Nghiên cứu xu thế biến đổi các đợt nắng nóng ở Nam Bộ - Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xu thế biến đổi các đợt nắng nóng ở nam bộ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Cao Kết
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Minh Trường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khí tượng và khí hậu học
• Đề tài: Xu Thế Biến Đổi Các Đợt Nắng Nóng Ở Nam Bộ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Đặc điểm địa lý khu vực Nam Bộ
• 0.2. Vị trí địa lý
• 0.3. Khái quát về nắng nóng và các hình thế cơ bản gây nắng nóng khu vực Nam Bộ
• 0.3.1. Khái quát chung về nắng nóng
• 0.3.2. Hình thế Synop cơ bản gây nắng nóng khu vực Nam Bộ
• 1. CHƯƠNG I: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA LÝ KHU VỰC NAM BỘ
• 1.1. Vị trí địa lý
• 1.2. Địa hình
• 1.3. Khí hậu
• 1.3.1. Nhiệt độ
• 1.3.2. Lượng mưa
• 1.3.3. Độ ẩm
• 1.4. Khái quát về nắng nóng và các hình thế cơ bản gây nắng nóng khu vực Nam Bộ
• 1.4.1. Khái quát chung về nắng nóng
• 1.4.2. Hình thế Synop cơ bản gây nắng nóng khu vực Nam Bộ
• 2. CHƯƠNG II: SỐ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Số liệu sử dụng
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.4. Phương pháp tính toán thống kê
• 2.5. Xu thế Sen và kiểm nghiệm phi tham số Mann-Kendall
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH
• 3.1. Phân bố số ngày nắng nóng, nắng nóng gay gắt và nắng nóng đặc biệt gay gắt theo không gian và thời gian khu vực Nam Bộ
• 3.1.1. Phân bố số ngày nắng nóng (NN)
• 3.1.2. Phân bố số ngày nắng nóng gay gắt (NNGG)
• 3.1.3. Phân bố số ngày nắng nóng đặc biệt gay gắt (NNĐBGG)
• 3.2. Sự biến động số ngày NN, NNGG và NNĐBGG khu vực Nam Bộ
• 3.2.1. Sự biến động số ngày NN
• 3.2.2. Sự biến động số ngày NNGG
• 3.2.3. Sự biến động số ngày NNĐBGG
• 3.3. Xu thế biến đổi theo thời gian của số ngày NN, NNGG và NNĐBGG khu vực Nam Bộ
• 3.3.1. Xu thế biến đổi theo thời gian của NN
• 3.3.2. Xu thế biến đổi theo thời gian của NNGG
• 3.3.3. Xu thế biến đổi theo thời gian của NNĐBGG
• 3.4. Xu thế biến đổi các đợt nắng nóng ở Nam Bộ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về biến đổi nắng nóng ở Nam Bộ Xu hướng và tác động

Biến đổi khí hậu đã trở thành một vấn đề cấp bách toàn cầu, và khu vực Nam Bộ của Việt Nam không phải là ngoại lệ. Nắng nóng ở Nam Bộ đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của người dân. Theo nghiên cứu của PGS. Nguyễn Minh Trường, nhiệt độ trung bình ở Nam Bộ đã tăng lên từ 0,5 đến 0,7 độ C trong 50 năm qua. Điều này không chỉ gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe con người mà còn ảnh hưởng đến nông nghiệp và các hệ sinh thái tự nhiên.

1.1. Đặc điểm khí hậu và nắng nóng ở Nam Bộ

Khu vực Nam Bộ có khí hậu nhiệt đới gió mùa, với nhiệt độ trung bình năm từ 26 đến 27 độ C. Nắng nóng thường xảy ra trong mùa khô, từ tháng 12 đến tháng 4, với nhiệt độ cao nhất có thể lên đến 39 độ C. Sự gia tăng nhiệt độ này không chỉ do yếu tố tự nhiên mà còn bị ảnh hưởng bởi hoạt động của con người.

1.2. Tác động của biến đổi nắng nóng đến môi trường

Nắng nóng gia tăng đã dẫn đến nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng, bao gồm sự suy giảm nguồn nước, gia tăng tình trạng hạn hán và ảnh hưởng đến đa dạng sinh học. Các nghiên cứu cho thấy rằng, sự thay đổi này có thể làm giảm năng suất nông nghiệp và gây ra những thiệt hại lớn cho nền kinh tế địa phương.

II. Vấn đề và thách thức từ biến đổi nắng nóng ở Nam Bộ

Sự gia tăng nắng nóng ở Nam Bộ đã tạo ra nhiều thách thức cho cộng đồng và chính quyền địa phương. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng gay gắt và hạn hán kéo dài đã trở nên phổ biến hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn gây ra những thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế khác.

2.1. Tác động đến sức khỏe cộng đồng

Nắng nóng gay gắt có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm đột quỵ nhiệt, mất nước và các bệnh liên quan đến nhiệt độ cao. Theo các chuyên gia y tế, người dân cần được trang bị kiến thức và biện pháp phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe trong những đợt nắng nóng.

2.2. Ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp

Nông nghiệp là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi nắng nóng. Nhiệt độ cao làm giảm năng suất cây trồng, gây ra tình trạng khô hạn và làm tăng chi phí sản xuất. Các nông dân cần áp dụng các biện pháp thích ứng để giảm thiểu thiệt hại.

III. Phương pháp nghiên cứu biến đổi nắng nóng ở Nam Bộ

Để hiểu rõ hơn về xu hướng biến đổi nắng nóng ở Nam Bộ, các nhà nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm phân tích số liệu khí tượng, mô hình hóa khí hậu và khảo sát thực địa. Những kết quả thu được từ các nghiên cứu này sẽ giúp đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu.

3.1. Phân tích số liệu khí tượng

Phân tích số liệu khí tượng là một trong những phương pháp quan trọng để đánh giá xu hướng biến đổi nắng nóng. Các nhà nghiên cứu đã thu thập và phân tích dữ liệu từ nhiều trạm khí tượng trên toàn khu vực Nam Bộ để xác định các xu hướng nhiệt độ và độ ẩm.

3.2. Mô hình hóa khí hậu

Mô hình hóa khí hậu giúp dự đoán các kịch bản biến đổi khí hậu trong tương lai. Các mô hình này sử dụng dữ liệu lịch sử để dự đoán các xu hướng nắng nóng và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác, từ đó cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách.

IV. Giải pháp ứng phó với biến đổi nắng nóng ở Nam Bộ

Để ứng phó với biến đổi nắng nóng, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Các biện pháp này bao gồm nâng cao nhận thức cộng đồng, phát triển các công nghệ tiết kiệm nước và cải thiện hệ thống quản lý tài nguyên nước. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ giúp giảm thiểu tác động của nắng nóng đến đời sống và sản xuất.

4.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu và nắng nóng là rất quan trọng. Các chương trình truyền thông có thể giúp người dân hiểu rõ hơn về tác động của nắng nóng và cách phòng ngừa.

4.2. Phát triển công nghệ tiết kiệm nước

Công nghệ tiết kiệm nước như hệ thống tưới tiêu thông minh có thể giúp nông dân sử dụng nước hiệu quả hơn trong điều kiện nắng nóng. Việc áp dụng công nghệ này không chỉ giúp tiết kiệm nước mà còn nâng cao năng suất cây trồng.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Các nghiên cứu về biến đổi nắng nóng ở Nam Bộ đã cung cấp nhiều thông tin quý giá cho việc hoạch định chính sách và ứng phó với biến đổi khí hậu. Những kết quả này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn hỗ trợ các quyết định liên quan đến quản lý tài nguyên và phát triển bền vững.

5.1. Kết quả từ các nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, số ngày nắng nóng ở Nam Bộ đã tăng lên đáng kể trong những năm qua. Các số liệu cho thấy, số ngày nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt cũng có xu hướng gia tăng, điều này cần được chú ý trong các kế hoạch phát triển.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng vào thực tiễn thông qua việc xây dựng các chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu. Các chính sách này cần được thiết kế để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh nắng nóng gia tăng.

VI. Tương lai của biến đổi nắng nóng ở Nam Bộ

Tương lai của biến đổi nắng nóng ở Nam Bộ sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu và sự thay đổi trong hành vi của con người. Việc thực hiện các biện pháp giảm thiểu và thích ứng sẽ là chìa khóa để bảo vệ môi trường và phát triển bền vững trong khu vực.

6.1. Dự báo xu hướng nắng nóng trong tương lai

Các mô hình khí hậu dự đoán rằng, nắng nóng sẽ tiếp tục gia tăng trong những thập kỷ tới. Điều này đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách cần có những biện pháp kịp thời để ứng phó với tình hình này.

6.2. Tầm quan trọng của hành động cộng đồng

Hành động của cộng đồng là rất quan trọng trong việc ứng phó với biến đổi nắng nóng. Các chương trình cộng đồng có thể giúp nâng cao nhận thức và khuyến khích mọi người tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu toàn cầu đã làm gia tăng nhiệt độ bề mặt Trái Đất với mức tăng khoảng 0,74 ± 0,18°C trong giai đoạn 1906 – 2005, trong đó xu thế tăng nhiệt trong 50 năm gần đây đạt 0,13°C/thập kỷ, gần gấp đôi so với 100 năm trước đó. Riêng khu vực Bắc Cực, nhiệt độ tăng gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Tại Việt Nam, nhiệt độ trung bình trong 50 năm qua (1958 – 2008) đã tăng từ 0,5 đến 0,7°C, với xu thế tăng nhanh hơn vào mùa đông. Khu vực Nam Bộ, với nhiệt độ trung bình tháng trên 25°C và gần như không có mùa đông lạnh, là vùng chịu ảnh hưởng nặng nề của các đợt nắng nóng. Nắng nóng được xác định dựa trên nhiệt độ cực đại (Tx), với ngưỡng Tx ≥ 35°C được xem là ngày nắng nóng.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích xu thế biến đổi các đợt nắng nóng ở Nam Bộ trong giai đoạn 1984 – 2017, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc dự báo và ứng phó với hiện tượng thời tiết cực đoan này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 18 trạm khí tượng phân bố trên toàn bộ khu vực Nam Bộ, chia thành Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc đánh giá chi tiết số ngày nắng nóng, nắng nóng gay gắt và nắng nóng đặc biệt gay gắt, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình khí tượng – khí hậu, trong đó có:

• Lý thuyết biến đổi khí hậu toàn cầu: Giải thích xu thế tăng nhiệt độ và các hiện tượng thời tiết cực đoan liên quan.
• Mô hình ENSO (El Nino Southern Oscillation): Phân tích ảnh hưởng của các pha El Nino và La Nina đến biến động nhiệt độ và nắng nóng tại Nam Bộ.
• Khái niệm nắng nóng và phân loại mức độ: Nắng nóng (Tx ≥ 35°C), nắng nóng gay gắt (37°C ≤ Tx < 39°C), nắng nóng đặc biệt gay gắt (Tx ≥ 39°C).
• Phương pháp thống kê xu thế Sen và kiểm nghiệm phi tham số Mann-Kendall: Đánh giá xu hướng tăng giảm của số ngày nắng nóng theo thời gian.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu sử dụng là số liệu nhiệt độ cực đại ngày từ 18 trạm khí tượng khu vực Nam Bộ, giai đoạn 1984 – 2017. Số liệu được kiểm tra, xử lý sai số thô bằng phương pháp “ba xích ma” và kiểm nghiệm xác định giá trị khác thường. Các số liệu thiếu được bổ khuyết bằng phương pháp hồi quy tuyến tính dựa trên mối quan hệ giữa các trạm lân cận.

Phân tích số ngày nắng nóng được thực hiện theo tháng và năm, tính trung bình và độ lệch chuẩn. Xu thế biến đổi được xác định bằng hệ số Sen, với kiểm nghiệm Mann-Kendall để đánh giá mức độ tin cậy của xu thế tại mức ý nghĩa 10%. Phương pháp này giúp loại bỏ ảnh hưởng của các giá trị cực trị và không yêu cầu phân bố dữ liệu chuẩn.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1984 – 2017, với phân tích chi tiết theo từng năm và tháng, nhằm xác định rõ ràng các xu thế biến đổi và mối liên hệ với các pha ENSO.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân bố số ngày nắng nóng:

   • Đông Nam Bộ có số ngày nắng nóng trung bình năm từ 40 – 60 ngày, cao hơn nhiều so với Tây Nam Bộ (3 – 12 ngày).
   • Trạm Vũng Tàu có số ngày nắng nóng thấp nhất (khoảng 2 ngày), do ảnh hưởng của mây nhiều và gió tín phong biển.
   • Trong các năm El Nino, số ngày nắng nóng tăng rõ rệt, ví dụ tại Đông Nam Bộ dao động 60 – 70 ngày, gấp đôi so với năm La Nina (30 – 50 ngày).
   • Tây Nam Bộ có số ngày nắng nóng thấp hơn, nhưng các trạm Vĩnh Long, Châu Đốc và Mộc Hóa có số ngày nắng nóng tương đối cao (27 – 46 ngày).

2. Phân bố số ngày nắng nóng gay gắt (NNGG):

   • NNGG tập trung chủ yếu ở Đông Nam Bộ với 6 – 12 ngày/năm, trong khi Tây Nam Bộ chỉ có 1 – 2 ngày, chủ yếu tại Vĩnh Long, Châu Đốc và Mộc Hóa.
   • Năm El Nino, số ngày NNGG ở Đông Nam Bộ tăng lên 12 – 21 ngày, gấp gần 4 lần so với Tây Nam Bộ.
   • NNGG tập trung nhiều nhất vào tháng 4 ở Đông Nam Bộ và tháng 5 ở Tây Nam Bộ.

3. Phân bố số ngày nắng nóng đặc biệt gay gắt (NNĐBGG):

   • Chỉ xuất hiện ở Đông Nam Bộ với trung bình dưới 1 ngày/năm, tăng lên 2 ngày trong các năm El Nino.
   • Tây Nam Bộ hầu như không có ngày NNĐBGG.

4. Xu thế biến đổi theo thời gian:

   • Số ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt có xu hướng tăng tại hầu hết các trạm, đặc biệt rõ rệt trong các năm gần đây.
   • Đợt nắng nóng tập trung vào các tháng mùa khô (tháng 2 – 6), với đỉnh điểm vào tháng 4, chiếm tới 50-66% số ngày trong tháng tại Đông Nam Bộ.
   • Độ lệch chuẩn số ngày nắng nóng cho thấy sự biến động lớn hơn trong các năm El Nino so với La Nina.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của xu thế tăng số ngày nắng nóng là do sự phát triển mạnh của áp thấp nóng Ấn – Miến và ảnh hưởng của ENSO, đặc biệt là pha El Nino làm tăng nhiệt độ bề mặt và giảm độ ẩm. Sự khác biệt giữa Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ phản ánh ảnh hưởng của địa hình, gió tín phong và vị trí gần biển. Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế tại Trung Quốc, Đông Nam Á và Australia, cho thấy xu thế tăng nhiệt độ và các hiện tượng nắng nóng gay gắt đang diễn ra phổ biến.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố số ngày nắng nóng theo tháng và năm, bản đồ phân bố số ngày nắng nóng trung bình và các biểu đồ xu thế Sen kèm kiểm nghiệm Mann-Kendall để minh họa rõ ràng sự biến đổi theo thời gian và không gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hệ thống quan trắc khí tượng nhằm nâng cao độ chính xác và kịp thời trong việc theo dõi các đợt nắng nóng, đặc biệt tại các khu vực Đông Nam Bộ và vùng biên giới Tây Nam Bộ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: Trung tâm Khí tượng Thủy văn khu vực.

2. Phát triển mô hình dự báo nắng nóng ngắn hạn và dài hạn dựa trên dữ liệu hiện có và mô hình khí hậu toàn cầu, nhằm cảnh báo sớm và giảm thiểu thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng. Thời gian: 2-3 năm; chủ thể: Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu.

3. Xây dựng kế hoạch ứng phó và thích ứng với nắng nóng cho các ngành nông nghiệp, y tế và quản lý đô thị, bao gồm các biện pháp tưới tiêu, bảo vệ cây trồng, phòng chống sốc nhiệt cho người dân. Thời gian: 1-3 năm; chủ thể: Sở Nông nghiệp, Sở Y tế, UBND các tỉnh.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về tác động của nắng nóng và các biện pháp phòng tránh, đặc biệt trong các tháng mùa khô từ tháng 2 đến tháng 6. Thời gian: liên tục; chủ thể: Đài truyền hình, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu khí tượng và biến đổi khí hậu: Sử dụng dữ liệu và phương pháp phân tích để phát triển các nghiên cứu chuyên sâu về hiện tượng nắng nóng và biến đổi khí hậu khu vực.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về khí tượng thủy văn và thiên tai: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách dự báo, cảnh báo và ứng phó với nắng nóng, giảm thiểu thiệt hại kinh tế – xã hội.

3. Ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn: Tham khảo để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, lựa chọn giống cây trồng phù hợp và áp dụng biện pháp tưới tiêu hiệu quả trong điều kiện nắng nóng gia tăng.

4. Các tổ chức y tế và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về tác động sức khỏe của nắng nóng, xây dựng các chương trình phòng chống sốc nhiệt và các bệnh liên quan đến nhiệt độ cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Nắng nóng được định nghĩa như thế nào trong nghiên cứu này?
   Nắng nóng được xác định khi nhiệt độ cực đại trong ngày (Tx) đạt hoặc vượt 35°C. Mức độ nắng nóng được phân loại thành nắng nóng (35°C ≤ Tx < 37°C), nắng nóng gay gắt (37°C ≤ Tx < 39°C) và nắng nóng đặc biệt gay gắt (Tx ≥ 39°C).

2. Ảnh hưởng của hiện tượng ENSO đến nắng nóng ở Nam Bộ ra sao?
   ENSO, đặc biệt pha El Nino, làm tăng số ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt rõ rệt, với số ngày nắng nóng trong các năm El Nino cao hơn gấp đôi hoặc hơn so với các năm La Nina.

3. Phương pháp Mann-Kendall được sử dụng để làm gì?
   Phương pháp Mann-Kendall là kiểm nghiệm phi tham số dùng để xác định xu thế tăng hoặc giảm của chuỗi số liệu thời gian, giúp đánh giá mức độ tin cậy của xu hướng biến đổi nắng nóng.

4. Tại sao số ngày nắng nóng ở Đông Nam Bộ cao hơn Tây Nam Bộ?
   Do ảnh hưởng của địa hình, gió tín phong mạnh và vị trí gần biển, Đông Nam Bộ có điều kiện khí hậu khô nóng hơn, dẫn đến số ngày nắng nóng cao hơn so với Tây Nam Bộ.

5. Các kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng như thế nào trong thực tế?
   Kết quả giúp các cơ quan dự báo khí tượng cải thiện độ chính xác cảnh báo nắng nóng, hỗ trợ ngành nông nghiệp điều chỉnh kế hoạch sản xuất, đồng thời giúp cộng đồng nâng cao nhận thức và phòng tránh tác động tiêu cực của nắng nóng.

Kết luận

• Nắng nóng ở Nam Bộ có xu thế gia tăng rõ rệt trong giai đoạn 1984 – 2017, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Bộ với số ngày nắng nóng trung bình năm từ 40 – 60 ngày.
• Các năm El Nino làm tăng đáng kể số ngày nắng nóng, nắng nóng gay gắt và nắng nóng đặc biệt gay gắt so với các năm La Nina.
• Nắng nóng tập trung chủ yếu vào các tháng mùa khô, đặc biệt tháng 4 là đỉnh điểm của hiện tượng này.
• Phương pháp phân tích xu thế Sen và kiểm nghiệm Mann-Kendall cho thấy xu hướng tăng số ngày nắng nóng có ý nghĩa thống kê tại nhiều trạm quan trắc.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc dự báo, quản lý rủi ro và xây dựng các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu tại Nam Bộ.

Next steps: Cần tiếp tục mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật hơn, phát triển mô hình dự báo nắng nóng chính xác và xây dựng các chiến lược ứng phó hiệu quả. Đề nghị các cơ quan liên quan phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm giảm thiểu tác động của nắng nóng đối với đời sống và sản xuất.

Call-to-action: Các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và cộng đồng hãy cùng chung tay ứng phó với xu thế nắng nóng gia tăng để bảo vệ sức khỏe và phát triển bền vững khu vực Nam Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. Đặc điểm địa lý khu vực Nam Bộ 1. Vị trí địa lý Khu vực nghiên cứu nằm từ 8 – 13 độ vĩ bắc và từ 103. Phía Tây giáp Vịnh Thái Lan, phía Đông và Đông Nam giáp biển Đông, phía Bắc và Tây Bắc giáp Campuchia, phía Đông Đông Bắc giáp Nam Trung Bộ.

3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khu vực nghiên cứu Nam Bộ chia thành 2 khu vực là Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Đông Nam Bộ bao gồm 6 tỉnh, thành là Bình Phước, Tây Ninh, Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu với tổng diện tích tự nhiên toàn khu vực khoảng gần 24. Tây Nam Bộ bao gồm 13 tỉnh là Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên Giang, Sóc Trăng, Hậu Giang, Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Trà Vinh, Bến Tre, Tiền Giang, Long An.

Tổng diện tích tự nhiên toàn khu vực gần 41. Với vị trí của mình, Nam Bộ có vai trò đặc biệt quan trọng trong giao thương kinh tế và đảm bảo quốc phòng – an ninh của đất nước. Địa hình Khu vực Nam Bộ nhìn chung địa hình khá bằng phẳng. Phần Đông Nam Bộ có độ cao từ 0 – 986m, cấu tạo chủ yếu là đất đỏ bazan và đất phù sa cổ.

Hơn 70% diện tích vùng cao trên 50m, chủ yếu là các đồi thấp, một số chia cắt khá mạnh ở tỉnh Bình Phước. Các ngọn núi cao ở khu vực bao gồm: núi Bà Đen (Tây Ninh) cao 986m, núi Chứa Chan (Đồng Nai) cao 838m, núi Bà Rá (Bình Phước) cao 736m, núi Mây Tào (Bà Rịa – Vũng Tàu) cao 666m, núi Dinh (Bà Rịa – Vũng Tàu) cao 505m và núi Cậu (Bình Dương) cao 289m. Khu vực đồng bằng sông nước chiếm khoảng trên 6 triệu ha với khoảng 4.000 kênh rạch tổng chiều dài lên đến 5. Phần Tây Nam Bộ có độ cao trung bình gần 2m, chủ yếu là miền đất phù sa mới.

Tây Nam Bộ bao gồm 3 tiểu vùng: Vùng cao ở phía tây gồm các tỉnh đầu nguồn sông Cửu Long là Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ, phần phía tây các tỉnh Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Hậu Giang và phần phía đông Kiên Giang. Đây là vùng thường bị ngập vào mùa mưa bởi nước sông Cửu Long dâng lên. Vùng thấp ở duyên hải phía đông gồm các tỉnh Bến Tre, Trà Vinh, Bạc Liêu, Cà Mau, phần phía đông Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Hậu Giang và phần ven biển Kiên Giang, đây là vùng thường bị mặn xâm nhập vào mùa khô. Hai hệ thống sông lớn là sông Đồng Nai và sông Cửu Long giữ vai trò quan trọng đối với vùng đồng bằng sông Cửu Long.

4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khí hậu a) Nhiệt độ: Nam Bộ nằm trong vùng đặc trưng của khí hậu nhiệt đới gió mùa và cận xích đạo, nền nhiệt ẩm phong phú, nền nhiệt độ cao và hầu như không phân hoá theo mùa, nhiệt độ trung bình năm là 26 -270C. Không có tháng nào nhiệt độ xuống dưới 250C, chênh lệch giữa tháng nóng nhất và tháng lạnh nhất không đáng kể, chỉ khoảng 3 - 3,50C. Biến trình năm của nhiệt độ có 2 cực đại vào tháng IV, tháng VIII và 2 cực tiểu vào tháng XII, tháng VII.

Tổng nhiệt độ đạt được 9. Tháng có nhiệt độ thấp nhất là tháng I, trung bình 25 – 260C, riêng miền đông 19 – 200C. Nhiệt độ tối thấp tuyệt đối 14 – 150C (miền đông 120C). Thời kì có nhiệt độ cao là các tháng III, IV, VIII, trung bình là 27,5 - 28,50C, tháng IV là tháng nóng nhất nhiệt độ trên 280C.

Nhiệt độ tối cao tuyệt đối 38 – 390C, miền đông 400C. Nhìn chung chế độ nhiệt ở Nam Bộ tương đối dịu hơn so với miền Trung. Biên độ nhiệt độ ngày đêm khá cao, khoảng 9 – 100C, biên độ lớn nhất xảy ra vào các tháng mùa khô [1]. b) Lượng mưa: Ở khu vực Nam Bộ, mưa phân hóa rõ rệt theo không gian và thời gian.

Mùa mưa diễn ra từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô diễn ra từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau với lượng mưa chỉ chiếm khoảng 5% tổng lượng mưa năm. Mùa mưa là thời kỳ thịnh hành của gió mùa tây nam, gắn liền với mùa hoạt động của các xoáy thuận nhiệt đới hoạt động trên vùng biển Tây Thái Bình Dương và Biển Đông. Nam Bộ có hai tâm mưa lớn: một ở bán đảo Cà Mau và một ở phía bắc Miền Đông (Bình Phước, bắc Đồng Nai). Vùng ít mưa nhất thường là vùng nằm ven giữa sông Tiền, sông Hậu về phía thượng lưu, vùng nằm dọc ven Biển Đông từ Bà Rịa- Vũng Tàu đến Bến Tre, và vùng Châu Đốc - Long An.

Có thể chia khu vực Nam Bộ thành 4 tiểu vùng dựa vào sự phân bố mưa như sau: 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Tiểu vùng Nam Bình Thuận: Khí hậu gần giống phần cực Nam Trung Bộ, lượng mưa khá hơn, trung bình 1000 - 1300mm, số ngày mưa là 70 - 90 ngày. Mùa mưa kéo dài từ tháng V - tháng X. Tháng VII có lượng mưa lớn nhất cũng chỉ đạt khoảng 200 - 250mm. - Tiểu vùng Đông Nam Bộ: Gồm Bà Rịa - Vũng Tàu, Tây Ninh, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh.

Mưa tương đối nhiều, lượng mưa trung bình 1800 - 2000mm, số ngày mưa là 120 - 140 ngày. Mùa mưa kéo dài từ tháng V đến tháng XI, khoảng 7 tháng. Lượng mưa tập trung 70 - 90% trong mùa mưa và phân bố khá đồng đều, trung bình đạt 200 - 350 mm/tháng. Tháng mưa lớn nhất là tháng IX ( 320 - 350mm), cực đại phụ là tháng IV.

Mùa khô kéo dài khoảng 5 tháng từ tháng XII đến tháng IV, các tháng giữa mùa chỉ có 1 - 2 ngày mưa nhỏ dưới 10 mm/ngày. - Tiểu vùng Trung Nam Bộ: Gồm Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, Trà Vinh, Vĩnh Long, Cần Thơ. Lượng mưa tương đối nhỏ và phân bố khá đồng đều, trung bình 1400 - 1500mm (Gò Công dưới 1200mm). Số ngày mưa ít, 100 - 110 ngày, mùa mưa từ tháng V - XI.

Mưa nhiều nhất là tháng X, lượng mưa trên 250 mm/tháng, mưa muộn hơn miền Đông và miền Tây. Cực đại phụ vào tháng VII (220 - 230mm/tháng). Mùa khô kéo dài từ tháng XII - IV, thời kỳ này lượng mưa thấp, tương tự như miền Đông Nam Bộ. - Tiểu vùng Tây Nam Bộ: Gồm An Giang, Kiên Giang, Bạc Liêu, Sóc Trăng và Cà Mau.

Mưa khá nhiều, lượng mưa trung bình 2000 - 2200mm, số ngày mưa là 120 - 150 ngày. Mùa mưa kéo dài từ tháng V - XI. Tháng mưa cực đại là tháng IX (300 - 350 mm/tháng), cực đại phụ đạt 300 - 320 mm/tháng xảy ra vào tháng VII. Thời kì ít mưa kéo dài từ tháng XII - IV, các tháng khô nhất là tháng I, II, III (lượng mưa trung bình dưới 30mm/tháng).

Ở Phú Quốc có lượng mưa lớn hơn do địa hình cao (núi đảo và núi con voi), trung bình 2800 - 3200mm, số ngày mưa khoảng 140 ngày. c) Độ ẩm: 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chế độ ẩm được đánh giá qua độ ẩm tương đối r. Cán cân ẩm phản ảnh qua các chỉ số ẩm ướt thực nghiệm. Phân bố độ ẩm tuyệt đối chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi nhiệt độ nên phân bố ẩm theo thời gian tương tự như phân bố nhiệt độ.

Độ ẩm trung bình cả năm từ 82 - 83%, riêng Cà Mau và Phước Long, Phú Quốc có độ ẩm trung bình năm 85%, vùng ven biển Đông chỉ có khoảng 80%. Thời kỳ ẩm trùng với mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 11) độ ẩm trên 83-85%. Tháng ẩm nhất là tháng 9, tháng 10 trên 85-87%. Thời kỳ khô trùng với mùa khô ít mưa, trừ tháng 12 là tháng chuyển tiếp từ mùa mưa sang mùa khô, các tháng khác giảm xuống 75-78%, ven biển phía tây khoảng 80%.

Tháng khô nhất là từ tháng 2 đến tháng 3 khoảng 75%. Độ ẩm thấp nhất dưới 20% ở phía bắc miền đông Nam Bộ, còn ở đồng bằng sông Cửu Long là 24 – 30%. Như vậy, sự phân hóa rõ rệt giữa 2 mùa (mùa khô và mùa mưa) là nét đặc trưng của khí hậu Nam Bộ. Khái quát về nắng nóng và các hình thế cơ bản gây nắng nóng khu vực Nam Bộ 1.

Khái quát chung về nắng nóng Nắng nóng là một dạng thời tiết đặc biệt thường xảy ra trong những tháng mùa hè. Nắng nóng là sự biểu hiện khi nền nhiệt độ trung bình ngày khá cao và được đặc trưng ở nhiệt độ cao nhất trong ngày. Nắng nóng có thể xảy ra trong trường hợp ít mây, độ ẩm tương đối của không khí thấp (thông thường giảm xuống dưới 55%) thì được gọi là hiện tượng khô nóng. Trường hợp nắng nóng xảy ra trong điều kiện nhiều mây, độ ẩm tương đối trong không khí tương đối cao khi đó thời tiết kèm theo nó là rất oi bức, cơ thể con người cảm thấy rất khó chịu.

Trong những ngày nắng nóng đôi khi có xảy ra mưa rào và dông vào lúc chiều tối. Tuy nhiên do các yếu tố khí tượng có mối quan hệ khá chặt chẽ nên đơn giản mức độ nắng nóng được căn cứ theo nhiệt độ cao nhất trong ngày. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Một ngày trên một địa phương nào đó được coi là có nắng nóng khi nhiệt độ cao nhất trong ngày 350C ≤ Tx < 370C, được coi là có nắng nóng gay gắt khi 370C ≤ Tx < 390C, còn khi Tx≥ 390C được coi là ngày nắng nóng đặc biệt gay gắt.Trong một khu vực dự báo (ví dụ khu vực đồng bằng Bắc Bộ) quan sát thấy có ít nhất từ 1/2 số trạm quan trắc trong khu vực trở lên có nhiệt độ cao nhất trong ngày Tx ≥ 350C thì được gọi là ngày nắng nóng diện rộng. Còn khi chỉ quan sát thấy dưới 1/2 số trạm trong khu vực có nhiệt độ cao nhất trong ngày Tx ≥ 350C thì được gọi là nắng nóng cục bộ.

Một ngày được coi là nắng nóng gay gắt trên diện rộng khi có ít nhất 2/3 số trạm quan trắc trong khu vực có nhiệt độ cao nhất Tx ≥ 350C, trong số đó có ít nhất 1/2 số trạm quan trắc trong khu vực dự báo có nhiệt độ cao nhất Tx ≥ 370C. Một ngày có nắng nóng trên diện rộng nhưng chỉ quan trắc được dưới 1/2 số trạm trong khu vực có Tx ≥ 370C thì được coi là nắng nóng gay gắt cục bộ. Khi nắng nóng diện rộng xuất hiện liên tục từ 2 ngày trở lên trong một khu vực dự báo thì được gọi là một đợt nắng nóng.