Chương 1 trình bày các nghiên cứu nổi bật có liên quan đến đề tài đã được thực hiện trên thế giới và ở Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 1991 đến nay. Từ đó, tác giả đưa ra nhận xét và xác định hướng nghiên cứu của đề tài. Tổng quan các nghiên cứu nƣớc ngoài. Trong khoảng thời gian từ năm 1991 cho đến nay, trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu nổi bật xoay quanh vấn đề lựa chọn phần mềm kế toán như: đánh giá các tiêu chí ảnh hưởng đến sự lựa chọn phần mềm kế toán, đánh giá sự hài lòng của khách hàng đối với sản phẩm phần mềm kế toán hay các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phần mềm kế toán quốc tế,… được thực hiện tại các quốc gia như: Mỹ, Canada, Ả Rập Xê Út,… Nội dung của các nghiên cứu được tóm lược cụ thể như sau: 1.
Các nghiên cứu về các tiêu chí ảnh hƣởng đến sự lựa chọn phần mềm kế toán. Nghiên cứu của David Arditi và Sandeep Singh (1991) David Arditi và Sandeep Singh (1991) tiến hành nghiên cứu “Selection criteria for commercially available software in construction accounting”. Mục tiêu của nghiên cứu là phát triển và đánh giá các tiêu chí ảnh hưởng đến việc lựa chọn gói phần mềm liên quan đến kế toán xây dựng. Nhóm tác giả đã thực hiện nghiên cứu bằng phỏng vấn cá nhân và thu thập dữ liệu qua khảo sát.
Kết quả nghiên cứu đưa ra ba nhóm tiêu chí để đánh giá lựa chọn gói phần mềm bao gồm: đặc điểm chung của phần mềm, các tính năng kỹ thuật, đặc điểm phần cứng và phần mềm, yêu cầu và hỗ trợ. 6 + Đặc điểm chung của phần mềm bao gồm tên của hệ thống, giá niêm yết, thông tin nhà cung cấp phần mềm, loại hình công việc được thiết kế. + Các tính năng kỹ thuật được xem xét riêng biệt như: sổ kế toán tổng hợp, các khoản phải thu, tài khoản thanh toán, phải trả, thuế, bảng lương. + Đặc điểm phần cứng và phần mềm, yêu cầu và hỗ trợ liên quan đến việc xem xét các yêu cầu phần cứng, khả năng hỗ trợ trong bộ nhớ ram, ổ đĩa mềm, đĩa cứng, máy in, lập trình ngôn ngữ, chương trình hỗ trợ qua điện thoại hoặc trực tuyến.
Bài nghiên cứu đã xây dựng các tiêu chí đánh giá để xem xét lựa chọn phần mềm kế toán của các công ty xây dựng. Đồng thời, cũng tạo điều kiện cho các nhà cung cấp phần mềm đưa ra các gói phần mềm thích hợp với các đặc điểm của doanh nghiệp. Nghiên cứu của Ahmad A. Abu-Musa (2005) Ahmad A.
Abu-Musa (2005) tiến hành nghiên cứu “The determinates of selecting Accounting software: A proposes model”. Bài nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu là điều tra, phân tích và đánh giá các yếu tố chính mà một tổ chức cần cân nhắc khi quyết định lựa chọn PMKT; phát triển một khuôn khổ lý thuyết tích hợp các yếu tố chính giúp tổ chức lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp và đề xuất một mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn phần mềm kế toán. Cách tiếp cận phân tích được sử dụng trong bài báo này để nghiên cứu, phân tích và đánh giá các yếu tố chính cần được xem xét trong việc lựa chọn phần mềm kế toán thích hợp nhất cho một tổ chức. Bài báo giới thiệu một khung lý thuyết tích hợp liên kết và phù hợp với các đặc điểm và tính năng chính của phần mềm kế toán với loại hình kinh doanh, kích thước, nhu cầu hiện tại và mong đợi của khách hàng liên quan đến thông tin kế toán, báo cáo tài chính.
Phương pháp suy luận cũng được sử dụng để phát triển một mô hình toán học được đề xuất của các yếu tố quyết định sự lựa chọn phần mềm kế toán dựa trên việc nghiên cứu, phân tích và đánh giá các yếu tố quyết 7 định được đề xuất trong phần lý thuyết của bài báo. Kỹ thuật Delphi được thực hiện trong việc tính điểm tối đa được gán cho mỗi yếu tố quyết định trong mô hình được đề xuất theo tính chất của nó bằng cách sử dụng một mẫu nghiên cứu đã chọn. Kết quả nghiên cứu đưa ra 4 yếu tố chính tác động đến quyết định lựa chọn PMKT, gồm: nhu cầu của người dùng, tính năng của phần mềm kế toán, môi trường CNTT và cơ sở hạ tầng, độ tin cậy của nhà cung cấp. + Yếu tố nhu cầu người dùng: Một phần mềm kế toán phù hợp thì phải đáp ứng được nhu cầu hiện tại và dễ dàng thích nghi nhất với nhu cầu tương lai của doanh nghiệp.
Để xác định các nhu cầu này, nhà quản lý doanh nghiệp cần phải trả lời một số câu hỏi có liên quan. Căn cứ vào đó, doanh nghiệp ra quyết định lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp với loại hình kinh doanh của mình. Đồng thời, dựa vào chiến lược kinh doanh từ ba đến năm năm tới, doanh nghiệp có kế hoạch lựa chọn phần mềm thích hợp. + Yếu tố tính năng của phần mềm kế toán: Tính năng chính có ảnh hưởng đáng kể đến sự lựa chọn PMKT là: khả năng tùy biến và tạo lập báo cáo tài chính.
Ngoài ra, còn có các tính năng khác được xem xét như: cấu trúc tài khoản, tính năng web và thương mại điện tử, lưu trữ và bảo mật thông tin,… + Yếu tố môi trường CNTT và cơ sở hạ tầng: đầu tiên, doanh nghiệp cần tìm phần mềm kế toán đáp ứng tốt nhất nhu cầu của mình sau đó chọn phần cứng tốt nhất để chạy phần mềm. Doanh nghiệp cần thiết phải nâng cấp mạng để có thể tương thích hệ thống của phần mềm mới. + Yếu tố độ tin cậy của nhà cung cấp phần mềm: Nhà cung cấp uy tín thường có các dịch vụ đào tạo và tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật liên quan đến phần mềm. Do đó, doanh nghiệp cần lựa chọn nhà cung cấp có độ uy tín cao để đáp ứng các yêu cầu của người dùng và được hỗ trợ sẵn sàng khi cần thiết.
8 Bài nghiên cứu đề xuất một mô hình giúp doanh nghiệp quyết định lựa chọn được phần mềm kế toán thích hợp đáp ứng nhu cầu hiện tại và tương lai họ. Tuy nhiên, mô hình được đề xuất được thiết kế chủ yếu để giúp các doanh nghiệp mới thành lập có ý định mua phần mềm kế toán và các tổ chức chuyển từ kế toán thủ công sang phần mềm. Nghiên cứu của Anil S. Jadhav và Rajendra M.
Jadhav và Rajendra M. Sonar (2009) tiến hành nghiên cứu “Evaluating and selecting software packages: A review”. Mục tiêu nghiên cứu là cung cấp một cơ sở để cải thiện quá trình đánh giá và lựa chọn phần mềm kế toán. Bài nghiên cứu này tiến hành tổng hợp một cách có hệ thống các bài báo được xuất bản trong tạp chí và các hội nghị.
Đánh giá điều tra các phương pháp lựa chọn phần mềm kế toán, kỹ thuật đánh giá phần mềm, tiêu chí đánh giá phần mềm và hệ thống hỗ trợ quyết định các việc đánh giá phần mềm. Nhóm tác giả đã đưa ra các tiêu chí đánh giá để lựa chọn phần mềm kế toán, bao gồm: đặc điểm chức năng của phần mềm, chất lượng phần mềm, chi phí và lợi ích, nhà cung cấp phần mềm, phần cứng và phần mềm, ý kiến và đặc điểm đầu ra. Kết quả nghiên cứu cung cấp tổng quan các tài liệu liên quan đến việc đánh giá và lựa chọn các gói phần mềm. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng tồn tại một số hạn chế do giới hạn khả năng tìm kiếm và tổng hợp dữ liệu của tác giả.
Nghiên cứu của Ajay Adhikaria và cộng sự (2004) Ajay Adhikaria và cộng sự (2004) tiến hành nghiên cứu “Firm characteristics and selection of international accounting software”. Mục tiêu của nghiên cứu là đo lường mối quan hệ giữa các đặc điểm của doanh nghiệp (quy mô công ty và mức độ quốc tế hóa), các tính năng quốc tế của phần mềm kế toán (đa tiền tệ, đa báo cáo và đa ngôn ngữ) và tiêu chí lựa chọn chung (hỗ trợ và bảo mật, phần cứng và hoạt động nền tảng, tính linh hoạt và chi phí) được sử dụng trong việc lựa chọn phần mềm kế toán quốc tế. Nhóm tác giả thực hiện nghiên cứu các công ty tại Hoa Kỳ có hoạt động kinh 9 doanh quốc tế, thu thập dữ liệu bằng bảng câu hỏi và phân tích dữ liệu bằng công cụ anova…. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng đặc điểm doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn, thiết kế phần mềm kế toán quốc tế.
Và mối quan hệ giữa đặc điểm doanh nghiệp và tiêu chí lựa chọn chung là không đáng kể. Các nghiên cứu về giá trị nhận thức, sự hài lòng của khách hàng với phần mềm kế toán và công nghệ thông tin. Nghiên cứu của Lapierre (2000) Lapierre (2000) tiến hành nghiên cứu “Customer- perceived value in industrial contexts”. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đo lường giá trị nhận thức của khách hàng trong lĩnh vực công nghệ thông tin được thể hiện qua 2 yếu tố: lợi ích và sự đánh đổi.
Lợi ích là những giá trị mà khách hàng nhận được khi tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ do nhà cung cấp mang lại, nó được đo lường qua các nhân tố: các giải pháp thay thế liên quan đến sản phẩm; chất lượng phần mềm; phần mềm tùy biến; đáp ứng yêu cầu khách hàng; tính linh hoạt; độ tin cậy; năng lực kỹ thuật của dịch vụ liên quan; hình ảnh của nhà cung cấp; sự tin tưởng của nhà cung cấp và mối quan hệ của nhà cung cấp với khách hàng. Sự đánh đổi được giải thích là tổng chi phí tiền tệ và phi tiền tệ mà khách hàng trả cho nhà cung cấp để hoàn thành giao dịch hoặc duy trì mối quan hệ với nhà cung cấp, được đo lường qua 3 nhân tố: giá cả của sản phẩm, dịch vụ; thời gian, công sức có liên quan và xung đột liên quan đến các mối quan hệ. Tác giả đã tiến hành phỏng vấn trực tiếp, gửi câu hỏi đến các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ thông tin, khách hàng và người sử dụng. Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố trên có tác động tạo nên giá trị nhận thức của khách hàng.
Tác giả đưa nghiên cứu này vào tài liệu tham khảo vì cho rằng các nhân tố tạo nên giá trị nhận thức của khách hàng sẽ có tác động đến quyết định lựa chọn PMKT. 10 Nghiên cứu của Elikai và cộng sự (2007) Elikai và cộng sự (2007) tiến hành nghiên cứu về “Accounting software selection and user satisfaction revelent factors for decision makers”.