghiệp trích ra một phẩn để trả cho ngƣời lao động đó chính là tiền công của ngƣời lao động (tiền lƣơng). Tiền lƣơng mà doanh nghiệp trả cho ngƣời lao động đƣợc dùng để bù đắp sức lao động mà ngƣời lao động đã bỏ ra. Xét về mối quan hệ thì lao động và tiền lƣơng có mối quan hệ mật thiết và tác động qua lại với nhau. Nhƣ vậy, trong các chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp, yếu tố con ngƣời luôn đƣợc đặt ở vị trí hàng đầu.
Ngƣời lao động chỉ phát huy hết năng lực và khả năng của mình khi sức lao động mà họ bỏ ra đƣợc đền bù xứng đáng dƣới dạng tiền lƣơng. Gắn liền với lƣơng là các khoản trích theo lƣơng nhƣ Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp, Kinh phí công đoàn. Đây là các quỹ xã hội thể hiện sự quan tâm của toàn xã hội đến ngƣời lao động. Có thể nói rằng, tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng là mối quan tâm của toàn doanh nghiệp và ngƣời lao động.
Chính vì vậy việc hạch toán, phân bổ chính xác tiền lƣơng cùng các khoản trích theo lƣơng vào giá thành sản phẩm sẽ một phần giúp cho doanh nghiệp có sức cạnh tranh trên thị trƣờng nhờ giá cả hợp lý. Qua đó cũng góp phần cho ngƣời lao động thấy quyền và nghĩa vụ của mình trong việc tăng năng suất lao động, từ đó thúc đẩy việc nâng cao chất lƣợng lao động trong doanh nghiệp. Mặt khác việc tính đúng, tính đủ và thanh toán kịp thời tiền lƣơng cho ngƣời lao động cũng là động lực giúp họ hăng say sản xuất và tin tƣởng vào sự phát triển của doanh nghiệp. Là một công ty cổ phần, nên đối với Công ty Cổ phần xây dựng số 9 Hải Phòng việc xây dựng một cơ chế trả lƣơng phù hợp, hạch toán đủ và thanh toán kịp thời nhằm nâng cao đời sống, tạo niềm tin, khuyến khích ngƣời lao động hăng say lao động là một việc rất cần thiết luôn đƣợc đặt ra hàng đầu.
Nhận thức đƣợc vấn đề trên, trong thời gian thực tập tại Công ty Cổ phần xây dựng số 9 Hải Phòng em đã chọn đề tài “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công ty Cổ phần xây dựng số 9 Hải Phòng” để nghiên cứu và viết thành chuyên đề này. Với những hiểu biết còn hạn chế và thời gian thực tập chƣa đủ dài, với sự giúp đỡ của Ban lãnh đạo Công ty, phòng Kế toán tài vụ cũng nhƣ sự hƣớng dẫn nhiệt tình của cô giáo Trƣơng Thị Thuỷ, em hy vọng sẽ nắm bắt đƣợc phần nào về sự hiểu biết đối với lĩnh vực kế toán tiền lƣơng trong Công ty. Chuyên đề gồm 3 chƣơng: Chƣơng I: Cơ sở lý luận chung về kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong doanh nghiệp. Chƣơng II: Thực trạng công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công ty Cổ phần Xây dựng số 9 Hải Phòng.
Chƣơng III: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại Công ty Cổ phần Xây dựng số 9 Hải Phòng. CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Một số vấn đề cơ bản về hạch toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong doanh nghiệp: 1.1 Khái niệm, bản chất, vai trò và chức năng của tiền lƣơng 1.1 Khái niệm, bản chất của tiền lƣơng: Lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con ngƣời nhằm thay đổi những vật thể tự nhiên cho phù hợp với những nhu cầu của con ngƣời. Nói cách khác lao động là sự tiêu dùng sức lao động trong hiện thực. Trong quá trình phát triển của nền sản xuất, vai trò của sự lao động, của nhân tố con ngƣời ngày càng tăng lên.
Sản xuất ra của cải vật chất là hoạt động cơ bản của loài ngƣời, nó không phải là hoạt động nhất thời, đơn nhất mà thƣờng xuyên, liên tục, tức là tái sản xuất. Trong các nội dung của tái sản xuất, tái sản xuất sức lao động là nhân tố chủ yếu và đầu tiên. Sức lao động là yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất và trong quá trình sản xuất nó bị hao mòn, do đó phải đƣợc tái sản xuất để thực hiện quá trình sản xuất tiếp theo. Tái sản xuất sức lao động còn bao hàm việc đào tạo, đổi mới thế hệ lao động cũ bằng thế hệ lao động mới có chất lƣợng cao hơn, phù hợp với trình độ mới của tƣ liệu sản xuất.
Tái sản xuất sức lao động đƣợc thực hiện thông qua tiền lƣơng. Tiền lƣơng (tiền công) là một phạm trù kinh tế gắn liền với lao động, tiền tệ và nền sản xuất hàng hoá. Hay nói cách khác, tiền lƣơng chính là phần thù lao lao động đƣợc biểu hiện bằng tiền mà doanh nghiệp trả cho ngƣời lao động căn cứ vào thời gian, khối lƣợng và chất lƣợng công việc của họ. Trong quan hệ kinh tế tiền lƣơng phản ánh mối quan hệ kinh tế xảy ra giữa ngƣời sử dụng lao động và ngƣời lao động.
Trong quan hệ buôn bán, tiền lƣơng là giá cả của sức lao động. Vai trò của tiền lƣơng đối với nhà quản lý kinh doanh, tiền lƣơng là một trong những đòn bẩy,công cụ kinh tế quan trọng trong công tác quản lý kinh doanh. Đối với doanh nghiệp, tiền lƣơng là một bộ phận cấu thành nên giá trị sản phẩm do ngƣời lao động tạo ra. Tuỳ theo cơ chế quản lý mà tiền lƣơng có thể đƣợc xác định là một bộ phận cấu thành nên chi phí sản xuất kinh doanh cấu thành nên giá trị sản phẩm hay đƣợc xác định là một bộ phận của doanh thu – kết quả tài chính cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp.
Mục đích của các nhà sản xuất là lợi nhuận, còn mục đích của ngƣời cung ứng sức lao động là tiền lƣơng. Do vậy tiền lƣơng không chỉ mang bản chất là chi phí tiền lƣơng mà còn là một bộ phận thu nhập chủ yếu, cơ bản thƣờng xuyên của ngƣời lao động trong doanh nghiệp. Đối với ngƣời lao động, tiền lƣơng nhận đƣợc thoả đáng sẽ là động lực kích thích năng lực sáng tạo để làm tăng năng suất lao động. Nếu năng suất lao động tăng sẽ làm cho lợi nhuận của doanh nghiệp tăng, do đó nguồn phúc lợi của doanh nghiệp mà ngƣời lao động đƣợc nhận lại cũng tăng.
Nó là phần bổ sung thêm cho tiền lƣơng làm tăng thu nhập và lợi ích của ngƣời cung ứng lao động. Mặt khác, khi lợi ích của ngƣời lao động đƣợc đảm bảo bằng các mức lƣơng thoả đáng sẽ tạo ra sự gắn kết cộng đồng giữa những ngƣời lao động với mục tiêu và lợi ích của doanh nghiệp, xoá bỏ ngăn cách giữa chủ doanh nghiệp với ngƣời lao động, làm cho ngƣời lao động có trách nhiệm hơn, tự giác hơn đối với các hoạt động của doanh nghiệp. Một vấn đề khác mà không một doanh nghiệp nào không quan tâm đó là mức lƣơng tối thiểu. Mức lƣơng tối thiểu dùng để đo lƣờng sức lao động thông thƣờng trong điều kiện làm việc bình thƣờng, yêu cầu một kỹ năng đơn giản, với một khung giá các tƣ liệu sinh hoạt hợp lý.
Đây chính là cái “ngƣỡng” cuối cùng cho sự trả lƣơng của tất cả các ngành, các doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn có sức lao động để sản xuất kinh doanh thì phải trả mức lƣơng thấp nhất không thấp hơn mức lƣơng tối thiểu mà Nhà nƣớc quy định. Đồng thời doanh nghiệp phải tính giữa chi phí và doanh thu trong đó tiền lƣơng là một chi phí rất quan trọng ảnh hƣởng tới việc tạo lợi nhuận cao nhất cho doanh nghiệp. Chúng ta cần phân biệt giữa hai khái niệm của tiền lƣơng: - Tiền lƣơng danh nghĩa: là số tiền mà ngƣời sử dụng lao động trả cho ngƣời lao động.
Số tiền này nhiều hay ít phụ thuộc trực tiếp vào năng suất lao động, trình độ, kinh nghiệm làm việc… ngay trong quá trình lao động. - Tiền lƣơng thực tế: đƣợc hiểu là số lƣợng hàng hoá tiêu dùng và số dịch vụ cần thiết mà ngƣời lao động đƣợc hƣởng và có thể mua đƣợc bằng tiền lƣơng thực tế đó.2 Vai trò của tiền lƣơng: Tiền lƣơng có một vai trò rất lớn không chỉ đối với riêng bản thân ngƣời lao động mà còn với cả nền kinh tế đất nƣớc. Vai trò đó đựơc thể hiện ở những điểm sau: Tiền lƣơng luôn gắn liền với ngƣời lao động, là nguồn sống chủ yếu của bản thân ngƣời lao động và gia đình họ, tiền lƣơng kích thích ngƣời lao động nâng cao năng lực làm việc của mình, phát huy mọi khả năng vốn có để tạo ra năng suất lao động, vƣơn tới tầm cao hơn của tài năng, sức lực và sáng tạo góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển. Tiền lƣơng tác động tích cực đến việc quản lý kinh tế, tài chính, quản lý lao động, kích thích sản xuất.