Các Yếu Tố Tác Động Đến Rủi Ro Thanh Khoản Của Ngân Hàng Thương Mại Nhà Nước Việt Nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản tại ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Kim Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Quang Thông
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Rủi Ro Thanh Khoản Của Các Ngân Hàng Thương Mại Nhà Nước Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi thu thập dữ liệu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Ngân hàng thương mại nhà nước
• 2.1.1. Ngân hàng thương mại
• 2.1.2. Ngân hàng thương mại nhà nước
• 2.2. Khái niệm rủi ro thanh khoản
• 2.2.1. Khái niệm thanh khoản
• 2.2.2. Khái niệm rủi ro
• 2.2.3. Rủi ro thanh khoản
• 2.3. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro thanh khoản
• 2.3.1. Nguyên nhân chủ quan
• 2.3.2. Nguyên nhân khách quan
• 2.4. Các phương pháp đo lường rủi ro thanh khoản
• 2.4.1. Các hệ số thanh khoản
• 2.4.2. Khe hở tài trợ (Khe hở thanh khoản)
• 2.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản
• 2.5.1. Các yếu tố thuộc ngân hàng
• 2.5.2. Các yếu tố thuộc môi trường kinh tế vĩ mô
• 2.6. Những nguyên tắc của Basel trong quản trị rủi ro thanh khoản của ngân hàng
• 2.6.1. Các yêu cầu về tỷ lệ vốn an toàn theo Basel I (1988)
• 2.6.2. Các yêu cầu của Basel II (2007)
• 2.6.3. Các yêu cầu của Basel III
• 2.7. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG RỦI RO THANH KHOẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Thanh khoản và rủi ro thanh khoản của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.1.1. Chạy đua lãi suất huy động
• 3.1.2. Thanh khoản của các loại ngoại tệ
• 3.1.3. Tạo thanh khoản bằng biện pháp bán tài sản
• 3.2. Thanh khoản và rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phương pháp và phạm vi thu thập mẫu
• 4.2. Mô hình hồi quy
• 4.3. Thống kê mô tả các biến
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Ước lượng phương trình hồi qui với Pooled OLS
• 4.4.2. Ước lượng phương trình hồi qui với Fixed Effects Model
• 4.4.3. Ước lượng phương trình hồi qui với Random Effects Model
• 4.4.4. Lựa chọn mô hình ước lượng phù hợp
• 4.4.4.1. Kiểm định Breusch – Pagan Lagrange Multiplier
• 4.4.4.2. So sánh 3 mô hình ước lượng
• 4.4.5. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến trong mô hình
• 4.4.6. Kiểm định phương sai thay đổi
• 5. CHƯƠNG 5: HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng Tại Việt Nam

Rủi ro thanh khoản là một thách thức thường trực đối với hệ thống ngân hàng thương mại. Việc quản trị rủi ro thanh khoản hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của các ngân hàng. Đặc biệt, đối với các ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam, việc hiểu rõ và kiểm soát rủi ro thanh khoản càng trở nên quan trọng do vai trò trọng yếu của các ngân hàng này trong nền kinh tế. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời, từ đó đảm bảo khả năng thanh toán và duy trì niềm tin của khách hàng. Theo Trương Quang Thông (2012), thanh khoản là khả năng tiếp cận các tài sản và nguồn vốn với một chi phí hợp lý để phục vụ các nhu cầu hoạt động khác nhau của ngân hàng.

1.1. Định Nghĩa Chi Tiết Về Thanh Khoản Ngân Hàng

Thanh khoản, theo nghĩa hẹp, là khả năng chuyển đổi một tài sản thành tiền mặt một cách nhanh chóng với chi phí thấp. Theo nghĩa rộng, nó bao gồm khả năng tiếp cận cả tài sản và nguồn vốn để đáp ứng các nhu cầu hoạt động của ngân hàng. Một ngân hàng có khả năng thanh khoản tốt khi có thể dễ dàng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng và các nghĩa vụ tài chính khác mà không gặp khó khăn. Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng định nghĩa thanh khoản là khả năng đáp ứng các nhu cầu về sử dụng vốn khả dụng phục vụ cho hoạt động kinh doanh tại mọi thời điểm. Vấn đề thanh khoản xuất hiện khi ngân hàng phải đối mặt với nhu cầu tiền mặt từ khách hàng.

1.2. Các Loại Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng Cần Lưu Ý

Rủi ro thanh khoản có thể được phân loại thành hai loại chính: rủi ro thanh khoản tài sản và rủi ro thanh khoản nguồn vốn. Rủi ro thanh khoản tài sản xảy ra khi ngân hàng không thể nhanh chóng bán tài sản để đáp ứng nhu cầu tiền mặt. Rủi ro thanh khoản nguồn vốn xảy ra khi ngân hàng không thể huy động đủ vốn để đáp ứng nhu cầu thanh toán. Cả hai loại rủi ro này đều có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho ngân hàng, bao gồm mất khả năng thanh toán, giảm lợi nhuận và tổn hại uy tín.

II. Các Nguyên Nhân Rủi Ro Thanh Khoản Cho Ngân Hàng Hiện Nay

Rủi ro thanh khoản có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả các yếu tố bên trong ngân hàng và các yếu tố bên ngoài liên quan đến môi trường kinh tế vĩ mô. Các yếu tố bên trong bao gồm quản lý tài sản và nợ không hiệu quả, chính sách tín dụng lỏng lẻo và thiếu giám sát rủi ro. Các yếu tố bên ngoài bao gồm biến động lãi suất, suy thoái kinh tế và các sự kiện bất ngờ như khủng hoảng tài chính. Việc xác định và đánh giá các nguyên nhân gây ra rủi ro thanh khoản là bước quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro. Các doanh nghiệp nhà nước hoạt động không hiệu quả, khả năng hoàn trả nợ suy giảm cũng khiến cho nguồn cung thanh khoản của nhóm ngân hàng này dễ bị ảnh hưởng bởi doanh nghiệp nhà nước hơn các ngân hàng khác.

2.1. Nguyên Nhân Chủ Quan Từ Hoạt Động Nội Bộ Ngân Hàng

Quản lý thanh khoản kém hiệu quả là một trong những nguyên nhân chủ quan hàng đầu dẫn đến rủi ro thanh khoản. Điều này bao gồm việc không duy trì đủ lượng tài sản thanh khoản, không đa dạng hóa nguồn vốn và không có kế hoạch ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Ngoài ra, rủi ro thanh khoản cũng có thể phát sinh từ các quyết định kinh doanh sai lầm, chẳng hạn như đầu tư vào các tài sản rủi ro cao hoặc cho vay quá mức.

2.2. Nguyên Nhân Khách Quan Từ Môi Trường Kinh Tế Vĩ Mô

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như suy thoái kinh tế, biến động lãi suất và lạm phát có thể ảnh hưởng đáng kể đến thanh khoản của ngân hàng. Suy thoái kinh tế có thể làm giảm nhu cầu tín dụng và tăng tỷ lệ nợ xấu, từ đó làm giảm khả năng sinh lời và thanh khoản của ngân hàng. Biến động lãi suất có thể ảnh hưởng đến chi phí huy động vốn và giá trị của tài sản, trong khi lạm phát có thể làm giảm giá trị thực của tài sản và tăng chi phí hoạt động.

2.3. Ảnh Hưởng của Chính Sách Tiền Tệ Đến Thanh Khoản

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có tác động trực tiếp đến thanh khoản của hệ thống ngân hàng. Các biện pháp như điều chỉnh lãi suất tái cấp vốn, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và nghiệp vụ thị trường mở có thể ảnh hưởng đến lượng tiền cung ứng và chi phí huy động vốn của các ngân hàng. Một chính sách tiền tệ thắt chặt có thể làm giảm thanh khoản, trong khi một chính sách tiền tệ nới lỏng có thể làm tăng thanh khoản.

III. Hướng Dẫn Quản Trị Rủi Ro Thanh Khoản Cho Ngân Hàng TMNN

Quản trị rủi ro thanh khoản hiệu quả đòi hỏi các ngân hàng phải có một khuôn khổ quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm các chính sách, quy trình và hệ thống kiểm soát phù hợp. Khuôn khổ này nên bao gồm các bước như xác định, đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro thanh khoản. Ngoài ra, các ngân hàng cần phải tuân thủ các quy định về thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước và các chuẩn mực quốc tế như Basel III. Các ngân hàng thương mại nhà nước cần có chiến lược quản trị phù hợp với đặc điểm của nền kinh tế vĩ mô trong nước và đặc điểm nội bộ của ngân hàng.

3.1. Xây Dựng Hệ Thống Đánh Giá Rủi Ro Thanh Khoản Hiệu Quả

Hệ thống đánh giá rủi ro thanh khoản cần bao gồm các chỉ số và phương pháp đo lường phù hợp để xác định và đánh giá mức độ rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Các chỉ số quan trọng bao gồm tỷ lệ thanh khoản ngắn hạn (LCR), tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) và các chỉ số khác liên quan đến cấu trúc tài sản và nợ. Các phương pháp đo lường có thể bao gồm phân tích khe hở thanh khoản, mô phỏng căng thẳng và phân tích kịch bản.

3.2. Áp Dụng Hệ Số Thanh Khoản Theo Chuẩn Basel III

Basel III đưa ra các tiêu chuẩn thanh khoản nghiêm ngặt hơn, bao gồm LCR và NSFR, để đảm bảo các ngân hàng có đủ tài sản thanh khoản và nguồn vốn ổn định để đối phó với các tình huống căng thẳng. Các ngân hàng Việt Nam cần tuân thủ các quy định này để tăng cường khả năng chống chịu rủi ro thanh khoản và đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

IV. Phân Tích Yếu Tố Ảnh Hưởng Rủi Ro Thanh Khoản Thực Tế

Nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam cho thấy rằng có nhiều yếu tố quan trọng cần được xem xét. Các yếu tố này bao gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ tăng trưởng tín dụng, môi trường kinh tế vĩ mô và các quy định pháp luật. Phân tích định lượng và định tính các yếu tố này giúp các nhà quản lý ngân hàng hiểu rõ hơn về các động lực gây ra rủi ro thanh khoản và đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp.

4.1. Tác Động Của Nợ Xấu Đến Rủi Ro Thanh Khoản

Nợ xấu là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến rủi ro thanh khoản của ngân hàng. Tỷ lệ nợ xấu cao làm giảm khả năng thu hồi vốn và lợi nhuận của ngân hàng, từ đó làm giảm khả năng thanh toán và khả năng huy động vốn. Các ngân hàng cần có các biện pháp quản lý nợ xấu hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực đến thanh khoản.

4.2. Ảnh Hưởng Của Tăng Trưởng Tín Dụng Đến Thanh Khoản

Tăng trưởng tín dụng quá nhanh có thể gây ra rủi ro thanh khoản nếu ngân hàng không quản lý rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản một cách hiệu quả. Việc cho vay quá mức có thể làm tăng tỷ lệ nợ xấu và giảm khả năng thu hồi vốn. Các ngân hàng cần kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng và đảm bảo rằng các khoản vay được thực hiện một cách thận trọng và có trách nhiệm.

4.3. Vai Trò Của Công Nghệ Ngân Hàng Trong Quản Lý Thanh Khoản

Sự phát triển của công nghệ ngân hàng, đặc biệt là digital banking, mang đến nhiều cơ hội để cải thiện quản lý thanh khoản. Các hệ thống thanh toán điện tử và ứng dụng di động cho phép khách hàng thực hiện giao dịch nhanh chóng và tiện lợi, giúp ngân hàng quản lý dòng tiền hiệu quả hơn. Ngoài ra, công nghệ cũng cung cấp các công cụ phân tích dữ liệu mạnh mẽ để dự báo nhu cầu thanh khoản và quản lý rủi ro.

V. Giải Pháp Kiến Nghị Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản Hiệu Quả

Để giảm thiểu rủi ro thanh khoản, các ngân hàng thương mại nhà nước cần tập trung vào việc cải thiện quản lý tài sản và nợ, tăng cường giám sát rủi ro, tuân thủ các quy định về thanh khoản và đa dạng hóa nguồn vốn. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về thanh khoản và tăng cường giám sát các ngân hàng để đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Việc nghiên cứu kỹ về các nguyên nhân rủi ro thanh khoản sẽ giúp các ngân hàng đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời.

5.1. Tăng Cường Hiệu Quả Hoạt Động Ngân Hàng Để Giảm Rủi Ro

Nâng cao hiệu quả hoạt động là yếu tố then chốt để cải thiện thanh khoản của ngân hàng. Điều này bao gồm việc giảm chi phí hoạt động, tăng doanh thu và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Các ngân hàng cần tập trung vào việc cải thiện quy trình hoạt động, đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao năng suất và hiệu quả.

5.2. Hoàn Thiện Quy Định Pháp Luật Ngân Hàng Về Thanh Khoản

Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về thanh khoản để đảm bảo các ngân hàng hoạt động một cách an toàn và hiệu quả. Các quy định cần bao gồm các tiêu chuẩn về tỷ lệ thanh khoản, quản lý rủi ro thanh khoản và báo cáo thanh khoản. Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường giám sát các ngân hàng để đảm bảo tuân thủ các quy định này.

VI. Triển Vọng Và Tương Lai Nghiên Cứu Rủi Ro Thanh Khoản Ngân Hàng

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu ngày càng biến động, việc nghiên cứu về rủi ro thanh khoản ngân hàng tiếp tục là một lĩnh vực quan trọng. Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc đánh giá tác động của các yếu tố mới như công nghệ tài chính (fintech), tiền điện tử và biến đổi khí hậu đến rủi ro thanh khoản. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu so sánh giữa các quốc gia để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản trong các môi trường khác nhau. Nghiên cứu về quản trị rủi ro thanh khoản cần đi đôi với thực tiễn hoạt động ngân hàng.

6.1. Đẩy Mạnh Nghiên Cứu Rủi Ro Thanh Khoản Trong Kỷ Nguyên Số

Sự phát triển của công nghệ tài chính đang tạo ra những thay đổi lớn trong ngành ngân hàng. Các nghiên cứu cần tập trung vào việc đánh giá tác động của fintech, tiền điện tử và các công nghệ mới khác đến rủi ro thanh khoản. Cần có các phương pháp và mô hình mới để đo lường và quản lý rủi ro thanh khoản trong kỷ nguyên số.

6.2. Nghiên Cứu Rủi Ro Thanh Khoản So Sánh Giữa Các Quốc Gia

Nghiên cứu so sánh giữa các quốc gia giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản trong các môi trường khác nhau. Các nghiên cứu này có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và các nhà quản lý ngân hàng trong việc xây dựng các biện pháp quản lý rủi ro thanh khoản phù hợp với đặc điểm của từng quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại nhà nước giữ vai trò xương sống của thị trường tài chính Việt Nam, nắm giữ trên 50% thị phần huy động vốn và dư nợ tín dụng toàn ngành. Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2015, tổng tài sản của 4 ngân hàng thương mại nhà nước trọng yếu gồm Agribank, BIDV, Vietinbank và Vietcombank đã vượt mốc 3.178.000 tỷ đồng. Trong đó, Agribank dẫn đầu với 874.000 tỷ đồng, theo sát là BIDV với 850.670 tỷ đồng, Vietinbank đạt 779.000 tỷ đồng và Vietcombank đạt 674.395 tỷ đồng. Mặc dù sở hữu lợi thế vượt trội về quy mô và uy tín thương hiệu, nhóm ngân hàng này luôn đối mặt với rủi ro thanh khoản tiềm ẩn do áp lực tài trợ các dự án kinh tế lớn và sự chênh lệch kỳ hạn giữa huy động ngắn hạn và cho vay dài hạn. Khi xảy ra sự cố thanh khoản tại nhóm ngân hàng đầu tàu, rủi ro lan truyền có thể làm gián đoạn dòng luân chuyển vốn của toàn bộ nền kinh tế.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là nhận diện thực trạng thanh khoản, xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố vi mô bên trong ngân hàng cùng các yếu tố kinh tế vĩ mô bên ngoài đến rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu chuỗi thời gian 13 năm, từ năm 2003 đến năm 2015, tập trung vào 4 ngân hàng thương mại nhà nước lớn nhất gồm Agribank, BIDV, Vietcombank và Vietinbank. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học định lượng giúp các ngân hàng kiểm soát khe hở tài trợ dưới mức giới hạn an toàn 40%, duy trì hệ số an toàn vốn tối thiểu đạt trên 9% theo quy định tại Thông tư 13/2010/TT-NHNN, từ đó giảm thiểu nguy cơ mất thanh khoản cục bộ và củng cố sự ổn định của hệ thống tiền tệ quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các lý thuyết quản trị ngân hàng hiện đại và hệ thống chuẩn mực an toàn quốc tế:

• Hiệp ước Basel về an toàn vốn và quản trị thanh khoản: Khung khổ Basel I năm 1988, Basel II năm 2007 với 3 trụ cột giám sát và Basel III đưa ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8%, tỷ lệ đảm bảo thanh khoản trong ngắn hạn và tỷ lệ huy động cố định ròng trong trung hạn.
• Lý thuyết khe hở tài trợ và rủi ro thanh khoản ngân hàng: Kế thừa nghiên cứu của Saunders và Cornett năm 2006 cùng công trình thực nghiệm của Shen năm 2009, rủi ro thanh khoản phát sinh khi có sự bất cân xứng giữa dòng tiền vào và dòng tiền ra. Khe hở tài trợ được lượng hóa bằng chênh lệch giữa tổng dư nợ cho vay và tổng vốn huy động trên tổng tài sản.
• Lý thuyết cung cầu thanh khoản: Dựa trên phân tích của Decker năm 2000 và Trương Quang Thông năm 2012, thanh khoản được phân tách thành rủi ro thanh khoản tài trợ và rủi ro thanh khoản thị trường. Cung thanh khoản hình thành từ tiền gửi khách hàng, thu hồi nợ và bán tài sản; cầu thanh khoản xuất phát từ nhu cầu rút tiền gửi, giải ngân hạn mức tín dụng và chi trả nghĩa vụ tài chính.

Các khái niệm then chốt bao gồm rủi ro thanh khoản, tài sản thanh khoản cao, tiền gửi thanh khoản lõi, trạng thái thanh khoản ròng và đệm thanh khoản dự phòng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán thường niên của 4 ngân hàng thương mại nhà nước giai đoạn 2003 - 2015, cơ sở dữ liệu tài chính ngân hàng quốc tế Bankscope và các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô của Ngân hàng Thế giới.

Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ 4 ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối trên 50% tại Việt Nam trong suốt 13 năm liên tục, tạo thành bộ dữ liệu bảng cân đối với 52 quan sát. Phương pháp chọn mẫu tổng thể có chủ đích này phản ánh trọn vẹn đặc trưng của nhóm ngân hàng trụ cột, nơi luân chuyển phần lớn nguồn vốn tín dụng của nền kinh tế.

Nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật kinh tế lượng cho dữ liệu bảng nhằm xử lý triệt để các sai số cá thể và biến động thời gian:

• Ước lượng mô hình hồi quy gộp Pooled OLS, mô hình tác động cố định FEM và mô hình tác động ngẫu nhiên REM.
• Thực hiện kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier để lựa chọn giữa Pooled OLS và REM.
• Thực hiện kiểm định Hausman nhằm xác định mô hình tối ưu giữa FEM và REM.
• Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai VIF và xử lý hiện tượng phương sai thay đổi bằng ước lượng vững sai số chuẩn, đảm bảo kết quả ước lượng không chệch và đạt độ tin cậy thống kê cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình định lượng và phân tích thực nghiệm đã chỉ ra các phát hiện cốt lõi về rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam:

• Quy mô tổng tài sản có tác động nghịch chiều có ý nghĩa thống kê đến rủi ro thanh khoản: Khi quy mô tổng tài sản của 4 ngân hàng tăng trưởng mạnh mẽ, đạt từ 674.395 tỷ đồng đến 874.000 tỷ đồng vào cuối năm 2015, lợi thế về mạng lưới với hơn 2.300 chi nhánh của Agribank và 981 điểm giao dịch của BIDV giúp mở rộng nguồn vốn huy động giá rẻ, qua đó thu hẹp khe hở tài trợ và giảm rủi ro thanh khoản.
• Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tài sản tác động cùng chiều mạnh mẽ đến rủi ro thanh khoản: Sự gia tăng của các khoản cấp tín dụng làm suy giảm tỷ trọng dự trữ thanh khoản tức thời. Điển hình trong giai đoạn 2013 - 2014, tỷ lệ cho vay trên huy động ngoại tệ USD tăng từ 84,3% lên 95,5% đã đẩy áp lực thanh khoản ngoại hối của các ngân hàng lên mức báo động.
• Tỷ lệ vốn chủ sở hữu và nguồn vốn tự có có mối quan hệ nghịch chiều với rủi ro thanh khoản: Các ngân hàng duy trì tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt chuẩn 9% theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN sở hữu đệm vốn vững chắc, giúp hấp thụ các cú sốc rút tiền gửi đột ngột tốt hơn những ngân hàng có vốn tự có mỏng.
• Tác động có độ trễ của các biến số kinh tế vĩ mô: Tốc độ tăng trưởng GDP và biến động lạm phát tác động đến thanh khoản hệ thống với độ trễ 1 năm. Điển hình năm 2008, khi lạm phát tăng vọt và Ngân hàng Nhà nước phát hành 20.300 tỷ đồng tín phiếu bắt buộc với lãi suất 7,8%/năm, tình trạng thiếu hụt thanh khoản nghiêm trọng đã lập tức xuất hiện trên toàn hệ thống.

Thảo luận kết quả

Thực trạng thanh khoản phản ánh rõ nét sự mất cân đối về kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại nhà nước. Nguồn vốn huy động ngắn hạn dưới 12 tháng thường chiếm tới 70% - 80% tổng tiền gửi, nhưng ngân hàng phải sử dụng nguồn vốn này để tài trợ các dự án trung và dài hạn cho các tập đoàn nhà nước. Khi hiệu quả hoạt động của khu vực doanh nghiệp nhà nước suy giảm, dòng tiền hoàn nợ bị tắc nghẽn, đẩy khe hở thanh khoản mở rộng.

Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các phát hiện quốc tế của Shen năm 2009 tại 12 nền kinh tế phát triển, Bunda và Desquilbet năm 2008 tại các thị trường mới nổi, cũng như nghiên cứu của Vodová năm 2013 tại Cộng hòa Czech. Tại Việt Nam, kết luận này củng cố các luận điểm của Trương Quang Thông năm 2013 và Đặng Văn Dân năm 2015 về vai trò quyết định của quy mô tài sản và tỷ lệ cấp tín dụng.

Để nâng cao tính trực quan trong quản trị, dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn tối ưu thông qua biểu đồ cột chồng kết hợp đồ thị đường:

• Trục cột chồng thể hiện tương quan quy mô giữa nguồn vốn huy động ngắn hạn và dư nợ tín dụng trung dài hạn qua các năm.
• Trục đường biểu diễn biến động của tỷ lệ khe hở tài trợ so với ngưỡng an toàn 40% và đường biến động hệ số an toàn vốn CAR giai đoạn 2003 - 2015.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả hồi quy thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro thanh khoản cho các ngân hàng thương mại nhà nước:

1. Tái cấu trúc kỳ hạn nguồn vốn huy động và gia tăng tỷ trọng tiền gửi thanh khoản lõi: Ban Điều hành và Khối Nguồn vốn các ngân hàng cần đẩy mạnh thu hút tiền gửi không kỳ hạn CASA và phát hành trái phiếu kỳ hạn dài trên 3 năm, nâng tỷ trọng nguồn vốn huy động trung dài hạn lên mức tối thiểu 30% - 35% trước năm 2018 nhằm giảm thiểu rủi ro chênh lệch kỳ hạn.
2. Tăng cường năng lực vốn tự có và đáp ứng lộ trình an toàn vốn theo Basel II: Hội đồng Quản trị các ngân hàng thương mại nhà nước cần xây dựng phương án tăng vốn điều lệ thông qua giữ lại lợi nhuận hoặc phát hành cổ phiếu cho cổ đông chiến lược, nâng hệ số CAR từ mức 9% lên 10,5% theo đúng lộ trình cam kết giai đoạn 2018 - 2020.
3. Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm và kiểm soát nghiêm ngặt khe hở tài trợ: Khối Quản trị Rủi ro và Hội đồng Quản lý Tài sản Nợ - Tài sản Có ALCO cần duy trì khe hở tài trợ dưới mức trần 40%, thực hiện các bài kiểm tra sức chịu tải Stress Testing định kỳ 6 tháng một lần theo các kịch bản lạm phát tăng cao hoặc tỷ giá biến động trên 3%.
4. Hoàn thiện khung điều hành chính sách tiền tệ và công cụ tái cấp vốn: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tiếp tục giám sát chặt chẽ trần lãi suất huy động, điều hành linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở OMO và rút ngắn thời gian xử lý hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp cho các ngân hàng thương mại xuống dưới 24 giờ khi xảy ra biến động thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Ban Điều hành và Chuyên viên Quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Nắm bắt phương pháp đo lường khe hở tài trợ, từ đó xây dựng hạn mức an toàn thanh khoản nội bộ và thiết lập đệm tài sản thanh khoản dự phòng chiếm từ 15% đến 20% tổng tài sản.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sử dụng các bằng chứng thực nghiệm về độ trễ của biến số vĩ mô để hoạch định công cụ điều tiết cung tiền, hoàn thiện các thông tư quy định giới hạn an toàn hoạt động tín dụng.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo khung lý thuyết toàn diện, tiếp cận phương pháp xử lý dữ liệu bảng với các kiểm định Breusch-Pagan và Hausman trong phân tích rủi ro tài chính ngân hàng.
• Chuyên viên phân tích tài chính và nhà đầu tư định chế: Ứng dụng các chỉ tiêu quy mô tài sản, tỷ lệ nợ xấu và đệm thanh khoản để đánh giá chất lượng tài sản, dự phóng sức khỏe tài chính của các ngân hàng niêm yết lớn như Vietcombank, BIDV và Vietinbank.

Câu hỏi thường gặp

Khe hở tài trợ phản ánh rủi ro thanh khoản ngân hàng như thế nào?

Khe hở tài trợ là tỷ số giữa chênh lệch tổng dư nợ cho vay trừ tổng nguồn vốn huy động trên tổng tài sản. Khi tỷ lệ này vượt ngưỡng an toàn 40%, ngân hàng bị thiếu hụt nguồn vốn khả dụng tức thời để tài trợ tín dụng, buộc phải dựa vào vay mượn liên ngân hàng với chi phí cao, làm gia tăng nguy cơ mất khả năng chi trả.

Vì sao quy mô tài sản lớn lại giúp giảm rủi ro thanh khoản của các ngân hàng thương mại nhà nước?

Quy mô tài sản từ 674.395 tỷ đồng đến 874.000 tỷ đồng tạo niềm tin thương hiệu vững chắc cho khách hàng gửi tiền. Mạng lưới hàng nghìn phòng giao dịch rộng khắp giúp các ngân hàng thương mại nhà nước tiếp cận nguồn tiền gửi dân cư ổn định với chi phí thấp, tạo đệm thanh khoản dồi dào để hấp thụ các cú sốc rút vốn.

Biến động kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến thanh khoản ngân hàng qua cơ chế nào?

Tăng trưởng kinh tế và lạm phát tác động có độ trễ 1 năm đến thanh khoản. Điển hình năm 2008, khi lạm phát tăng cao buộc cơ quan quản lý thắt chặt tiền tệ và phát hành 20.300 tỷ đồng tín phiếu bắt buộc, thanh khoản thị trường lập tức bị co hẹp, đẩy lãi suất vay mượn liên ngân hàng lên tới 12%/năm.

Hệ số an toàn vốn CAR có vai trò gì trong việc kiểm soát rủi ro thanh khoản?

Vốn tự có là lớp đệm bảo vệ cuối cùng trước tổn thất tín dụng. Khi tỷ lệ nợ xấu tăng cao làm suy giảm nguồn thu hồi nợ, ngân hàng có hệ số an toàn vốn CAR đạt chuẩn 9% theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN sẽ duy trì được năng lực tài chính, ngăn ngừa nguy cơ mất thanh khoản và phá sản.

Cuộc đua lãi suất huy động giai đoạn 2008 - 2011 để lại bài học gì về quản trị thanh khoản?

Để bù đắp thanh khoản thiếu hụt, nhiều ngân hàng đã đẩy lãi suất huy động lên tới 14% hoặc vượt trần qua các hình thức khuyến mại ngầm. Cuộc đua này làm tăng chi phí vốn và bất ổn định hệ thống, chứng minh rằng quản trị thanh khoản phải dựa trên việc tái cấu trúc dòng tiền bền vững thay vì chạy đua lãi suất ngắn hạn.

Kết luận

• Nhóm 4 ngân hàng thương mại nhà nước giữ vị thế áp đảo với tổng tài sản vượt 3.178.000 tỷ đồng vào năm 2015, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì ổn định thanh khoản toàn hệ thống.
• Khe hở tài trợ và tỷ lệ cấp tín dụng trên tổng tài sản là các nhân tố nội tại tác động mạnh nhất làm gia tăng rủi ro thanh khoản ngân hàng.
• Quy mô tài sản và năng lực vốn chủ sở hữu tạo ra hiệu ứng bảo vệ vững chắc, giúp giảm thiểu đáng kể áp lực thanh khoản.
• Tác động của lạm phát và tăng trưởng kinh tế có độ trễ 1 năm, đòi hỏi công tác dự báo thanh khoản phải mang tính đón đầu.
• Duy trì tỷ lệ an toàn vốn CAR đạt 9% và chuẩn bị nâng lên 10,5% theo chuẩn Basel II là yêu cầu bắt buộc để phòng ngừa rủi ro hệ thống.

Luận văn đã đóng góp một hệ thống bằng chứng thực nghiệm toàn diện trong 13 năm về các nhân tố vi mô và vĩ mô chi phối rủi ro thanh khoản ngân hàng thương mại nhà nước tại Việt Nam. Trong giai đoạn 2018 - 2020, các ngân hàng cần nhanh chóng hoàn thiện hệ thống đo lường rủi ro tự động, áp dụng toàn diện các chuẩn mực Basel II và Basel III để đảm bảo hoạt động an toàn, hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 của Luật số 47 năm 2010 cũng nêu: Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận. Trong đó, hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ: nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Cụ thể: - Huy động vốn là hoạt động nhận tiền gửi của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu theo nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả gốc lẫn lãi cho khách hàng theo đúng thời hạn thỏa thuận. - Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một tài sản theo nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi bằng nghiệp vụ cho vay, chiêt khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.

- Cung ứng dịch vụ thanh toán quan tài khoản là việc cung ứng phương tiện thanh toán, thực hiện dịch vụ thanh toán cheque, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và các dịch vụ thanh toán khác cho khách hàng thông qua tài khoản tiền gửi của khách hàng. - Các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng thương mại: dịch vụ ngân quỹ, dịch vụ ủy thác, dịch vụ môi giới tiền tệ, dịch vụ kinh doanh ngoại hối, các dịch vụ quản lý tài sản, tư vấn tài chính,.  Phân loại ngân hàng thương mại: Theo tiêu chí hình thức sở hữu: hệ thống ngân hàng Việt Nam bao gồm: - Ngân hàng thương mại nhà nước: là ngân hàng do Nhà nước thành lập, vốn của Nhà nước, thuộc sở hữu Nhà nước, có tư cách pháp nhân theo pháp luật Việt Nam, hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên. - Ngân hàng thương mại cổ phần: là ngân hàng được thành lập và hoạt động bằng nguồn vốn góp của các cổ động dưới hình thức mua cổ phần, có tư cách pháp nhân theo pháp luật Việt Nam, hoạt động theo mô hình công ty cổ phần.

- Ngân hàng liên doanh: là ngân hàng được thành lập tại Việt Nam, bằng vốn góp của một bên là một hoặc nhiều ngân hàng Việt Nam và một bên là một hay nhiều ngân hàng nước ngoài trên cơ sở hợp đồng liên doanh. Ngân hàng liên doanh hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn, có tư cách pháp nhân và có trụ sở tại Việt Nam. - Chi nhánh ngân hàng nước ngoài: là đơn vị phụ thuộc của các tổ chức tài chính nước ngoài (ngân hàng mẹ), hoạt động theo giấy phép kinh doanh do ngân hàng nhà nước Việt Nam cấp và tuân thủ quy đinh pháp luật Việt Nam; được ngân hàng mẹ (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 bảo đảm bằng văn bản về việc chịu trách nhiệm đối với mọi nghĩa vụ của chi nhánh tại Việt Nam. - Ngân hàng 100% vốn nước ngoài: là ngân hàng được thành lập tại Việt Nam với 100% vốn điều lệ thuộc sở hữu nước ngoài, trong đó phải có một ngân hàng nước ngoài sở hữu trên 50% vốn điều lệ.

Ngân hàng 100% vốn nước ngoài được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, là pháp nhân Việt Nam và có trụ sở chính tại Việt Nam. Theo tiêu chí tính chất hoạt động: ngân hàng thương mại có thể là ngân hàng chuyên doanh: chỉ thực hiện một hoạt động ngân hàng hoặc ngân hàng đa năng, có thể là một ngân hàng bán buôn hoặc bán lẻ. Nhìn chung, hoạt động của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam là trở thành ngân hàng đa năng, bao gồm cả bán buôn và bán lẻ; liên tục mở rộng các hoạt động kinh doanh và tiếp xúc tất cả các thành phần kinh tế trong xã hội từ các doanh nghiệp lớn đến dân cư. Ngân hàng thương mại nhà nước Ngân hàng thương mại nhà nước còn được gọi là ngân hàng quốc doanh.

Ngân hàng thương mại nhà nước tại Việt Nam gồm các ngân hàng: Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (Vietinbank), Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank), Ngân hàng phát triển nhà Đồng bằng sông Cửu Long (MHB). Tuy nhiên, việc MHB chính thức được sáp nhập vào BIDV vào ngày 22/05/2015 đã làm mất hẳn thương hiệu MHB trong ngành tài chính ngân hàng Việt Nam. Quy mô vốn và thị phần của MHB trong hệ thống các ngân hàng cũng khá nhỏ nên không được xét đến trong bài nghiên cứu này. Trên thực tế, đến thời điểm tháng 6/2013, chỉ còn có Agribank là ngân hàng thương mại nhà nước hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên duy nhất.

Các ngân hàng còn lại trong nhóm là Vietcombank, Vietinbank và BIDV lần lượt được cổ phần hóa, hoạt động theo mô hình ngân hàng thương mại cổ phần (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 với cổ đông chính vẫn là ngân hàng nhà nước. Tuy nhiên, với đặc điểm là có nguồn gốc nhà nước, phần lớn vốn hoạt động là vốn nhà nước và trong hoạt động vẫn chịu sự kiểm soát của nhà nước; nhóm ngân hàng thương mại nhà nước trong bài nghiên cứu là Agribank, BIDV, Vietcombank và Vietinbank. Như vậy, khái niệm ngân hàng thương mại nhà nước trong bài nghiên cứu là các ngân hàng thương mại được thành lập bởi Nhà nước, có vốn nhà nước trên tổng nguồn vốn chủ sở hữu chiếm trên 50% và trong hoạt động có chịu sự chỉ đạo từ Ngân hàng nhà nước. Khái niệm rủi ro thanh khoản 2.

Khái niệm thanh khoản Theo Trương Quang Thông (2012), khái niệm thanh khoản có thể được diễn giải theo nghĩa hẹp là khả năng biến đổi một tài sản nào đó ra tiền mặt một cách nhanh chóng, với chi phí thấp nhất có thể. Một cách đầy đủ hơn với nghĩa rộng, dựa vào cả hai cách tiếp cận các tài sản và nguồn vốn, thanh khoản là khả năng tiếp cận các tài sản và nguồn vốn với một chi phí hợp lý để phục vụ các nhu cầu hoạt động khác nhau của ngân hàng. Một tài sản có tính thanh khoản cao khi chi phí chuyển đổi thành tiền thấp và thời gian chuyển đổi thành tiền nhanh, trong khi đó, nguồn vốn có tính thanh khoản cao khi chi phí huy động thấp và thời gian huy động nhanh. Theo Ủy ban Basel về Giám sát ngân hàng: “Thanh khoản là một thuật ngữ chuyên ngành chỉ khả năng đáp ứng các nhu cầu về sử dụng vốn khả dụng phục vụ cho hoạt động kinh doanh tại mọi thời điểm như chi trả tiền gửi, cho vay, thanh toán, giao dịch vốn,…” Vấn đề thanh khoản xuất hiện khi ngân hàng phải đối mặt với nhu cầu tiền mặt từ khách hàng.

Ngân hàng không những phải tính toán cân đối lượng rút với lượng tiền hiện có mà còn phải cân đối với khả năng huy động trong tương lai. Vì vậy để đánh giá tính thanh khoản của ngân hàng cần xem xét tương quan giữa cung và cầu thanh khoản khả dụng của ngân hàng đó trong từng giai đoạn nhất định.Trạng thái thanh khoản ròng của ngân hàng trong thời kỳ nhất định với các chi tiết về nguồn và sử (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 14 dụng nguồn thanh khoản có thể được các nhà quản trị thiết lập để phục vụ nhu cầu quản trị thanh khoản.  Cung thanh khoản: là nguồn cung cấp thanh khoản cho ngân hàng, bao gồm các khoản vốn làm tăng khả năng chi trả của ngân hàng, bao gồm các khoản tiền có sẵn và các khoản có thể có trong thời gian ngắn. Cung thanh khoản bao gồm: - Các khoản tiền ký thác: Đây được xem là nguồn cung thanh khoản quan trọng nhất của ngân hàng, bởi nó chiếm tỷ trọng cao nhất và cũng có thể dễ dàng tạo cung bởi những biện pháp kích thích gửi tiền như điều chỉnh lãi suất huy động hấp dẫn, biểu phí ưu đãi hay những chương trình thưởng, khuyến mại hoặc chỉ đơn thuần nhờ thương hiệu của ngân hàng.

- Các khoản thu từ dịch vụ: Các khoản thu này có thể chiếm tỷ trọng không cao trong nguồn thu của ngân hàng, tuy nhiên trong nhiều thời kỳ, đây lại là nguồn thu chủ lực của các ngân hàng thương mại, cụ thể như trong thời kỳ tín dụng đóng băng. Ở những quốc gia phát triển, nguồn thu này cũng đóng vai trò quan trọng nhờ hạ tầng giao dịch hiện đại và tâm lý ưa chuộng giao dịch không dùng tiền mặt. Theo xu hướng đó, các nền kinh tế đang phát triển sẽ tiến tới gia tăng các nguồn thu này. - Các khoản tín dụng hoàn trả: Các khoản này đứng vai trò thứ hai về tầm quan trọng đối với các ngân hàng thương mại ở các nền kinh tế đang phát triển khi họ phải đối mặt với vấn đề về thanh khoản.

- Các khoản vay từ thị trường tiền tệ: Các khoản vay này là nguồn cung thanh khoản tạm thời nhằm bù đắp thanh khoản tức thời cho ngân hàng trong trường hợp mất thanh khoản. - Các khoản bán tài sản: Trong tình trạng không thể cân đối cung với cầu thanh khoản bằng các khoản cung thanh khoản thông thường trên, ngân hàng sẽ xét đến việc bán các loại tài sản từ những tài sản có tính thanh khoản cao trước nhất để đám bảo khả năng chi trả của mình.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 15  Cầu thanh khoản: là các khoản vốn làm giảm ngân quỹ của ngân hàng, là các nhu cầu vốn cho các hoạt động khác nhau của ngân hàng, phản ánh nhu cầu rút tiền ra khỏi ngân hàng trong những thời điểm khác nhau. - Chi trả tiền gửi cho khách hàng: là nhu cầu tiền mặt thường trực nhất của ngân hàng. Nhu cầu này thường có tính ngẫu nhiên, tuy nhiên ngân hàng có thể dự báo bằng kinh nghiệm và có thể đáp ứng tức thời.Tuy nhiên trong một số trường hợp, ngân hàng khó khăn trong việc chống đỡ trước nhu cầu đột ngột tăng cao của khách hàng thì khi đó rủi ro xuất hiện, đa phần từ nhu cầu này.

- Cấp tín dụng cho khách hàng: Là hoạt động kinh doanh chính của ngân hàng, cấp tín dụng quyết định hiệu quả hoạt động của ngân hàng.