CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1. LÝ DO HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI Bước sang thế kỷ XXI, bất kỳ một quốc gia nào muốn phát triển đều không thể thiếu tri thức khoa học. Đặc biệt đối với Việt Nam, một đất nước đang ở trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì việc chiếm lĩnh được tri thức khoa học và công nghệ hiện đại để áp dụng thành công vào thực tiễn là một nhu cầu hết sức cấp bách. Tri thức khoa học là hệ thống các kiến thức mà con người tích lũy được trong các hoạt động sống của mình, được tích lũy ngày càng hoàn thiện từ thế hệ này qua thế hệ khác.
Hệ thống kiến thức ấy được áp dụng phục vụ cho hoạt động sống của con người, tạo ra của cải vật chất, tạo ra phương tiện kỹ thuật ngày càng hiện đại, nâng cao năng suất lao động của con người. Trong xu thế phát triển, nền kinh tế vật chất đang chuyển dần sang nền kinh tế tri thức. Kinh tế tri thức là biểu hiện và xu hướng của nền kinh tế hiện đại. Trong đó tri thức, lao động chất xám được phát huy khả năng sinh lợi của nó và mang lại hiệu quả kinh tế lớn lao trong tất cả các ngành kinh tế: công nghiệp, nông lâm ngư nghiệp và dịch vụ, phục vụ cho phát triển kinh tế.
Nền kinh tế tri thức được hiểu là nền kinh tế chủ yếu dựa trên cơ sở tri thức, khoa học; dựa trên việc tạo ra và sử dụng tri thức, phản ánh sự phát triển của lực lượng sản xuất ở trình độ cao. Trong một môi trường giáo dục mà tốc độ và cường độ cạnh tranh ngày càng khốc liệt như hiện nay thì tất cả các tổ chức giáo dục (công lập, ngoài công lập, quốc tế…) phải nâng cao và cải tiến chất lượng của mình để có thể đáp ứng được nhu cầu của khách hàng và sự kì vọng của xã hội. Tại Việt Nam, trong các cấp độ giáo dục thì giáo dục sau đại học được xem như một trong những nhân tố rất quan trọng giúp nâng cao đội ngũ nguồn nhân lực và động lực chủ yếu để phát triển kinh tế xã hội. Hiện nay chất lượng giáo dục sau đại học đang là vấn đề mà xã hội đang quan tâm.
Học viên cao học có tích lũy được vốn kiến thức được học tại nhà trường để vận dụng tốt vào công việc hay không. 2 Chất lượng đào tạo của trường đại học được đánh giá bằng nhiều cách thức khác nhau như đánh giá sự hài lòng và trung thành của sinh viên, đo lường chất lượng đại học bằng thang của Merican &ctg (2009)…. Tuy nhiên một trong những cách đánh giá hiệu quả về chất lượng đào tạo là dựa trên cơ sở tri thức chuyển giao từ nhà trường sang doanh nghiệp thông qua học viên, mà đối tượng mà tác giả muốn đề cập đến trong trường hợp này là học viên cao học. Chuyển giao tri thức (knowledge transfer) bao gồm nhiều vấn đề như chuyển đổi tri thức, chia sẻ tri thức, sử dụng tri thức.
Có rất nhiều hướng nghiên cứu về chuyển giao tri thức. Một số hướng nghiên cứu chính như nghiên cứu về chuyển giao tri thức trong nội bộ doanh nghiệp, ví dụ: Tang (2011) nghiên cứu về chuyển giao tri thức trong mạng lưới doanh nghiệp; Nguyen & ctg (2006) nghiên cứu về cách thức doanh nghiệp thu nhận và chia sẻ thông tin ở các phòng ban khác nhau trong doanh nghiệp và chuyển đổi chúng thành tri thức của doanh nghiệp. Một hướng nghiên cứu khác là chuyển giao tri thức giữa khách hàng và doanh nghiệp chẳng hạn như Ko & ctg (2005) nghiên cứu các yếu tố tác động vào khả năng chuyển giao tri thức giữa nhà tư vấn và khách hàng. Một hướng nghiên cứu nữa là chuyển giao tri thức giữa trường đại học và thị trường bao gồm sinh viên và doanh nghiệp.
Tiêu biểu là các nghiên cứu của Nemanich &ctg (2009) nghiên cứu các yếu tố làm tăng kết quả chuyển giao tri thức giữa giảng viên và sinh viên và nghiên cứu của Nguyễn Đình Thọ (2011) về các yếu tố tác động đến kết quả chuyển giao tri thức giữa trường đại học và doanh nghiệp thông qua sinh viên hệ vừa làm – vừa học. Tuy nhiên hầu như chưa có nghiên cứu về chuyển giao tri thức giữa trường đại học và học viên cao học chuyên ngành quản trị kinh doanh đồng thời là nhân viên đang làm việc tại các doanh nghiệp. Đây cũng chính là lý do tác giả quyết định thực hiện đề tài: “Các yếu tác động chính vào kết quả chuyển giao tri thức giữa trường đại học và doanh nghiệp thông qua học viên cao học ngành quản trị kinh doanh”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Đề tài được thực hiện nhằm đạt được các mục tiêu sau: 3 Khám phá các yếu tố chính tác động vào kết quả chuyển giao tri thức giữa trường đại học và doanh nghiệp thông qua học viên cao học ngành quản trị kinh doanh.
Xác định mức độ tác động của từng yếu tố đối với quá trình chuyển giao tri thức giữa nhà trường và doanh nghiệp thông qua học viên cao học ngành quản trị kinh doanh. Tìm hiểu sự khác biệt về các mối quan hệ trong mô hình nghiên cứu giữa hai nhóm đối tượng là học viên đang theo học cao học và học viên đã tốt nghiệp cao học. Đề xuất các kiến nghị cho trường đại học, cho học viên cao học ngành quản trị kinh doanh và cho doanh nghiệp nhằm nâng cao kết quả của việc chuyển giao tri thức. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu sẽ khảo sát trên hai đối tượng là: học viên đang theo học và học viên đã tốt nghiệp cao học ngành quản trị kinh doanh tại các trường đại học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời là nhân viên đang làm việc tại các doanh nghiệp.
Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện tại thành phố Hồ Chí Minh và trên 3 trường công lập có chương trình đào tạo hệ cao học ngành quản trị kinh doanh là đại học Bách khoa, đại học Kinh tế và đại học Mở. Chương trình đào tạo cao học ngành quản trị kinh doanh được gọi tắt là chương trình đào tạo MBA (Master of Business Administration), nên để dễ dàng hơn trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả sẽ gọi tắt học viên cao học ngành quản trị kinh doanh là học viên MBA. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4 Nghiên cứu này được thực hiện thông qua hai bước chính: nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức với đơn vị phân tích và đối tượng nghiên cứu là học viên MBA. Nghiên cứu sơ bộ bao gồm 2 giai đoạn là nghiên cứu sơ bộ định tính và sơ bộ định lượng.1: Các giai đoạn nghiên cứu Giai Loại nghiên cứu Phương pháp Mục đích đoạn 1 Nghiên cứu sơ bộ - Tìm hiểu cơ sở lý thuyết - Nhằm điều chỉnh và định tính - Được thực hiện thông qua bổ sung các biến quan thảo luận nhóm với 6-8 học sát đo lường các khái viên.
niệm nghiên cứu. 2 Nghiên cứu sơ bộ- - Được thực hiện bằng kỹ - Nhằm kiểm định sơ định lượng thuật phỏng vấn trực tiếp bộ thang đo. các học viên thông qua bảng câu hỏi. - - Thông qua phương pháp hệ số tin cậy Cronbach Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA.
5 3 Nghiên cứu định - Phỏng vấn trực tiếp bằng - Nhằm đánh giá thang lượng chính thức bảng câu hỏi được hình đo, kiểm định mô hình thành từ nghiên cứu sơ bộ và các giả thuyết đưa định lượng. - Thông qua các phướng pháp hệ số tin cậy Cronbach Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và phân tích nhân tố khẳng định CFA, kiểm định mô hình lý thuyết cùng các giả thuyết bằng phương pháp mô hình cấu trúc SEM. - Xử lý dữ liệu bằng SPSS 17. Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU 1.
Ý nghĩa về mặt lý thuyết Xây dựng mô hình lý thuyết về các yếu tố chính tác động đến kết quả chuyển giao tri thức nhà trường đến doanh nghiệp thông qua học viên MBA. Ý nghĩa về mặt thực tiễn Về mặt thực tiễn, kết quả chuyển giao tri thức góp phần giúp cho các bên có tham gia hay liên quan trực tiếp đến quá trình chuyển giao tri thức thấy rõ được vai trò của mình trong quá trình này. Cụ thể là: Đối với nhà trường: Giúp cho trường đại học có chiến lược và chương trình đào tạo phù hợp hơn để gia tăng chất lượng đào tạo cho học viên MBA. 6 Chất lượng đào tạo của nhà trường càng nâng cao, phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp sẽ giúp cho cầu nối giữa nhà trường và doanh nghiệp càng thêm khắn khít.
Đối với học viên: Giúp học viên MBA có động cơ chuyển giao tri thức giữa nhà trường và doanh nghiệp, giúp làm tăng hiệu quả của quá trình này. Nghiên cứu cũng cho phép học viên MBA có tiếng nói của mình về sự mong đợi của họ đối với nhà trường. Đối với doanh nghiệp: Doanh nghiệp có học viên đang làm việc tại doanh nghiệp cần phát triển văn hóa sáng tạo để giúp xác định mục tiêu học tập của nhân viên và khuyến khích họ chuyển giao tri thức học được có hiệu quả vào công việc hàng ngày của doanh nghiệp và xây dựng doanh nghiệp lớn mạnh. BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN Chương 1 : Giới thiệu đề tài Chương này trình bày tổng quan nghiên cứu, bao gồm cơ sở hình thành đề tài, mục tiêu, phạm vi, phương pháp và ý nghĩa của việc nghiên cứu.
Chương 2 : Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chương này trình bày cơ sở lý thuyết và xây dựng mô hình lý thuyết về chuyển giao tri thức và các yếu tố tác động vào nó: văn hóa sáng tạo, động cơ chuyển giao, tri thức giao nhận. Chương 3 : Phương pháp nghiên cứu Chương này mô tả chi tiết về phương pháp nghiên cứu được sử dụng để kiểm định thang đo, mô hình nghiên cứu và các giả thuyết. Chương 4 : Kết quả nghiên cứu 7 Chương này trình bày kết quả kiểm định thang đo và mô hình lý thuyết cùng các giả thuyết trong mô hình. Phần đầu chương giới thiệu về thống kê mô tả mẫu và kết quả kiểm định chính thức thang đo thông qua hệ số tin cậy Cronbach alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, và phân tích nhân tố khẳng định CFA.
Tiếp theo sẽ trình bày kết quả kiểm định mô hình lý thuyết và các giả thuyết bằng SEM, kết quả phân tích đa nhóm giữa hai nhóm đối tượng là học viên cao học đã tốt nghiệp và học viên cao học đang theo học tại trường.