Chương 1 CHU TRUONG VE XÂY DỰNG NTM CUA DANG, THÀNH ỦY HA NOI VA VAI TRO CUA BAO CHI DOI VOI CHINH SACH NAY 1. Khái quát nội dung về xây dung nông thôn mới 1. Khái niệm nông thôn mới, xây dựng nông thôn mới * Khái niệm nông thôn mới - Là nông thôn mà trong đó đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được dao tạo, tiếp thu các tiễn bộ kỹ thuật tiên tiễn, có bản lĩnh chính tri vững vàng, đóng vai trò làm chủ NTM.
- Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện dai, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ồn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. * Xây dựng nông thôn mới: - Quá trình xây dựng NTM: Từ trước tới nay chúng ta đã và đang thực hiện -> nay tiêu chuẩn hoá, tiêu chi hoá > cần xây dung dé án dé hướng tất cả các nội dung chương trình dau tư, thực hiện đối với nông thôn — vào 19 tiêu chí NTM (đường, điện, trường, y tẾ, thuỷ lợi, tô chức sản xuất, công tác cán bộ, văn hoá, xã hội, môi trường .) — tiêu chuẩn hoá — cuối cùng phải đạt được đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao, xóa dần sự cách biệt giữa nông thôn với thành thị.
Tiêu chí dé một xã được công nhận là xã đạt NTM gồm: Điều tra, khảo sát đánh giá thực trạng nông thôn > đối chiếu với 19 tiêu chí (có bao nhiêu tiêu chí đạt, bao nhiêu tiêu chi đạt ở mức cao(>75%), 17 bao nhiêu tiêu chí đạt ở mức trung bình (50%), bao nhiêu ở mức thấp (<50%) > xây dựng nhiệm vụ, giải pháp to chức triển khai thực hiện dé đạt tiêu chuẩn nông thôn mới theo từng tiêu chí -> (Đề án xây dựng nông thôn mới) [đánh giá theo Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM] 1. Xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn CNH-HDH đất nước Sau hơn 30 năm thực hiện đường lỗi đổi mới dưới sự lãnh dao của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đã đạt nhiều thành tựu to lớn. Tuy nhiên, nhiều thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế: Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh thấp, chuyên giao khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế. Nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu quy hoạch, kết cau hạ tầng như giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, cấp nước.
còn yếu kém, môi trường ngày cảng ô nhiễm. Đời sống vật chất, tinh thần của người nông dân còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị còn lớn phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc. Không thể có một nước công nghiệp nếu nông nghiệp và nông thôn còn lạc hậu và đời sông nhân dân còn thấp. Vì vậy, xây dựng NTM là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá quê hương, đất nước.
Đồng thời, góp phần cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân sinh sông ở địa bàn nông thôn. Xây dựng NTM là mục tiêu của quá trình CNH-HĐH nông nghiệp, nông dân, nông thôn, thiết thực cải thiện đời sống của nông dân ngày một nâng cao, xóa bỏ dần khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Thực hiện mục tiêu này Đảng và Nhà nước đã chủ trương huy động đa dạng hóa các nguồn lực và tăng cường nguồn dau tư từ ngân sách dé phát triển mạnh kết cau hạ tầng kinh tế kỹ thuật và kinh tế xã hội ở nông thôn. Xây dựng các quy hoạch phát triển nông hôn phục vụ cho việc thực hiện chương trình xây dựng NTM mà mục tiêu cơ bản là các làng, xã, ấp, bản có cuộc sống ấm no, đây đủ, văn minh, môi trường lành mạnh.
18 Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ năm (Khóa IX) đã chỉ rõ: “CNH-HDH nông thôn là quá trình chuyên dich cơ cau kinh tế nông thôn theo hướng tăng nhanh ty trong giá trị sản phâm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ.; xây dựng kết cau hạ tầng kinh tế-xã hội, quy hoạch phát triển nông thôn, bảo vệ môi trường sinh thái.; xây dựng nông thôn dân chủ, công bang, văn minh, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân ở nông thôn” [t. 93,94] Nghị quyết Đại hội đại biéu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã xác định: “Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, dân chủ, công bằng, văn minh, có cơ cau kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kết câu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại”. Có thể nói, vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn phải được giải quyết đồng bộ, gắn với quá trình day mạnh CNH, HĐH đất nước. CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình CNH- HDH đất nước.
Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân và nông thôn, nông dan là chủ thé của quá trình phát triển, xây dựng NTM gắn với xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch là căn bản; phát triển toàn diện, hiện đại hóa nông nghiệp là then chốt. Chính sách của nhà nước về xây dựng NTM trong giai đoạn 2010-2020. Đầu tư về cơ sở hạ tang kỹ thuật cho vùng nông thôn Phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn là yêu cầu cấp thiết và có tính chất sống còn đối với xã hội, để xóa bỏ rào cản giữa thành thị và nông thôn, rút ngắn khoảng cách phân hóa giàu nghèo và góp phan mang lại cho nông thôn một bộ mặt mới, tiềm năng dé phát triển. Đứng trước yêu cầu phát triển đất nước, Đảng, Nhà nước chủ trương xây dựng một nền nông nghiệp theo hướng hiện đại, đồng thời xây dựng nông thôn mới có kết cau hạ tầng hiện dai, cơ cầu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển công nghiệp, lấy nông dân là vị trí then chốt 19 trong mọi sự thay đôi cần thiết, với ý nghĩa phát huy nhân tố con người, khơi dậy và phát huy mọi tiềm năng của nông dân vào công cuộc xây dựng NTM.
Tại Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM, đây là những mục tiêu và tiêu chí mà đòi hỏi phải có sự phan đấu cao độ trong giai đoạn tới nếu xét về thực trạng giao thông nông thôn tuy đã có sự phát trién vượt bậc trong những năm vừa qua. Bộ tiêu chí quốc gia này bao gồm 19 tiêu chí và được chia thành 5 nhóm cụ thé: Nhóm tiêu chí về quy hoạch, về hạ tầng kinh tế - xã hội, về kinh tế và tô chức sản xuất, về văn hóa - xã hội - môi trường và về hệ thống chính trị. Theo đó, Bộ tiêu chí đưa ra chỉ tiêu chung cả nước và các chỉ tiêu cụ thể theo từng vùng: Trung du miền núi phía Bắc, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng băng sông Cửu Long phù hợp với đặc điểm, điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể của mỗi vùng. Trong 19 tiêu chí đó, tiêu chí về thực hiện quy hoạch và phát triển giao thông nông thôn được đặt lên hàng đầu.
Qua 5 năm triển khai chương trình xây dựng NTM, đến nay cả nước có gan 30 tỉnh, thành phố đã tổ chức các hội nghị chuyên đề dé rút kinh nghiệm về cách làm; công tác tham quan, học tập kinh nghiệm cũng được các địa phương vận dụng trong tô chức thực hiện các tiêu chí của nhóm cơ sở hạ tầng nông thôn. Công tác quy hoạch xã NTM đi trước một bước giúp cho việc lập kế hoạch và tổ chức thực hiện xây dựng các công trình cơ sở hạ tang từng xã đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ và thống nhất. Các công trình cơ sở hạ tầng được xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp trong các năm qua đã làm thay đôi đáng ké bộ mặt các xã nông thôn trên phạm vi cả nước. Về giao thông nông thôn: Nổi bật trong thời gian qua là nhiều địa phương áp dụng chính sách hỗ trợ xi măng, cát sỏi, công (chiếm khoảng 50% kinh phí xây dựng), cộng đồng dân cư hiến đất, giải phóng mặt bằng, góp tiền, công lao động và vật liệu khác nên đã thúc day tiến độ phát triển giao thông 20 nhanh hơn trước.
Tuy nhiên, sau một thời gian áp dụng Quyết định số 315/QD-BGTVT ngày 23/02/2011 của Bộ Giao thông vận tải, từ các kiến nghị của địa phương Bộ Giao thông vận tải đang điều chỉnh quy mô các loại đường giao thông nông thôn theo hệ thống chuẩn mới. Đến năm 2015 cả nước có 36,4% số xã đạt tiêu chí về giao thông nông thôn, cả nước đã xây dựng được 47.436 km đường giao thông các loại, tăng 10.251 km so với cả giai đoạn 2001-2010. và phát triển hệ thống thủy lợi: Hết năm 2015 đã có 61,4% số xã đạt tiêu chí thủy lợi, cả nước đã xây dựng, tu bổ, sữa chữa, nâng cấp được hơn 28.765 công trình thủy lợi. Việc này đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp của các địa phương.
Về đầu tư quy hoạch xây dựng hệ thống cấp điện nông thôn: Năm 2013, cả nước có 5.964 xã, tương đương 66,2% đạt chuẩn tiêu chí số 4 về điện.359 xã (chiếm 82,4%) số xã đạt tiêu chí điện nông thôn. Nhiều thôn, bản vùng cao chưa có điện lưới quốc gia đã được hỗ trợ bằng máy phát điện nhỏ. Về quy hoạch và xây dựng hệ thống chợ nông thôn, năm 2013 cả nước có 2.693 xã, tương đương 30% tổng số xã cả nước đạt chuẩn tiêu chí số 7. Một số địa phương đã có cơ chế ngân sách hỗ trợ một phần vốn từ 20-30% nhằm khuyến kích các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng chợ trên địa bàn nông thôn.
Có thé nói, sau 5 năm thực hiện chương trình xây dựng NTM thì thành tựu nỗi bật nhất là phát triển cơ sở hạ tầng. Không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội mà còn tăng hưởng thụ trực tiếp cho người dân.
