Biện Pháp Phong Tỏa Tài Sản Của Người Có Nghĩa Vụ Trong Tố Tụng Dân Sự Việt Nam

Trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự tại Tòa án, việc áp dụng các biện pháp khẩn cấp… 110 trang · Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh · 2021.

• Tác giả: Trần Thị Thu Hoài
• Người hướng dẫn: THS. Nguyễn Trần Bảo Uyên
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Biện Pháp Phong Tỏa Tài Sản Của Người Có Nghĩa Vụ Trong Tố Tụng Dân Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa Luận
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BIỆN PHÁP PHONG TỎA TÀI SẢN CỦA NGƯỜI CÓ NGHĨA VỤ
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
• 1.1.2. Phân biệt biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ với các biện pháp phong tỏa khác
• 1.1.3. Quá trình hình thành và phát triển của biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam
• 1.2. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ BIỆN PHÁP PHONG TỎA TÀI SẢN CỦA NGƯỜI CÓ NGHĨA VỤ
• 1.2.1. Quyền yêu cầu áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
• 1.2.2. Điều kiện áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
• 1.2.3. Thủ tục áp dụng, thay đổi, áp dụng bổ sung, hủy bỏ biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
• 1.2.4. Trách nhiệm khi áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ không đúng
• 1.2.5. Giá trị pháp lý của quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
• 1.3. THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ BIỆN PHÁP PHONG TỎA TÀI SẢN CỦA NGƯỜI CÓ NGHĨA VỤ VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 1.3.1. Về đối tượng của biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
• 1.3.2. Về kháng cáo đối với quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
• 1.3.3. Về khiếu nại quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC BẢN ÁN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Biện Pháp Phong Tỏa Tài Sản Trong Tố Tụng Dân Sự

Trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự tại Tòa án, việc áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời (BPKCTT) là vô cùng quan trọng. BPKCTT giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, ngăn chặn các hành vi tẩu tán tài sản, và đảm bảo thi hành án hiệu quả. Biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ là một trong những BPKCTT quan trọng, được quy định trong Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS). Mục đích chính của biện pháp này là bảo toàn tài sản, đảm bảo khả năng thi hành án sau khi có bản án hoặc quyết định của Tòa án. Điều 126 BLTTDS năm 2015 quy định rõ về căn cứ áp dụng biện pháp này, nhấn mạnh sự cần thiết để đảm bảo giải quyết vụ án và thi hành án. Biện pháp này được áp dụng rộng rãi trong nhiều loại tranh chấp, từ dân sự, kinh doanh thương mại đến lao động và hôn nhân gia đình, thể hiện vai trò quan trọng trong hệ thống pháp luật tố tụng dân sự.

1.1. Khái niệm và mục đích của biện pháp phong tỏa tài sản

Biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ là một biện pháp khẩn cấp tạm thời (BPKCTT) được Tòa án áp dụng nhằm ngăn chặn người có nghĩa vụ tẩu tán, hủy hoại tài sản, hoặc thực hiện các hành vi khác làm ảnh hưởng đến khả năng thi hành án. Mục đích chính của biện pháp này là bảo toàn tài sản, đảm bảo quyền lợi của người được thi hành án và duy trì trật tự pháp luật. BLTTDS năm 2015 không định nghĩa cụ thể biện pháp này mà tập trung vào căn cứ áp dụng, thể hiện sự linh hoạt trong việc áp dụng biện pháp này vào thực tiễn. Việc áp dụng biện pháp này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa quyền tài sản của người có nghĩa vụ và quyền được bảo vệ của người có quyền.

1.2. Đặc điểm pháp lý của biện pháp phong tỏa tài sản

Biện pháp phong tỏa tài sản mang những đặc điểm pháp lý riêng biệt. Thứ nhất, đây là một biện pháp mang tính tạm thời, chỉ áp dụng trong quá trình tố tụng. Thứ hai, việc áp dụng biện pháp này phải dựa trên căn cứ rõ ràng, chứng minh được nguy cơ tẩu tán tài sản. Thứ ba, biện pháp này tác động trực tiếp đến quyền tài sản của người có nghĩa vụ, do đó cần được thực hiện một cách thận trọng, tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Thứ tư, quyết định áp dụng biện pháp này có thể bị khiếu nại, kháng cáo theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

II. Điều Kiện Áp Dụng Biện Pháp Phong Tỏa Tài Sản Hướng Dẫn Chi Tiết

Để áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản một cách hợp pháp và hiệu quả, cần tuân thủ chặt chẽ các điều kiện do pháp luật quy định. Việc xác định đúng và đầy đủ các điều kiện này là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời tránh lạm dụng biện pháp này gây thiệt hại không đáng có. Theo quy định của BLTTDS, việc áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản phải dựa trên căn cứ rõ ràng, chứng minh được người có nghĩa vụ có tài sản và có nguy cơ tẩu tán tài sản. Ngoài ra, việc áp dụng biện pháp này phải tương xứng với nghĩa vụ tài sản mà người có nghĩa vụ phải thực hiện.

2.1. Chứng minh người có nghĩa vụ có tài sản

Một trong những điều kiện tiên quyết để áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản là phải chứng minh được người có nghĩa vụ thực sự có tài sản. Tài sản này có thể là bất động sản, động sản, tiền mặt, cổ phiếu, hoặc bất kỳ tài sản nào có giá trị kinh tế. Việc chứng minh có thể dựa trên các tài liệu như giấy chứng nhận quyền sở hữu, hợp đồng mua bán, sổ tiết kiệm, hoặc các chứng cứ khác. Nếu không chứng minh được người có nghĩa vụ có tài sản, việc áp dụng biện pháp phong tỏa là không có căn cứ và vi phạm pháp luật.

2.2. Chứng minh nguy cơ tẩu tán tài sản

Ngoài việc chứng minh người có nghĩa vụ có tài sản, cần phải chứng minh được có nguy cơ người này sẽ tẩu tán, hủy hoại tài sản, hoặc thực hiện các hành vi khác làm ảnh hưởng đến khả năng thi hành án. Nguy cơ này có thể được chứng minh thông qua các hành vi cụ thể như chuyển nhượng tài sản cho người thân, rút tiền khỏi tài khoản ngân hàng, hoặc có dấu hiệu chuẩn bị rời khỏi nơi cư trú. Việc chứng minh nguy cơ tẩu tán tài sản là yếu tố quan trọng để Tòa án xem xét và quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản.

2.3. Tính tương xứng giữa biện pháp và nghĩa vụ tài sản

Biện pháp phong tỏa tài sản phải tương xứng với nghĩa vụ tài sản mà người có nghĩa vụ phải thực hiện. Tức là, giá trị tài sản bị phong tỏa không được vượt quá giá trị nghĩa vụ tài sản, trừ trường hợp không thể phân chia tài sản. Ví dụ, nếu nghĩa vụ tài sản là 100 triệu đồng, thì chỉ nên phong tỏa tài sản có giá trị tương đương hoặc gần bằng 100 triệu đồng. Việc phong tỏa tài sản có giá trị quá lớn so với nghĩa vụ tài sản có thể gây thiệt hại không đáng có cho người có nghĩa vụ và bị coi là lạm dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

III. Thủ Tục Phong Tỏa Tài Sản Hướng Dẫn Từ A Đến Z Cho Người Mới

Thủ tục áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản được quy định chi tiết trong BLTTDS và các văn bản hướng dẫn thi hành. Việc nắm vững và tuân thủ đúng thủ tục này là vô cùng quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả của biện pháp. Thủ tục bao gồm các bước như nộp đơn yêu cầu, xem xét đơn yêu cầu, ra quyết định áp dụng, thi hành quyết định, và giải quyết khiếu nại (nếu có). Mỗi bước đều có những yêu cầu và quy định riêng, đòi hỏi sự cẩn trọng và chính xác.

3.1. Nộp đơn yêu cầu áp dụng biện pháp phong tỏa

Để yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan phải nộp đơn yêu cầu. Đơn yêu cầu phải nêu rõ lý do yêu cầu, căn cứ pháp lý, thông tin về tài sản cần phong tỏa, và các chứng cứ chứng minh nguy cơ tẩu tán tài sản. Đơn yêu cầu phải được lập thành văn bản và nộp cho Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án. Việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác các thông tin trong đơn yêu cầu là rất quan trọng để Tòa án có thể xem xét và quyết định một cách nhanh chóng và hiệu quả.

3.2. Xem xét đơn yêu cầu và ra quyết định áp dụng

Sau khi nhận được đơn yêu cầu, Tòa án sẽ xem xét tính hợp lệ và tính có căn cứ của đơn. Nếu đơn yêu cầu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của pháp luật và có đủ căn cứ chứng minh sự cần thiết áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản, Tòa án sẽ ra quyết định áp dụng biện pháp này. Quyết định áp dụng phải nêu rõ thông tin về người bị áp dụng, tài sản bị phong tỏa, thời hạn phong tỏa, và các nội dung khác theo quy định của pháp luật. Quyết định này phải được thi hành ngay lập tức để đảm bảo hiệu quả của biện pháp.

3.3. Thi hành quyết định phong tỏa tài sản

Quyết định phong tỏa tài sản của Tòa án phải được thi hành bởi cơ quan thi hành án dân sự. Cơ quan thi hành án sẽ tiến hành các thủ tục cần thiết để phong tỏa tài sản, như lập biên bản phong tỏa, thông báo cho các bên liên quan, và thực hiện các biện pháp bảo quản tài sản. Việc thi hành quyết định phải được thực hiện một cách nhanh chóng, chính xác, và tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Trong quá trình thi hành, nếu có bất kỳ vướng mắc nào, cơ quan thi hành án phải báo cáo ngay cho Tòa án để có hướng giải quyết kịp thời.

IV. Trách Nhiệm Khi Áp Dụng Sai Biện Pháp Phong Tỏa Tài Sản

Việc áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản không đúng quy định của pháp luật có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho người bị áp dụng và các bên liên quan. Do đó, pháp luật quy định rõ về trách nhiệm của các chủ thể liên quan khi áp dụng sai biện pháp này. Trách nhiệm này có thể là trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trách nhiệm hành chính, hoặc thậm chí là trách nhiệm hình sự, tùy thuộc vào mức độ vi phạm và hậu quả gây ra.

4.1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Nếu việc áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản không đúng gây ra thiệt hại cho người bị áp dụng hoặc người thứ ba, thì người yêu cầu áp dụng hoặc Tòa án (nếu có lỗi) phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Thiệt hại có thể bao gồm thiệt hại về tài sản, thiệt hại về thu nhập, và các thiệt hại khác do việc phong tỏa gây ra. Mức bồi thường thiệt hại sẽ được xác định theo quy định của pháp luật dân sự.

4.2. Trách nhiệm hành chính và hình sự

Ngoài trách nhiệm bồi thường thiệt hại, người có hành vi áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản trái pháp luật còn có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy thuộc vào mức độ vi phạm. Ví dụ, nếu người nào cố ý cung cấp thông tin sai lệch để Tòa án ra quyết định phong tỏa tài sản, thì có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cung cấp thông tin sai lệch.

V. Thực Tiễn Áp Dụng và Hoàn Thiện Biện Pháp Phong Tỏa Tài Sản

Thực tiễn áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản trong tố tụng dân sự cho thấy đây là một công cụ hữu hiệu để bảo vệ quyền lợi của các đương sự và đảm bảo thi hành án. Tuy nhiên, quá trình áp dụng biện pháp này cũng còn nhiều vướng mắc và bất cập, đòi hỏi sự hoàn thiện liên tục của pháp luật và nâng cao năng lực của các cơ quan tiến hành tố tụng. Việc nghiên cứu và đánh giá thực tiễn áp dụng là rất quan trọng để tìm ra những giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả của biện pháp này.

5.1. Vướng mắc trong xác định đối tượng phong tỏa

Một trong những vướng mắc thường gặp trong thực tiễn áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản là việc xác định chính xác đối tượng bị phong tỏa. Đôi khi, việc xác định tài sản thuộc sở hữu của người có nghĩa vụ gặp khó khăn do tài sản được đăng ký dưới tên người khác hoặc do người có nghĩa vụ cố tình che giấu tài sản. Để giải quyết vướng mắc này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và tăng cường công tác điều tra, xác minh tài sản.

5.2. Hoàn thiện quy định về khiếu nại kháng cáo

Quy định về khiếu nại, kháng cáo đối với quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản cần được hoàn thiện để đảm bảo quyền của người bị áp dụng. Cần quy định rõ thời hạn khiếu nại, kháng cáo, thủ tục giải quyết khiếu nại, kháng cáo, và các biện pháp bảo vệ quyền lợi của người khiếu nại, kháng cáo. Việc giải quyết khiếu nại, kháng cáo phải được thực hiện một cách nhanh chóng, công khai, và minh bạch.

VI. Tương Lai Của Biện Pháp Phong Tỏa Tài Sản Xu Hướng Phát Triển

Trong bối cảnh kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, biện pháp phong tỏa tài sản cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Xu hướng phát triển của biện pháp này có thể bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin vào quá trình phong tỏa tài sản, tăng cường hợp tác quốc tế trong việc phong tỏa tài sản ở nước ngoài, và nâng cao năng lực của các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc áp dụng biện pháp này.

6.1. Ứng dụng công nghệ thông tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình phong tỏa tài sản có thể giúp tăng cường tính minh bạch, hiệu quả, và giảm thiểu chi phí. Ví dụ, có thể xây dựng một hệ thống dữ liệu về tài sản của các cá nhân, tổ chức để giúp Tòa án và cơ quan thi hành án dễ dàng xác định và phong tỏa tài sản. Ngoài ra, có thể sử dụng công nghệ blockchain để đảm bảo tính an toàn và không thể sửa đổi của các thông tin về tài sản.

6.2. Hợp tác quốc tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc hợp tác quốc tế trong việc phong tỏa tài sản ở nước ngoài ngày càng trở nên quan trọng. Cần tăng cường ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp với các nước khác để tạo cơ sở pháp lý cho việc phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ ở nước ngoài. Ngoài ra, cần tăng cường trao đổi thông tin và kinh nghiệm với các nước khác về việc áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tố tụng dân sự, quá trình giải quyết tranh chấp từ thời điểm thụ lý đơn khởi kiện đến khi Tòa án ban hành bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật thường trải qua một quy trình chặt chẽ với nhiều giai đoạn tuần tự. Khoảng thời gian tố tụng này tạo ra nguy cơ đương sự có nghĩa vụ thiếu thiện chí thực hiện các hành vi tẩu tán, chuyển dịch, hủy hoại tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài chính trong tương lai. Tình trạng này dẫn đến hệ quả bản án của Tòa án bị chậm thi hành hoặc không thể thi hành trên thực tế do bên có nghĩa vụ không còn điều kiện tài sản, làm gia tăng lượng án tồn đọng. Để bảo toàn hiện trạng tài sản và bảo đảm khả năng thi hành án, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã ghi nhận biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ như một biện pháp khẩn cấp tạm thời độc lập (Điều 126 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).

Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp này can thiệp trực tiếp vào quyền sở hữu và định đoạt tài sản của đương sự, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh thiệt hại thực tế cho người bị áp dụng hoặc bên thứ ba nếu bị lạm dụng hoặc áp dụng không đúng căn cứ. Do đó, khóa luận tập trung nghiên cứu toàn diện cơ sở lý luận, quy định pháp luật thực định và thực tiễn xét xử nhằm giải quyết các bất cập đang tồn tại.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của đề tài là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và quy định pháp luật thực định về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ trong tố tụng dân sự Việt Nam, từ đó phát hiện các vướng mắc trong áp dụng thực tế và đề xuất kiến nghị hoàn thiện. Để hiện thực hóa mục tiêu này, khóa luận xác định 03 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ trong pháp luật tố tụng dân sự (khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, lịch sử phát triển và phân biệt với các biện pháp phong tỏa khác).
2. Phân tích, đánh giá có hệ thống các quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành về chủ thể có quyền yêu cầu, điều kiện áp dụng, biện pháp bảo đảm, thủ tục áp dụng, thay đổi, áp dụng bổ sung, hủy bỏ, quyền khiếu nại, kiến nghị và trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi áp dụng không đúng.
3. Phân tích thực tiễn áp dụng thông qua các vụ án cụ thể để chỉ ra những hạn chế, vướng mắc pháp lý và đề xuất các giải pháp lập pháp, áp dụng pháp luật cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thi hành biện pháp này.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các quy định pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ cùng thực tiễn áp dụng biện pháp này tại Tòa án các cấp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, các văn bản hướng dẫn thi hành (như Nghị quyết số 02/2020/NQ-HĐTP) đặt trong mối tương quan với Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004, Nghị quyết số 02/2005/NQ-HĐTP, Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) và các bản án thực tế được ban hành đến năm 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về cơ sở pháp lý và lý luận, khóa luận dựa trên hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật tố tụng dân sự và dân sự của Việt Nam qua các thời kỳ:

• Bộ luật Dân sự năm 2015 (quy định về tài sản tại Điều 105, quyền định đoạt tại Điều 194).
• Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (trọng tâm là Chương VIII về các biện pháp khẩn cấp tạm thời từ Điều 111 đến Điều 142).
• Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011).
• Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014).
• Nghị quyết số 02/2020/NQ-HĐTP ngày 24/9/2020 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về các biện pháp khẩn cấp tạm thời của Bộ luật Tố tụng dân sự.
• Nghị quyết số 02/2005/NQ-HĐTP ngày 27/4/2005 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
• Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao, chứng thực.
• Pháp luật tố tụng dân sự nước ngoài phục vụ mục đích so sánh: Bộ luật Tố tụng dân sự Liên bang Nga (Điều 140, 141, 144, 145).

Khóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học pháp lý chuyên ngành:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Được áp dụng xuyên suốt 03 chương để mổ xẻ từng yếu tố cấu thành khái niệm, phân tích nội dung từng điều luật, đánh giá thực tiễn xét xử và tổng kết luận điểm.
• Phương pháp so sánh luật học: Sử dụng để phân biệt biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ với biện pháp phong tỏa tài khoản và phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ; đồng thời đối chiếu quy định của Việt Nam với Bộ luật Tố tụng dân sự Liên bang Nga nhằm đánh giá mức độ tương thích và hoàn thiện.
• Phương pháp lịch sử: Phân tích sự tiến triển của các quy định về biện pháp khẩn cấp tạm thời qua các giai đoạn (Sắc lệnh 85 năm 1950, giai đoạn 1989-1996 với 03 Pháp lệnh tố tụng, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm giáo trình chuyên ngành (Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh), các công trình nghiên cứu khoa học, bài báo tạp chí chuyên ngành luật (Tạp chí Nghề luật, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, Tạp chí Luật học) và hồ sơ thực tiễn xét xử gồm các bản án có hiệu lực pháp luật: Bản án số 64/2020/KDTM-ST của TAND quận Thủ Đức (TP.HCM), Bản án số 91/2020/DS-PT của TAND tỉnh Đồng Tháp, Bản án số 68/2019/DS-PT của TAND tỉnh Bến Tre, Bản án số 129/2020/DS-PT của TAND tỉnh An Giang.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ

Chương 1 làm rõ cơ sở lý luận về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ với tư cách là một trong 16 biện pháp khẩn cấp tạm thời được quy định tại Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (bên cạnh 01 điều khoản dự phòng). Bản chất của biện pháp là thủ tục tố tụng rút ngắn nhằm cô lập, không cho phép người có nghĩa vụ thực hiện hành vi chuyển dịch pháp lý đối với tài sản (bán, tặng cho, thế chấp...) để bảo đảm giải quyết vụ án hoặc bảo đảm thi hành án. Về mặt chủ thể, "người có nghĩa vụ" có thể là bị đơn, nguyên đơn (khi có yêu cầu phản tố) hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (khi có yêu cầu độc lập).

Biện pháp này mang 03 đặc điểm pháp lý cơ bản:

• Tính khẩn cấp: Nhằm can thiệp kịp thời trước nguy cơ tẩu tán tài sản; quy trình xem xét được rút ngắn và quyết định có hiệu lực thi hành ngay (khoản 1 Điều 139).
• Tính tạm thời: Quyết định phong tỏa là phán quyết lâm thời độc lập, không định đoạt trước nội dung tranh chấp của vụ án và có thể bị thay đổi hoặc hủy bỏ khi xuất hiện các căn cứ luật định (Điều 137, Điều 138).
• Tính bảo đảm: Pháp luật thiết lập cơ chế buộc bên yêu cầu phải thực hiện biện pháp bảo đảm tài chính nhằm hạn chế việc lạm quyền và bảo vệ quyền lợi của người bị phong tỏa cùng bên thứ ba (Điều 136).

Để làm rõ đối tượng áp dụng, khóa luận phân định ranh giới giữa 03 biện pháp phong tỏa trong hệ thống biện pháp khẩn cấp tạm thời:

Tiêu chí phân định	Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, TCTD khác, KBNN	Phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ	Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ
Căn cứ pháp lý	Điều 124 BLTTDS năm 2015	Điều 125 BLTTDS năm 2015	Điều 126 BLTTDS năm 2015
Bản chất đối tượng	Tiền, khoản tiền trong tài khoản mở tại ngân hàng, TCTD, Kho bạc Nhà nước.	Tài sản (tiền, vật, giấy tờ có giá) thuộc quyền sở hữu của người có nghĩa vụ nhưng đang do bên thứ ba nắm giữ, quản lý hợp pháp.	Tài sản (vật, tiền, giấy tờ có giá, quyền tài sản) thuộc quyền sở hữu của người có nghĩa vụ và đang do chính người có nghĩa vụ trực tiếp nắm giữ, quản lý.
Chủ thể quản lý thực tế	Ngân hàng, tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước.	Người thứ ba (không phải tổ chức tín dụng/kho bạc; ví dụ: cơ quan thi hành án, người nhận giữ tài sản).	Chính người có nghĩa vụ (đương sự trong vụ án).
Minh họa thực tiễn	Bản án 64/2020/KDTM-ST (TAND Q. Thủ Đức): Phong tỏa tài khoản ngân hàng của bên mua vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền dầu Fo.	Bản án 91/2020/DS-PT (TAND tỉnh Đồng Tháp): Phong tỏa số tiền người có nghĩa vụ được nhận theo quyết định thi hành án do cơ quan THADS đang giữ.	Bản án 68/2019/DS-PT (TAND tỉnh Bến Tre): Phong tỏa quyền sử dụng đất do bên mua thức ăn gia súc đang trực tiếp quản lý, đứng tên.

Về lịch sử hình thành, quy định được phân chia qua 03 giai đoạn:

• Giai đoạn 1990 - 2004: Các Pháp lệnh năm 1989, 1994, 1996 đã quy định các biện pháp khẩn cấp tạm thời như kê biên, phong tỏa tài khoản nhưng chưa ghi nhận độc lập biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ.
• Giai đoạn 2004 - 2014: Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 lần đầu tiên ghi nhận chính thức biện pháp này tại khoản 11 Điều 102 và quy định căn cứ áp dụng tại Điều 114, được hướng dẫn cụ thể bởi Nghị quyết số 02/2005/NQ-HĐTP.
• Giai đoạn 2015 đến nay: Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (Điều 126) và Nghị quyết số 02/2020/NQ-HĐTP tiếp tục kế thừa, đồng thời hoàn thiện các quy định về biện pháp bảo đảm, thời điểm yêu cầu khi vụ án bị tạm đình chỉ và mở rộng các trường hợp loại trừ.

Chương 2: Quy định của pháp luật hiện hành về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ

Chương 2 phân tích toàn diện khung pháp lý thực định theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và Nghị quyết số 02/2020/NQ-HĐTP qua các khía cạnh:

1. Quyền và chủ thể yêu cầu áp dụng:

   • Tòa án không được tự mình áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ mà chỉ xem xét khi có yêu cầu của đương sự (nguyên tắc quyền định đoạt, phân biệt với các biện pháp Tòa án tự áp dụng tại Điều 135).
   • Trước khi thụ lý: Cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu đồng thời với việc nộp đơn khởi kiện trong tình thế khẩn cấp (khoản 2 Điều 111).
   • Sau khi thụ lý: Đương sự, người đại diện hợp pháp (phải có ủy quyền cụ thể về yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời) hoặc chủ thể khởi kiện theo Điều 187 có quyền yêu cầu (khoản 1 Điều 111).

2. Điều kiện áp dụng và biện pháp bảo đảm:

   • Người yêu cầu phải chứng minh có căn cứ cho thấy người có nghĩa vụ có tài sản và việc áp dụng là cần thiết để bảo đảm giải quyết vụ án hoặc thi hành án.
   • Bắt buộc thực hiện biện pháp bảo đảm theo Điều 136: Người yêu cầu phải nộp chứng từ bảo lãnh bằng tài sản của ngân hàng/tổ chức tín dụng hoặc nộp một khoản tiền, kim khí quý, đá quý, giấy tờ có giá vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng nơi Tòa án có trụ sở. Mức bảo đảm tương đương với nghĩa vụ tài sản cần bảo đảm. Nếu thực hiện vào ngày nghỉ, Tòa án chỉ tạm giữ tiền mặt VND và phải nộp vào ngân hàng ngay ngày làm việc tiếp theo.

3. Trình tự, thời hạn thủ tục tố tụng:

   • Yêu cầu nộp cùng đơn khởi kiện: Chánh án phân công Thẩm phán giải quyết ngay (kể cả ngoài giờ làm việc). Trong thời hạn 48 giờ kể từ khi nhận đơn, Thẩm phán phải xem xét thẩm quyền thụ lý và quyết định áp dụng hoặc chuyển giao/trả hồ sơ.
   • Yêu cầu sau khi thụ lý đến trước phiên tòa: Thẩm phán xem xét trong thời hạn 03 ngày làm việc; có quyền yêu cầu bổ sung chứng cứ trong thời hạn 24 giờ.
   • Yêu cầu tại phiên tòa: Hội đồng xét xử xem xét, thảo luận tại phòng xử án; nếu cần thời gian thực hiện biện pháp bảo đảm thì tạm ngừng phiên tòa không quá 02 ngày làm việc.
   • Thủ tục thay đổi, bổ sung (Điều 137) và hủy bỏ (Điều 138 với 8 trường hợp cụ thể) thực hiện theo quy trình tương tự; khi hủy bỏ, Tòa án giải quyết cho đương sự nhận lại tài sản bảo đảm (trừ trường hợp yêu cầu sai gây thiệt hại).

4. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại (Điều 113):

   • Trách nhiệm của người yêu cầu: Chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nếu yêu cầu áp dụng không đúng gây thiệt hại cho người bị áp dụng hoặc bên thứ ba.
   • Trách nhiệm bồi thường của Tòa án (Bồi thường nhà nước) phát sinh trong 04 trường hợp luật định: (i) Tòa án tự mình áp dụng biện pháp khi luật không cho phép; (ii) Tòa án áp dụng biện pháp khác với yêu cầu; (iii) Tòa án áp dụng vượt quá phạm vi, quy mô, số lượng tài sản theo yêu cầu; (iv) Tòa án áp dụng không đúng thời hạn hoặc không áp dụng mà không có lý do chính đáng gây thiệt hại.

5. Giá trị pháp lý và cơ chế khiếu nại, kiến nghị:

   • Quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ có hiệu lực thi hành ngay (khoản 1 Điều 139).
   • Đương sự có quyền khiếu nại, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận quyết định hoặc văn bản trả lời không áp dụng (Điều 140, 141).

Chương 3: Thực tiễn áp dụng pháp luật về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ và kiến nghị hoàn thiện

Chương 3 tập trung phân tích các vướng mắc thực tiễn nổi cộm, điển hình là việc áp dụng biện pháp phong tỏa đối với tài sản đã được người có nghĩa vụ xác lập giao dịch chuyển nhượng cho bên thứ ba nhưng chưa hoàn tất thủ tục đăng ký biến động (sang tên).

Phân tích Bản án số 129/2020/DS-PT của TAND tỉnh An Giang cho thấy xung đột pháp lý điển hình: Bên vay nợ (ông P, bà Y) đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và nhà ở cho bà H (hợp đồng đã công chứng ngày 04/7/2018). Ngày 05/7/2018, khi bà H nộp hồ sơ sang tên thì tài sản bị Tòa án phong tỏa theo Quyết định số 07/2018/QĐ-BPKCTT để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ cho bên cho vay (bà T). Vụ việc làm phát sinh hai luồng quan điểm đối lập trong thực tiễn xét xử:

• Quan điểm thứ nhất: Không được phong tỏa tài sản. Lý do tại thời điểm công chứng hợp đồng, tài sản không bị hạn chế giao dịch; chủ sở hữu thực hiện quyền định đoạt hợp pháp theo Điều 194 BLDS năm 2015; hợp đồng đã được chứng thực/công chứng hợp lệ theo Nghị định số 23/2015/NĐ-CP nên quyền lợi của bên thứ ba ngay tình cần được bảo vệ.
• Quan điểm thứ hai: Tòa án vẫn có quyền phong tỏa tài sản vì theo quy định của pháp luật đất đai và nhà ở, việc chuyển quyền sở hữu chỉ hoàn tất và có hiệu lực pháp lý kể từ thời điểm đăng ký vào sổ địa chính. Do thủ tục sang tên chưa hoàn thành, tài sản về mặt pháp lý vẫn thuộc quyền sở hữu của người có nghĩa vụ.

Bên cạnh đó, chương này phân tích các bất cập liên quan đến cơ chế kháng cáo, khiếu nại đối với quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: Thủ tục giải quyết khiếu nại trong thời hạn ngắn dễ dẫn đến việc xem xét mang tính hình thức, thiếu cơ chế đối thoại trực tiếp để người bị áp dụng giải trình; đồng thời pháp luật chưa quy định chi tiết tiêu chí xác định ranh giới "tài sản có nguy cơ bị tẩu tán" và cách thức định giá tài sản phong tỏa sát với giá trị nghĩa vụ thực tế để tránh phong tỏa vượt mức.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả và đóng góp cụ thể sau:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Xây dựng định nghĩa hoàn chỉnh về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ dựa trên phân tích ngôn ngữ pháp lý và bản chất tố tụng; xác lập 03 đặc trưng cốt lõi (tính khẩn cấp, tính tạm thời, tính bảo đảm).
• Làm rõ tiêu chí phân định thực định: Thiết lập bộ tiêu chí so sánh rõ ràng giữa 03 biện pháp phong tỏa tài sản/tài khoản tại Điều 124, Điều 125 và Điều 126 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 thông qua các bản án thực tế (Bản án 64/2020/KDTM-ST, Bản án 91/2020/DS-PT, Bản án 68/2019/DS-PT).
• Làm rõ trách nhiệm bồi thường và thời hạn tố tụng: Phân định cụ thể ranh giới trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của đương sự và trách nhiệm bồi thường nhà nước của Tòa án theo Điều 113 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và Điều 6 Nghị quyết 02/2020/NQ-HĐTP.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật: Đưa ra định hướng lập pháp và áp dụng pháp luật đối với các trường hợp xung đột quyền lợi giữa người được bảo đảm thi hành án và bên thứ ba nhận chuyển nhượng tài sản ngay tình trước thời điểm có quyết định phong tỏa nhưng chưa đăng ký sang tên; hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại, kiến nghị theo hướng minh bạch, chặt chẽ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Phạm vi khảo sát thực tiễn của khóa luận tập trung chủ yếu vào các bản án, quyết định dân sự, thương mại tại một số địa phương (TP.HCM, An Giang, Bến Tre, Đồng Tháp) đến mốc thời gian tháng 7/2021. Khóa luận chưa bao quát toàn bộ thực tiễn áp dụng biện pháp này trong các loại tranh chấp đặc thù khác như tranh chấp hôn nhân gia đình phức tạp hay thủ tục phá sản doanh nghiệp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu cơ chế phối hợp liên ngành giữa Tòa án, Cơ quan Thi hành án dân sự và Văn phòng Đăng ký đất đai trong việc thực thi lệnh phong tỏa; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về việc phong tỏa tài sản vô hình, tài sản số và quyền tài sản phát sinh trong tương lai; đánh giá hiệu quả áp dụng các quy định bồi thường nhà nước đối với Thẩm phán ra quyết định phong tỏa sai.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Khóa luận là tài liệu học thuật giá trị đối với sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự; là nguồn tham khảo nghiệp vụ cho Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Chấp hành viên, Luật sư và các đương sự khi tham gia giải quyết tranh chấp tại Tòa án.
• Phần nội dung đáng chú ý:
  • Bảng đối chiếu và hệ thống án lệ phân biệt giữa biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ với biện pháp phong tỏa tài khoản và tài sản nơi gửi giữ (Chương 1).
  • Sơ đồ hóa thời hạn, thủ tục tiếp nhận, xử lý đơn yêu cầu và điều kiện thực hiện biện pháp bảo đảm (Chương 2).
  • Phân tích tình huống pháp lý xung đột quyền lợi giữa người yêu cầu phong tỏa và bên thứ ba nhận chuyển nhượng bất động sản đã công chứng nhưng chưa đăng ký biến động tại Bản án số 129/2020/DS-PT (Chương 3).

Câu hỏi thường gặp

1. Biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ khác gì so với biện pháp phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ?
Trả lời: Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở chủ thể đang trực tiếp nắm giữ, quản lý tài sản tại thời điểm áp dụng. Biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ (Điều 126 BLTTDS năm 2015) áp dụng đối với tài sản do chính người có nghĩa vụ trực tiếp nắm giữ. Trong khi đó, biện pháp phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ (Điều 125 BLTTDS năm 2015) áp dụng đối với tài sản thuộc quyền sở hữu của người có nghĩa vụ nhưng đang do bên thứ ba (không phải ngân hàng, tổ chức tín dụng, kho bạc) nắm giữ, quản lý (ví dụ: tiền của người có nghĩa vụ do cơ quan thi hành án đang giữ trong một vụ việc khác như tại Bản án số 91/2020/DS-PT).

2. Khi người yêu cầu nộp đơn yêu cầu phong tỏa tài sản cùng lúc với đơn khởi kiện, Thẩm phán có thời hạn bao lâu để xem xét giải quyết?
Trả lời: Theo khoản 3 Điều 133 BLTTDS năm 2015 và khoản 1, khoản 2 Điều 11 Nghị quyết số 02/2020/NQ-HĐTP, Chánh án phân công Thẩm phán giải quyết ngay. Trong thời hạn 48 giờ kể từ thời điểm nhận được đơn yêu cầu (kể cả trường hợp nhận đơn ngoài giờ làm việc hoặc ngày nghỉ), Thẩm phán phải xem xét đơn khởi kiện, chứng cứ kèm theo để xác định thẩm quyền thụ lý và xem xét giải quyết việc ra quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa.

3. Tòa án phải chịu trách nhiệm bồi thường nhà nước khi áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ trong những trường hợp cụ thể nào?
Trả lời: Căn cứ khoản 2 Điều 113 BLTTDS năm 2015 và Điều 6 Nghị quyết 02/2020/NQ-HĐTP, Tòa án phải bồi thường thiệt hại nếu gây thiệt hại trong 04 trường hợp: (1) Tự mình ra quyết định áp dụng biện pháp phong tỏa mà không có yêu cầu hợp pháp của đương sự; (2) Áp dụng biện pháp khác với biện pháp đương sự đã yêu cầu; (3) Áp dụng vượt quá phạm vi, quy mô, số lượng tài sản mà đương sự yêu cầu; (4) Áp dụng không đúng thời hạn luật định hoặc không áp dụng mà không có lý do chính đáng.

4. Khi tài sản đã ký hợp đồng chuyển nhượng có công chứng cho bên thứ ba nhưng chưa hoàn tất thủ tục đăng ký sang tên thì Tòa án có được áp dụng quyết định phong tỏa không?
Trả lời: Thực tiễn xét xử tồn tại hai quan điểm trái ngược nhau (như thể hiện tại Bản án số 129/2020/DS-PT của TAND tỉnh An Giang). Quan điểm thứ nhất cho rằng hợp đồng công chứng hợp pháp bảo vệ bên thứ ba ngay tình nên không được phong tỏa. Quan điểm thứ hai cho rằng quyền sử dụng đất, nhà ở chỉ chính thức chuyển giao quyền sở hữu sau khi đăng ký vào sổ địa chính; do chưa sang tên nên tài sản vẫn thuộc sở hữu của bên chuyển nhượng và Tòa án vẫn có quyền ra quyết định phong tỏa để bảo đảm thi hành án.

5. Đương sự và Viện kiểm sát có quyền thực hiện thủ tục gì khi không đồng ý với quyết định áp dụng hoặc không áp dụng biện pháp phong tỏa của Tòa án?
Trả lời: Căn cứ Điều 140 và Điều 141 BLTTDS năm 2015, đương sự có quyền khiếu nại, Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án. Thời hạn thực hiện quyền khiếu nại, kiến nghị là 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ hoặc văn bản trả lời không áp dụng của Thẩm phán.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Thu Hoài đã nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện các vấn đề lý luận, pháp luật thực định và thực tiễn xét xử về biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ trong tố tụng dân sự Việt Nam. Tác giả đã làm rõ bản chất khẩn cấp, tạm thời và bảo đảm của biện pháp, đồng thời xác lập tiêu chí phân định rõ ràng giữa các biện pháp phong tỏa tài sản trong Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Thông qua việc mổ xẻ các bản án thực tiễn, công trình đã chỉ ra những vướng mắc pháp lý sâu sắc trong việc bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba ngay tình và cơ chế bồi thường thiệt hại, từ đó đưa ra các đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả xét xử của Tòa án.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BIỆN PHÁP PHONG TỎA TÀI SẢN CỦA NGƯỜI CÓ NGHĨA VỤ 1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ 1. Khái niệm của biện pháp phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ Thông qua việc nộp đơn khởi kiện của đương sự và thụ lý đơn khởi kiện, tranh chấp phát sinh giữa các đương sự được Tòa án can thiệp và giải quyết bằng bản án, quyết định của Tòa án. Để đưa ra bản án, quyết định cuối cùng giải quyết nội dung vụ án, Tòa án cần một khoảng thời gian nhất định để nghiên cứu, đánh giá chứng cứ, xem xét toàn diện yêu cầu của các đương sự.

Tuy nhiên, trong khoảng thời gian này, không ít trường hợp đương sự vì theo đuổi lợi ích cá nhân đã thực hiện một số hành vi mà nếu không áp dụng biện pháp ngăn chặn kịp thời có thể dẫn đến thiệt hại cho đương sự khác hoặc gây khó khăn, trở ngại cho việc giải quyết đúng đắn vụ án và quá trình thi hành án. Chính vì vậy, với mục đích tạm thời giải quyết yêu cầu cấp bách của đương sự, để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, thu thập chứng cứ, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tình trạng hiện có tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được, đảm bảo cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án sau này, Tòa án có thể ban hành và thực hiện một số giải pháp trước mắt, buộc một hoặc một số cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện hoặc không thực hiện một số hành vi nhất định nhằm kịp thời giải quyết những nhu cầu cấp bách nêu trên. Các biện pháp này được gọi là BPKCTT. Theo quy định tại Điều 114 BLTTDS năm 2015, BPKCTT bao gồm các biện pháp sau: (1) Giao người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi cho cá nhân hoặc tổ chức trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục; (2) Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng; (3) Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khỏe bị xâm phạm; (4) Buộc người sử dụng lao động tạm ứng tiền lương, tiền bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, chi phí cứu chữa tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, tiền bồi thường, trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp cho người lao động; (5) Tạm đình chỉ thi hành quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, quyết định sa thải người lao động; (6) Kê 7 7 biên tài sản đang tranh chấp; (7) Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp; (8) Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp (9) Cho thu hoạch, cho bán hoa màu hoặc sản phẩm, hàng hóa khác; (10) Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước; phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ; (11) Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ; (12) Cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định; (13) Cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ; (14) Cấm tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình; (15) Tạm dừng việc đóng thầu và các hoạt động có liên quan đến việc đấu thầu; (16) Bắt giữ tàu bay, tàu biển để bảo đảm giải quyết vụ án; (17) Các BPKCTT mà luật có quy định.

Như vậy, BLTTDS năm 2015 ghi nhận 16 BPKCTT cùng với một điều khoản dự phòng. Và phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ là một trong số các BPKCTT đó.