Chương 1: Cơ sở lý luận về Dịch vụ công trực tuyến trong kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước. Chương 2: Thực trạng Dịch vụ công trực tuyến trong kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Chương 3: Một số biện pháp hoàn thiện Dịch vụ công trực tuyến trong kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước tại Kho bạc Nhà nước trên địa bàn thành phố Hải Phòng. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ CÔNG TRỰC TUYẾN TRONG KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1.
Cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước và kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước NSNN là phạm trù kinh tế và phạm trù lịch sử. Sự hình thành và phát triển của NSNN gắn với sự xuất hiện và phát triển của kinh tế hàng hoá, tiền tệ trong phương thức sản xuất của các cộng đồng và Nhà nước của từng cộng đồng. Nói cách khác, sự ra đời của Nhà nước, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa tiền tệ là những tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của NSNN.
Cho đến nay thuật ngữ về NSNN còn nhiều điểm chưa được thống nhất cả trong và ngoài nước. NSNN là dự toán thu – chi bằng tiền của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm).[3] NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước là kế hoạch tài chính cơ bản của Nhà nước.[5] Theo Luật NSNN số 83/2015/QH13 ngày 25 tháng 06 năm 2015, Ngân sách Nhà nước được định nghĩa như sau: “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước ”.[23] Qua nghiên cứu các quan niệm khác nhau về NSNN ta có thể đi đến kết luận rằng: NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được hình thành theo trình tự pháp định và thực hiện trong một năm (hoặc một khoảng thời gian nhất định) để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. Các cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước (Ở Việt Nam là Quốc Hội) quyết định dự toán và quyết toán NSNN theo trình tự pháp định cho một (hoặc nhiều) năm ngân sách dưới các hình thức Nghị quyết hoặc Luật. Khái niệm chi thường xuyên ngân sách nhà nước Chi thường xuyên NSNN là quá trình phân phối và sử dụng vốn từ quỹ NSNN để đáp ứng cho các nhu cầu chi của bộ máy quản lý Nhà nước (QLNN) giúp bộ máy QLNN đảm bảo duy trì, vận hành và thực hiện nhiệm vụ của mình đồng thời đảm bảo chi cho các hoạt động sự nghiệp đáp ứng các nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của nhà nước về quản lý kinh tế - xã hội.[4] Chi thường xuyên là một phần trong nhiệm vụ chi của NSNN với bản chất là hoạt động phân bổ và sử dụng các nguồn thu của quỹ tài chính công.
Bên cạnh nhiệm vụ duy trì hoạt động bình thường của bộ máy Nhà nước để phát huy chức năng QLNN, giúp đảm bảo trật tự xã hội, an ninh quốc gia; đồng thời còn góp phần thúc đẩy sự phát triển về các mặt kinh tế - chính trị - xã hội. Theo quy định tại Luật Ngân sách Nhà nước số 83/2015/QH13 đã quy định: "Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của NSNN nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Phân loại chi thường xuyên ngân sách nhà nước Chi thường xuyên NSNN chủ yếu được phân loại theo nhiệm vụ chi và đối tượng chi: • Phân loại theo nhiệm vụ chi: Căn cứ vào Luật NSNN năm 2015 thì chi thường xuyên gồm: - Chi cho hoạt động quốc phòng - Chi cho hoạt động an ninh và trật tự, an toàn xã hội - Chi sự nghiệp giáo dục - đào tạo và dạy nghề - Chi sự nghiệp khoa học và công nghệ - Chi sự nghiệp y tế, dân số và gia đình - Chi sự nghiệp văn hóa thông tin 8 - Chi sự nghiệp phát thanh, truyền hình, thông tấn; - Chi sự nghiệp thể dục thể thao - Chi sự nghiệp bảo vệ môi trường - Chi cho các hoạt động kinh tế: Sự nghiệp giao thông, nông nghiệp, lâm nghiệp, diêm nghiệp, thủy sản, thủy lợi và phát triển nông thôn, tài nguyên. - Chi cho hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị và các tổ chức chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định của pháp luật; - Chi bảo đảm xã hội, bao gồm cả chi hỗ trợ thực hiện các chính sách xã hội theo quy định của pháp luật - Các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật, bao gồm chi nộp trả ngân sách cấp trên.
• Phân loại theo nội dung chi: - Chi thanh toán chế độ cho cá nhân. - Chi về hàng hóa, dịch vụ. - Chi hỗ trợ và bổ sung: Khoản chi này chủ yếu là chi bổ sung ngân sách cho cấp dưới, chi về công tác người có công với cách mạng; chi lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội; chi hỗ trợ kinh tế tập thể và dân cư; chi xúc tiến thương mại, du lịch và đầu tư; chi viện trợ; chi trợ giá. Ngoài các khoản chi ở trên còn có các khoản chi khác có nội dụng nằm ngoài các khoản nêu trên như: bổ sung quỹ dự trữ tài chính; hoàn thuế; chi cho các hoạt động dịch vụ (bao gồm cả chi thực hiện nghĩa vụ với NSNN, trích khấu hao tài sản cố định theo quy định, chi trả vốn, trả lãi tiền vay theo quy định của pháp luật).
Đặc điểm chi thường xuyên Các khoản chi thường xuyên thường có những đặc điểm sau: - Thứ nhất, đại bộ phận các khoản chi thường xuyên mang tính ổn định, 9 gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về quản lý kinh tế, xã hội. - Thứ hai, xét theo cơ cấu chi NSNN ở từng niên độ và mục đích sử dụng cuối cùng của vốn cấp phát thì đại bộ phận các khoản chi thường xuyên NSNN có hiệu lực tác động trong khoảng thời gian ngắn và mang tính chất tiêu dùng xã hội. - Thứ ba, phạm vi và mức độ chi thường xuyên NSNN gắn chặt với cơ cấu tổ chức của bộ máy Nhà nước và sự lựa chọn của Nhà nước trong việc cung ứng các hàng hóa công cộng. Các khoản chi thường xuyên NSNN luôn gắn với bộ máy Nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế, chính trị mà Nhà nước thực hiện trong từng thời kỳ.
Các khoản chi thường xuyên có tính ổn định và có tính chu kỳ trong một khoản thời gian hàng tháng, hàng quý, hàng năm. Tính ổn định của các khoản chi thường xuyên NSNN có được là do tính ổn định trong các hoạt động thường xuyên thuộc chức năng nhiệm vụ của Nhà nước và mối quan hệ giữa Nhà nước và NSNN. Đặc điểm này được thể hiện ở tổng mức chi và tỷ trọng chi thường xuyên trong tổng chi NSNN, nội dung và cơ cấu chi thường xuyên ít có sự biến động lớn qua các năm. Vai trò của chi thường xuyên Chi thường xuyên có vai trò quan trọng trong nhiệm vụ chi của NSNN, chi thường xuyên đã giúp cho bộ máy Nhà nước duy trì hoạt động bình thường để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước, đảm bảo an ninh, an toàn xã hội, đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, vai trò đó thể hiện trên các mặt cụ thể như sau: Một là, chi thường xuyên có tác động trực tiếp đến việc thực hiện các chức năng của Nhà nước về quản lý kinh tế, xã hội, là một trong những nhân tố có ý nghĩ quyết định đến chất lượng, hiệu quả của bộ máy quản lý Nhà nước.
Hai là, chi thường xuyên là công cụ để Nhà nước thực hiện mục tiêu ổn 10 định và điều chỉnh thu nhập, hỗ trợ người nghèo, gia đình chính sách, thực hiện các chính sách xã hội… góp phần thực hiện mục tiêu công bằng xã hội. Ba là, thông qua chi thường xuyên, Nhà nước thực hiện điều tiết, điều chỉnh thị trường để thực hiện các mục tiêu của Nhà nước. Nói cách khác, chi thường xuyên được xem là một trong những công cụ kích thích phát triển và điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Bốn là, chi thường xuyên là công cụ ổn định chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh.
Thông qua chi thường xuyên, Nhà nước thực hiện các chính sách xã hội, đảm bảo ổn định, an toàn xã hội và an ninh, quốc phòng. Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước 1. Khái niệm kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước Khi thực hiện hoạt động chi thường xuyên NSNN đồng thời sẽ phải thực hiện việc kiểm soát chi thưỡng xuyên NSNN để đảm bảo việc quản lý, sử dụng các khoản NSNN đúng yêu cầu quản lý, phân phối của Nhà nước. Kiểm soát chi thường xuyên NSNN là quá trình các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN theo các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn và định mức chi tiêu do Nhà nước quy định, dựa trên cơ sở các nguyên tắc, hình phạt và phương pháp quản lý tài chính trong từng thời kỳ.
KSC thường xuyên NSNN qua KBNN là quá trình KBNN thực hiện kiểm tra, kiểm soát, xem xét các hồ sơ chi NSNN đã được kế toán trưởng, chủ tài khoản ĐVSDNS kiểm soát, chuẩn chi và gửi đến KBNN giao dịch. KBNN thực hiện KSC các hồ sơ chi thường xuyên NSNN đảm bảo các khoản chi được phê duyệt, thanh toán đúng chế độ, đúng định mức/kế hoạch vốn được giao, đúng yêu cầu (tính pháp lý của hồ sơ, sự đầy đủ của bộ hồ sơ xinh thanh toán/tạm ứng…) và đúng mục tiêu, nhiệm vụ chi NSNN.Công tác KSC NSNN qua KBNN liên tục được hoàn thiện, giám sát nhằm đảm bảo kỷ 11 cương, kỷ luật trong việc chấp hành ngân sách theo đúng dự toán/kế hoạch vốn được phân bổ.