_ BÌNHLUẬN KHOA HỌC BO LUẠT LAO DONG (Nm 2012) NHÀ XUẤT BẢN MONG BẠN ỌC GÓP Ý KIẾN, PHÊ BÌNH TS. L¯U BÌNH NH¯ỠNG (Chú biên) TS. NGUYEN XUAN THU - TS. Ỗ THI DUNG BINH LUAN KHOA HOC BO LUAT LAO DONG (Nm 2012) TRUNG TÂM THÔNG TIN THU VIỆN TR¯ỜNG ẠI HOC LUẬT HẠ NỘI PHÒNG GpsLb NHA XUAT BAN LAO DONG Hà Nội - 2015 NHÓM TÁC GIÁ BIÊN SOẠN CHỦ BIÊN: TS.
L°u Bình Nh°ỡng - Viết các Ch°¡ng I, I, Phó chánh vn phòng, kiêm Vụ tr°ởng - IV, IX. Mục 4 và 5 Tr°ởng Ban UI, Vn phòng Ban Chỉ dao Ch°¡ng XIV cải cách t° pháp Trung °¡ng, nguyên Phó tr°ởng Khoa Pháp luật kinh tế kiêm Tr°ởng bộ môn Luật Lao ộng, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội * Ts. Nguyễn Xuân Thu - Pho giám Viết các Ch°¡ng: III, ốc Học viện T° pháp, nguyên Giảng VI, Mục I,2,3 Ch°¡ng viên bộ môn Luật Lao ộng, Khoa Pháp XIV, Ch°¡ng XV, XVI, luật kinh tế, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội XVII * TS. ỗ Thi Dung - Giảng viên Viết các Ch°¡ng V, VII, chính, bộ môn Luật Lao ộng, Khoa VIII,X, XI, XIII Pháp luật kinh tế, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội LỜI NÓI ẦU N® 18 thang 6 nm 2012, Quốc hội khoá XIII, Kỳ hop thứ 3 ã chính thức thông qua Bộ luật Lao ộng (Luật số 10/2012/QH13), với 17 ch°¡ng, 242 iêu, là một trong những vn bản quy phạm pháp luật ồ sộ của Việt Nam.
Bộ luật Lao ộng nm 2012 ra ời thay thé cho Bộ luật Lao ộng nm 1994, trở thành vn bản quy phạm pháp luật quan trọng. iều chỉnh quan hệ lao ộng và các quan hệ có liên quan chặt chẽ/ mật thiết với quan hệ lao ộng: quy ịnh những nguyên tắc, tiêu chuẩn lao ộng, quản lý lao ộng, tạo c¡ sở pháp lý trực tiếp cao nhất xây dựng và phát triển quan hệ lao ộng hài hoa, ôn ịnh trong nền kinh tế thị tr°ờng ịnh h°ớng XHCN của Việt Nam, ồng thời giúp Nhà n°ớc quản ly, sử dụng, bảo vệ nguồn lực lao ộng, nguồn lực quan trọng nhất bảo ảm cho sự phát triển kinh tế, xã hội. Trên quan iểm kế thừa và sửa ôi các quy ịnh của Bộ luật Lao ộng ci, ồng thời pháp iển hoá các quy ịnh hiện hành, bố sung các quy ịnh mới, Bộ luật Lao ộng nm 2012 °ợc nhìn nhận là Bộ luật t°¡ng ối hoàn thiện, chứa ựng nhiều quy ịnh cn bản khắc phục °ợc những hạn chế, bat cập của Bộ luật Lao ộng nm 1994. ồng thời, °a vào l)nh vực lao ộng, l)nh vực quan trọng nhất của con ng°ời, cing nh° °a vào ời sống xã hội những nội dung mới mang tính khuôn mẫu, những ịnh h°ớng, tinh thần mới, thé chế hoá °ợc quan iểm, °ờng lỗi của ảng về quyền con ng°ời, bảo vệ quyền con ng°ời, quyền công dân trong l)nh vực lao ộng, quan ly lao ộng, phát huy ức tính cần cù, trí tuệ và tâm huyết của ng°ời Việt Nam trong lao ộng sản xuất, công tác, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Dé góp phần giúp ọc giả, nhất là ng°ời lao ộng, ng°ời sử dụng lao ộng, cán bộ công oàn, các c¡ quan nhà n°ớc có liên quan hiểu rõ h¡n, sâu sắc h¡n các quy ịnh của Bộ luật Lao ộng, ể vận dụng, thực hiện hiệu quả công việc, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình chúng tôi xin giới thiệu cuén “Bình luận Khoa học Bộ luật Lao ộng” do nhóm tác giả là giảng viên, nguyên giảng viên Bộ môn Luật lao ộng, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội biên soạn. Mặc dù ã có nhiều cỗ gang, song, chắc chắn cuốn sách này không thể tránh khỏi những khiếm khuyết, chúng tôi rất mong nhận °ợc ý kiến góp y phê bình của ộc giả. Nhà xuất bản Lao ộng LỜI GIỚI THIỆU B: luật Lao ộng dau tiên của Việt Nam °ợc ban hành nm 1994 khang ịnh “Lao ộng là hoạt ộng quan trọng nhất tạo nên của cải vật chất và tỉnh thân cho xã hội”. ó là một khng ịnh mang tính tuyên ngôn, chứa ựng triết lý quan trọng về con ng°ời, sự lao ộng của con ng°ời, cho chúng ta thêm quý trọng lao ộng, ng°ời lao ộng, tự hào về sự lao ộng công hiến của bản thân qua nm tháng ối với gia ình, xã hội và rộng h¡n là ối với nhân loại.
ng Ghen thì không có lao ộng ồng ngh)a với không có con ng°ời và xã hội loài ng°ời. Lao ộng mang tính xã hội là hình thức lao ộng °ợc tô chức ở tầm cao, v°ợt khỏi tầm của lao ộng gia ình và các hình thức tổ chức bậc thấp khác. Quan hệ lao ộng công nghiệp dần trở thành loại quan hệ kinh té - xã hội có vai trò quan trọng bậc nhất, quyết ịnh sự phát triển xã hội. Chính các quan hệ lao ộng công nghiệp mà ng°ời ta vẫn gọi là “quan hệ công nghiệp (Industrial Relations) trở thành ối t°ợng chủ yếu nhất của luật lao ộng.
Trong thời ại phát triển kinh tế thị tr°ờng, hội nhập kinh tế, toàn cầu hoá, nhất là toàn cầu hoá quan hệ lao ộng, luật lao ộng càng ngày càng có vai trò quan trọng, trở thành l)nh vực iều chỉnh pháp luật ặc thù bảo vệ ng°ời lao ộng, quyền và lợi ích hợp pháp của ng°ời sử dụng lao ộng: xác ịnh các tiêu chuẩn lao ộng, nguyên tắc vận hành và tô chức quản lý lao ộng. Từ ó, tạo dựng mối quan hệ lao ộng hài hoà, ôn ịnh, gop phan én dinh va phat triển nền kinh tế, xã hội, xây dựng xã hội vn minh, hiện ại. Từ nm 1994 Quốc hội ã thông qua Bộ luật Lao ộng ầu tiên của n°ớc ta. Trải qua nhiều lần sửa ổi, bé sung vào các nm 2002, 2006, 2007 nhằm áp ứng yêu cầu iều chỉnh pháp luật ối với quan hệ lao ộng và các quan hệ có liên quan chặt chẽ với quan hệ lao ộng, nm 2012 Quốc hội XIII, kỳ hop thứ 3 ã nhất trí thông qua Bộ luật Lao ộng mới.
ây là một vn bản quy phạm pháp luật quan trọng bậc nhất, có tính khái quát cao, tổng hợp các van dé quan trọng nhất về quan hệ lao ộng, các nguyên tắc, tiêu chuẩn và iều kiện lao ộng, phục vụ cho việc xác lập, duy trì mối quan hệ lao ộng: xác ịnh quyên, ngh)a vụ, lợi ích, trách nhiệm của các chủ thể có liên quan ké cả Nhà n°ớc trong l)nh vực lao ộng. Có thé nói, Bộ luật Lao ộng là sự tong quát nhất về quy tắc lao ộng là h°ởng thụ hợp pháp trong xã hội công nghiệp, do ó rất cần thiết ối với mọi cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp và Nhà n°ớc. Hiểu biết thấu áo về các quy ịnh của pháp luật lao ộng nói chung, của Bộ luật Lao ộng nói riêng chính là sự giác ngộ về quyên, lợi ích của bản thân, của c¡ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Tuy nhiên, dé hiểu rõ, hiểu sâu các quy ịnh mang tính nguyên lý, khái quát cao của Bộ luật Lao ộng là một sự không may dé dàng.
Cuốn Bình luận Khoa học Bộ luật Lao ộng của nhóm tác giả có nhiều nm kinh nghiệm nghiên cứu, giảng dạy, t° vấn về luật lao ộng biên soạn trên c¡ sở phân tích, bình luận sâu từng iều luật, giải thích từ ngữ phù hợp với quy ịnh có tính chuyên ngành thuộc l)nh vực pháp luật lao ộng rất dễ hiểu. Nội dung và hình thức của cuốn sách có thể áp ứng mọi ối t°ợng ọc giả, nhất là ng°ời lao ộng, ng°ời sử dụng lao ộng, cán bộ Công oàn, cán bộ, công chức, viên chức Nhà n°ớc. có liên quan ến việc thực hiện luật lao ộng; các sinh viên, nhà khoa học có quan tâm ến việc học tập nghiên cứu pháp luật lao ộng. Với h¡n bốn trm trang viết, cuốn sách chắc chắn là tài liệu rất bd ích, giúp ọc giả có thêm kiến thức chuyên ngành, sự hiểu biết sâu sắc, chính xác h¡n ối với từng iều của Bộ luật Lao ộng, từ ó vận dụng vào hoạt ộng chuyên môn, có thêm hiểu biết ể thực hiện úng, ây ủ các quyền và ngh)a vụ, ồng thời cớ thêm bản l)nh ể tự bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp, chính áng của bản thân va c¡ quan, tổ chức, doanh nghiệp khi tham gia quan hệ lao ộng.
Xin tran trọng giới thiệu cùng ọc gia! GS. Lê Hong Hạnh Tong biên tập Tap chí Luật boc và Phát triển Hội Luật gia Việt Nam BÌNH LUẬN KHOAHỌC - BỘ LUẬT LAO ỘNG CHUONG I NHUNG QUY DINH CHUNG iều 1. Phạm vi iều chỉnh Bộ luật Lao ộng quy ịnh tiêu chuẩn lao ộng; quyên, ngh)a vụ, trách nhiệm của ng°ời lao ộng, ng°ời sử dụng lao ộng, tô chức ại diện tập thé lao ộng, tổ chức ại diện ng°ời sử dụng lao ộng trong ˆ A ` , a , PA of A ^ quan hệ lao ộng và các quan hệ khác liên quan trực tiép dén quan hệ lao ộng; quản lý nhà n°ớc vẻ lao ộng. Bình luân" ối với các bộ luật/ luật lao ộng thì việc xác ịnh phạm vi iều chỉnh là van dé °ợc quan tâm hàng dau.
Vi, nếu không xác ịnh °ợc phạm vi iều chỉnh thì không thé xây dựng °ợc bộ luật/ luật ó, nói tom lại là sẽ không có ph°¡ng h°ớng, ối t°ợng cho các quy phạm pháp luật. Trong nội dung của luật lao ộng, các tiêu chuẩn lao ộng là quan trọng nhát, liên hệ tới không chi số phận của bộ luật/ luật lao ộng mà ó chính là c¡ sở nền tảng của lao ộng, quan hệ lao ộng, môi tr°ờng lao ộng, quản lý lao ộng. Vì thể, có n°ớc quy ịnh thành luật riêng (Luật về tiêu chuẩn lao ộng). Thông th°ờng, các tiêu chuẩn lao ộng °ợc chia thành nhiều nhóm khác nhau, tuy nhiên tựu trung có hai nhóm: nhóm tiêu ! Thái Lan, Nhật Ban, Hoa Ky, Dai Loan.
chuẩn lao ộng cn bản (quan trọng nhất) và nhóm các tiêu chuẩn lao ộng khác. Theo quan iểm của Tổ chức Lao ộng quốc tế (ILO) nhóm tiêu chuẩn lao ộng quan trọng nhất gồm: quyền tự do kết hợp/ liên kết; việc xoá bỏ lao ộng c°ỡng bức, lao ộng bắt buộc; xóa bỏ lao ộng trẻ em; bình ẳng việc làm và nghề nghiệp. Bộ luật Lao ộng Việt Nam một mặt quy ịnh phạm vi iều chỉnh gồm các tiêu chuẩn lao ộng, mặt khác quy ịnh các quyên, ngh)a vụ có tính nguyên tắc và các quyền, ngh)a vụ cụ thể trong một số tr°ờng hợp; trách nhiệm pháp ly!