Luận văn Thạc sĩ: Ratzinger, Bonaventure và Ý nghĩa Lịch sử của Matthew R. Boulter

Nghiên cứu chuyên sâu về mối liên hệ giữa Ratzinger, Bonaventure và lịch sử. Phân tích sâu sắc tư tưởng triết học và thần học của họ.

• Tác giả: Matthew R. Boulter
• Người hướng dẫn: John Milbank
• Trường học: Maynooth University
• Chuyên ngành: Philosophy
• Đề tài: Repetition and Mythos: Ratzinger’s Bonaventure and the Meaning of History
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Maynooth

Tóm tắt

I. Luận văn Ratzinger Bonaventure và lịch sử Khám phá mối quan hệ triết học thần học

Luận văn Ratzinger, Bonaventure và lịch sử là nghiên cứu chuyên sâu về sự giao thoa giữa tư tưởng triết học thần học của hai nhà thần học lỗi lạc: Joseph Ratzinger (Giáo hoàng Biển Đức XVI) và Bonaventure (Thánh Bonaventura). Bài viết phân tích cách hai nhà tư tưởng này tiếp cận khái niệm lịch sử, trí tuệ thực hành (phronêsis) và thần thoại (mythos) trong bối cảnh triết học phương Tây. Nội dung tập trung vào những đóng góp độc đáo của họ trong việc tái định nghĩa mối quan hệ giữa đức tin, lý trí và thời gian, đặc biệt khi đối mặt với những thách thức của khoa học hiện đại. Bằng cách kết hợp phương pháp phân tích văn bản với cách tiếp cận liên ngành, luận văn này cung cấp cái nhìn toàn diện về cách hai nhà tư tưởng này định hình tư duy Kitô giáo đương đại.

1.1. Tầm quan trọng của Geworfenheit trong tư tưởng của Ratzinger và Bonaventure

Khái niệm Geworfenheit (sự bị ném vào) của Heidegger đóng vai trò then chốt trong việc giải thích cách Ratzinger và Bonaventure tiếp nhận lịch sử. Theo quan điểm này, con người không thể thoát khỏi bối cảnh lịch sử cụ thể của mình, nhưng có thể đạt được sự khôn ngoan thông qua phronêsis (trí tuệ thực hành). Bonaventure, trong tác phẩm Hexaëmeron, xem xét vai trò của trí tuệ trong việc giải thích Kinh Thánh, trong khi Ratzinger mở rộng khái niệm này thành một lý thuyết về sự hiểu biết lịch sử như thần thoại. Cả hai đều nhấn mạnh rằng trí tuệ không chỉ là khả năng lý luận trừu tượng mà còn là sự kết nối giữa lý trí và cảm xúc, điều cần thiết trong những thời điểm lịch sử đầy biến động.

1.2. Sự đối lập giữa mythos và historia Quan điểm Aristotle vs Ratzinger

Aristotle coi mythos (thần thoại) và historia (lịch sử) là hai phạm trù tách biệt, trong đó historia mang tính ngẫu nhiên (tyche) và không có ý nghĩa siêu việt. Tuy nhiên, Ratzinger lại lập luận rằng mythos có thể là phương tiện để hiểu lịch sử, đặc biệt khi được kết hợp với trí tuệ siêu việt (intellectus). Ông trích dẫn Bonaventure khi cho rằng thần thoại không phải là sự đối lập với lịch sử, mà là cách thức để diễn giải những sự kiện lịch sử theo chiều sâu thần học. Quan điểm này thách thức quan niệm hiện đại về lý trí thuần túy, vốn loại trừ các yếu tố siêu việt khỏi phạm vi của khoa học.

II. Phân tích chuyên sâu Cấu trúc trí tuệ trong tư tưởng Bonaventure

Bonaventure, trong tác phẩm Hexaëmeron, xây dựng một cấu trúc trí tuệ phức tạp bao gồm intellectus (trí tuệ siêu việt) và dianoia (trí tuệ suy luận). Ông lập luận rằng intellectus là nền tảng cho mọi hoạt động nhận thức, bao gồm cả việc giải thích Kinh Thánh. Cấu trúc này không chỉ là lý thuyết nhận thức học mà còn là kim chỉ nam cho cách con người hiểu về lịch sử và thần thoại. Ratzinger kế thừa và phát triển quan điểm này bằng cách nhấn mạnh vai trò của niềm tin (Glaube) trong việc bổ sung cho trí tuệ, đặc biệt khi đối mặt với những cuộc khủng hoảng thần học như thuyết Joachim xứ Fiore.

2.1. Intellectus và dianoia Sự phân biệt quan trọng trong thần học Bonaventure

Bonaventure phân biệt rõ ràng giữa intellectus (trí tuệ siêu việt, trực quan) và dianoia (trí tuệ suy luận, phân tích). Theo ông, intellectus là khả năng nhận biết chân lý tối hậu, trong khi dianoia là công cụ để diễn giải và hệ thống hóa kiến thức. Sự kết hợp giữa hai hình thức trí tuệ này tạo nên nền tảng cho mythos (thần thoại) như một hình thức diễn giải lịch sử mang tính thiêng liêng. Ratzinger kế thừa quan điểm này và mở rộng nó thành lý thuyết về lịch sử như thần thoại, nơi mà sự kiện lịch sử không chỉ là dữ kiện thuần túy mà còn mang ý nghĩa thần học.

2.2. Vai trò của niềm tin Glaube trong tư tưởng Ratzinger

Ratzinger nhấn mạnh rằng niềm tin (Glaube) không phải là sự đối lập với lý trí, mà là sự bổ sung cần thiết cho trí tuệ. Ông trích dẫn Kierkegaard khi lập luận rằng niềm tin là sự cam kết sống động đối với chân lý, vượt qua ranh giới của lý trí thuần túy. Trong bối cảnh lịch sử đầy biến động, niềm tin trở thành nền tảng cho phronêsis (trí tuệ thực hành), giúp con người đưa ra những quyết định khôn ngoan trong những tình huống phức tạp. Quan điểm này được thể hiện rõ trong luận văn thông qua việc phân tích cách Ratzinger đối phó với những thách thức của khoa học hiện đại.

III. Lịch sử như thần thoại Cách Ratzinger tái định nghĩa khái niệm thời gian

Ratzinger lập luận rằng lịch sử có thể được hiểu như thần thoại khi được đặt trong bối cảnh thần học. Ông trích dẫn Bonaventure khi cho rằng thần thoại không phải là sự đối lập với lịch sử, mà là cách thức để diễn giải những sự kiện lịch sử theo chiều sâu thần học. Quan điểm này thách thức quan niệm hiện đại về lý trí thuần túy, vốn loại trừ các yếu tố siêu việt khỏi phạm vi của khoa học. Bằng cách kết hợp mythos và historia, Ratzinger cung cấp một khuôn khổ mới để hiểu về thời gian, nơi mà quá khứ, hiện tại và tương lai được kết nối thông qua ý nghĩa thần học.

3.1. Sự tương phản giữa khoa học hiện đại và thần học tiền hiện đại

Khoa học hiện đại thường loại trừ các yếu tố siêu việt khỏi phạm vi của lý trí, dẫn đến sự thu hẹp của khái niệm lý trí thực sự. Ratzinger lập luận rằng điều này dẫn đến sự mất mát của ý nghĩa toàn diện trong việc hiểu về lịch sử. Ông trích dẫn quan điểm của Bonaventure khi cho rằng thần thoại (mythos) là phương tiện để khôi phục ý nghĩa thần học cho lịch sử. Trong bối cảnh này, scientia (khoa học) không chỉ là sự tích lũy kiến thức mà còn là sự hiểu biết về bản chất siêu việt của thực tại.

3.2. Joachim xứ Fiore và cuộc khủng hoảng thần học

Thuyết của Joachim xứ Fiore về lịch sử ba giai đoạn (Thánh Linh, Chúa Con, Chúa Cha) đã gây ra cuộc khủng hoảng thần học lớn trong thời Trung Cổ. Bonaventure phản ứng bằng cách nhấn mạnh tầm quan trọng của trí tuệ siêu việt (intellectus) trong việc hiểu về lịch sử. Ratzinger tiếp tục phát triển quan điểm này bằng cách lập luận rằng lịch sử không thể bị giới hạn trong các giai đoạn tuyến tính, mà phải được hiểu như một quá trình mang tính thần thoại, nơi mà sự kiện lịch sử được kết nối thông qua ý nghĩa thần học.

IV. Ứng dụng thực tiễn Ảnh hưởng của tư tưởng Ratzinger và Bonaventure đến thần học đương đại

Tư tưởng của Ratzinger và Bonaventure không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có những ứng dụng thực tiễn quan trọng trong thần học đương đại. Những quan điểm của họ về lịch sử như thần thoại, trí tuệ thực hành (phronêsis) và niềm tin (Glaube) cung cấp nền tảng cho việc đối phó với những thách thức của thế giới hiện đại, bao gồm sự xung đột giữa đức tin và lý trí, cũng như sự mất mát ý nghĩa trong xã hội tiêu thụ. Bằng cách kết hợp những hiểu biết sâu sắc từ triết học, thần học và khoa học, luận văn này cung cấp những gợi ý quý giá cho việc tái định nghĩa vai trò của Kitô giáo trong thế giới đương đại.

4.1. Đối thoại giữa đức tin và lý trí trong bối cảnh khoa học hiện đại

Ratzinger, trong bài thuyết trình nổi tiếng tại Đại học Regensburg năm 2006, đã kêu gọi sự đối thoại giữa đức tin và lý trí trong bối cảnh khoa học hiện đại. Ông lập luận rằng lý trí thuần túy không thể tự mình cung cấp ý nghĩa toàn diện cho cuộc sống con người. Quan điểm này nhấn mạnh tầm quan trọng của niềm tin (Glaube) như một yếu tố bổ sung cho lý trí, giúp khôi phục ý nghĩa thần học cho khoa học. Những ý tưởng này có ảnh hưởng sâu rộng đến thần học đương đại, đặc biệt trong bối cảnh đối thoại liên tôn và đối thoại giữa khoa học và tôn giáo.

4.2. Ảnh hưởng đến thần học giải phóng và thần học chính trị

Tư tưởng của Ratzinger và Bonaventure cũng có tác động đến các phong trào thần học giải phóng và thần học chính trị. Những quan điểm của họ về lịch sử như thần thoại cung cấp nền tảng lý thuyết cho việc hiểu về sự giải phóng con người khỏi áp bức, thông qua sự kết nối giữa đức tin và hành động xã hội. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh của các phong trào xã hội đương đại, nơi mà niềm tin tôn giáo đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy công bằng xã hội.

V. Kết luận Tương lai của nghiên cứu về Ratzinger Bonaventure và lịch sử

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa Ratzinger, Bonaventure và lịch sử mở ra những hướng đi mới cho thần học đương đại. Những hiểu biết sâu sắc từ luận văn này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng tri thức Kitô giáo mà còn cung cấp những công cụ lý thuyết quan trọng cho việc đối phó với những thách thức của thế giới hiện đại. Trong tương lai, những nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc áp dụng những quan điểm này vào các lĩnh vực khác như triết học chính trị, thần học giải phóng và đối thoại liên tôn. Bằng cách kết hợp những hiểu biết sâu sắc từ triết học, thần học và khoa học, lĩnh vực nghiên cứu này hứa hẹn sẽ tiếp tục đóng góp quan trọng vào sự phát triển của tư tưởng Kitô giáo đương đại.

5.1. Những hướng nghiên cứu mới trong tương lai

Trong tương lai, những nghiên cứu về Ratzinger, Bonaventure và lịch sử có thể tập trung vào việc áp dụng những quan điểm của họ vào các lĩnh vực mới như triết học môi trường, triết học công nghệ và thần học liên tôn. Những hướng nghiên cứu này sẽ giúp mở rộng phạm vi ứng dụng của tư tưởng hai nhà thần học lỗi lạc này, đồng thời cung cấp những gợi ý quý giá cho việc giải quyết những vấn đề cấp bách của thế giới đương đại.

5.2. Tầm quan trọng của đối thoại liên ngành

Một trong những đóng góp quan trọng nhất của luận văn này là nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại liên ngành trong nghiên cứu thần học. Bằng cách kết hợp những hiểu biết từ triết học, thần học, khoa học và xã hội học, những nghiên cứu trong tương lai có thể cung cấp những cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa đức tin, lý trí và lịch sử. Điều này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng tri thức Kitô giáo mà còn thúc đẩy sự phát triển của tư tưởng Kitô giáo trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Repetition and Mythos: Ratzinger’s Bonaventure and the Meaning of History Matthew R. Boulter Submitted in partial fulfillment of the Ph. in Philosophy, Revised under the direction of John Milbank and William Desmond Maynooth University (The National University of Ireland, Maynooth) Philosophy Department July, 2020 Philipp W. Rosemann, Head of Department Philipp W.

Rosemann, Research Supervisor i Table of Contents Introduction 1 I. There and back again: a word about method 1 II. Preliminary outline 8 III. Introduction of key themes 9 IV.

Descriptive chapter outline 21 Ch. 1 The struggle for wise phronêsis: the Sitze im Leben of Bonaventure and Ratzinger 28 Introduction 28 I. General historical overview 30 II. Geworfenheit and the respective implementations of writing 49 III.

Respective responses to the emergence of a new kind of science 56 IV. Crises of eschatology: two attempts to re-narrate history 62 Conclusion 69 Ch. 2 Coordinating mythos and history: Ratzinger’s Bonaventure versus Aristotle 70 Introduction (opposition to Aristotle: Ratzinger’s claim) 70 I. Aristotle on the relation of myth to history: no overlap 72 II.

Mythos in the Hexaëmeron 78 III. Mythos and history: the alternative configuration of Catherine Pickstock 84 IV. A modest definition of mythos 97 V. History as mythos (and vice versa) for Ratzinger 104 VI.

History as meaningful: implications for temporality (with attention to Physics IV) 109 Conclusion 114 Ch. 3 Bookending mind: the structural role of intellectus 116 Introduction 116 I. The character of the days: intellectual light 116 II. The A—B—A’ pattern of the six days 120 III.

First intellect: intellectus as the precondition for dianoia 126 IV. The character and necessity of dianoia 129 V. Final intellect: the fulfillment of dianoia (together with appetitive formation) 138 VI. How the structure of the intellect entails mythos, or narrative 142 Conclusion 151 ii Ch.

4 Living without scientia (but not dianoia): faith and the “man of desires” 152 Introduction 152 I. Kierkegaard: faith as faithful comportment 154 II. Comportment as Bonaventurian compunction 163 III. Ratzinger’s analytic of Christian Glaube 169 Conclusion 178 Ch.

5 The eschatological whole (I): Joachim and Bonaventure 180 Introduction 180 I. Neither Hegel nor Voegelin: an “in-between” approach 181 II. The content of Joachim’s logos of history or eschatology 184 III. Responding to Joachim: the position of Ratzinger’s Bonaventure 192 Conclusion 201 Ch.

6 The eschatological whole (II): Ratzinger and Milbank 202 Introduction 202 I. Confirmation and supplementation from Josef Pieper 202 II. Vindicating Bonaventure: heresy and tradition in Ratzinger 207 III. A rejoinder to Milbank’s critique of Ratzinger 224 Conclusion 232 Conclusion 234 Works Cited 242 iii Acknowledgements For the completion of this dissertation, I am indebted to too many people to mention.

Thanks, first of all, must go to Philipp W. Rosemann, who provided attentive feedback through my journey of graduate philosophy coursework (including grueling term papers) at the University of Dallas, including five different graduate courses with him personally at UD. In addition, he facilitated a graduate seminar on Ratzinger’s Theology of History in St. Most importantly, he has served as an invaluable dialogue partner, intellectual mentor, and scholarly example at every point.

Finally, I am humbled and grateful that he invited me to “follow” him to Maynooth University, where I completed this dissertation under his direction. Likewise, the rich intellectual community at University of Dallas, including Professor Joshua Parens and Joe Aziz (with whom I journeyed through comprehensive exams), remains a true gift. I am grateful for the “great books” perspective of UD, and its Institute of Philosophic Studies, but also the freedom to mount serious critiques of the dominant perspectives which hold sway in the Catholic and Western intellectual traditions. Two especially important intellectual dialogue partners are the Rev.

Nathan Jennings (with whom I was exposed to the “good infection” of theologically-oriented philosophy under the sway of Professor Louis Mackey at the University of Texas, circa 1994) and Mr. I express gratitude to Dr. Christian Schaller for his warmth and kind hospitality at the Pope Benedict XVI Institute in Regensburg, Germany during the summer of 2018. My two months in residence at the Priesterseminar (where the Institute is housed) in Regensburg was an unforgettable learning experience.

What an honor it was to be examined in my viva voce by two lifelong luminaries of mine, Professors John Milbank and William Desmond. Deepest thanks are due for their attentive reading of my dissertation and constructive criticism. I am thankful to my diocesan bishop, the Right Reverend Andrew Doyle, for his consistent interest in and support of my Ph D and dissertation. The Reverend David Luckenbach, the rector of the parish where I serve (Christ Church in Tyler, Texas), and a close mentor and friend, was sacrificial and supportive for the more than seven years during which I labored on this doctoral degree.

That he allowed his associate rector to be a near-fulltime Ph. student still boggles my mind! Thanks go to my sister, Libby Boulter, for proofreading the final dissertation and providing translation help in German. Thanks, too, to Jane Neal and Hannah Venable for translation help with French. Thanks to Dr.

Christopher Wells, Executive Director of the Living Church Foundation, I was able to use the Foundation’s space in Dallas, Canterbury House, near the campus of Southern Methodist University. Most of all, I am thankful for my two daughters, Isabella Ruth and Eleanor Bay, for sharing their daddy with innumerable texts with which they will likely never concern themselves, and to Bouquet, my best friend and the love of my live. To her this work is dedicated. iv Abstract Writing his Habilitationsschrift as a young man in the late 1950’s, future Pontiff Joseph Ratzinger opined that, when St.

Bonaventure composed his Collationes in Hexaëmeron in the spring of 1273, not since St. Augustine’s De Civitate Dei contra Paganos had the world seen such a ground-breaking work on the logos of history. Indeed, Ratzinger has much in common with his thirteenth-century predecessor: both led tumultuous lives intellectually and practically, lives which demanded prudence in the extreme. Such vicissitudes, in fact, impacted and shaped their respective theologies of history in riveting ways.

Both, moreover, faced challenges coming from both science and novel eschatologies. At issue in Bonaventure’s historical work is the widespread assumption, rooted in the newly “rediscovered” Aristotle, that history is unintelligible. For Bonaventure, deeply committed to historia salutis narrated in Scripture, this stance is however unacceptable. Here I show how mythos mediates the difference between science and history, yielding a non-positivistic approach to history.

But this history: is it static or progressive? Building on the dynamics of Plato’s Divided Line, I show that the days of creation, narrated by Bonaventure, structure both history and thought. Progressive though it be, on this journey the destination nevertheless returns back to its origin in a non-identical repetition ending on a higher plane. Yet the journey, crucially, must encompass the dimension of human affect, for both thinkers insist that, in order to reach our divine destination, our passions must be transfigured. In the end these common features of mind and history must apply to the whole, on the largest possible scale.

If history is a story, it has beginning and eschatological end. In the spirit of Bonaventure and Ratzinger, I insist that history and hence eschatology, finally, have a recognizable form. What is the logos of history? It turns out that it is mythos. There and back again: a word about method At the end of Book VI of Plato’s Republic, Socrates provides the second of three images in an attempt to convey to his interlocutors something of the meaning of “the Good, the True, and the Beautiful.” As in the final figure he imagines (that of the Cave), in the image of the Divided Line, Socrates has in mind something of a process, a movement, a journey of the mind.

It is as if he wants his interlocutors within the dialogue (just as Plato wants his readers) to begin at the bottom of the line, and then move up through the successive elements or segments of the line, up to the point of ultimate knowing, simultaneously the point of ultimate being. Now, the four stages or phases or segments on the line (from the bottom to the top) are as follows: eikasia, pistis, dianoia, and noêsis. I understand these, respectively, as 1. the reception of images by means of visual sense perception, and the concomitant grasping of such images by the mind; 2.

the trust, or faith, that these images, now perceived in the mind, are actually real objects in the world;1 3. reasoning, or the process of taking various elements received in the first two phases, and “putting them together” (and “taking them apart”) in various logical ways that, in the context of some kind of argumentation, fruitfully generate demonstrable conclusions; and 4. Noêsis, from the Greek word for mind, nous, is distinct from reasoning (dianoia) in that it is not a process of synthesis and analysis. Rather, it is the result of the latter, and as such it is a simple beholding.

It is a restful gaze, a comprehensive vision of some object of the mind, a beholding that is possible only because the intellectual labor of the previous stages has been completed. Now, what is going on here, in this image of the Divided Line? What is Plato getting at? It is not so much that he is simply advocating a method of investigation or 1 Philosopher Corneulius Castoriadis calls this trust “ontological assuredness.” Cornelius Castoriadis, “The Discovery of Imagination,” in World in Fragments: Writings on Politics, Society, Psychoanalysis, and the Imagination, tr. David Ames Curtis (Stanford: Stanford UP, 1997), 218. Closely related is William Desmond’s “preobjective community of mindfulness and being.” See William Desmond, “Being, Determination, and Dialectic: on the Sources of Metaphysical Thinking,” The Review of Metaphysics 48, no.

This phrase of Desmond’s also occurs in the reproduction of the above text in The William Desmond Reader, ed. Christopher Ben Simpson (Albany: State Univ. of New York Press, 2012), 3–4, at 3. It’s not, that is, as if he is saying, “If you want to grow in your knowledge, then you should implement this method.” Rather, it’s more as if he is providing a description of how the human mind already works, how it actually functions, given (what seems to be) its structure, or the structure of knowing.

Put philosophically, one can say that in this image of the Divided Line, Plato is giving a phenomenological description of how human knowing occurs. We don’t have to try to think this way, any more than we have to try to open up our mouths and speak (for example, when one needs someone’s help to accomplish some task), any more than we have to try to eat (or to chew food) when we are corporeally hungry. And yet, even though he is not, strictly speaking, advocating a philosophical method per se, still, attentiveness to the structure of this process can open up new vistas for improving one’s approach to philosophical investigation. There is great benefit in “laying bare” the structure of human thought, as Plato does here, for the journey of growing in (self-)awareness.

One can say, in other words, that the human mind has a natural inclination toward this process of mindful self-becoming. The human mind has this, and the human mind is this, the conatus essendi2 which, insofar as it is a development toward comprehensiveness is also a striving toward full universality. It is, indeed, peregrinatio from the particular to the universal.3 One of the most important structural features which the Divided Line lays bare— centuries of subsequent philosophical and theological tradition allow one retrospectively to see this—is that the final moment in the schema is a kind of return to the first—or, to the first two, taken together as a whole. One can, that is, take the first two moments of eikasia and pistis together such that, as a total unit, they constitute the actual “grasping” or apprehension of real objects in the world.