PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của Đề tài Giáo dục là một hoạt động xã hội rộng lớn có liên quan trực tiếp đến lợi ích, nghĩa vụ và quyền lợi của mọi người dân, mọi tổ chức kinh tế xã hội, đồng thời có tác động mạnh mẽ đến quá trình phát triển nhanh hay chậm của một quốc gia. Do vậy bất cứ một quốc gia nào trên thế giới, dù lớn hay nhỏ, dù giàu hay nghèo, dù phát triển hay đang phát triển, bao giờ cũng quan tâm đến giáo dục, trong đó quan trọng là quản lý giáo dục mà trước hết là quản lý nhà nước về giáo dục. Quản lý nhà nước về giáo dục có thể coi là khâu then chốt nhằm đảm bảo sự thắng lợi của mọi hoạt động giáo dục (Trần Khánh Đức, 2010).
Giáo dục chính là nền tảng văn hoá, là cơ sở hình thành nhân cách, phẩm chất và nhận thức của mỗi cá nhân trong xã hội. Chính vì vậy phải đầu tư cho con người ngay từ bậc học mầm non và phổ thông trong đó bậc học trung học phổ thông là giai đoạn nền tảng quan trọng tạo lập cho con người cả về chất và lượng để chuẩn bị lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của đất nước. Những năm qua nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước chi cho giáo dục chiếm tỷ trọng lớn và là một khoản chi quan trọng của ngân sách Nhà nước (NSNN). Tuy nhiên, trong thực tế cho thấy rằng: Mặc dù những khoản chi này rất lớn nhưng vẫn không đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu của ngành giáo dục theo hướng hiện đại.
Chính vì thế, để sự nghiệp giáo dục phát triển, thì bên cạnh các khoản chi NSNN cần phải có những biện pháp mới thu hút thêm nhiều nguồn vốn đầu tư cho giáo dục, đồng thời cũng phải tăng cường công tác quản lý đối với các nguồn vốn này, tránh tình trạng sử dụng lãng phí kém hiệu quả (Bộ Tài chính, 2018). Mặc dù chi ngân sách cho hoạt động giáo dục nói chung, chi ngân sách cho giáo dục THPT trên địa bàn tỉnh Tây Ninh nói riêng đã không ngừng tăng lên theo từng năm. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Tây Ninh còn nhiều hạn chế đặc biệt là vấn đề định mức phân bổ chi ngân sách cho giáo dục vẫn chưa thật sự gắn liền với các tiêu chí đảm bảo chất lượng đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và đầu tư trang bị cơ sở vật chất trường học. Việc bố trí nguồn vốn NSNN cho các lĩnh vực chi còn dàn trải, tính bao cấp chưa được xoá bỏ triệt để, hiệu quả đầu tư còn thấp; việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản và chi tiêu ngân sách 1 Luan van còn nhiều thất thoát, lãng phí; chi tiêu hành chính và chi ngân sách cho lĩnh vực giáo dục chưa đáp ứng được nhu cầu cần thiết (Cấn Quang Tuấn, 2008).
Vì vậy, việc quản lý chi NSNN cho giáo dục như thế nào để đảm bảo đạt được hiệu quả cao nhất, triệt để tiết kiệm, khắc phục tình trạng chi ngoài dự toán, chi vượt dự toán không đúng thẩm quyền, sai quy định của Luật NSNN đang là vấn đề được Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng và quan tâm nhằm mục tiêu đáp ứng được yêu cầu phát triển sự nghiệp giáo dục. Ngành học giáo dục Trung học phổ thông (THPT) ở Tây Ninh đã có những bước phát triển cả về quy mô, nội dung, hình thức góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của Tỉnh. Tuy nhiên, hiện tượng thương mại hoá các hoạt động giáo dục; tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan; cũng như còn nhiều tiêu cực trong hoạt động của công tác quản lý giáo dục đã xảy ra. những bất cập này đã gây ảnh hưởng không nhỏ tới tình hình chung của ngành giáo dục (Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh, 2018).
Vì vậy, công tác quản lý chi ngân sách cho giáo dục là hết sức cần thiết góp phần khắc phục những khó khăn, bất cập của ngành trong giai đoạn hiện nay. Trong điều kiện của Tây Ninh là một tỉnh có nguồn thu ngân sách còn hạn hẹp thì vấn đề quản lý chặt chẽ, tiết kiệm, có hiệu quả các khoản chi ngân sách cho giáo dục lại càng có ý nghĩa quan trọng là yêu cầu cấp bách đặt ra cho địa phương trong thời gian tới (Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh, 2018). Do đó, công tác quản lý chi ngân sách cho sự nghiệp giáo dục tỉnh Tây Ninh cần được quản lý chặt chẽ theo pháp luật, khoa học, phù hợp với điều kiện và khả năng cân đối ngân sách địa phương. Để thực hiện được điều đó thì việc phân tích, đánh giá thực trạng đầu tư, chi ngân sách cho giáo dục phổ thông mà cụ thể giáo dục trung học phổ thông trên cơ sở khoa học thực tiễn là một việc làm rất quan trọng có ý nghĩa to lớn trong phát triển giáo dục, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương.
Xuất phát từ những yêu cầu, hạn chế nêu trên, tác giả chọn vấn đề “Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Tây Ninh” làm luận văn thạc sỹ của mình. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu tổng quát 2 Luan van Phân tích, đánh giá thực trạng của cơ chế chi ngân sách đối với các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Tây Ninh trong những năm qua. Từ đó đề xuất, giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Tây Ninh.
Mục tiêu cụ thể - Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách Nhà nước cho giáo dục đào tạo. - Đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. - Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý chi NSNN tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Câu hỏi nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài đó là đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý chi ngân sách tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, đề tài sẽ phải làm rõ và trả lời được các câu hỏi sau: - Những lý luận cơ bản nào về quản lý chi ngân sách Nhà nước cho giáo dục đào tạo? - Thực trạng công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tây Ninh thời gian qua đã diễn ra như thế nào? - Những giải phải pháp cụ thể nào để hoàn thiện quản lý chi ngân sách Nhà nước tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tây Ninh trong thời gian tới ? 3.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến giáo dục trung học phổng thông, các nguồn tài chính đầu tư cho giáo dục, công tác quản lý sử dụng các nguồn tài chính đó trên địa bàn tỉnh Tây Ninh từ năm 2014 - 2018. 3 Luan van + Về không gian: Nghiên cứu quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục trong phạm vi các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tây Ninh.
+ Về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục tại các trường THPT giai đoạn 2014 - 2018. + Phạm vi nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng quản lý chi NSNN cho giáo dục tỉnh Tây Ninh những năm 2014 - 2018 và định hướng chi NSNN cho sự nghiệp giáo dục đến năm 2025 cùng những giải pháp để đạt được định hướng đó. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4. Dữ liệu dùng cho nghiên cứu Nghiên cứu này sử dụng nhiều nguồn dữ liệu, gồm: - Dữ liệu thứ cấp: Bao gồm dữ liệu từ Niêm giám thống kê, Luật ngân sách, các Nghị định, Quyết định; các Thông tư, Công văn; các Báo cáo, Kế hoạch của Bộ Tài chính, của Ủy ban Nhân dân tỉnh, các số liệu tại Sở Tài chính Tây Ninh, Sở Kế hoạch và Đầu tư và Sở Giáo dục và Đào tạo, Kho bạc Nhà nước Tây Ninh; các tài liệu, sách báo, Tạp chí, Công trình nghiên cứu trong nước đã được công bố.
- Dữ liệu sơ cấp: Các số liệu điều tra khảo sát, thu thập từ các cán bộ lãnh đạo, chuyên viên, kế toán hệ thống KBNN Tây Ninh, Sở Tài chính Tây Ninh và Sở Giáo dục và Đào tạo có am hiểu về quản lý, kiểm soát chi ngân sách nhà nước. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập số liệu + Phương pháp thu thập Đề tài tiến hành thu thập tài liệu là báo cáo quyết toán ngân sách Nhà nước tỉnh Tây Ninh từ năm 2014 đến 2018, trong đó tập trung số liệu tài chính của ngành học trung học phổ thông từ năm 2016-2018. Dự toán chi ngân sách địa phương giai đoạn 2014-2018 theo Quyết định giao dự toán hàng năm của Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh. Kết quả thực hiện dự toán ngân sách của địa phương, ngành, lĩnh vực giai đoạn 2014-2018.
Số liệu theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh Tây Ninh về việc phê chuẩn tổng quyết toán thu NSNN, chi NS địa phương. Số liệu các khoản thu, chi từ các nguồn thu để lại các đơn vị sự nghiệp. 4 Luan van + Phương pháp chuyên gia Tham khảo ý kiến của các chuyên gia tài chính ở Sở Tài chính Tây Ninh và Sở Giáo dục và Đào tạo. + Phương pháp so sánh.
So sánh giữa số thực hiện kỳ này với số thực hiện kỳ trước. So sánh giữa số thực hiện với số kế hoạch (dự toán được duyệt). + Phương pháp phân tích thống kê: để nghiên cứu việc tổng hợp, các số liệu thu thập được. + Phương pháp phân tích tỷ lệ Phương pháp phân tích một cách có hệ thống hàng loạt tỷ lệ theo chuỗi thời gian liên tục hoặc theo từng giai đoạn.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp. Được sử dụng để phân tích đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực của các trường THPT qua các chỉ tiêu về cơ cấu, số lượng, chất lượng nguồn nhân lực, các yếu tố tác động đến phát triển nguồn nhân lực. Việc kết hợp sử dụng nhiều phương pháp để tiếp cận đề tài nghiên cứu sẽ góp phần quan trọng trong nhận thức được thực trạng quản lý chi ngân sách Nhà nước của các trường THPT trên địa bàn tỉnh Tây Ninh.