MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế nhƣ hiện nay, vấn đề cạnh tranh đƣợc đặt ra vô cùng quan trọng đối với hầu hết các lĩnh vực trong nền kinh tế nƣớc ta, trong đó, cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng rất đƣợc chú trọng. Từ năm 2007 đến nay, số lƣợng các NHTM cổ phần thành lập ngày càng nhiều khiến cho việc cạnh tranh trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Cùng với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, các ứng dụng trên mạng, thƣơng mại điện tử thì dịch vụ ngân hàng điện tử trở thành một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của các NHTM.
Lợi ích đem lại của dịch vụ ngân hàng điện tử là không hề nhỏ vì tính cấp thiết, nhanh chóng, tiện ích và bảo mật. Ngân hàng điện tử cũng giúp cho các NHTM nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa nguồn vốn cũng nhƣ hoạt động ngân hàng. Agribank chi nhánh Hải Phòng trƣớc đây là ngân hàng cấp 1 bao gồm 23 chi nhánh con trực thuộc. Tuy nhiên sau ngày 01/01/2016, theo chủ trƣơng của ngành, Agribank chi nhánh Hải Phòng đã thực hiện chia tách thành Agribank chi nhánh Đông Hải Phòng, Agribank chi nhánh Bắc Hải Phòng và Agribank chi nhánh Hải Phòng.
Hiện nay, Agribank chi nhánh Hải Phòng là ngân hàng cấp 1 trực thuộc Agribank Việt Nam, bao gồm 7 chi nhánh con. Việc chia tách này khiến cho mức độ cạnh tranh trên địa bàn Hải Phòng càng trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Là một nhân viên làm việc tại Agribank chi nhánh Hải Phòng, hàng ngày trực tiếp thực hiện các dịch vụ ngân hàng, tác giả nhận thấy công tác phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Agribank chi nhánh Hải Phòng vẫn còn nhiều khó khăn và hạn chế nhƣ: sản phẩm chƣa đa dạng, quy mô dịch vụ hạn hẹp, nhiều sản phẩm có nhƣng chƣa đƣa vào triển khai, chất lƣợng dịch vụ chƣa tƣơng xứng với chi phí phải bỏ ra… Do vậy, tác giả mong muốn tìm ra những biện pháp nhằm phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại cơ quan mình. Vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài 2 “Biện pháp nhằm phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Agribank chi nhánh Hải Phòng” làm luận văn tốt nghiệp của mình.
Tác giả hy vọng rằng, từ những phân tích đánh giá và các biện pháp đề xuất trong luận văn sẽ giúp cho Agribank nói chung và Agribank Hải Phòng nói riêng phát triển mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là dịch vụ ngân hàng điện tử. Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về dịch vụ ngân hàng điện tử - Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Agribank chi nhánh Hải Phòng giai đoạn 2011-2015. - Đề xuất một số biện pháp góp phần phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Agribank chi nhánh Hải Phòng trong thời gian tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu là tập trung nghiên cứu việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Agribank chi nhánh Hải Phòng.
- Phạm vi nghiên cứu là nghiên cứu việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Agribank chi nhánh Hải Phòng giai đoạn 2011-2015. Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp luận cơ bản đƣợc sử dụng đề nghiên cứu là phƣơng pháp thống kê, khảo sát, đối chiếu, phân tính, so sánh, biểu đồ, tổng hợp… và một số phƣơng pháp khác. Kết cấu của luận văn Luận văn bao gồm 3 chƣơng chính sau: - Chƣơng 1: Những lý luận cơ bản về dịch vụ ngân hàng điện tử - Chƣơng 2: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Agribank chi nhánh Hải Phòng giai đoạn 2011-2015 - Chƣơng 3: Một số biện pháp phát dịch vụ ngân hàng điện tử tại Agribank chi nhánh Hải Phòng trong thời gian tới 3 CHƢƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Tổng quan về dịch vụ ngân hàng điện tử 1.
Khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử Sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của cách mạng công nghệ thông tin truyền thông đã khiến cho hàng loạt các ngân hàng phải tiến hành công cuộc đổi mới công nghệ, hiện đại hóa hoạt động ngân hàng. Lúc này, một loạt các dịch vụ và sản phẩm ngân hàng hiện đại và nhiều tiện ích đƣợc ra đời. Nhờ có công nghệ kỹ thuật hiện đại mà nhiều nhu cầu của khách hàng đƣợc đáp ứng. ngân hàng giới thiệu và cung cấp các sản phẩm, dịch vụ này đến khách hàng một cách nhanh chóng thông qua kênh phân phối điện tử nhƣ các thiết bị truy nhập đầu cuối nhƣ máy rút tiền tự động (ATM), điện thoại, internet… Dịch vụ này đƣợc gọi là dịch vụ ngân hàng điện tử.
Dịch vụ ngân hàng điện tử có thể đƣợc hiểu là các hoạt động nghiệp vụ, phƣơng thức cung cấp các sản phẩm dịch vụ ngân hàng truyền thống trƣớc đây đến ngƣời tiêu dùng đƣợc đƣợc thay thế bằng việc phân phối qua con đƣờng điện tử và các kênh truyền thông tƣơng tác. Hay hiểu một cách đơn giản hơn thì dịch vụ ngân hàng điện tử chính là sự kết hợp giữa việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ ngân hàng với các ứng dụng của công nghệ thông tin. Nó cho phép khách hàng có khả năng truy cập từ xa nhằm thu thập thông tin, thực hiện các giao dịch thanh toán tài chính dựa trên các tài khoản mở tại ngân hàng và đăng ký sử dụng các dịch vụ mới. Vì vậy, nếu coi ngân hàng là một thành phần trong nền kinh tế điện tử thì dịch vụ ngân hàng điện tử đƣợc diễn đạt một cách khái quát nhất nhƣ sau: “Dịch vụ ngân hàng điện tử là dịch vụ ngân hàng mà tất cả các giao dịch giữa ngân hàng với khách hàng có thể là cá nhân hoặc tổ chức đƣợc dựa trên quá trình xử lý và chuyển giao dữ liệu số hóa nhằm cung cấp sản phẩm, dịch vụ ngân hàng.
Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng điện tử Ngoài các đặc điểm chung của dịch vụ nhƣ tính vô hình, tính không đồng nhất, tính không thể tách rời, tính không lƣu giữ đƣợc, dịch vụ ngân hàng điện tử còn có các đặc điểm riêng nhƣ sau: [17] - Nhanh chóng, thuận tiện: Dịch vụ ngân hàng điện tử giúp khách hàng có thể liên lạc với ngân hàng một cách nhanh chóng, thuận tiện để thực hiện một số nghiệp vụ ngân hàng tại bất cứ nơi đâu và thời điểm nào. Khi cần giao dịch với ngân hàng, khách hàng sử dụng một thiết bị máy tính có nối mạng internet và cho phép kết nối với ngân hàng là có thể thực hiện giao dịch ngân hàng 24/7. Hình thức giao dịch này đặc biệt có ý nghĩa với những khách hàng không có nhiều thời gian để đi giao dịch trực tiếp với ngân hàng. - Độ chính xác cao trong các giao dịch: Với hệ thống đƣợc kết nối tự động, các giao dịch đƣợc lập trình sẵn, khách hàng truy cập vào các giao dịch sẽ cho kết quả chính xác.
Một số dịch vụ thanh toán lặp lại hàng tháng nhƣ thanh toán hóa đơn điện, nƣớc, bảo hiểm… khách hàng có thể đăng ký giao dịch tự động với ngân hàng, đƣợc ngân hàng lập trình sẵn nội dung, khách hàng truy cập vào dịch vụ ngân hàng điện tử của ngân hàng và thực hiện thanh toán. Dịch vụ này giúp hạn chế nhầm lẫn khi khách hàng tự thực hiện thanh toán. - Mật độ phủ sóng lan rộng: Ngân hàng điện tử với công cụ chủ yếu là internet/web và các thiết bị điện tử, đem lại sự hiện diện toàn cầu cho ngƣời cung cấp và sự lựa chọn toàn cầu cho ngƣời tiêu dùng, bỏ qua khoảng cách địa lý giữa các quốc gia. Với dịch vụ ngân hàng điện tử, ngân hàng có thể cung cấp dịch vụ của mình tại bất cứ đâu trên và vào bất cứ thời điểm nào.
- Rủi ro riêng có: Ngoài các rủi ro hoạt động, với đặc thù của dịch vụ ngân hàng điện tử là phát triển trên nền tảng công nghệ, dịch vụ ngân hàng điện tử làm cho các ngân hàng đối mặt với nhiều loại rủi ro mới nhƣ rủi ro an toàn, bảo mật, rủi ro về công nghệ. - Phƣơng tiện giao dịch: Ngân hàng điện tử sử dụng phƣơng tiện giao dịch là các loại tiền điện tử, séc điện tử, ví điện tử. Là một bức điện đƣợc ký 5 phát bởi ngân hàng có khả năng thanh toán hàng hóa dịch vụ. Nội dung bức điện bao gồm thông tin xác định ngƣời phát hành, địa chỉ Internet, số lƣợng tiền, số seri, ngày hết hạn… 1.
Các sản phẩm dịch vụ ngân hàng điện tử Hiện nay, một số sản phẩm dịch vụ ngân hàng điện tử gồm: [24] - Thanh toán qua POS (Point of sale): Đây là hình thức thanh toán không dùng tiền mặt thông qua việc sử dụng kết nối giữa thiết bị đọc thẻ (Card reader) - còn gọi là máy quẹt (cà) thẻ hoặc POS với thẻ ngân hàng. Qua đó, hệ thống tự động trích tiền từ tài khoản của ngƣời mua trả cho ngƣời bán ngay. Sử dụng hình thức này chủ thẻ có thể thanh toán tiền hàng hóa dịch vụ, rút tạm ứng tiền mặt tại bất kỳ điểm chấp nhận thẻ nào. - Dịch vụ cung cấp qua ATM (Automated Teller Machine): Thiết bị ngân hàng giao dịch tự động với khách hàng, thực hiện việc nhận dạng khách hàng thông qua thẻ ATM (thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng) hay các thiết bị tƣơng thích, giúp khách hàng kiểm tra tài khoản, rút tiền mặt, chuyển khoản, thanh toán tiền hàng hóa dịch vụ.
- Home Banking: là sản phẩm có tính bảo mật cao nhờ hoạt động trên mạng thông tin liên lạc cục bộ giữa ngân hàng và khách hàng (mạng Intranet) cho phép khách hàng thực hiện hầu hết các giao dịch chuyển khoản với ngân hàng mà không cần đến ngân hàng. Nhờ dịch vụ này, khách hàng tiết kiệm tối đa chi phí đi lại, chi phí thời gian mà vẫn đƣợc đảm bảo thỏa mãn nhu cầu nhƣ kênh phân phối truyền thống. Ngoài ra dịch vụ này còn cung cấp các thông tin về tỷ giá, lãi suất tiền gửi, phí dịch vụ, các chƣơng trình khuyến mãi. - Phone Banking: cung cấp thông tin ngân hàng qua điện thoại cố định.
Khách hàng có thể thực hiện các lệnh chuyển tiền, thanh toán hoá đơn dịch vụ, tìm hiểu các thông tin về tỷ giá hối đoái, giá vàng, giá chứng khoán, các giao dịch gần nhất và số dƣ tài khoản hiện tại của mình mọi lúc mọi nơi kể cả ngoài giờ hành chính.