Một Số Biện Pháp Bồi Dưỡng Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Cho Sinh Viên Trong Dạy Học Vật Lý Đại Cương

Chuyên khảo giáo dục phân tích Luận văn một số biện pháp nhằm bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề cho sinh viên trong dạy học vật, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: ThS Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Trường học: Bà Rịa – Vũng Tàu University
• Chuyên ngành: Vật lý đại cương
• Đề tài: Một Số Biện Pháp Nhằm Bồi Dưỡng Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Cho Sinh Viên Trong Dạy Học Vật Lí Đại Cương
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. TỔNG QUAN LỊCH SỬ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các kết quả nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.1. Các nghiên cứu về năng lực
• 1.1.2. Các nghiên cứu về dạy học với việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ và cấu trúc năng lực GQVĐ
• 1.1.2.1. Các nghiên cứu về năng lực GQVĐ
• 1.1.2.2. Các nghiên cứu về dạy học với việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ
• 1.1.2.3. Các nghiên cứu về cấu trúc năng lực GQVĐ
• 1.2. CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM
• 1.2.1. Các nghiên cứu về năng lực
• 1.2.2. Các nghiên cứu về năng lực GQVĐ
• 1.2.3. Các nghiên cứu về dạy học với việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ và cấu trúc năng lực GQVĐ
• 1.2.4. Cấu trúc năng lực GQVĐ của sinh viên
• 2. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC GQVĐ CHO SINH VIÊN
• 2.1. Bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên
• 2.1.1. Khái niệm năng lực
• 2.1.2. Cấu trúc năng lực
• 2.1.3. Năng lực GQVĐ của sinh viên
• 2.1.3.1. Một số khái niệm
• 2.1.3.2. Năng lực GQVĐ của sinh viên
• 2.1.3.3. Cấu trúc năng lực GQVĐ của sinh viên
• 2.1.3.4. Các biện pháp bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên
• 2.1.3.5. Đánh giá năng lực GQVĐ của sinh viên
• 2.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
• 2.2.1. Điều tra thực tiễn
• 2.2.2. Mục đích điều tra
• 2.2.3. Đối tượng điều tra
• 2.2.4. Phương pháp điều tra
• 2.2.5. Kết quả điều tra
• 2.2.5.1. Tỉ lệ VLĐC trong khối kiến thức đại cương
• 2.2.5.2. Vai trò của VLĐC trong chuyên ngành đào tạo
• 2.2.5.3. Thực trạng bồi dưỡng năng lực GQVĐ gắn với chuyên ngành
• 3. THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC MỘT SỐ NỘI DUNG KIẾN THỨC TRONG CHƯƠNG TRÌNH VLĐC NHẰM BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC GQVĐ CHO SINH VIÊN
• 3.1. PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM MỘT SỐ NỘI DUNG KIẾN THỨC TRONG VLĐC
• 3.2. TỔ CHỨC DẠY HỌC MỘT SỐ NỘI DUNG KIẾN THỨC TRONG VLĐC
• 3.2.1. Tiến trình PBL
• 3.2.2. Xây dựng tình huống có vấn đề trong PBL
• 3.2.2.1. Tình huống có vấn đề gắn với ngành CNTP
• 3.2.2.2. Tình huống có vấn đề gắn với ngành Điện – Điện tử
• 3.2.2.3. Tình huống có vấn đề gắn với ngành Cơ khí
• 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bồi Dưỡng Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Vật Lý

Giáo dục thế kỷ 21 đòi hỏi sự thay đổi trong mục tiêu giáo dục, từ trang bị kiến thức sang hình thành năng lực và phẩm chất. Một trong những năng lực cốt lõi là năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ). Việc bồi dưỡng năng lực này cho sinh viên, đặc biệt trong dạy học vật lý đại cương, là vô cùng quan trọng. Phương pháp dạy học cần phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học, chuyển trọng tâm từ giáo viên sang học sinh. Cần tạo điều kiện cho sinh viên học tập tích cực, chủ động, sáng tạo, chuyển từ học thông báo tái hiện sang tìm tòi, khám phá. Nghị quyết Hội nghị TW 8 khóa XI đã chỉ rõ phát triển năng lực là nhiệm vụ cấp thiết của nền giáo dục hiện đại. Năng lực GQVĐ là một trong những năng lực chung, cần thiết cho mỗi con người trong học tập và cuộc sống. Cần xây dựng các phương thức hoạt động nhận thức học tập theo cách thức GQVĐ, chú trọng đến diễn biến tâm lí của quá trình nhận thức.

1.1. Tầm Quan Trọng của Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Vật Lý

Năng lực giải quyết vấn đề không chỉ là khả năng áp dụng công thức mà còn là kỹ năng tư duy, phân tích và sáng tạo. Trong bối cảnh phương pháp dạy học vật lý đại cương hiện nay, việc trang bị cho sinh viên khả năng đối mặt và giải quyết các vấn đề phức tạp là vô cùng cần thiết. Điều này giúp sinh viên không chỉ hiểu sâu sắc kiến thức vật lý mà còn có thể ứng dụng chúng vào thực tiễn, phát triển tư duy phản biện và khả năng thích ứng với những thách thức trong tương lai.

1.2. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học Vật Lý Đại Cương Hiện Nay

Để bồi dưỡng năng lực GQVĐ hiệu quả, cần đổi mới phương pháp dạy học vật lý đại cương. Thay vì tập trung vào việc truyền đạt kiến thức một chiều, giảng viên nên tạo ra các tình huống có vấn đề, khuyến khích sinh viên tự tìm tòi, nghiên cứu và đưa ra giải pháp. Việc sử dụng các tình huống thực tế trong vật lý và các bài tập mở giúp sinh viên phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề vật lý một cách toàn diện.

II. Thách Thức Trong Bồi Dưỡng Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề

Mặc dù tầm quan trọng của năng lực GQVĐ đã được công nhận, việc bồi dưỡng năng lực này trong dạy học vật lý đại cương vẫn còn nhiều thách thức. Cách học thụ động, chỉ thuộc các định nghĩa, khái niệm, công thức và áp dụng để làm bài tập chứ chưa thật sự hiểu bản chất vấn đề. Các kĩ năng tìm tòi khám phá và GQVĐ có liên quan đến kiến thức môn học cũng chưa được hình thành. Một phần là do cách dạy truyền thống của giảng viên, thêm nữa là do áp lực thi cử nên không có điều kiện tiếp xúc với các mô hình dạy học hiện đại. Hơn nữa trong đánh giá thang điểm hết môn cũng phân chia trọng số với 20% là điểm chuyên cần và thái độ học tập, 20% là điểm kiểm tra giữa kỳ, 60% là điểm thi cuối kỳ, và không có điểm đánh giá quá trình thực hiện nhiệm vụ cũng như tham gia học tập GQVĐ có trong thực tiễn thông qua bài học.

2.1. Thực Trạng Dạy và Học Vật Lý Đại Cương Hiện Nay

Thực tế cho thấy, nhiều sinh viên vẫn gặp khó khăn trong việc áp dụng kiến thức vật lý vào giải quyết các vấn đề thực tế. Nguyên nhân có thể là do phương pháp dạy học truyền thống chưa chú trọng đến việc phát triển năng lực tư duy vật lý và kỹ năng giải quyết vấn đề. Bên cạnh đó, áp lực thi cử và thiếu các hoạt động thực hành, thí nghiệm cũng là những rào cản lớn trong việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên.

2.2. Đánh Giá Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Của Sinh Viên

Việc đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của sinh viên cũng là một thách thức. Các bài kiểm tra truyền thống thường chỉ tập trung vào việc kiểm tra kiến thức lý thuyết mà ít chú trọng đến khả năng vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tế. Cần có những phương pháp đánh giá đa dạng và toàn diện hơn, bao gồm cả đánh giá quá trình học tập, khả năng làm việc nhóm và khả năng trình bày, bảo vệ ý kiến.

III. Phương Pháp PBL Bồi Dưỡng Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Vật Lý

Dạy học trên cơ sở vấn đề (Problem-Based Learning - PBL) là một phương pháp hiệu quả để bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên. PBL tạo ra môi trường học tập tích cực, chủ động, khuyến khích sinh viên tự tìm tòi, nghiên cứu và giải quyết các vấn đề thực tế. PBL giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng giao tiếp. PBL cũng giúp sinh viên hiểu sâu sắc kiến thức vật lý và có thể ứng dụng chúng vào thực tiễn. Trên cơ sở phân tích đặc điểm nội dung học phần VLĐC trong chương trình khung dành cho SV các ngành không chuyên Vật lí, chúng tôi nhận thấy có nhiều kiến thức rất hữu ích và có thể ứng dụng vào việc bồi dưỡng năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn cho SV, phù hợp với chủ trương, chính sách của hệ thống giáo dục ở nước ta hiện nay, chuyển từ mục tiêu đào tạo kiến thức sang bồi dưỡng năng lực cần thiết cho SV.

3.1. Xây Dựng Tình Huống Có Vấn Đề Trong Dạy Học Vật Lý

Để áp dụng PBL hiệu quả, cần xây dựng các tình huống có vấn đề phù hợp với trình độ và chuyên ngành của sinh viên. Các tình huống này nên gắn liền với tình huống thực tế trong vật lý và có tính thách thức, khuyến khích sinh viên vận dụng kiến thức đã học để tìm ra giải pháp. Ví dụ, có thể xây dựng các tình huống liên quan đến ứng dụng vật lý vào thực tiễn trong các ngành công nghệ thực phẩm, điện - điện tử, cơ khí, v.v.

3.2. Tiến Trình PBL Trong Dạy Học Vật Lý Đại Cương

Tiến trình PBL thường bao gồm các bước sau: (1) Giới thiệu tình huống có vấn đề; (2) Xác định vấn đề cần giải quyết; (3) Thu thập thông tin và nghiên cứu; (4) Đề xuất các giải pháp; (5) Đánh giá và lựa chọn giải pháp tốt nhất; (6) Trình bày và bảo vệ giải pháp. Trong quá trình này, giảng viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ sinh viên trong việc tìm kiếm thông tin và đánh giá các giải pháp.

IV. Ứng Dụng Thí Nghiệm Vật Lý Bồi Dưỡng Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề

Thí nghiệm vật lý đóng vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên. Thông qua các thí nghiệm, sinh viên có thể kiểm chứng các kiến thức lý thuyết, rèn luyện kỹ năng thực hành và phát triển tư duy logic. Thí nghiệm cũng giúp sinh viên hiểu rõ hơn về mô hình hóa vật lý và kết nối kiến thức vật lý với thực tế. Ở bậc Đại học, SV khối kĩ thuật đã được trang bị kiến thức cơ bản về Vật lí phổ thông, tuy nhiên do cách học còn thụ động, chỉ thuộc các định nghĩa, khái niệm, công thức và áp dụng để làm bài tập chứ chưa thật sự hiểu bản chất vấn đề, các kĩ năng tìm tòi khám phá và GQVĐ có liên quan đến kiến thức môn học cũng chưa được hình thành.

4.1. Thiết Kế Thí Nghiệm Vật Lý Theo Hướng Giải Quyết Vấn Đề

Để thí nghiệm vật lý phát huy tối đa hiệu quả, cần thiết kế các thí nghiệm theo hướng giải quyết vấn đề. Thay vì chỉ thực hiện theo các bước hướng dẫn có sẵn, sinh viên nên được khuyến khích tự thiết kế thí nghiệm, đưa ra các giả thuyết và kiểm chứng chúng. Điều này giúp sinh viên phát triển tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề một cách độc lập.

4.2. Phân Tích Kết Quả Thí Nghiệm và Rút Ra Kết Luận

Sau khi thực hiện thí nghiệm, sinh viên cần phân tích kết quả và rút ra kết luận. Quá trình này đòi hỏi sinh viên phải có kỹ năng phân tích dữ liệu, kỹ năng suy luận và kỹ năng đánh giá. Sinh viên cũng cần biết cách so sánh kết quả thí nghiệm với lý thuyết và giải thích sự khác biệt (nếu có). Việc này giúp sinh viên củng cố kiến thức và phát triển tư duy phản biện.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Bồi Dưỡng Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Vật Lý

Việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp bồi dưỡng năng lực GQVĐ là vô cùng quan trọng. Cần sử dụng các phương pháp đánh giá đa dạng và toàn diện, bao gồm cả đánh giá kiến thức lý thuyết, kỹ năng thực hành, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng trình bày, bảo vệ ý kiến. Cần có điểm đánh giá quá trình thực hiện nhiệm vụ cũng như tham gia học tập GQVĐ có trong thực tiễn thông qua bài học. Điều này giúp đánh giá chính xác năng lực GQVĐ của sinh viên và điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp.

5.1. Phương Pháp Đánh Giá Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề

Có nhiều phương pháp đánh giá năng lực giải quyết vấn đề khác nhau, bao gồm: (1) Bài kiểm tra trắc nghiệm và tự luận; (2) Bài tập thực hành; (3) Dự án nghiên cứu; (4) Thuyết trình; (5) Phản biện. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, cần lựa chọn phương pháp phù hợp với mục tiêu đánh giá và nội dung học tập.

5.2. Tiêu Chí Đánh Giá Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Vật Lý

Các tiêu chí đánh giá năng lực giải quyết vấn đề thường bao gồm: (1) Khả năng xác định vấn đề; (2) Khả năng thu thập và phân tích thông tin; (3) Khả năng đề xuất các giải pháp; (4) Khả năng đánh giá và lựa chọn giải pháp; (5) Khả năng trình bày và bảo vệ giải pháp; (6) Khả năng làm việc nhóm. Các tiêu chí này cần được cụ thể hóa để đảm bảo tính khách quan và công bằng trong quá trình đánh giá.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Bồi Dưỡng Năng Lực Vật Lý

Bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên trong dạy học vật lý đại cương là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Để thực hiện nhiệm vụ này hiệu quả, cần đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường các hoạt động thực hành, thí nghiệm và sử dụng các phương pháp đánh giá đa dạng và toàn diện. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các biện pháp bồi dưỡng năng lực GQVĐ phù hợp với đặc điểm của từng chuyên ngành và trình độ của sinh viên. Sản phẩm do đề tài tạo ra là những sản phẩm quan trong có ý nghĩa cả về lĩnh vực nghiên cứu khoa học và yêu cầu của thực tiễn.

6.1. Tổng Kết Các Biện Pháp Bồi Dưỡng Năng Lực

Các biện pháp bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề hiệu quả bao gồm: (1) Sử dụng phương pháp PBL; (2) Thiết kế các thí nghiệm theo hướng giải quyết vấn đề; (3) Tạo ra các tình huống thực tế; (4) Khuyến khích sinh viên tự học và nghiên cứu; (5) Sử dụng các phương pháp đánh giá đa dạng và toàn diện.

6.2. Hướng Nghiên Cứu và Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các biện pháp bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề phù hợp với sự phát triển của khoa học công nghệ và yêu cầu của thị trường lao động. Cần chú trọng đến việc phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên, như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng tư duy phản biện. Cần tăng cường sự hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp để tạo ra các chương trình đào tạo gắn liền với thực tiễn.

Nội dung chính

Nghiên cứu Biện pháp Bồi dưỡng Năng lực Giải quyết Vấn đề cho Sinh viên Kỹ thuật trong Dạy học Vật lí Đại cương qua Mô hình PBL

Tóm tắt nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu chính: Làm thế nào để thiết kế và triển khai các biện pháp sư phạm nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ) gắn với bối cảnh nghề nghiệp cho sinh viên khối ngành kỹ thuật trong học phần Vật lí đại cương (VLĐC)?
• Tổng quan phương pháp nghiên cứu (Methodology snapshot): Nghiên cứu tích hợp phương pháp nghiên cứu lý luận (phân tích khung năng lực chuẩn quốc tế Bloom, OECD, DeSeCo), điều tra xã hội học thực trạng (khảo sát sinh viên và giảng viên tại Trường Đại học Bà Rịa – Vũng Tàu), phân tích chuyển vị tri thức didactic nội dung chương trình VLĐC, và thực nghiệm sư phạm theo mô hình Dạy học trên cơ sở vấn đề (Problem-Based Learning - PBL) trên lớp sinh viên kỹ thuật đa ngành.
• Phát hiện chính (Key findings): Nghiên cứu chỉ ra nghịch lý lớn: 54% sinh viên năm nhất có điểm kiểm tra đầu vào Vật lí ở mức yếu/kém nhưng 51,4% vẫn bày tỏ hứng thú và kỳ vọng cao vào tính ứng dụng của môn học; 64% giảng viên chuyên ngành đánh giá khả năng vận dụng kiến thức VLĐC của sinh viên chỉ ở mức trung bình và 35% giảng viên phải dạy lại kiến thức vật lý cơ bản. Việc áp dụng tiến trình PBL với hệ thống tình huống mở gắn liền chuyên ngành (Cơ khí, Điện – Điện tử, Công nghệ thực phẩm) đã kích hoạt toàn diện 4 năng lực thành tố GQVĐ cốt lõi của người học.
• Ý nghĩa thực tiễn (Implications): Cung cấp khung tham chiếu cấu trúc năng lực hành vi, quy trình tổ chức dạy học PBL 3 giai đoạn và bộ công cụ đánh giá quá trình đa chiều, đóng góp giải pháp đổi mới căn bản việc giảng dạy các môn khoa học cơ bản ở bậc đại học theo định hướng tiếp cận năng lực thực hiện.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Hiện trạng tri thức và bối cảnh đào tạo

Bước sang thế kỷ 21, giáo dục đại học toàn cầu và Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch căn bản từ mô hình truyền thụ kiến thức hàn lâm sang phát triển phẩm chất và năng lực người học (Competency-Based Education). Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đã chỉ rõ định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, chuyển từ lối học truyền thụ một chiều, ghi nhớ máy móc sang phát huy tính tự lực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Trong khối ngành kỹ thuật – công nghệ, học phần Vật lí đại cương đóng vai trò nền tảng khoa học cốt lõi, cung cấp các quy luật tự nhiên định hình tư duy kỹ thuật cho các ngành như Cơ khí, Điện – Tự động hóa, Công nghệ thực phẩm, Hóa dầu và Xây dựng. Tuy nhiên, trên thực tế, việc giảng dạy VLĐC tại nhiều trường đại học vẫn mang nặng tính lý thuyết trừu tượng, nặng về các phép toán giải tích cơ học thuần túy và các bài tập lý tưởng hóa, thiếu vắng sự kết nối trực tiếp với ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất và đời sống.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Mặc dù các nghiên cứu về năng lực GQVĐ trên thế giới (OECD, PISA, Duncker, Heller) và tại Việt Nam (Đỗ Hương Trà, Nguyễn Thanh Nga, Phan Thị Thanh Hội) đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, phần lớn các công trình tập trung vào bậc phổ thông hoặc các ngành sư phạm. Khoảng trống nghiên cứu rõ nét hiện nay là:

1. Thiếu cấu trúc năng lực GQVĐ được cụ thể hóa thành các chỉ số hành vi đo lường được cho sinh viên khối kỹ thuật trong môn học khoa học cơ bản.
2. Thiếu quy trình tích hợp các bài toán kỹ thuật chuyên ngành vào tiến trình dạy học VLĐC mà không làm phá vỡ tính hệ thống của môn học đại cương.
3. Chưa xây dựng được hệ thống công cụ đánh giá quá trình đa diện (rubric, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng, hồ sơ học tập) thay thế cho hình thức thi cử nặng về tái hiện công thức.

Tính cấp thiết và tác động kỳ vọng

Nghiên cứu mang tính thời sự cao trong bối cảnh các trường đại học đang thực hiện kiểm định chất lượng theo chuẩn đầu ra (AUN-QA, ABET, CDIO). Việc gắn kết kiến thức đại cương với bài toán thực tế chuyên ngành không chỉ giải tỏa tâm lý thụ động, chán nản của sinh viên năm nhất mà còn thiết lập tư duy kỹ thuật nền tảng, giúp rút ngắn thời gian làm quen với các môn học chuyên ngành và tăng khả năng thích ứng nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

---

Methodology và approach

Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Nghiên cứu áp dụng thiết kế phương pháp hỗn hợp (Mixed-Methods Research) kết hợp nghiên cứu lý luận giáo dục học hiện đại, điều tra xã hội học thực chứng và nghiên cứu can thiệp thực nghiệm sư phạm. Cách tiếp cận nghiên cứu dựa trên quan điểm cấu trúc năng lực "Competency" (tích hợp Kiến thức – Kỹ năng – Thái độ – Trách nhiệm hành động) và lý thuyết kiến tạo thông qua Dạy học trên cơ sở vấn đề (PBL).

Phương pháp thu thập dữ liệu (Data Collection Methods)

1. Khảo sát điều tra thực tiễn:
   • Phiếu hỏi và kiểm tra trắc nghiệm khách quan trên mẫu ngẫu nhiên gồm 100 sinh viên khóa tuyển sinh năm 2018 khối kỹ thuật tại Trường Đại học Bà Rịa – Vũng Tàu (BVU).
   • Phiếu phỏng vấn sâu và khảo sát ý kiến giảng viên trực tiếp giảng dạy VLĐC và giảng viên giảng dạy các môn cơ sở ngành/chuyên ngành (Cơ khí, Điện – Điện tử, Công nghệ thực phẩm, Hóa học).
2. Thu thập dữ liệu định tính và định lượng trong thực nghiệm:
   • Phiếu quan sát tiêu chí hành vi (Behavioral Observation Checklist) theo từng thành tố năng lực.
   • Hồ sơ học tập (Portfolio) lưu giữ các sản phẩm giải quyết vấn đề, báo cáo kỹ thuật của nhóm sinh viên.
   • Bảng tự đánh giá (Self-assessment) và Bảng đánh giá đồng đẳng (Peer-assessment) theo phiếu tiêu chí định sẵn.

Kỹ thuật phân tích và xử lý dữ liệu

• Phân tích định lượng: Thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm) phân bố kết quả học tập đầu vào, mức độ yêu thích môn học, tỷ lệ đánh giá của giảng viên về năng lực sinh viên.
• Phân tích chuyển vị tri thức (Didactic Transposition): Phân tích cấu trúc logic các khối kiến thức VLĐC (Cơ học chất điểm/vật rắn, Trường tĩnh điện, Cảm ứng điện từ, Vật lý hạt nhân) để ánh xạ vào các bài toán kỹ thuật thực tiễn tương ứng của từng ngành đào tạo.

Độ giá trị và độ tin cậy (Validity & Reliability)

• Độ giá trị nội dung (Content Validity): Tiến trình PBL và hệ thống bài toán tình huống được xây dựng dựa trên sự tham vấn trực tiếp và đồng thuận của các chuyên gia giảng dạy chuyên ngành kỹ thuật.
• Độ tin cậy của công cụ đo: Bộ tiêu chí đánh giá năng lực GQVĐ được chuẩn hóa thành 4 thành tố rõ ràng với các chỉ số hành vi quan sát trực tiếp được (nói, làm, viết, thực hiện kế hoạch).

---

Phát hiện chính

1. Thực trạng nghịch lý giữa nền tảng đầu vào và sự kỳ vọng của người học

Kết quả kiểm tra trắc nghiệm khách quan đầu vào trên 100 sinh viên kỹ thuật cho thấy tỷ lệ đạt mức yếu kém lên tới 54%. Nguyên nhân bắt nguồn từ cơ cấu tuyển sinh (72,5% xét học bạ, 27,5% xét điểm thi THPTQG) và lối học phổ thông thụ động, chú trọng học mẹo giải toán trắc nghiệm mà không hiểu bản chất hiện tượng vật lý. Tuy nhiên, có tới 51,4% sinh viên bày tỏ sự hào hứng, yêu thích và kỳ vọng môn VLĐC sẽ cung cấp nền tảng hữu ích cho ngành học chuyên sâu nếu được giảng dạy gắn liền với thực tế.

2. Sự đứt gãy giữa kiến thức đại cương và ứng dụng chuyên ngành

Khảo sát đội ngũ giảng viên dạy các môn cơ sở ngành và chuyên ngành chỉ ra thực trạng đáng báo động:

• 70% giảng viên khẳng định VLĐC giữ vai trò rất quan trọng hoặc khá quan trọng đối với chuyên ngành của họ.
• 64% giảng viên đánh giá khả năng vận dụng kiến thức vật lý của sinh viên vào chuyên ngành chỉ ở mức trung bình, và 11% ở mức yếu.
• 35% giảng viên chuyên ngành buộc phải dạy lại các kiến thức vật lý đại cương trong giờ học chuyên ngành, gây lãng phí thời gian và làm giảm hiệu quả đào tạo.

3. Sự đồng thuận cao về yêu cầu bồi dưỡng năng lực sớm

Có tới 89,3% giảng viên chuyên ngành đồng thuận cao với quan điểm cần đưa các tình huống bồi dưỡng năng lực GQVĐ gắn với nghề nghiệp ngay từ giai đoạn học đại cương. Đa số giảng viên nhận định sinh viên hiện nay rất yếu về tính ứng dụng và khả năng giải quyết vấn đề phi cấu trúc do ít được giao nhiệm vụ tự chủ (hơn 80% giảng viên thừa nhận không thường xuyên giao bài tập mở/dự án lớn).

4. Thiết lập thành công cấu trúc năng lực GQVĐ cho sinh viên kỹ thuật

Nghiên cứu đã chuẩn hóa khung cấu trúc năng lực GQVĐ của sinh viên gồm 4 thành tố với các chỉ số hành vi xác định:

Thành tố năng lực	Biểu hiện hành vi cụ thể của sinh viên
1. Nhận diện và tìm hiểu vấn đề	Đặt câu hỏi xung quanh tình huống mở; phân tích bối cảnh; xác định chính xác mục tiêu cần giải quyết; chuyển dịch ngôn ngữ đời sống/kỹ thuật sang ngôn ngữ khoa học.
2. Đề xuất giải pháp GQVĐ	Thu thập, chọn lọc thông tin; phân tích và liên kết kiến thức vật lý với hiện tượng kỹ thuật; xây dựng giả thuyết khoa học; lựa chọn giải pháp tối ưu.
3. Thực hiện giải pháp	Lập kế hoạch hành động cụ thể; phân công nhiệm vụ nhóm; thực hiện tính toán, suy luận lý thuyết hoặc thực nghiệm; điều chỉnh giải pháp khi có sai số/thay đổi.
4. Đánh giá, phản ánh & xây dựng vấn đề mới	Đánh giá hiệu quả giải pháp đã chọn; phản ánh giá trị và ý nghĩa thực tiễn của kết quả; đúc kết kinh nghiệm học tập; phát hiện các vấn đề kỹ thuật phát sinh mới.

5. Tính khả thi và sự bứt phá tư duy qua thực nghiệm PBL

Thực nghiệm sư phạm trên lớp ghép kỹ thuật DH18DC với 3 kịch bản tình huống thực tiễn đã chứng minh sinh viên hoàn toàn có khả năng tự chủ học tập:

• Ngành Cơ khí (Tối ưu hóa hiệu suất xe hơi): Sinh viên chủ động chia nhóm tìm hiểu cấu tạo động cơ đốt trong, phân tích nguyên lý nhiệt động lực học (nguyên lý I và II), từ đó đề xuất các tiêu chí lựa chọn dòng xe phù hợp với địa hình, tải trọng và giảm thiểu phát thải ô nhiễm.
• Ngành Điện – Điện tử (Tư vấn kỹ thuật bếp từ): Sinh viên vận dụng định luật Faraday, định luật Lenz và hiện tượng dòng điện Foucault để giải thích cơ chế làm nóng cảm ứng từ, so sánh hiệu suất năng lượng với bếp gas và xây dựng tài liệu hướng dẫn an toàn cho người dùng.
• Ngành Công nghệ thực phẩm (Chiếu xạ bảo quản nông sản): Sinh viên phân tích tác dụng sinh học của bức xạ ion hóa (tia Gamma, chùm điện tử) trong tiêu diệt 18 loài vi sinh vật/côn trùng gây hại, đáp ứng tiêu chuẩn kiểm dịch khắt khe của thị trường Mỹ.

---

Đóng góp khoa học

Đóng góp về mặt lý luận (Theoretical Contributions)

Nghiên cứu làm sâu sắc thêm lý luận dạy học đại học định hướng năng lực bằng việc xác lập khung tham chiếu cấu trúc năng lực GQVĐ riêng biệt cho sinh viên kỹ thuật trong môn học khoa học cơ bản. Nghiên cứu đã làm rõ mối quan hệ hữu cơ giữa các năng lực nhận thức chuyên biệt (vật lý) với năng lực chung (hợp tác, tự học, tư duy phản biện) theo chuẩn đầu ra nghề nghiệp.

Đổi mới về mặt phương pháp (Methodological Innovations)

Nghiên cứu đã xây dựng và chuẩn hóa quy trình dạy học trên cơ sở vấn đề (PBL) 3 giai đoạn:

1. Giao nhiệm vụ: Giới thiệu tình huống mở, định hướng làm việc nhóm và giao quyền tự chủ cho sinh viên.
2. Giải quyết nhiệm vụ: Kết hợp nghiên cứu độc lập của cá nhân (tìm kiếm thông tin, đọc tài liệu chuyên khảo) và thảo luận tương tác nhóm (phân tích, đề xuất giả thuyết, thử nghiệm giải pháp).
3. Hoàn tất nhiệm vụ: Báo cáo sản phẩm, phản biện đa chiều, đánh giá quá trình và hệ thống hóa kiến thức khoa học cốt lõi.

Ứng dụng thực tiễn và gợi ý chính sách (Practical & Policy Implications)

• Tái cấu trúc chương trình: Đề xuất tái cấu trúc chương trình VLĐC thành các modul chủ đề tích hợp, đồng thời kiến nghị bổ sung chủ đề Vật lí hạt nhân ứng dụng (chiếu xạ thực phẩm, kiểm tra không phá hủy NDT, y học hạt nhân) vốn đang thiếu hụt trong chương trình đào tạo hiện hành.
• Cải tiến kiểm tra đánh giá: Đề xuất điều chỉnh tỷ trọng thang điểm môn học: giảm áp lực điểm thi cuối kỳ (vốn chiếm 60%), tăng tỷ trọng đánh giá quá trình thông qua hồ sơ học tập và sản phẩm giải quyết bài toán thực tiễn.

---

Đối tượng quan tâm

• Giảng viên các môn Khoa học cơ bản (Vật lý, Toán, Hóa, Sinh đại cương): Tham khảo mô hình thiết kế bài giảng tích hợp, kỹ thuật xây dựng câu hỏi định hướng tư duy và bộ công cụ đánh giá năng lực thực tế.
• Giảng viên chuyên ngành Kỹ thuật & Công nghệ: Nắm bắt mức độ kiến thức nền tảng của sinh viên để thiết lập tính liên thông, kế thừa liên môn trong các học phần cơ sở ngành.
• Nhà quản lý giáo dục & Chuyên gia phát triển chương trình: Cơ sở khoa học để thiết kế chuẩn đầu ra học phần gắn liền với chuẩn đầu ra chương trình đào tạo theo định hướng CDIO/ABET.
• Sinh viên khối ngành Kỹ thuật: Tiếp cận phương pháp học tập chủ động, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy giải quyết vấn đề và năng lực tự học suốt đời.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Phát hiện quan trọng nhất là việc chứng minh sự tồn tại của khoảng cách lớn giữa kiến thức VLĐC hàn lâm với khả năng vận dụng của sinh viên (64% SV chỉ đạt mức trung bình khi học chuyên ngành), và giải pháp áp dụng mô hình PBL gắn với tình huống kỹ thuật thực tiễn là con đường hiệu quả nhất để thu hẹp khoảng cách này.

2. Phương pháp dạy học PBL trong đề tài có gì đặc biệt so với dạy học truyền thống?

Điểm đặc biệt là chuyển đổi hoàn toàn cấu trúc bài học: thay vì giảng viên giảng lý thuyết trước rồi cho bài tập tính toán đóng, bài học PBL bắt đầu bằng một tình huống phi cấu trúc thực tế (như bài toán bảo quản trái cây xuất khẩu hoặc tối ưu hóa động cơ xe). Sinh viên đóng vai trò kỹ sư giải quyết vấn đề, tự phát hiện nhu cầu kiến thức vật lý cần học để tìm ra giải pháp.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các trường đại học khác không?

Hoàn toàn có thể. Khung cấu trúc 4 thành tố năng lực GQVĐ, quy trình PBL 3 giai đoạn và các tiêu chí đánh giá bằng rubric hoàn toàn tương thích và dễ dàng chuyển giao cho các trường đại học kỹ thuật đào tạo theo học chế tín chỉ tại Việt Nam.

4. Những bước tiếp theo cần triển khai của hướng nghiên cứu này là gì?

Mở rộng thực nghiệm sư phạm trên quy mô mẫu lớn có nhóm đối chứng; số hóa hệ sinh thái học tập PBL (ngân hàng tình huống kỹ thuật số, hệ thống đánh giá rubric điện tử); và nghiên cứu tích hợp liên môn giữa Vật lý với Toán kỹ thuật và Tin học ứng dụng.

5. Ứng dụng thực tiễn trực tiếp của đề tài là gì?

Đề tài cung cấp trực tiếp:

1. Ma trận liên kết kiến thức VLĐC với 5 nhóm ngành kỹ thuật chủ lực.
2. Bộ 3 tình huống kỹ thuật mẫu chi tiết cho ngành Cơ khí, Điện tử, Thực phẩm.
3. Hệ thống phiếu quan sát, phiếu tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng theo chuẩn năng lực thực hiện.

---

Kết luận

Báo cáo nghiên cứu khoa học của ThS. Nguyễn Thị Thanh Huyền tại Trường Đại học Bà Rịa – Vũng Tàu đã luận giải thành công cả về cơ sở lý luận lẫn thực nghiệm việc bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề cho sinh viên kỹ thuật thông qua dạy học Vật lí đại cương. Bằng việc chuyển dịch phương thức giảng dạy sang mô hình PBL với các tình huống kỹ thuật mở, nghiên cứu đã biến môn khoa học cơ bản khô khan thành không gian trải nghiệm nghề nghiệp sống động, thắp lên ngọn lửa đam mê khoa học và năng lực tự chủ cho người học.

Để đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0, các cơ sở giáo dục đại học cần mạnh dạn đổi mới cấu trúc chương trình, trao quyền chủ động cho người học và đồng bộ hóa phương pháp kiểm tra đánh giá năng lực thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN LỊCH SỬ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 Các kết quả nghiên cứu trên thế giới .1 Các nghiên cứu về năng lực .2 Các nghiên cứu về dạy học với việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ và cấu trúc năng lực GQVĐ .1 Các nghiên cứu về năng lực GQVĐ .2 Các nghiên cứu về dạy học với việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ .3 Các nghiên cứu về cấu trúc năng lực GQVĐ .2 CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM .1 Các nghiên cứu về năng lực .2 Các nghiên cứu về năng lực GQVĐ .3 Các nghiên cứu về dạy học với việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ và cấu trúc năng lực GQVĐ .4 Cấu trúc năng lực GQVĐ của sinh viên. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC GQVĐ CHO SINH VIÊN .1 Bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên .1 Khái niệm năng lực .2 Cấu trúc năng lực .3 Năng lực GQVĐ của sinh viên .1 Một số khái niệm .2 Năng lực GQVĐ của sinh viên .3 Cấu trúc năng lực GQVĐ của sinh viên .4 Các biện pháp bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên .5 Đánh giá năng lực GQVĐ của sinh viên .2 CƠ SỞ THỰC TIỄN .1 Điều tra thực tiễn .2 Mục đích điều tra.3 Đối tượng điều tra: .4 Phương pháp điều tra .5 Kết quả điều tra .1 Tỉ lệ VLĐC trong trong khối kiến thức đại cương .2 Vai trò của VLĐC trong chuyên ngành đào tạo .3 Thực trạng bồi dưỡng năng lực GQVĐ gắn với chuyên ngành. THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC MỘT SỐ NỘI DUNG KIẾN THỨC TRONG CHƯƠNG TRÌNH VLĐC NHẰM BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC GQVĐ CHO SINH VIÊN .1 PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM MỘT SỐ NỘI DUNG KIẾN THỨC TRONG VLĐC.

TỔ CHỨC DẠY HỌC MỘT SỐ NỘI DUNG KIẾN THỨC TRONG VLĐC .1 Tiến trình PBL .2 Xây dựng tình huống có vấn đề trong PBL .1 Tình huống có vấn đề gắn với ngành CNTP .2 Tình huống có vấn đề gắn với ngành Điện – Điện tử .3 Tình huống có vấn đề gắn với ngành Cơ khí .3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM .60 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lí do chọn đề tài Giáo dục thế kỷ 21 chịu tác động của nhiều yếu tố, ví dụ như: Sự phát triển nhanh chóng của khoa học kĩ thuật đặc biệt là công nghệ thông tin, sự tương tác ở mức độ cao của các hệ thống kinh tế, chính trị, xã hội, nhu cầu tự khẳng định của từng cộng đồng, vùng, lãnh thổ, quá trình toàn cầu hoá. Các yếu tố trên đã dẫn đến nhiều biến đổi trong hệ thống giáo dục. Một trong những sự thay đổi đó là sự thay đổi của mục tiêu giáo dục: Từ chủ yếu trang bị kiến thức và kĩ năng sang hình thành năng lực, phẩm chất nhân cách của người học.

Từ sự thay đổi mục tiêu giáo dục thì phương pháp giáo dục cũng phải thay đổi theo. Trên thế giới và ở nước ta hiện nay đang có rất nhiều công trình nghiên cứu, thử nghiệm về đổi mới phương pháp dạy học theo các hướng khác nhau. Một xu hướng đổi mới cơ bản đó là phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học, chuyển trọng tâm hoạt động từ giáo viên sang học sinh. Chuyển lối học từ thông báo tái hiện sang tìm tòi, khám phá.

Tạo điều kiện cho học sinh học tập tích cực, chủ động, sáng tạo. Định hướng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo được xác định trong nghị quyết Hội nghị TW 8 khóa XI “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhập và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực; Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội ngoại khóa, nghiên cứu khoa học; Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”. Định hướng này chỉ rõ phát triển năng lực là nhiệm vụ cấp thiết của nền giáo dục hiện đại.

Phân loại năng lực là một vấn đề phức tạp. Kết quả phụ thuộc vào quan điểm và tiêu chí phân loại. Theo hướng tiếp cận thiết kế chương trình của nhiều nước thì năng lực phân làm hai loại: năng lực chung và năng lực chuyên biệt. Để giúp cá nhân có thể sống, làm việc và tham gia hiệu quả trong nhiều hoạt động và nhiều bối cảnh khác nhau của đời sống xã hội luôn biến đổi thì cần phải hình thành các năng lực chung.

Không chỉ nhiều môn học, mà các hoạt động giáo dục khác của nhà trường, gia đình, 3 các đoàn thể, xã hội cũng hướng tới năng lực chung. Vì thế các nước gọi là năng lực xuyên chương trình. Còn năng lực chuyên biệt là những năng lực được hình thành và phát triển trên cơ sở các năng lực chung theo hướng chuyên sâu, riêng biệt trong các loại hình hoạt động. Năng lực GQVĐ (năng lực GQVĐ) là một trong những năng lực cốt lõi thuộc nhóm năng lực chung, cần thiết cho mỗi con người trong học tập và trong cuộc sống.

Kiến thức Vật lí ở mức phổ thông chủ yếu là kiến thức Vật lí cổ điển với việc áp dụng chủ yếu phương pháp nhận thức thực nghiệm. Các phương thức hoạt động nhận thức học tập theo cách thức GQVĐ cần phải được xây dựng không những tuân theo những bước cơ bản của hoạt động khoa học mà còn phải chú trọng đến diễn biến tâm lí của quá trình nhận thức như: kích thích hoạt động nhận thức của SV bằng tình huống có vấn đề; Hình thành vấn đề nhận thức; Đề xuất các giả thuyết; Xây dựng các phương án kiểm chứng giả thuyết; Thực hiện một cách thực tế thí nghiệm kiểm chứng hoặc bác bỏ giả thuyết; Rút ra kết luận và phát biểu kiến thức. Ở bậc Đại học, SV khối kĩ thuật đã được trang bị kiến thức cơ bản về Vật lí phổ thông, tuy nhiên do cách học còn thụ động, chỉ thuộc các định nghĩa, khái niệm, công thức và áp dụng để làm bài tập chứ chưa thật sự hiểu bản chất vấn đề, các kĩ năng tìm tòi khám phá và GQVĐ có liên quan đến kiến thức môn học cũng chưa được hình thành. Một phần là do cách dạy truyền thống của giảng viên, thêm nữa là do áp lực thi cử nên không có điều kiện tiếp xúc với các mô hình dạy học hiện đại.

Hơn nữa trong đánh giá thang điểm hết môn cũng phân chia trọng số với 20% là điểm chuyên cần và thái độ học tập, 20% là điểm kiểm tra giữa kỳ, 60% là điểm thi cuối kỳ, và không có điểm đánh giá quá trình thực hiện nhiệm vụ cũng như tham gia học tập GQVĐ có trong thực tiễn thông qua bài học. Trên cơ sở phân tích đặc điểm nội dung học phần VLĐC trong chương trình khung dành cho SV các ngành không chuyên Vật lí, chúng tôi nhận thấy có nhiều kiến thức rất hữu ích và có thể ứng dụng vào việc bồi dưỡng năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn cho SV, phù hợp với chủ trương, chính sách của hệ thống giáo dục ở nước ta hiện nay, chuyển từ mục tiêu đào tạo kiến thức sang bồi dưỡng năng lực cần thiết cho SV. Từ những nhu cầu đó, đề tài đã được lên ý tưởng nghiên cứu Một số biện pháp nhằm bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên trong dạy học VLĐC. Sản phẩm do đề tài tạo ra là những sản phẩm quan trong có ý nghĩa cả về lĩnh vực nghiên cứu khoa học và yêu cầu của thực tiễn.

Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu một số biện pháp nhằm bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên khối kĩ thuật trong dạy học VLĐC. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu Sinh viên khối kĩ thuật của BVU Một số nội dung kiến thức của VLĐC 4. Giả thuyết khoa học Dựa trên cơ sở lý luận của năng lực GQVĐ, Dạy học trên cơ sở vấn đề cùng việc phân tích một số nội dung kiến thức của VLĐC thì có thể thiết kế tiến trình dạy học bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu lí luận về cấu trúc năng lực GQVĐ của sinh viên, dạy học trên cơ sở vấn đề.

- Điều tra thực trạng về dạy và học VLĐC, về năng lực GQVĐ của sinh viên. - Phân tích đặc điểm một số nội dung kiến thức VLĐC - Đề xuất biện pháp bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên - Thiết kế tiến trình tổ chức hoạt động Dạy học trên cơ sở vấn đề để bồi dưỡng năng lực GQVĐ của sinh viên. - Tiến hành thực nghiệm sư phạm các tiến trình đã thiết kế để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của nó đối với việc phát triển năng lực GQVĐ thực tiễn gắn với chuyên ngành của sinh viên. Phương pháp nghiên cứu 6.

Phương pháp nghiên cứu lí thuyết Tìm hiểu các tài liệu về tâm lý học, lý luận dạy học hiện đại, lý luận dạy học đại học, lí luận về phát triển chương trình đào tạo đại học theo chuẩn đầu ra, dạy học theo định hướng phát triển năng lực, năng lực GQVĐ, cấu trúc năng lực GQVĐ cho sinh viên, Dạy học trên cơ sở vấn đề ở bậc đại học. Nghiên cứu các bài báo, luận văn, luận án, sách, internet, ấn phẩm.có liên quan để làm cơ sở lí luận cho đề tài. Nghiên cứu chương trình, tài liệu dạy học một số nội dung kiến thức VLĐC. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 5 Với sinh viên: Điều tra kiến thức đầu vào của sinh viên năm nhất về việc học Vật lý nói chung; Với Giảng viên: Điều tra tình hình giảng dạy Vật lý đại cương nói chung; Điều tra về vai trò của Vật lý đại cương trong chuyên ngành thông qua các giáo viên giảng dạy các môn cơ sở và chuyên ngành; mong muốn đóng góp của Vật lý đại cương cho chuyên ngành; Điều tra giáo viên áp dụng các mô hình dạy học tích cực vào trong giảng dạy.

Phương pháp chuyên gia Trao đổi và lấy ý kiến chuyên gia về các vấn đề liên quan tới việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ cho sinh viên; Dạy học trên cơ sở vấn đề ở bậc đại học. Phương pháp thực nghiệm sư phạm Nhằm kiểm định giả thuyết, đánh giá tính khả thi và hiệu quả của tiến trình dạy học đã soạn thảo đối với việc bồi dưỡng năng lực GQVĐ gắn với chuyên ngành của sinh viên. TỔNG QUAN LỊCH SỬ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.