MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Đứng trước quyết định lựa chọn bất kì một công việc nảo, điều mà tất cả mọi người đều quan tâm nhất luôn là mức thu nhập họ sẽ nhận được. Mức sống của người lao động cao hay thấp phần lớn phụ thuộc vào thu nhập của họ. Thu nhập cao sẽ góp phan cải thiện cuộc sông của mỗi người dân, thúc đây và nâng cao năng suất lao động, từ đó giúp phát triển nền kinh tế một cách bền vững.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập với nền kinh tế thế giới, chính sách thu nhập cũng như chính sách tiền lương cho người lao động cần phải được quan tâm và điều chỉnh dé phù hợp với nền kinh tế mới này. Việc Dang và Nhà nước có thé xác định chính sách tiền lương phù hợp sẽ khuyến khích mỗi lao động phát huy và nâng cao được khả năng của mình, đề rồi tăng năng suất ở tất cả mọi lĩnh vực hoạt động. Theo Sandra Polaski (2014) “phải tạo đủ công ăn việc làm bền vững cho mọi người, những người có khả năng làm việc và mong muốn làm việc là một trong các mục tiêu quan trọng của quốc gia, cũng là cách tốt nhất để thoát nghèo”, giảm tỷ lệ nghèo đói, là có được việc làm tốt từ lao động phô thông đến những công việc tạo ra năng suất cao hơn. Và yếu tố chính dé thu hút người lao động đến với việc làm, đó chính là tiền công, tiền lương và thu nhập tăng thêm, nó đã trở thành yếu tố then chốt.
Ở thời điểm nào cũng luôn luôn có một mức thất nghiệp mang đặc tinh là tương hợp với thé cân đối trong cơ cấu tỷ lệ lương thực tế, tỷ lệ thất nghiệp nếu thấp hơn mức đấy, tức là cầu về lao động quá lớn, do đó sẽ gây sức ép vào sự giảm tiền lương thực tế (Milton Friedman, 1968). Theo Trung tâm thông tin tư liệu - Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương CIEM (số 8/2012), tiền lương là một bộ phận của thu nhập quốc dân, được nhà nước phân phối cho người lao động, nó chịu ảnh hưởng của một loạt các nhân tố như: trình độ phát triển sản xuất, quan hệ giữa tích luỹ và tiêu dùng trong từng thời kỳ và chính sách của Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, chính trị trong thời kỳ đó. Như vậy, tiền lương của người lao động còn phụ thuộc vào hoàn cảnh kinh tế - xã hội của đất nước. Nếu điều kiện kinh tế ngày càng phát triển cùng với khoa học kỹ thuật tiến bộ thì năng suất lao động sẽ tăng lên, tiền lương và thu nhập của người lao động cũng tăng theo.
Từ đó, người lao động có thêm động lực không ngừng phan dau va phát huy hơn nữa nguồn lực con người - nhân tố chủ đạo đảm bảo phát triển một nền kinh tế bền vững. Tiền lương và thu nhập có mối quan hệ mật thiết và tác động đa chiều tới tăng trưởng kinh tế. Chính sách tiền lương có ý nghĩa kinh tế - xã hội quan trọng, việc tăng tiền lương hợp lý có thể coi là biện pháp kích cầu lành mạnh. Theo Nguyễn Hữu Dũng (2010), chính sách tiền lương là vấn đề tổng hợp có nhiều mối quan hệ chính trị, kinh tế, xã hội tương tác chặt chẽ với nhau, liên quan đến van dé sở hữu, phân bổ nguồn lực, tích lũy và tiêu dùng, phát triển nguồn nhân lực, an sinh xã hội,.Nói một cách tổng quát thì chính sách tiền lương là một trong những nội dung quan trọng của thể chế kinh tế thị trường.
Ké từ khi Việt Nam thực hiện mở cửa nền kinh tế, ngành công nghiệp dệt may đã không ngừng phát triển và có những bước tiễn vượt bậc, đồng thời trở thành một trong những ngành công nghiệp chủ lực của nền kinh tế nước nhà. Các sản phâm của ngành dệt may hiện nay đã trở thành mặt hàng xuất khẩu hang đầu của Việt Nam và có tốc độ tăng trưởng cao qua các năm. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, năm 2018 xuất khâu mặt hàng dệt may đạt hơn 36 tỷ USD, tăng 16,6% so với cùng kì 2017. Có thé thay rang các sản phâm của ngành dệt may đã dần có được vị thế quan trọng trên thị trường quốc tế.
Việc xuất khâu hàng dệt may đã giúp thu lại lợi nhuận đáng kể, nhưng nó thật sự chưa hoàn hảo. Bởi từ trước đến nay, các quốc gia đang phát triển và có lực lượng lao động dồi dào như Việt Nam đều coi những ngành sử dụng nhiều lao động, điển hình là ngành dệt may, là ngành để tạo công ăn việc làm nhưng cũng luôn cho rằng đây là ngành tạo ra giá trị thấp và thu nhập thấp. Đối với việc nhận được thu nhập thấp, người lao động sẽ không có động lực dé phát huy khả năng, nâng cao trình độ và năng suất lao động của mình. Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, điều đáng chú ý là giá mặt hang may mặc Việt Nam thường cao hơn so với giá các sản phẩm cùng loại của một số quốc gia trên thế giới, nguyên nhân chính là do năng suất lao động trong ngành dệt may nước ta quá thấp.
Đó có thể được coi là một trở ngại khó khăn cho việc phát triển kinh tế bền vững. Vì vậy, Việt Nam cần phải đề ra mục tiêu dé cải thiện được năng suất lao động mới có thê đạt được hiệu quả sản xuất kinh doanh và nâng cao khả năng cạnh trạnh trên thị trường quốc tế. Do đó việc nghiên cứu về thu nhập của lao động cũng rat cần thiết dé xác định rõ những yếu tố nào có ảnh hưởng đến thu nhập và thu nhập sẽ tác động ra sao đến tình hình phát triển kinh tế của một quốc gia. Mặt khác, trong nền kinh tế thị trường phát triển như hiện nay, Dang và Nhà nước ngày càng phải quan tâm tới thu nhập của lao động dé thay rõ được thực trạng của thu nhập, qua đó đề ra các chính sách, các giải pháp cụ thể và phù hợp nham hỗ trợ và nâng cao đời sống của người dân lao động.
Do đó, việc nghiên cứu và phân tích các nhân tố tac động đến thu nhập của lao động là cần thiết, đặc biệt là thu nhập của lao động trong ngành dệt may. Vì vậy tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Các nhân tổ tác động đến thu nhập của lao đông trong ngành công nghiệp dệt may” đề hiểu sâu hơn tác động của các nhân tố đó, cũng như đề xuất và kiến nghị các chính sách nhằm giải quyết khó khăn dé đời sống của mỗi người dân lao động được cải thiện, các doanh nghiệp luôn đat được hiệu quả sản xuất trong kinh doanh và sâu xa hơn là nền kinh tế luôn phát triển một cách bền vững trong thời kì hội nhập kinh tế toàn cầu ngày càng mạnh mé này. Mục tiêu nghiên cứu Bài nghiên cứu có thể giải đáp được câu hỏi nghiên cứu và xác định cụ thể các nhân tố có tác động đến thu nhập của lao động trong ngành công nghiệp dệt may. Xây dựng khung lý thuyết và mô hình để kiểm chứng mức đô ảnh hưởng của các nhân tố.
Dựa trên những phân tích có được, đứng trên quan điểm cá nhân dé đưa ra những kết luận và có những đóng góp cho đề tài nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi chính: Các nhân tố nào có tác động đến thu nhập của lao động trong ngành công nghiệp dệt may ở Việt Nam? Các nhân tố đó tác động như thế nao đến thu nhập của lao động? Câu hỏi phụ: Thực trạng phát triển của ngành dệt may như thế nào, có ảnh hưởng đến thu nhập của lao động không? Cần có những giải pháp nào dé cải thiện thu nhập của lao động? 4. Giả thuyết nghiên cứu HI: Thu hút vốn FDI vào ngành dệt may có tác động tích cực đến thu nhập của lao động trong ngành. H2: Kim ngạch xuất khâu hàng hóa dệt may tác động tích cực đến thu nhập của lao động.
H3: Năng suất lao động cảng cao giúp lao động cải thiện và gia tăng thu nhập. H4: Tỷ lệ lao động nữ tăng có liên quan tích cực đến thu nhập của lao động. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Thu nhập của lao động trong ngành công nghiệp dệt may Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu: Về thời gian: Phân tích các nhân tố tác động đến thu nhập của lao động ngành dệt may trong thời gian 2000 — 2018.
Về nội dung: Phân tích các nhân tổ tác động đến thu nhâp của lao động ngành dệt may thông qua phân tích thực trạng phát triển ngành và phân tích định lượng đê chỉ ra tác động của mỗi nhân tố. CHUONG I: CƠ SỞ LÝ THUYET VÀ TONG QUAN NGHIEN CUU 1. Lý thuyết nền tang 1. Khái niệm thu nhập của người lao động Thu nhập của người lao động có thể hiểu một cách đơn giản là khoản tiền mà người lao động được người sử dụng lao động trả theo lao động và là khoản thu thường xuyên.
Thu nhập bao gồm: tiền lương, tiền thưởng, các khoản phụ cấp, các chi phí thường xuyên mà người sử dụng lao động chi cho người lao động và các khoản thu khác, trong đó tiền lương là phần thu chủ yếu trong thu nhập của người lao động. Thu nhập bình quân đầu của một người/tháng được tính bằng cách chia tổng thu nhập trong năm của họ cho 12 tháng. Theo nhà kinh tế học Adam Smith, đại diện cho trường phái kinh tế cô điển thì trong tác phẩm “Sự giàu có của quốc gia” ông viết: “tiền lương, lợi nhuận, địa tô là ba nguồn gốc đầu tiên của mọi thu nhập”. Như vậy có thé hiểu thu nhập trong nền kinh tế có ba bộ phận là tiền lương, thu nhập và địa tô mà những người thuê đất phải nộp.
Còn trong tác pham “Phê phán cương lĩnh của Gôta” của K.Marx (1875), ông đã chỉ ra rằng: “thu nhập lao động theo nghĩa là sản phẩm lao động thì thu nhập tập thé của lao động sẽ có nghĩa là tong sản phẩm xã hội. Khi thu nhập là giá trị sản phâm lao động thì giá trị sản pham được sản xuất ra trong một thời ky nhất định gồm các thành phần c + v + m”. Trong đó c là phần bù đắp giá trị những tư liệu sản xuất đã tiêu dùng, v là phần thu nhập của người lao động và m là thu nhập của chủ sử dụng lao động. Như vậy, thu nhập của nền kinh tế bằng thu nhập của người lao động và thu nhập của chủ sử dụng lao động.
Theo kinh tế học, Paul A. Samueson và William D.