Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT. Chương 2: Cơ sở thực tiễn của quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THPT huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Một vài nét về lịch sử nghiên cứu của đề tài Nhận thức được vai trò to lớn của GD&ĐT trong sự nghiệp phát triển của mỗi quốc gia, các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã có nhiều công trình đề cập đến các vấn đề quản lý giáo dục nói chung và quản lý HĐDH nói riêng. Ở nước ngoài có các tác giả như: Harld – Koontz (1992), M.Konđacop (1984),… Các nghiên cứu trong nước: Các vấn đề về quá trình dạy học, HĐDH cũng như lý luận về quản lý HĐDH đã được nhiều nhà khoa học Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Quốc Chí, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc… nghiên cứu và xây dựng thành giáo trình giảng dạy ở các trường đại học trong việc đào tạo theo các trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ. Trong Giáo trình quản lý giáo dục và đào tạo (chương trình dùng cho cán bộ quản lý trường THPT) trường cán bộ quản lý GD&ĐT, Hà Nội 2003, tập thể tác giả đã đề cập đến các hoạt động quản lý giáo dục đối với trường THPT một cách toàn diện, trong đó có quản lý HĐDH được coi là một trong những nhiệm vụ trung tâm và đặc thù. Gần đây, trong một số luận văn thạc sỹ QLGD, vấn đề về quản lý HĐDH trường THPT đã được một số tác giả quan tâm nghiên cứu: “Một số biện pháp quản lý HĐDH ở trường THPT Nam Lương Sơn tỉnh Hoà Bình trong quá trình đổi mới chương trình giáo dục phổ thông” của tác giả Nguyễn Duy Thịnh (2007).
"Biện pháp quản lý HĐDH của hiệu trưởng các trường THPT huyện Kiến Xương tỉnh Thái Bình" của tác giả Trần Văn Nam (2008); “Quản lý quá trình dạy học ở trường THPT Hoà Bình tỉnh Lạng Sơn” của tác giả Bế Thị Đoan Trang (2010)…. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những nghiên cứu của các tác giả trên đã góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý HĐDH nói riêng và quản lý các hoạt động giáo dục trong nhà trường nói chung. Các tác giả đã phần nào làm rõ được yêu cầu đối với hiệu trưởng trường THPT trong việc quản lý HĐDH trong các nhà trường tại các thời điểm và các khu vực khác nhau. Cho đến nay còn chưa có đề tài nào nghiên cứu về vấn đề quản lý HĐDH tại các trường THPT huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
Một số vấn đề về quản lý nhà trƣờng và quản lý hoạt động dạy học 1. Quản lý và quản lý giáo dục 1. Hoạt động quản lý. Bản chất và các chức năng cơ bản của quản lý * Hoạt động quản lý Quản lý là một khái niệm rộng bao gồm nhiều lĩnh vực, nó xuất hiện cùng với sự xuất hiện cùng với sự phát triển của loài người, vì vậy có nhiều khái niệm về quản lý, tuỳ thuộc quan điểm tiếp cận mà các tác giả đưa ra các khái niệm khác nhau.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo “Bản chất của hoạt động quản lý nhằm làm cho hệ thống vận hành theo mục tiêu đặt ra và tiến đến các trạng thái có tính chất lượng mới”. [1 ] Hai tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc làm rõ hơn: "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra". [6, tr9] Có nhiều cách tiếp cận quản lý, song các khái niệm đều đề cập tới bản chất chung của hoạt động quản lý, đó là: Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức. Quản lý là tác động có hướng đích, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong một tổ chức nhằm làm cho hệ thống vận hành và đạt được mục đích của tổ chức.
Quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật. Mô hình quản lý Công cụ MỤC Chủ thể quản lý Khách thể quản lý TIÊU Phương pháp * Các chức năng cơ bản của quản lý Phát triển quan điểm của Henri Fayol, nhiều học giả đã khẳng định: có thể thực hiện nhiều chức năng quản lý trong tổ chức, nhưng có bốn chức năng cơ bản theo các nhà chuyên gia quản lý hiện đại mà một người quản lý phải thực hiện để đạt được các mục tiêu của tổ chức: Lập kế hoạch; Tổ chức; Lãnh đạo (chỉ đạo) và Kiểm tra. - Lập kế hoạch: Lập kế hoạch là chức năng đầu tiên của hoạt động quản lý giúp chủ thể quản lý tiếp cận mục tiêu một cách hợp lý và khoa học. Đây là chức năng cơ bản nhất của tất cả các chức năng quản lý.
Kế hoạch là văn bản trong đó xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và các con đường, các biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó. Lên kế hoạch là cầu nối khoảng cách giữa vị trí của tổ chức và nơi mà tổ chức muốn tới. Người quản lý xây dựng những kế hoạch bao gồm lựa chọn nhân sự, tổ chức các nguồn lực, kiểm tra và phối hợp của con người với các hoạt động để đạt được các mục tiêu đề ra. - Tổ chức: Tổ chức có nghĩa là đảm bảo rằng tất cả các hoạt động và quá trình được sắp xếp để tổ chức có thể đạt được các mục tiêu.
Người quản lý phải phát triển khả năng của tổ chức để làm sao có thể thực hiện những điều sau: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xác định và uỷ quyền trách nhiệm, quyền hạn của những người quản lý và những người lao động khác. Phân loại và phân chia công việc thành các hoạt động quản lý. Mỗi người được giao một công việc rõ ràng trong phạm vi khả năng của họ.
Quá trình của việc tổ chức gồm năm bước cơ bản:. Xem xét những kế hoạch và mục tiêu. Xác định các hoạt động. Việc phân loại và nhóm các hoạt động.
Phân công công việc và nguồn lực. Đánh giá kết quả: Trong bước cuối cùng này, người quản lý tìm kiếm thông tin phản hồi theo kết quả của những hoạt động đã được hoạch định và tổ chức nhằm xác định những kế hoạch đã thực hiện tốt như thế nào, từ đó giúp xác định xem sự thay đổi hoặc sửa đổi là cần thiết hoặc mong muốn. - Lãnh đạo: Đây là quá trình tác động qua lại giữa chủ thể quản lý và mọi thành viên trong tổ chức nhằm thực hiện mục tiêu đề ra. Chức năng này đòi hỏi người quản lý phải biết sử dụng khéo léo các phương pháp và nghệ thuật quản lý.
Thực chất của chức năng lãnh đạo là sự tác động lên con người nhằm khơi dậy những tiềm năng của con người trong hệ thống quản lý, thực hiện tốt mối liên hệ giữa con người với con người để mọi người tự giác, tự nguyện và hăng say trong công việc. - Kiểm tra: Kiểm tra nhằm đánh giá việc thực hiện các mục tiêu đề ra từ đó kịp thời sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết. Khi kiểm tra phải theo chuẩn, chuẩn phải xuất phát từ mục tiêu. Ngoài bốn chức năng cơ bản trên, thì yếu tố thông tin luôn có mặt ở tất cả các giai đoạn với vai trò là điều kiện phương tiện đối với việc thực hiện các chức năng quản lý.
Thông tin đầy đủ, kịp thời, cập nhật, chính xác là một căn cứ để hoạch định kế hoạch. Thông tin truyền tải mệnh lệnh chỉ đạo và phản hồi 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com diễn tiến hoạt động của tổ chức. Thông tin từ kết quả hoạt động của tổ chức giúp cho người quản lý xem xét mức độ đạt mục tiêu của toàn tổ chức. Tóm lại, các chức năng của quản lý có mối liên hệ mật thiết với nhau, lập thành chu trình quản lý.
Chủ thế quản lý khi triển khai hoạt động quản lý đều phải thực hiện chu trình này. Mối quan hệ giữa các chức năng trong chu trình quản lý Kế hoạch Kiểm tra Thông tin Tổ chức Chỉ đạo 1. Quản lý giáo dục và các biện pháp quản lý giáo dục Quản lý giáo dục Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã viết: "Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất" [4, tr12] Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, QLGD là hoạt động có ý thức bằng cách vận dụng các quy luật khách quan của các cấp QLGD tác động đến toàn bộ hệ thống giáo dục nhằm làm cho hệ thống đạt được mục tiêu của nó. Trong thời đại hiện nay, mục tiêu của giáo dục được cụ thể hoá là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Đối tượng QLGD là toàn thể đội ngũ cán bộ, giáo viên, học sinh, sinh viên và các cơ sở vật chất - kỹ thuật như trường lớp, các trang thiết bị dạy học,. và các hoạt động có liên quan đến việc thực hiện chức năng của giáo dục. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo tác giả Phạm Minh Hạc: QLGD là tổ chức các HĐDH. Có tổ chức được các HĐDH, thực hiện được tính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thể hoá được đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng được nhu cầu học tập của nhân dân, của dân tộc [13] Hệ thống giáo dục là một hệ thống xã hội, do đó QLGD cũng chịu sự chi phối của các quy luật xã hội và tác động của quản lý xã hội.
QLGD có những đặc trưng cơ bản sau: - Sản phẩm giáo dục là Nhân cách, là sản phẩm có tính đặc thù nên QLGD không dập khuôn, máy móc trong việc tạo ra sản phẩm cũng như không được phép tạo ra phế phẩm.