Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Trong Lĩnh Vực Hải Quan Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Tài liệu nghiên cứu Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan tại thành phố hồ chí minh thực trạng và giải, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Trọng Trình
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Mạnh
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Hành Chính
• Đề tài: Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Trong Lĩnh Vực Hải Quan Tại Thành Phố Hồ Chí Minh: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái niệm cơ bản
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI HẢI QUAN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TỪ NĂM 2001 ĐẾN NAY
• 2.1. Giới thiệu chung về Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Thực trạng cải cách thủ tục hành chính tại Cục Hải quan thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2001 đến nay
• 2.2.1. Về hoàn thiện tổ chức bộ máy
• 2.2.2. Cải cách thủ tục hải quan theo hướng đơn giản hóa giấy tờ
• 2.2.3. Cải cách thủ tục kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
• 2.2.4. Cải tiến quy trình thu thuế xuất khẩu, nhập khẩu
• 2.2.5. Thực hiện thí điểm thủ tục khai báo và thông quan điện tử
• 2.2.6. Triển khai thực hiện quy trình thông quan đối với hàng hóa phát chuyển nhanh tại FedEx thuộc Bưu điện Thành phố
• 2.2.7. Thực hiện việc cấp thẻ “xanh” và thẻ “siêu xanh” cho doanh nghiệp
• 2.2.8. Sắp xếp lại các địa điểm làm thủ tục hải quan hợp lý, thuận tiện cho doanh nghiệp
• 2.2.9. Sử dụng trang bị kỹ thuật trong thủ tục hải quan
• 2.2.10. Giải quyết vướng mắc và quan hệ phối hợp
• 2.2.11. Thực hiện biện pháp hạn chế tiêu cực trong lĩnh vực hải quan
• 2.3. Một số đánh giá, nhận xét của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong nước và quốc tế về kết quả hoạt động và cải cách thủ tục hành chính trong ngành Hải quan
• 2.4. Những vấn đề tồn tại, vướng mắc trong việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính và nguyên nhân
• 2.4.1. Những tồn tại, vướng mắc
• 2.4.2. Nguyên nhân của tồn tại và vướng mắc
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CÔNG TÁC HẢI QUAN TẠI CỤC HẢI QUAN TP. HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Tăng cường công tác giáo dục nhận thức và tinh thần trách nhiệm đối với cán bộ, công chức hải quan về công tác cải cách thủ tục hành chính
• 3.2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật có liên quan đến công tác hải quan
• 3.2.1. Tiếp tục rà soát các văn bản pháp luật về hải quan để kiến nghị bổ sung, sửa đổi hoặc bãi bỏ những quy định không phù hợp
• 3.2.2. Hoàn chỉnh hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật theo chủ đề phục vụ cho việc khai thác sử dụng nhanh và hiệu quả
• 3.2.3. Cải tiến cách ban hành nội dung văn bản theo hướng đề ra danh mục cấm để thuận tiện trong thực hiện
• 3.3. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan có liên quan với hải quan
• 3.3.1. Phối hợp với các đơn vị trong ngành Tài chính
• 3.3.2. Phối hợp với Kho bạc và Ngân hàng nhà nước
• 3.3.3. Phối hợp với các đơn vị trong ngành Thuế
• 3.3.4. Phối hợp với các đơn vị tham mưu, quản lý thuộc Bộ Tài chính
• 3.3.5. Phối hợp với các đơn vị trên địa bàn hoạt động của Hải quan
• 3.3.6. Phối hợp với chính quyền địa phương
• 3.4. Đổi mới đội ngũ cán bộ, công chức hải quan để có đủ trình độ, phẩm chất, năng lực hoàn thành nhiệm vụ được giao
• 3.5. Cần có chế độ phù hợp trách nhiệm công việc cho cán bộ, công chức hải quan
• 3.6. Tổ chức tọa đàm với các doanh nghiệp để tháo gỡ vướng mắc
• 3.7. Tăng cường công tác tiếp dân, giải quyết đơn thư khiếu tố, khiếu nại của công dân
• 3.8. Xây dựng và hiện đại hóa hải quan theo tiêu chuẩn quốc tế
• 3.8.1. Về tổ chức bộ máy
• 3.8.2. Về trụ sở làm việc
• 3.8.3. Về trang thiết bị kỹ thuật và công nghệ thông tin
• PHẦN PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Hải Quan Hiện Nay

Công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước đặt ra yêu cầu hoàn thiện bộ máy nhà nước pháp quyền XHCN. Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010. Mục tiêu là xây dựng nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại. Một trong những mục tiêu cụ thể là xóa bỏ các thủ tục hành chính quan liêu, rườm rà, gây phiền hà cho doanh nghiệp và nhân dân. Thay vào đó là các thủ tục hành chính mới theo hướng công khai, đơn giản và thuận tiện. TP.HCM, với vai trò là trung tâm kinh tế lớn, đóng góp đáng kể vào GDP, sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu và thu ngân sách của cả nước, cần đặc biệt chú trọng đến cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan. Điều này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và phát triển kinh tế.

1.1. Vai trò của Hải quan TP. Hồ Chí Minh trong phát triển kinh tế

Hải quan TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là pháp luật về hải quan. Điều này phục vụ cho sự nghiệp xây dựng, phát triển kinh tế của Thành phố và cả nước. Với mức tăng bình quân 14,5%/năm, tổng kim ngạch xuất khẩu của thành phố trong 5 năm từ 2001 đến 2005 đạt 41 tỷ USD. Các hoạt động buôn bán, trao đổi giao lưu, đầu tư quốc tế trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng tấp nập, nhộn nhịp.

1.2. Mục tiêu của cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan

Mục tiêu của cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan là tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Đồng thời, đảm bảo quản lý chặt chẽ, chống buôn lậu và gian lận thương mại. Theo Thông báo số 25 TB-VPCP ngày 06/02/2004 của Chính phủ, cần tiếp tục rà soát để sửa đổi, loại bỏ các thủ tục hành chính vẫn đang gây phiền hà, cản trở công việc làm ăn của dân và doanh nghiệp, trước hết là lĩnh vực hải quan, thuế, đầu tư, xây dựng cơ bản.

II. Thực Trạng Thủ Tục Hành Chính Hải Quan Tại TP

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, hoạt động hải quan vẫn còn một số quy định, việc làm chưa đáp ứng yêu cầu của chính sách mở cửa. Một số quy trình thủ tục hải quan chưa được sửa đổi, cải tiến kịp thời. Thậm chí, có cán bộ, công chức hải quan còn gây phiền hà, sách nhiễu với tổ chức và công dân trong hoạt động xuất nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh. Điều này trái với yêu cầu của cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan. Bên cạnh đó, xu thế hội nhập quốc tế đòi hỏi Hải quan Việt Nam phải tự hoàn thiện, cải tiến phương thức, nội dung công tác, đặc biệt là thủ tục hành chính, để thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế.

2.1. Những tồn tại trong quy trình thủ tục hải quan hiện hành

Một số quy trình thủ tục hải quan còn rườm rà, phức tạp, gây tốn kém thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Việc xác định mã số hàng hóa và thời gian làm thủ tục còn chậm trễ. Xác định trị giá tính thuế theo GATT còn nhiều vướng mắc. Công tác quản lý thu thuế còn bất cập. Vấn đề cấp thẻ xanh và thẻ siêu xanh cho doanh nghiệp chưa thực sự hiệu quả.

2.2. Nguyên nhân của những tồn tại và vướng mắc

Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức của cán bộ, công chức hải quan chưa đầy đủ về tầm quan trọng của cải cách thủ tục hành chính. Thể chế hành chính còn nhiều bất cập. Trình độ, năng lực của cán bộ, công chức còn hạn chế. Cơ sở vật chất, trang bị kỹ thuật phục vụ công tác hải quan còn thiếu thốn.

2.3. Khó khăn trong kiểm tra sau thông quan

Công tác kiểm tra sau thông quan còn gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và thông tin. Việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ. Doanh nghiệp chưa thực sự tuân thủ pháp luật về hải quan. Điều này dẫn đến tình trạng gian lận thương mại, trốn thuế, gây thất thu cho ngân sách nhà nước.

III. Giải Pháp Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Hải Quan Hướng Đi Mới

Để nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính và công tác hải quan, cần tăng cường công tác giáo dục nhận thức và tinh thần trách nhiệm đối với cán bộ, công chức hải quan. Hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến công tác hải quan. Tiếp tục rà soát các văn bản pháp luật về hải quan để kiến nghị bổ sung, sửa đổi hoặc bãi bỏ những quy định không phù hợp. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan với hải quan. Đổi mới đội ngũ cán bộ, công chức hải quan để có đủ trình độ, phẩm chất, năng lực hoàn thành nhiệm vụ được giao.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về hải quan

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến việc thực hiện Luật Hải quan và Luật Hải quan sửa đổi, bổ sung. Hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật theo chủ đề phục vụ cho việc khai thác sử dụng nhanh và hiệu quả. Cải tiến cách ban hành nội dung văn bản theo hướng đề ra danh mục cấm để thuận tiện trong thực hiện. Nội luật hóa các cam kết quốc tế về hải quan.

3.2. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và hải quan điện tử

Ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình thủ tục hải quan là một giải pháp quan trọng để giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Cần triển khai mạnh mẽ hải quan điện tử, thực hiện khai báo và thông quan điện tử. Xây dựng hệ thống quản lý rủi ro dựa trên công nghệ thông tin. Sử dụng các thiết bị kiểm tra, giám sát hiện đại.

3.3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hải quan

Cần có chế độ phụ cấp trách nhiệm công việc cho cán bộ, công chức hải quan. Tổ chức tọa đàm với các doanh nghiệp để tháo gỡ vướng mắc. Tăng cường công tác tiếp dân, giải quyết đơn thư khiếu tố, khiếu nại của công dân. Xây dựng và hiện đại hóa hải quan theo tiêu chuẩn quốc tế.

IV. Ứng Dụng Cơ Chế Một Cửa Quốc Gia Bước Tiến Của Hải Quan

Việc triển khai cơ chế một cửa quốc gia là một bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính của ngành Hải quan. Cơ chế này giúp giảm thiểu số lượng hồ sơ, giấy tờ mà doanh nghiệp phải nộp, đồng thời rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa. Tuy nhiên, để cơ chế này hoạt động hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành liên quan, cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệp. Cần xây dựng hệ thống thông tin đồng bộ, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước.

4.1. Lợi ích của cơ chế một cửa quốc gia

Cơ chế một cửa quốc gia giúp giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp, tăng tính minh bạch và hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước. Doanh nghiệp chỉ cần nộp hồ sơ một lần tại một địa điểm duy nhất, các cơ quan quản lý nhà nước sẽ phối hợp xử lý và trả kết quả. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng chồng chéo, trùng lặp trong quản lý.

4.2. Thách thức trong triển khai cơ chế một cửa quốc gia

Việc triển khai cơ chế một cửa quốc gia gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về quy trình, thủ tục giữa các bộ, ngành. Hệ thống thông tin chưa đồng bộ, chia sẻ dữ liệu còn hạn chế. Cần có sự thống nhất về mặt pháp lý và kỹ thuật để đảm bảo cơ chế này hoạt động hiệu quả.

4.3. Giải pháp để triển khai hiệu quả cơ chế một cửa quốc gia

Cần xây dựng hệ thống thông tin đồng bộ, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Thống nhất quy trình, thủ tục giữa các bộ, ngành. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ, công chức. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến để doanh nghiệp hiểu rõ và tham gia tích cực.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Hải Quan Số Liệu

Việc đánh giá hiệu quả cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan là rất quan trọng để xác định những thành công, hạn chế và đề xuất các giải pháp tiếp theo. Cần có các chỉ số đánh giá cụ thể, khách quan, dựa trên số liệu thực tế. Các chỉ số này có thể bao gồm thời gian thông quan hàng hóa, chi phí thủ tục hải quan, mức độ hài lòng của doanh nghiệp, số lượng vụ vi phạm pháp luật về hải quan.

5.1. Các chỉ số đánh giá hiệu quả cải cách thủ tục hành chính

Thời gian thông quan hàng hóa là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả cải cách thủ tục hành chính. Chi phí thủ tục hải quan cũng là một yếu tố cần xem xét. Mức độ hài lòng của doanh nghiệp là một chỉ số định tính quan trọng. Số lượng vụ vi phạm pháp luật về hải quan phản ánh hiệu quả của công tác quản lý.

5.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

Cần thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cơ quan hải quan, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề. Sử dụng các phương pháp phân tích thống kê để đánh giá hiệu quả cải cách thủ tục hành chính. So sánh kết quả trước và sau khi thực hiện cải cách để thấy rõ sự thay đổi.

5.3. Sử dụng kết quả đánh giá để cải thiện chính sách

Kết quả đánh giá hiệu quả cải cách thủ tục hành chính cần được sử dụng để điều chỉnh, bổ sung chính sách. Xác định những lĩnh vực cần tiếp tục cải cách. Đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành Hải quan.

VI. Tương Lai Cải Cách Thủ Tục Hành Chính Hải Quan Xu Hướng Mới

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan cần tiếp tục được đẩy mạnh. Xu hướng hải quan thông minh, ứng dụng công nghệ 4.0, quản lý rủi ro hiệu quả sẽ là những yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Cần xây dựng Hải quan Việt Nam hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu của thời đại.

6.1. Xu hướng hải quan thông minh và ứng dụng công nghệ 4.0

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) vào hoạt động hải quan. Tự động hóa quy trình thủ tục hải quan. Phân tích dữ liệu để dự báo rủi ro. Nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát.

6.2. Quản lý rủi ro hiệu quả trong hoạt động hải quan

Xây dựng hệ thống quản lý rủi ro dựa trên phân tích dữ liệu. Xác định các lĩnh vực có rủi ro cao. Áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp. Tăng cường hợp tác quốc tế trong chia sẻ thông tin về rủi ro.

6.3. Hợp tác quốc tế và chia sẻ kinh nghiệm

Tham gia các tổ chức quốc tế về hải quan. Chia sẻ kinh nghiệm với các nước phát triển. Học hỏi các mô hình hải quan hiện đại. Thực hiện các cam kết quốc tế về hải quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế năng động bậc nhất cả nước, hàng năm đóng góp khoảng 21% GDP, 29,4% giá trị sản xuất công nghiệp, 37% tổng kim ngạch xuất khẩu và hơn 30% tổng thu ngân sách quốc gia. Trong giai đoạn 2001-2005, tốc độ tăng trưởng kinh tế đối ngoại của thành phố đạt bình quân 14,5%/năm, đưa tổng kim ngạch xuất khẩu 5 năm cán mốc 41 tỷ USD. Sự bùng nổ của các hoạt động thương mại quốc tế kéo theo sự gia tăng áp lực công việc khổng lồ lên hệ thống quản lý hải quan cửa khẩu đường biển, đường hàng không và bưu điện ngoại dịch.

Trước bối cảnh Việt Nam chuẩn bị gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và thực hiện Quyết định số 136/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010, cơ chế quản lý hải quan truyền thống bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Các quy trình kiểm tra thủ công, sự chồng chéo giữa các tầng nấc xét duyệt cùng nguy cơ phát sinh sách nhiễu đã cản trở dòng chảy lưu thông hàng hóa.

Luận văn thạc sĩ luật học chuyên ngành Luật Hành chính (Mã số: 60.20) do tác giả Nguyễn Trọng Trình thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Văn Mạnh tại Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh đã tập trung giải quyết bài toán này. Nghiên cứu xác định mục tiêu làm sáng tỏ cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng công tác cải cách thủ tục hành chính tại Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh từ năm 2001 đến năm 2005, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp pháp lý và tổ chức thực tiễn nhằm cắt giảm thời gian thông quan, kiểm soát rủi ro gian lận thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản trị hành chính công hiện đại và học thuyết về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa để tiếp cận đối tượng nghiên cứu. Theo quan điểm pháp lý kinh điển của các luật gia Xalisepva N.G và Xôrôkin V.Đ, thủ tục hành chính là hình thức sống của các quy phạm pháp luật vật chất, quy định trình tự, cách thức thực hiện thẩm quyền của cơ quan công quyền nhằm đạt tới những hệ quả pháp lý nhất định.

Hệ thống lý thuyết được xây dựng dựa trên 8 nguyên tắc nền tảng của thủ tục hành chính theo Hiến pháp năm 1992 và Luật Hải quan:

• Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa (Điều 12 Hiến pháp 1992).
• Nguyên tắc khách quan, phản ánh đúng thực tế quản lý.
• Nguyên tắc công khai, minh bạch trong quy trình xử lý hồ sơ.
• Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật giữa cơ quan công quyền và đối tượng quản lý.
• Nguyên tắc đơn giản, tiết kiệm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
• Nguyên tắc nhanh chóng, kịp thời trong giải quyết công việc.
• Nguyên tắc trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền.
• Nguyên tắc hạn chế số cấp xử lý theo mô hình một cửa liên thông.

Ba khái niệm trung tâm được phân tích chuyên sâu gồm:

1. Thủ tục hành chính: Trình tự, quy trình mang tính quyền lực nhà nước do luật hành chính điều chỉnh.
2. Thủ tục hải quan: Toàn bộ công việc theo Điều 16 Luật Hải quan năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2005) mà người khai hải quan và công chức hải quan bắt buộc thực hiện đối với hàng hóa, phương tiện vận tải.
3. Cơ chế kiểm tra sau thông quan (hậu kiểm): Phương thức quản lý rủi ro hiện đại theo tiêu chuẩn Công ước Kyoto năm 1997, chuyển đổi từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên cơ sở dữ liệu doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ giữa phân tích luật học so sánh, tổng hợp thống kê và phân tích đối chiếu thực tiễn. Nguồn dữ liệu thứ cấp được khai thác từ hệ thống văn kiện Đại hội Đảng, các nghị quyết của Chính phủ, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cùng báo cáo tổng kết giai đoạn 2001-2005 của Tổng cục Hải quan và Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh.

Để bảo đảm tính khách quan và khoa học, phương pháp phân tích định lượng được hỗ trợ bằng việc khảo sát cỡ mẫu gồm 350 hồ sơ thông quan hàng hóa thực tế và phiếu khảo sát ý kiến của 120 cán bộ, công chức hải quan cùng đại diện doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng tại 4 cụm địa bàn trọng điểm: Hải quan Cảng Sài Gòn (Khu vực 1 đến Khu vực 4), Hải quan Sân bay Quốc tế Tân Sơn Nhất, Chi cục Hải quan Khu chế xuất Tân Thuận và Linh Trung. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phản ánh chính xác tác động của các điều chỉnh pháp luật đến hiệu suất giải quyết thủ tục tại địa phương có quy mô giao thương lớn nhất cả nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu làm rõ các bước chuyển dịch mang tính đột phá trong tổ chức và vận hành tại Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2001-2005:

Thứ nhất, tổ chức bộ máy được tái cấu trúc tinh gọn đáng kể. Cục đã tiến hành giải thể 6 phòng ban chức năng cồng kềnh (Phòng Giám quản, Phòng Kiểm tra thu thuế, Phòng Thống kê tin học, Phòng Hành chính quản trị, Thanh tra, Phòng Kế toán tài vụ) để sáp nhập, tái lập thành 4 đơn vị nghiệp vụ mũi nhọn: Phòng Nghiệp vụ, Phòng Kiểm tra sau thông quan, Trung tâm Dữ liệu & CNTT và Phòng Trị giá tính thuế theo chuẩn GATT. Tổng biên chế của đơn vị đạt khoảng 1.350 cán bộ công chức (chiếm gần 23% nhân lực toàn ngành Hải quan Việt Nam), quản lý 20 đơn vị trực thuộc gồm 11 Chi cục hải quan cửa khẩu và 8 phòng nghiệp vụ.

Thứ hai, đổi mới căn bản quy trình nghiệp vụ thông quan từ dòng chảy "một cửa - một chiều" sang mô hình phân luồng quản lý rủi ro (Luồng Xanh - miễn kiểm tra; Luồng Vàng - kiểm tra hồ sơ; Luồng Đỏ - kiểm tra thực tế hàng hóa) và chuyển dịch từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm".

Thứ ba, khối lượng quản lý và kết quả thu ngân sách ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc:

• Phục vụ thủ tục cho hơn 10.000 doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường xuyên.
• Kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu năm 2005 tăng hơn 900% so với năm 1976, tăng 210% so với năm 1985 và tăng 130% so với năm 1995.
• Đóng góp từ 45% đến 52% tổng số thu thuế xuất nhập khẩu của toàn ngành Hải quan cả nước; số thu năm 2005 tăng 1.100% so với năm 1989 và tăng 173% so với năm 1995.
• Thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh cho 367.336 lượt phương tiện tàu biển và máy bay quốc tế.
• Phát hiện, xử lý 66.667 vụ buôn lậu và gian lận thương mại với tổng trị giá tang vật vi phạm đạt gần 440 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm minh chứng rằng việc chuyển dịch thể chế theo Luật Hải quan năm 2001 đã tạo lực đẩy giải phóng năng lực thông quan hàng hóa. Khi trình bày dữ liệu qua biểu đồ cột tăng trưởng số thu thuế và bảng ma trận phân luồng tờ khai, kết quả cho thấy thời gian thông quan luồng xanh giảm từ 2-3 ngày xuống còn vài giờ làm việc, tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng chi phí lưu kho bãi cho cộng đồng doanh nghiệp.

Biểu diễn trực quan quy trình phân luồng quản lý rủi ro tại Hải quan TP.HCM:
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│             HỒ SƠ KHAI BÁO HẢI QUAN                    │
└──────────────────────────┬─────────────────────────────┘
                           ▼
          [ HỆ THỐNG ĐÁNH GIÁ RỦI RO ]
                           │
       ┌───────────────────┼───────────────────┐
       ▼                   ▼                   ▼
┌──────────────┐    ┌──────────────┐    ┌──────────────┐
│  LUỒNG XANH  │    │  LUỒNG VÀNG  │    │   LUỒNG ĐỎ   │
│  Miễn kiểm   │    │Kiểm tra hồ sơ│    │Kiểm thực tế  │
│  tra thực tế │    │  chứng từ    │    │   hàng hóa   │
└──────┬───────┘    └──────┬───────┘    └──────┬───────┘
       │                   │                   │
       └───────────────────┼───────────────────┘
                           ▼
               [ THÔNG QUAN HÀNG HÓA ]
                           │
                           ▼
            [ KIỂM TRA SAU THÔNG QUAN ]
            (Thực hiện tại trụ sở DN)

Tuy nhiên, luận văn cũng chỉ rõ những tồn tại cơ bản:

1. Vấn đề áp mã số hàng hóa (Mã HS): Tỷ lệ tranh chấp mã phân loại giữa hải quan và doanh nghiệp vẫn chiếm khoảng 15-20% tổng số vụ việc khiếu nại.
2. Xác định trị giá tính thuế theo Hiệp định Trị giá GATT: Doanh nghiệp và cán bộ còn lúng túng khi chuyển từ bảng giá tối thiểu sang giá trị hợp đồng giao dịch thực tế.
3. Hạ tầng kỹ thuật: Trang thiết bị công nghệ thông tin tại 11 Chi cục cửa khẩu chưa đồng bộ, chưa đáp ứng hoàn hảo yêu cầu triển khai thủ tục hải quan điện tử diện rộng.
4. Áp lực nhân sự: Một công chức tại các cảng biển lớn như Cảng Sài Gòn, Cát Lái phải xử lý trung bình 40-60 bộ hồ sơ phức tạp mỗi ngày, tạo áp lực lớn và tiềm ẩn rủi ro sai sót hành chính.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và hiện đại hóa thủ tục hải quan trong giai đoạn hội nhập, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Chuẩn hóa thể chế và nội luật hóa các cam kết quốc tế: Hoàn thiện các văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành Luật Hải quan sửa đổi năm 2005; rà soát bãi bỏ các biểu mẫu giấy tờ trùng lặp; nội luật hóa toàn diện các quy tắc của Công ước Kyoto sửa đổi và quy chế định giá GATT của WTO trước năm 2008. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính phối hợp Tổng cục Hải quan.
2. Đẩy mạnh tự động hóa và thông quan điện tử: Mở rộng hệ thống thông quan tự động từ dịch vụ chuyển phát nhanh sang toàn bộ hàng hóa thương mại đường biển và hàng không; nâng tỷ lệ tờ khai điện tử luồng xanh đạt mốc 65-70% vào năm 2010; hiện đại hóa trang thiết bị soi chiếu container tại Cảng Cát Lái và Cảng ICD Phước Long. Chủ thể thực hiện: Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh.
3. Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành liên thông: Xây dựng quy chế kết nối dữ liệu điện tử trực tiếp giữa Hải quan với Kho bạc Nhà nước, Cục Thuế TP. Hồ Chí Minh, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý cảng biển nhằm rút ngắn thời gian xử lý nghĩa vụ thuế xuống dưới 2 giờ làm việc. Chủ thể thực hiện: UBND TP. Hồ Chí Minh và Bộ Tài chính.
4. Kiện toàn nguồn nhân lực và chuẩn hóa văn hóa công vụ: Ban hành chế độ phụ cấp trách nhiệm đặc thù cho cán bộ hải quan cửa khẩu; tổ chức định kỳ 6 tháng một lần các hội nghị đối thoại tháo gỡ vướng mắc cho 10.000 doanh nghiệp xuất nhập khẩu; tăng cường công tác thanh tra công vụ nhằm giảm thiểu trên 50% số lượng đơn thư khiếu nại hành chính giai đoạn 2006-2010. Chủ thể thực hiện: Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho nhiều nhóm độc giả chuyên môn:

1. Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên ngành Hải quan: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn để xây dựng đề án tái cơ cấu bộ máy, phân luồng nghiệp vụ và chuẩn hóa quy trình kiểm tra sau thông quan tại các cục hải quan địa phương.
2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp logistics: Giúp đội ngũ khai báo hải quan, pháp chế doanh nghiệp nắm vững 8 nguyên tắc hành chính, quy định xác định trị giá thuế GATT, các quyền khiếu nại hợp pháp và quy trình kiểm tra thực tế để chủ động tối ưu thời gian giải phóng hàng.
3. Nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên ngành Luật, Hành chính công: Là nguồn học liệu chuyên khảo giá trị về chuyên ngành Luật Hành chính (Mã số: 60.20), cung cấp mô hình phân tích mối quan hệ giữa luật thực định và hoạt động chấp hành, điều hành của cơ quan hải quan.
4. Luật sư và chuyên gia tư vấn thương mại quốc tế: Cung cấp cơ sở pháp lý vững chắc phục vụ công tác đại diện giải quyết các vụ án hành chính, tranh chấp mã HS, truy thu thuế xuất nhập khẩu và xử phạt vi phạm hành chính trong thương mại biên giới.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt cốt lõi giữa thủ tục hải quan và thủ tục hành chính trong hải quan là gì?
Thủ tục hải quan là chuỗi hành vi nghiệp vụ cụ thể theo Điều 16 Luật Hải quan (khai báo, xuất trình hàng, nộp thuế, thông quan). Thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan có phạm vi rộng lớn hơn, bao trùm toàn bộ quan hệ quản lý chấp hành - điều hành, bao gồm cả thủ tục kiểm tra sau thông quan, xử phạt vi phạm hành chính và giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của người dân.

2. Mô hình phân luồng quản lý rủi ro mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu?
Mô hình phân 3 luồng (Xanh, Vàng, Đỏ) giúp phân loại hồ sơ dựa trên lịch sử chấp hành pháp luật của hơn 10.000 doanh nghiệp. Hàng hóa thuộc Luồng Xanh được miễn kiểm tra hồ sơ giấy và miễn kiểm tra thực tế, rút ngắn thời gian thông quan từ vài ngày xuống chỉ còn vài giờ, giảm thiểu chi phí lưu bãi cảng biển.

3. Tại sao cơ chế hậu kiểm (kiểm tra sau thông quan) lại ưu việt hơn cơ chế tiền kiểm truyền thống?
Cơ chế tiền kiểm bắt buộc kiểm tra 100% hàng hóa trước khi cho phép xuất nhập khẩu, gây ách tắc cửa khẩu. Cơ chế hậu kiểm cho phép thông quan nhanh hàng hóa dựa trên đánh giá rủi ro, sau đó cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra chứng từ kế toán, sổ sách tại trụ sở doanh nghiệp trong thời hạn luật định, vừa tạo thuận lợi thương mại vừa ngăn ngừa gian lận thuế.

4. Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức lại bộ máy như thế nào để phục vụ cải cách?
Giai đoạn 2001-2005, Cục đã sắp xếp lại 20 đơn vị trực thuộc, giải thể 6 phòng ban trung gian để thành lập các đơn vị chuyên môn hóa sâu như Phòng Kiểm tra sau thông quan, Phòng Trị giá tính thuế GATT và Trung tâm CNTT, đồng thời sáp nhập các đội giám sát cửa khẩu giúp tinh giản biên chế và tăng tốc độ xử lý hồ sơ.

5. Việc áp dụng Hiệp định Trị giá GATT thay thế bảng giá tối thiểu có ý nghĩa gì?
Xác định trị giá theo nguyên tắc GATT là cam kết bắt buộc khi Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế. Phương pháp này lấy giá trị hợp đồng giao dịch thực tế làm căn cứ tính thuế thay vì áp đặt bảng giá hành chính cố định, đảm bảo tính khách quan, minh bạch và phù hợp với thông lệ hải quan thế giới.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan dựa trên 8 nguyên tắc hiến định và chuẩn mực quốc tế của Công ước Kyoto.
• Đánh giá khách quan thực trạng cải cách tại Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2001-2005 – đơn vị đầu đàn với gần 23% biên chế ngành và đóng góp trên 45% nguồn thu thuế hải quan cả nước.
• Chỉ ra 4 nhóm vướng mắc lớn về xác định mã số HS, định giá tính thuế GATT, hạ tầng kỹ thuật và áp lực khối lượng công việc cửa khẩu.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp giữa sửa đổi luật định, số hóa quy trình nghiệp vụ thông quan điện tử và nâng cao chất lượng thực thi công vụ.
• Định hướng chuyển đổi mạnh mẽ mô hình quản trị hải quan từ kiểm soát thụ động sang tạo thuận lợi thương mại và kiểm tra sau thông quan trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Trọng Trình là công trình học thuật chuyên sâu, cung cấp những luận cứ khoa học xác đáng cho tiến trình đổi mới nền hành chính công và hiện đại hóa ngành hải quan Việt Nam. Độc giả quan tâm đến các giải pháp nâng cao hiệu quả thông quan và hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước có thể tra cứu toàn văn luận văn tại thư viện Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HẢI QUAN 1.1 Khái niệm và đặc điểm của thủ tục hành chính : 1.1 Khái niệm thủ tục và thủ tục hành chính : Khi nghiên cứu các hoạt động diễn ra trong đời sống hàng ngày người ta nhận ra rằng các hoạt động đó đều được thực hiện bằng những hành động nối tiếp nhau theo thứ tự thời gian và cách thức nhất định. Trình tự và cách thức đó được gọi là thủ tục. Thủ tục ấy cũng được coi là hình thức đối với nội dung hoạt động. Đối với hoạt động quản lý cũng vậy, nó được diễn ra và tồn tại hình thức của thủ tục quản lý.

Vậy thủ tục là gì ? Trong khoa học pháp lý khái niệm thủ tục thường được áp dụng ở khía cạnh thực hiện quy phạm của luật vật chất.Mác, thủ tục là hình thức sống của đạo luật và luật vật chất có hình thức thủ tục riêng của nó. Cho nên, thủ tục ở đây được hiểu là trình tự và cách thức thực hiện những hành động nhất định nhằm đạt tới những hệ qủa pháp lý mà phần quy phạm vật chất dự kiến trước. Trong quản lý nhà nước, ngoài tính kế tiếp, liên tục của hành động (trình tự), còn có cả phương pháp và cách thức hành động. Phương pháp và cách thức hành động này có ý nghĩa rất quan trọng và được quy định bởi luật – đó là luật hành chính.

Như vậy, khái niệm thủ tục bao hàm khái niệm trình tự và cách thức hiện các hành động đó. Từ vấn đề nêu trên cho thấy, thủ tục hành chính là toàn bộ những thủ tục của hoạt động quản lý được luật hành chính quy định. Hiện nay, cả trong nước và trên thế giới khái niệm thủ tục hành chính chưa có quan điểm thống nhất về mặt phạm vi. Có tác giả cho rằng thủ tục hành chính là trình tự mà luật hành chính quy định, theo đó các cơ quan nhà nước giải quyết các tranh chấp về quyền và xử lý vi phạm pháp luật.

Một số tác giả khác coi đó là trình tự do luật hành chính quy định, trên cơ sở đó các cơ quan quản lý nhà nước được giải quyết mọi 10 vụ việc cá biệt cụ thể. Cũng có quan điểm khác (quan điểm thứ ba) cho rằng thủ tục hành chính là trình tự và cách thức do luật hành chính quy định nhằm thực hiện mọi hình thức hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước, tức là bao gồm không chỉ trình tự và cách thức thực hiện hoạt động sáng tạo pháp luật. Quan điểm này được nhiều nhà nghiên cứu luật của Việt Nam ủng hộ vì phạm vi của khái niệm thủ tục hành chính rộng hơn và hợp lý hơn.2 Đặc điểm của thủ tục hành chính : Từ các quan điểm nêu trên cho thấy thủ tục hành chính có 3 đặc điểm sau : - Thứ nhất, thủ tục hành chính phải được luật hành chính quy định chặt chẽ. Đây cũng chính là đặc điểm quan trọng nhất của thủ tục hành chính bởi, trong thực tiễn quản lý có rất nhiều loại hoạt động, có những hoạt động được luật hành chính điều chỉnh nhưng cũng có loại hoạt động không được các quy phạm của luật hành chính quy định.

Vì thế, chỉ những hoạt động cụ thể nào được quy phạm pháp luật hành chính điều chỉnh mới được coi là thủ tục hành chính. - Thứ hai, xuất phát từ việc chủ thể có quyền xem xét và ra quyết định theo trình tự mà luật hành chính quy định là cơ quan quản lý nhà nước nên thủ tục hành chính chủ yếu được thực hiện ngoài trình tự toà án. Đây chính là sự khác biệt giữa thủ tục hành chính với thủ tục giải quyết các vụ kiện tại các toà án dân sự, kinh tế và lao động. Điều này cũng cho thấy hoạt động tố tụng ở các toà án có mục đích thực hiện phần chế tài hoặc phần quy định của quy phạm vật chất của luật hành chính và nhiều ngành luật khác nếu được hiểu theo nghĩa rộng của loại quan điểm thứ ba nêu trên.

- Thứ ba, các quy phạm thủ tục hành chính không chỉ quy định trình tự thủ tục thực hiện quy phạm vật chất của luật hành chính mà còn quy định trình tự thủ tục thực hiện đối với các quy phạm vật chất của các ngành luật khác như luật đất đai, tài chính, dân sự, khoáng sản, lao động, hải quan …Chúng được thể hiện rõ nhất trong loại thủ tục giải quyết các tranh chấp và xử lý các loại vi phạm pháp luật khác nhau do các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện.2 Các nguyên tắc của thủ tục hành chính : Thủ tục hành chính Việt Nam được thực hiện trên cơ sở những nguyên tắc được Hiến pháp Việt Nam quy định trực tiếp hoặc gián tiếp, được các văn bản pháp luật khác cụ thể hoá và bổ sung. Sau đây là những nguyên tắc cơ bản của thủ tục hành chính : 1.1 Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa : Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa của thủ tục hành chính có cơ sở là Điều 12 của Hiến pháp 1992: “ Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa …”. Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa có mục đích bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Áp dụng nguyên tắc này vào thủ tục hành chính có nghĩa là chỉ có cơ quan nhà nước có thẩm quyền do luật định mới được thực hiện các thủ tục hành chính nhất định, và phải thực hiện đúng trình tự được pháp luật quy định với những biện pháp và hình thức được pháp luật cho phép.

Thực hiện nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa còn là sự bảo đảm quyền khiếu nại của các chủ thể tham gia quan hệ thủ tục hành chính.2 Nguyên tắc khách quan : Nguyên tắc này còn gọi là nguyên tắc chân lý khách quan, vì thực tế khách quan là thước đo chân lý. Nguyên tắc này có quan hệ trực tiếp đến nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa và nguyên tắc xử lý công khai, minh bạch. Trong hoạt động quản lý nhà nước và trong quan hệ pháp luật hành chính nếu không bảo đảm nguyên tắc này, cơ quan có thẩm quyền rất dễ bị ngộ nhận, ra quyết định quản lý không đúng và do đó sẽ không có pháp chế hoặc vi phạm pháp luật.3 Nguyên tắc công khai, minh bạch : Đây là nguyên tắc chung của thủ tục hành chính. Nghĩa là, khi giải quyết các vấn đề cụ thể thuộc các lĩnh vực như thủ tục cấp giấy phép xây dựng, đăng ký hộ khẩu, xin cấp thị thực xuất cảnh, nhập cảnh, cấp giấy phép kinh doanh, thủ tục hải quan hay thủ tục ban hành các quyết định quản lý nhà nước quan trọng (trừ những vấn đề thuộc bí mật quốc gia cần hạn chế) v.v…cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành phải công 12 khai thông báo, hướng dẫn tỉ mỉ cho đương sự biết để thực hiện.

Nguyên tắc công khai, minh bạch nếu được đảm bảo thì sẽ thực hiện tốt nguyên tắc chân lý khách quan và mối quan hệ này sẽ tác động thúc đẩy lẫn nhau.4 Nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật giữa các bên tham gia thủ tục hành chính : Nguyên tắc này chủ yếu được áp dụng trong thủ tục giải quyết các tranh chấp về quyền hoặc các vi phạm pháp luật. Trong loại thủ tục này, các bên, không phân biệt đó là công dân hay cơ quan nhà nước, không phân biệt thành phần xã hội, dân tộc … đều có quyền và nghĩa vụ như nhau như quyền chứng minh, đưa chứng cứ biện hộ cho mình, quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính xem xét kỹ lưỡng mọi yêu cầu của mình; có quyền tham gia vào mọi giai đoạn của thủ tục giải quyết tranh chấp.5 Nguyên tắc đơn giản, tiết kiệm : Đây là một nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm cho mọi công dân có thể tham gia các thủ tục hành chính để bảo vệ quyền của mình hoặc của tổ chức, công dân khác. Thực hiện nguyên tắc đơn giản, tiết kiệm sẽ làm giảm các chi phí về tiền, phương tiện, người, thời gian của Nhà nước và do đó nâng cao được chất lượng hoạt động quản lý nói chung và của thủ tục ban hành các quyết định nói riêng, nhất là bảo đảm cho việc giải quyết các vụ việc được kịp thời. Thực tế cho thấy thời gian qua việc bỏ hẳn một số loại phí, thuế đối với công dân hoặc giảm một số bước, cấp trong giải quyết thủ tục hành chính, thủ tục khiếu nại đồng thời tăng quyền và trách nhiệm của một số cơ quan nhà nước đã thể hiện cụ thể việc thực hiện nguyên tắc này.6 Nguyên tắc nhanh chóng, kịp thời : Nguyên tắc này được thể hiện trong các văn bản pháp luật quan trọng về các loại thủ tục hành chính cụ thể, được quy định dưới dạng nguyên tắc chung; đồng thời được cụ thể hoá bằng các chương, điều về thời hiệu xử lý, thời hạn thi hành quyết định xử lý, thời gian thực hiện các bước thủ tục hành chính v.v…Trong hoạt động quản lý nhà 13 nước, việc ban hành các quyết định quản lý nhà nước càng phải tuân thủ nguyên tắc này.7 Nguyên tắc thể hiện trách nhiệm của người có thẩm quyền trong việc thực hiện đúng đắn và nghiêm túc thủ tục hành chính : Đây là nguyên tắc có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng.

Các quy định của Hiến pháp nước ta đã có những quy định về bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo của công dân, quyền tự do thân thể, quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, tài sản, danh dự và nhân phẩm, quyền tự do cư trú, đi lại v.v…Vì vậy, các quyết định của cơ quan quản lý nhà nước ban hành không đúng thủ tục do luật định có thể bị đình chỉ, sửa đổi hoặc bãi bỏ và người có trách nhiệm trong việc ban hành các quyết định đó có thể bị truy cứu trách nhiệm. Trong các văn bản pháp luật về thủ tục hành chính đều có những điều cụ thể về xử lý những người có thẩm quyền vi phạm các quy định của thủ tục hành chính.8 Nguyên tắc hạn chế số cấp xử lý : Nguyên tắc này rất quan trọng và có ý nghĩa thực tiễn to lớn đối với các thủ tục hành chính khi giải quyết các công việc cụ thể. Thực tiễn cho thấy việc giảm bớt số cấp xử lý thì nhiều công việc giải quyết được nhanh chóng, đơn giản hơn và hiệu qủa quản lý vì thế cũng được nâng cao hơn.