Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế một số biện pháp tăng cường công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước trên địa bàn huyện kiến thụy hải phòng

Khám phá biện pháp tăng cường kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc tại huyện Kiến Thụy, Hải Phòng trong luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Vương Quan
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Bá Khiêm
• Trường học: Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Một số biện pháp tăng cường công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước trên địa bàn huyện Kiến Thụy, Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Chi ngân sách nhà nước
• 1.1.1. Khái niệm chi Ngân sách Nhà nước
• 1.1.2. Đặc điểm chi NSNN
• 1.1.3. Điều kiện chi ngân sách Nhà nước
• 1.1.4. Nội dung chi ngân ngân sách Nhà nước
• 1.2. Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước
• 1.2.1. Khái niệm kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.2. Mục tiêu của kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 1.2.3. Nguyên tắc kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC KIẾN THỤY, HẢI PHÒNG
• 2.1. Giới thiệu về kho bạc nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển Kho bạc Nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức Kho bạc Nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 2.1.3. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Kho bạc Nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 2.2. Thực trạng chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 2.2.1. Đối tượng thụ hưởng ngân sách Nhà nước
• 2.2.2. Thực trạng chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Kiến Thụy
• 2.3. Thực trạng kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 2.3.1. Kiểm soát khoản chi có trong dự toán ngân sách Nhà nước
• 2.3.2. Kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ, chứng từ chi ngân sách Nhà nước
• 2.3.3. Kiểm soát các điều kiện chi theo chế độ quy định
• 2.3.4. Đánh giá kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 2.3.4.1. Điểm mạnh
• 2.3.4.2. Nguyên nhân của điểm yếu
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC KIẾN THỤY, HẢI PHÒNG
• 3.1. Phương hướng tăng cường kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 3.2. Biện pháp tăng cường kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng
• 3.2.1. Hoàn thiện nội dung kiểm soát
• 3.2.2. Hoàn thiện phương pháp và hình thức kiểm soát
• 3.2.3. Hoàn thiện về cơ cấu bộ máy tổ chức
• 3.2.4. Hoàn thiện quy trình giám sát và đánh giá thực hiện
• 3.2.5. Nhóm các biện pháp khác
• 3.2.6. Kiến nghị điều kiện thực hiện biện pháp
• 3.2.6.1. Kiến nghị với Bộ Tài chính
• 3.2.6.2. Kiến nghị với Kho bạc Nhà nước
• 3.2.6.3. Kiến nghị với Kho bạc Nhà nước Hải Phòng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước

Chương này trình bày các khái niệm cơ bản về kiểm soát chi ngân sách, kho bạc, và ngân sách nhà nước. Nó nhấn mạnh vai trò của kho bạc trong việc quản lý và điều hành quỹ ngân sách, đồng thời phân tích các nguyên tắc và mục tiêu của kiểm soát chi ngân sách. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình kiểm soát cũng được đề cập, bao gồm môi trường vĩ mô, nội bộ kho bạc, và đơn vị thụ hưởng ngân sách.

1.1. Khái niệm và đặc điểm chi ngân sách nhà nước

Chi ngân sách nhà nước bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế, quốc phòng, an ninh, và các hoạt động thường xuyên của bộ máy nhà nước. Đặc điểm nổi bật là tính không hoàn lại và gắn liền với các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội. Quốc hội là cơ quan quyết định quy mô và cơ cấu chi ngân sách, trong khi chính quyền địa phương quản lý và điều hành các khoản chi được phân cấp.

1.2. Mục tiêu và nguyên tắc kiểm soát chi ngân sách

Mục tiêu của kiểm soát chi ngân sách là đảm bảo tính tiết kiệm, hiệu quả, và tuân thủ pháp luật. Các nguyên tắc bao gồm kiểm tra mọi khoản chi, hạch toán bằng đồng Việt Nam, và thanh toán trực tiếp từ kho bạc đến người hưởng. Việc kiểm soát cũng nhằm hạn chế rủi ro và phát hiện sai lệch trong quá trình chi tiêu.

II. Thực trạng kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước tại huyện Kiến Thụy Hải Phòng

Chương này phân tích thực trạng kiểm soát chi ngân sách tại Kho bạc Nhà nước Kiến Thụy, Hải Phòng. Dữ liệu từ giai đoạn 2013-2015 được sử dụng để đánh giá hiệu quả kiểm soát, bao gồm việc kiểm tra tính hợp pháp của hồ sơ, chứng từ, và các điều kiện chi theo quy định. Các điểm mạnh và yếu trong công tác kiểm soát cũng được chỉ ra, cùng với nguyên nhân của những hạn chế.

2.1. Giới thiệu về Kho bạc Nhà nước Kiến Thụy

Kho bạc Nhà nước Kiến Thụy được thành lập với chức năng quản lý và điều hành quỹ ngân sách tại địa bàn huyện. Cơ cấu tổ chức bao gồm các phòng ban chuyên môn, đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến quản lý ngân sách và tài chính công. Lịch sử hình thành và phát triển của kho bạc cũng được trình bày, phản ánh sự thích ứng với các thay đổi trong chính sách tài chính.

2.2. Đánh giá thực trạng kiểm soát chi ngân sách

Thực trạng kiểm soát chi ngân sách tại Kho bạc Kiến Thụy cho thấy những tiến bộ trong việc tuân thủ các quy định pháp luật. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế như thiếu nhân lực chuyên môn và công nghệ hỗ trợ. Các khoản chi đầu tư và thường xuyên được kiểm soát chặt chẽ, nhưng việc kiểm tra hồ sơ và chứng từ cần được cải thiện để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

III. Biện pháp tăng cường kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước tại huyện Kiến Thụy Hải Phòng

Chương này đề xuất các biện pháp tăng cường hiệu quả kiểm soát chi ngân sách tại Kho bạc Kiến Thụy. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện nội dung kiểm soát, cải tiến phương pháp và hình thức kiểm soát, và nâng cao năng lực của bộ máy tổ chức. Các kiến nghị cụ thể được đưa ra nhằm hỗ trợ thực hiện các biện pháp này, bao gồm đề xuất với Bộ Tài chính và Kho bạc Nhà nước.

3.1. Hoàn thiện nội dung và phương pháp kiểm soát

Để tăng cường kiểm soát chi ngân sách, cần hoàn thiện các quy trình kiểm tra tính hợp pháp và hợp lệ của hồ sơ, chứng từ. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quy trình kiểm soát cũng là một giải pháp quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót. Các phương pháp kiểm soát cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với các thay đổi trong chính sách tài chính.

3.2. Kiến nghị với các cơ quan liên quan

Các kiến nghị được đưa ra nhằm hỗ trợ Kho bạc Kiến Thụy trong việc thực hiện các biện pháp tăng cường kiểm soát chi ngân sách. Đề xuất với Bộ Tài chính bao gồm việc cung cấp thêm nguồn lực và đào tạo nhân sự. Kho bạc Nhà nước Hải Phòng cần hỗ trợ về công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm từ các địa phương khác để cải thiện hiệu quả kiểm soát.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện đại, công tác quản lý và kiểm soát chi ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia. Tại huyện Kiến Thụy, Hải Phòng, tổng chi ngân sách qua Kho bạc Nhà nước (KBNN) ngày càng tăng, với chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 86% năm 2013 và tăng lên 91% năm 2015. Tuy nhiên, công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN còn tồn tại nhiều hạn chế, như sai sót trong hồ sơ, chứng từ, vi phạm thủ tục và chế độ chi tiêu, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tài chính công.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa lý luận về chi NSNN và kiểm soát chi qua KBNN, đánh giá thực trạng công tác kiểm soát chi NSNN tại KBNN huyện Kiến Thụy trong giai đoạn 2013-2015, từ đó đề xuất các biện pháp tăng cường hiệu quả kiểm soát chi ngân sách. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động kiểm soát chi NSNN qua KBNN trên địa bàn huyện Kiến Thụy, sử dụng số liệu thực tế trong ba năm liên tiếp.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng quản lý tài chính công, góp phần hiện đại hóa quy trình quản lý ngân sách, tăng cường minh bạch và tiết kiệm chi tiêu công, đồng thời hỗ trợ lãnh đạo các cấp hoạch định chính sách tài chính phù hợp với thực tiễn địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý tài chính công, trong đó:

• Lý thuyết ngân sách nhà nước: Xác định vai trò của NSNN trong phân phối và giám sát nguồn lực tài chính quốc gia, nhấn mạnh tính niên hạn và nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý ngân sách.
• Lý thuyết kiểm soát chi ngân sách: Định nghĩa kiểm soát chi NSNN qua KBNN là quá trình thẩm định, kiểm tra các khoản chi phù hợp với chính sách, chế độ, định mức do Nhà nước quy định nhằm đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ và hiệu quả.
• Mô hình kiểm soát chi ngân sách qua Kho bạc Nhà nước: Bao gồm các nguyên tắc kiểm soát (toàn bộ khoản chi phải được kiểm tra, thanh toán trực tiếp, tuân thủ dự toán), các hình thức kiểm soát (trước, trong và sau hoạt động), và các công cụ kiểm soát như kế toán nhà nước, mục lục NSNN, hệ thống định mức, hợp đồng mua sắm, công nghệ thông tin.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: chi ngân sách nhà nước, kiểm soát chi ngân sách, dự toán ngân sách, hồ sơ chứng từ chi, thủ tục chi ngân sách, và các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi như chính sách pháp luật, trình độ cán bộ, và ý thức đơn vị thụ hưởng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Số liệu chi ngân sách, hồ sơ kiểm soát chi, báo cáo hoạt động của KBNN Kiến Thụy giai đoạn 2013-2015.
• Phân tích thống kê: Thống kê số lượng món chi, số tiền chi, tỷ lệ từ chối thanh toán, các lỗi phát sinh trong kiểm soát mẫu dấu, chữ ký, thủ tục hồ sơ.
• So sánh và tổng hợp: Đánh giá sự biến động số liệu qua các năm, so sánh với các KBNN quận, huyện khác như Hai Bà Trưng, Vĩnh Bảo, Lê Chân để rút ra bài học kinh nghiệm.
• Phân tích định tính: Đánh giá nguyên nhân các tồn tại, điểm mạnh, điểm yếu trong công tác kiểm soát chi qua khảo sát thực tế và phân tích văn bản pháp luật liên quan.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 109 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn huyện Kiến Thụy với 379 tài khoản giao dịch tại KBNN Kiến Thụy. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ đối tượng liên quan trong phạm vi nghiên cứu nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2013-2015, với các số liệu và báo cáo được cập nhật đầy đủ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng chi ngân sách qua KBNN Kiến Thụy: Tổng chi ngân sách qua KBNN tăng đều qua các năm, với chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn (86% năm 2013, 83% năm 2014, 91% năm 2015). Chi đầu tư xây dựng cơ bản biến động, tăng 157% năm 2014 do nguồn thu từ đấu giá đất, nhưng giảm mạnh năm 2015 do chính sách thắt chặt chi tiêu.

2. Tỷ lệ từ chối thanh toán và lỗi hồ sơ: Trong giai đoạn 2013-2015, số món chi bị từ chối thanh toán do thiếu thủ tục hoặc sai phạm chiếm khoảng 20% số món kiểm soát, với số tiền từ chối lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Các lỗi phổ biến gồm thiếu bảng kê thanh toán, hợp đồng, hóa đơn, sai mẫu dấu, chữ ký không hợp lệ.

3. Kiểm soát mẫu dấu và chữ ký: Lỗi về mẫu dấu và chữ ký giảm đáng kể qua các năm, ví dụ lỗi chữ ký của kế toán trưởng giảm 30% năm 2015 so với 2014. Tuy nhiên, lỗi dấu khác mẫu đăng ký tăng nhẹ do biến động đơn vị hành chính. Cán bộ kiểm soát chi đã nâng cao hiệu quả rà soát, giảm sai sót chủ quan.

4. Kiểm soát thủ tục hồ sơ: Lỗi về thủ tục hồ sơ như thiếu hợp đồng, sai mã nội dung kinh tế vẫn còn phổ biến, chiếm khoảng 10-15% số món kiểm soát. Nguyên nhân chủ yếu do ý thức và trình độ kế toán đơn vị còn hạn chế, cũng như sự thay đổi liên tục của văn bản pháp luật.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN Kiến Thụy đã đạt được nhiều tiến bộ, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng ngân sách. Việc tăng cường kiểm soát trước khi chi trả giúp phát hiện và ngăn chặn các khoản chi sai chế độ, giảm thiểu thất thoát tài chính nhà nước. So với các KBNN quận huyện khác như Hai Bà Trưng và Vĩnh Bảo, Kiến Thụy đã áp dụng hiệu quả các công nghệ quản lý và đào tạo cán bộ, tuy nhiên vẫn còn tồn tại các hạn chế về thủ tục và ý thức đơn vị thụ hưởng.

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ từ chối thanh toán theo năm và loại lỗi sẽ minh họa rõ sự cải thiện trong công tác kiểm soát. Bảng so sánh số lỗi mẫu dấu, chữ ký và thủ tục qua các năm cũng giúp đánh giá hiệu quả đào tạo và quy trình kiểm soát.

Nguyên nhân chính của các tồn tại là do sự biến động trong tổ chức hành chính, trình độ cán bộ kế toán chưa đồng đều, và sự thay đổi thường xuyên của các văn bản pháp luật liên quan. Điều này đòi hỏi KBNN phải không ngừng cập nhật kiến thức, hoàn thiện quy trình và tăng cường phối hợp với các đơn vị sử dụng ngân sách.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình kiểm soát chi: Cải tiến thủ tục kiểm soát hồ sơ, chứng từ theo hướng đơn giản hóa, chuẩn hóa và áp dụng công nghệ thông tin để giảm thiểu sai sót và tăng tốc độ xử lý. Mục tiêu giảm 20% số lỗi thủ tục trong vòng 1 năm, do KBNN Kiến Thụy chủ trì thực hiện.

2. Nâng cao năng lực cán bộ kiểm soát: Tổ chức các khóa đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu về kiểm soát chi ngân sách, cập nhật thường xuyên các văn bản pháp luật mới. Đào tạo định kỳ 2 lần/năm, nhằm nâng cao trình độ và ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ.

3. Tăng cường phối hợp với đơn vị sử dụng ngân sách: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn các đơn vị về quy định chi tiêu, thủ tục hồ sơ, mẫu dấu và chữ ký hợp lệ. Thiết lập kênh phản hồi và hỗ trợ trực tiếp để giảm thiểu lỗi phát sinh. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ hồ sơ hợp lệ lên 90% trong 2 năm tới.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại: Triển khai hệ thống quản lý chi ngân sách điện tử, kết nối dữ liệu giữa KBNN, cơ quan tài chính và đơn vị sử dụng ngân sách nhằm tăng tính minh bạch và hiệu quả kiểm soát. Hoàn thành trong vòng 3 năm, phù hợp với chiến lược phát triển kho bạc điện tử đến năm 2020.

5. Kiến nghị chính sách hỗ trợ: Đề xuất Bộ Tài chính và UBND thành phố Hải Phòng ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể về kiểm soát chi, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản và mua sắm tài sản công, nhằm giảm thiểu tình trạng nợ đọng và chi sai quy định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý Kho bạc Nhà nước: Nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi ngân sách, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính công.

2. Lãnh đạo các đơn vị sử dụng ngân sách: Hiểu rõ các quy định, thủ tục chi tiêu ngân sách, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ và phối hợp chặt chẽ với KBNN trong công tác kiểm soát chi.

3. Chuyên gia và nhà nghiên cứu tài chính công: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về kiểm soát chi ngân sách qua kho bạc, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu sâu hơn về quản lý ngân sách nhà nước.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về tài chính và ngân sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy định và hướng dẫn thực hiện kiểm soát chi ngân sách hiệu quả, góp phần cải cách tài chính công và minh bạch ngân sách.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước là gì?
   Kiểm soát chi NSNN qua KBNN là quá trình thẩm định, kiểm tra các khoản chi ngân sách đảm bảo phù hợp với dự toán, chế độ, tiêu chuẩn do Nhà nước quy định, nhằm đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ và hiệu quả trong chi tiêu công.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến công tác kiểm soát chi ngân sách?
   Bao gồm yếu tố vĩ mô như chính sách pháp luật, dự toán ngân sách; yếu tố nội bộ như trình độ cán bộ, quy trình thủ tục; và yếu tố đơn vị thụ hưởng như ý thức chấp hành và trình độ kế toán.

3. Tại sao vẫn còn nhiều lỗi trong hồ sơ chi ngân sách qua KBNN?
   Nguyên nhân chủ yếu do sự thay đổi liên tục của văn bản pháp luật, trình độ kế toán đơn vị chưa đồng đều, ý thức tuân thủ chưa cao, và thủ tục chi tiêu còn phức tạp.

4. Làm thế nào để giảm thiểu các lỗi trong kiểm soát chi ngân sách?
   Cần nâng cao năng lực cán bộ, đơn giản hóa quy trình, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, và đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn cho các đơn vị sử dụng ngân sách.

5. Vai trò của công nghệ thông tin trong kiểm soát chi ngân sách là gì?
   Công nghệ giúp tự động hóa quy trình kiểm soát, tăng tính chính xác, minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời kết nối dữ liệu giữa các cơ quan liên quan để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

Kết luận

• Công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Kiến Thụy đã góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, giảm thiểu sai phạm và thất thoát tài chính.
• Tỷ trọng chi thường xuyên chiếm phần lớn trong tổng chi ngân sách, với sự biến động rõ nét trong chi đầu tư xây dựng cơ bản do ảnh hưởng chính sách và nguồn thu địa phương.
• Các lỗi về hồ sơ, chứng từ, mẫu dấu, chữ ký và thủ tục chi tiêu vẫn còn tồn tại, chủ yếu do ý thức và trình độ cán bộ kế toán đơn vị chưa đồng đều.
• Đề xuất hoàn thiện quy trình, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường phối hợp và ứng dụng công nghệ thông tin là các giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát chi ngân sách.
• Nghiên cứu đặt nền tảng cho các bước tiếp theo trong cải cách tài chính công tại địa phương, hướng tới hệ thống kho bạc điện tử hiện đại và minh bạch.

Các cơ quan liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và nâng cao chất lượng kiểm soát chi ngân sách trong các giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Chi ngân sách nhà nước 1. Khái niệm chi Ngân sách Nhà nước * Ngân sách Nhà nước Ngân sách Nhà nước (NSNN) là một hệ thống các mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động và sử dụng các nguồn tài chính nhằm đảm bảo yêu cầu thực hiện các chức năng quản lý điều hành nền kinh tế xã hội, đồng thời NSNN thực hiện cân đối các khoản thu chi.2] NSNN có tính niên hạn với niên độ hay năm tài khoá thường là một năm. Ở nước ta hiện nay, năm ngân sách bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 và kết thúc vào ngày 31 tháng 12 năm dương lịch.

NSNN được quản lý thống nhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai, minh bạch, có phân công, phân cấp quản lý, gắn quyền hạn với trách nhiệm. Trong đó, Quốc hội là cơ quan cao nhất có quyền quyết định dự toán và phê chuẩn quyết toán NSNN. NSNN có hai chức năng cơ bản là chức năng phân phối và chức năng giám đốc. Chức năng phân phối của NSNN bao gồm phân phối thu nhập và các yếu tố đầu vào của sản xuất, đặc biệt là các nguồn lực tài chính.Chức năng giám đốc thể hiện ở việc giám sát, đôn đốc, thanh tra, kiểm tra bằng đồng tiền gắn với quá trình thu, chi NSNN.

NSNN có vai trò rất to lớn trong đời sống kinh tế - xã hội hiện đại. NSNN có hai nội dung cơ bản là thu NSNN và chi NSNN. Thu NSNN bao gồm những khoản tiền nhà nước huy động vào NSNN để đáp ứng các nhu cầu chi tiêu và nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước. * Chi Ngân sách Nhà nước.

“Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo quốc pḥòng an ninh, đảm bảo bộ máy hoạt động của Nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật”. Đặc điểm chi NSNN [10, tr20 - 22] Với vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp kinh tế - xã hội của một quốc gia, chi NSNN có những đặc điểm sau: - Chi NSNN thể hiện các quan hệ Tài chính – Tiền tệ được hình thành trong quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm bảo đảm các nhu cầu chi tiêu của bộ máy nhà nước và thực hiện các chức năng chính trị, kinh tế, xã hội của Nhà nước. - Chi NSNN là các khoản cấp phát, thanh toán từ quỹ NSNN cho các cơ quan, đơn vị và cá nhân có tính không hoàn lại. - Chi NSNN gắn chặt với bộ máy quản lý nhà nước và việc triển khai thực hiện những nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội mà nhà nước phải đảm nhận.

- Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước, là chủ thể duy nhất có quyền quyết định quy mô, nội dung, cơ cấu chi NSNN; quyết định tổng dự toán và tổng quyết toán NSNN; quyết định bổ sung, điều chỉnh chi NSNN giữa các nhiệm kì, kể cả tổng mức chi đối với những công trình lớn, đặc biệt quan trọng của quốc gia. - Chi NSNN được phân cấp cho chính quyền địa phương quản lý và điều hành. Ở Trung Ương do Chính Phủ trực tiếp quản lý, ở các cấp chính quyền địa phương do Uỷ Ban Nhân Dân quản lý dưới sự giám sát của Hội Đồng Nhân Dân - Hiệu quả các khoản chi NSNN phải được xem xét toàn diện dựa vào kế hoạch hoàn thành các mục tiêu kinh tế -xã hội và các khoản chi NSNN đảm nhiệm. Điều kiện chi ngân sách Nhà nước [10, tr.

5-7] KBNN thực hiện thanh toán các khoản chi NSNN khi có đủ các điều kiện: - Đã có trong dự toán ngân sách Nhà nước được giao, trừ các trường hợp sau: + Tạm cấp kinh phí theo quy định tại điều 45 của nghị định 60/2003/NĐ- CP ngày 06/6/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn luật ngân sách Nhà nước.[3] + Chi từ nguồn tăng thu so với dự toán được giao theo quy định tại Điều 54 6 của nghị định số 60/2003/NĐ- CP và từ nguồn dự phòng ngân sách. + Chi ứng trước dự toán ngân sách Nhà nước năm sau theo quyết định của cấp có thẩm quyền quy định tại điều 61 của nghị định số 60/2003/NĐ- CP. - Đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. - Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được uỷ quyền quyết định chi.

- Có đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán theo quy định. Ngoài các điều kiện quy định tại khoản như trên, trường hợp sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước để mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc và các công việc khác thuộc phạm vi phải đấu thầu thì phải có đầy đủ quyết định trúng thầu hoặc quyết định chỉ định đơn vị cung cấp hàng hoá của cơ quan có thẩm quyền theo quy đinh của pháp luật. Nội dung chi ngân ngân sách Nhà nước[10, tr. 8-9] * Chi đầu tư phát triển - Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội không có khả năng thu hồi vốn: - Đầu tư và hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của nhà nước: góp vốn cổ phần, liên doanh vào các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của nhà nước theo quy định của pháp luật; - Chi bổ sung dự trữ nhà nước; - Chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật.

* Chi thường xuyên - Các hoạt động sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, xã hội, văn hoá thông tin văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học, các sự nghiệp xã hội khác; - Các hoạt động sự nghiệp kinh tế; - Quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội; 7 - Hoạt động của các cơ quan nhà nước; - Hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam; - Hoạt động của uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên đoàn lao động Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt nam; - Trợ giá theo chính sách của nhà nước; - Phần chi thường xuyên các Chương trình mục tiêu, dự án Nhà nước; - Hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội; - Trợ cấp cho các đối tượng chính sách xã hội; - Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; - Các khoản chi thường xuyên khác theo quy định của pháp luật. * Chi trả nợ gốc và lãi các khoản tiền do Chính phủ vay. * Chi viện trợ của ngân sách Trung ương cho các Chính phủ và tổ chức ngoài nước. * Chi cho vay của ngân sách trung ương.

* Chi trả gốc và lãi các khoản huy động đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng theo quy định tại khoản 3 điều 8 luật NSNN. * Chi bổ sung Quỹ dự trữ tài chính theo quy định tại điều 58 của nghị định. * Chi bổ sung ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới. * Chi chuyển nguồn ngân sách từ ngân sách năm trước sang ngân sách năm sau.

Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước. Khái niệm kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước là việc KBNN tiến hành thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi ngân sách Nhà nước phù hợp với các chính sách, chế độ, định mức chi tiêu do Nhà nước quy định theo những 8 nguyên tắc, điều kiện, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong quá trình cấp phát và thanh toán các khoản chi của ngân sách Nhà nước theo các chính sách, chế độ, định mức quy định. Mục tiêu của kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước nhằm đạt được những mục tiêu cơ bản sau: - Phát hiện, sửa chữa được những sai lệch trong hoạt động chi ngân sách nhà nước so với các kế hoạch và tìm kiếm các cơ hội, tiềm năng có thể khai thác để hoàn thiện, cải tiến, đổi mới không ngừng mọi yếu tố của hệ thống. - Thực hiện thành công mục tiêu chi ngân sách của Nhà nước: Phục vụ phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của toàn thể người dân của đất nước.

- Đảm bảo tính tiết kiệm và hiệu quả của các khoản chi NSNN: Điều này là một tất yếu khách quan, bởi vì nguồn lực của ngân sách nhà nước bao giờ cũng có hạn, nó là nguồn lực của đất nước, trong đó chủ yếu là tiền của và công sức lao động của nhân dân đóng góp, do đó không thể chi tiêu một cách lãng phí. - Hạn chế những rủi ro nảy sinh trong hoạt động chi NSNN qua KBNN. Nguyên tắc kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước - Tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát trong quá trình chi trả, thanh toán. Các khoản chi phải có trong dự toán ngân sách Nhà nước được giao, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định và đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được uỷ quyền quyết định chi.

- Mọi khoản chi NSNN được hạch toán bằng đồng Việt Nam theo niên độ ngân sách, cấp ngân sách và mục lục NSNN. Các khoản chi bằng ngoại tệ, hiện vật, ngày công lao động được quy đổi và hạch toán bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá, giá hiện vật, ngày công lao động do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. - Việc thanh toán các khoản chi ngân sách Nhà nước qua KBNN thực hiện theo nguyên tắc trực tiếp từ KBNN cho người hưởng lương, trợ cấp xã hội và người cung cấp hàng hoá dịch vụ: trường hợp chưa thực hiện được việc thanh toán trực tiếp, KBNN thực hiện thanh toán qua đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước. 9 - Trong quá trình kiểm soát, thanh toán, thanh toán, quyết toán chi ngân sách Nhà nước các khoản chi sai phải thu hồi giảm chi hoặc nộp ngân sách.

Căn cứ vào quyết định của cơ quan tài chính hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, KBNN thực hiện việc thu hồi cho NSNN theo đúng trình tự quy định. Hệ thống kiểm soát chi ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước 1.